NỘI DUNG
Cơ sở lí luận
1.1 Các văn bản pháp quy về ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số
• Quyết định 749/QĐ-TTg ngày 03/06/2018 phê duyệt CT Chuyển đổi số quốc gia
• Quyết định 27/QĐ-UBQGCĐS ngày 15/03/2022 ban hành Kế hoạch hoạt động của Ủy ban Quốc gia về Chuyển đổi số năm 2022
• Quyết định 131/QĐ-TTg ngày 25/01/2022 phê duyệt Đề án Tăng cường ứng dụng CNTT và CĐS trong GD&ĐT giai đoạn 2022-2025, định hướng đến năm
• Quyết định 1282/QĐ-BGDĐT ngày 10/05/2022 ban hành Kế hoạch tăng cường ứng dụng CNTT và CĐS trong GD&ĐT giai đoạn 2022-2025 của Bộ GD&ĐT
• Nghị quyết 09-NQ/TU ngày 05/08/2022 của Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh về chuyển đổi số của tỉnh Nghệ An đến năm 2025, định hướng đến năm 2030
• Kế hoạch 586/KH-UBND ngày 22/08/2022 của UBND tỉnh Nghệ An về
Kế hoạch Chuyển đổi số tỉnh Nghệ An đến năm 2025
• Hướng dẫn thực hiện của Sở GD&ĐT Nghệ An
1.2 Một số vấn đề về đổi mới phương pháp dạy học trong quá trình chuyển đổi số
“Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm
Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 3/6/2020 của Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt kế hoạch phát triển nền tảng hỗ trợ dạy và học từ xa, ứng dụng công nghệ số trong quản lý, giảng dạy và học tập Mục tiêu là số hóa tài liệu, giáo trình và xây dựng nền tảng chia sẻ tài nguyên giảng dạy theo hình thức trực tiếp và trực tuyến 100% cơ sở giáo dục sẽ triển khai dạy và học từ xa, với tối thiểu 20% nội dung chương trình cho phép học sinh, sinh viên học trực tuyến Chuyển đổi số trong giáo dục nhằm nâng cao trải nghiệm học tập, cải thiện phương pháp giảng dạy và tạo môi trường học tập thuận tiện Việc ứng dụng công nghệ sẽ tạo ra mô hình giáo dục thông minh, giúp việc học trở nên đơn giản và dễ dàng hơn, đồng thời phát triển khả năng tự học của người học mà không bị giới hạn về thời gian và không gian Hiện tại, chuyển đổi số trong giáo dục được thực hiện qua ba hình thức chính: ứng dụng công nghệ trong phương pháp giảng dạy, quản lý và trong lớp học.
Chuyển đổi kỹ thuật số trong giáo dục là sự thay đổi trong phương pháp giảng dạy và nâng cấp các thiết bị, công cụ hỗ trợ nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người học.
Môi trường học tập được tạo ra từ sự kết nối giữa 8 học sinh, sinh viên, giảng viên và khuôn viên trường học Sự kết hợp giữa công nghệ, dịch vụ và bảo mật giúp thu hẹp khoảng cách địa lý, mang lại trải nghiệm học tập phong phú và tăng cường sự tương tác giữa mọi người.
Chuyển đổi kỹ thuật số trong ngành giáo dục mang lại nhiều lợi ích, đặc biệt là việc đa dạng hóa thông tin Internet cung cấp một kho tàng ý tưởng phong phú, giúp sinh viên dễ dàng tiếp cận thông tin đáng tin cậy về nhiều chủ đề khác nhau Do đó, giảng viên cần hướng dẫn sinh viên cách tìm kiếm và xác minh thông tin để đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của nguồn tài liệu.
Chuyển đổi số mang lại tính linh hoạt cho người học, cho phép tham gia lớp học trực tuyến qua các nền tảng như Google Meets, Teams và Zoom bất cứ lúc nào, ở bất kỳ đâu Điều này không chỉ giúp trao đổi kiến thức môn học hiệu quả mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc tương tác giữa các học viên.
Tư duy mở rộng cho phép học sinh và sinh viên giao tiếp nhanh chóng với mọi người trên toàn thế giới thông qua các ứng dụng công nghệ như mạng xã hội và Skype, từ đó mở rộng tầm nhìn và tiếp thu nhiều kiến thức mới.
Dạy kiến thức kỹ thuật số cho học sinh là rất quan trọng, vì thế hệ trẻ sẽ gia nhập lực lượng lao động, nơi công nghệ đóng vai trò cốt lõi Việc áp dụng công nghệ trong giáo dục không chỉ giúp học sinh nâng cao kiến thức mà còn chuẩn bị cho họ những kỹ năng cần thiết trong môi trường làm việc hiện đại.
1.3 Sự cần thiết khi sử dụng phần mềm trong dạy học môn GDCD
Mỗi giáo viên có phong cách giảng dạy riêng, nhưng họ thường điều chỉnh phương pháp để phù hợp với nhu cầu học tập của học sinh Dù phong cách giảng dạy khác nhau, việc phát triển thái độ tích cực, đặt ra mục tiêu và thiết lập kỳ vọng cao cho học sinh là rất quan trọng.
Phương pháp giảng dạy hiệu quả thu hút tất cả học sinh, từ những em có năng khiếu đến những em kiến thức yếu và chậm tiếp thu Khả năng lôi cuốn học sinh tham gia vào giờ học là yếu tố quyết định tạo nên sự khác biệt trong phong cách giảng dạy của giáo viên.
Trong bối cảnh hiện nay, chuyển đổi số đóng vai trò quan trọng như một kênh và công cụ giúp giáo viên nâng cao phong cách giảng dạy, đồng thời mang lại nhiều lợi ích thiết thực.
Hình thức trình bày bài giảng ngày càng đa dạng và hấp dẫn nhờ vào các phần mềm dạy học trực tuyến, cho phép giáo viên tiếp cận kiến thức của học sinh qua hình ảnh, video và nhiều phương tiện khác Điều này giúp giáo viên điều chỉnh phương pháp dạy học phù hợp với phong cách học tập của từng học sinh Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ trong giảng dạy cũng tạo điều kiện cho giáo viên thử nghiệm và đổi mới phương pháp giảng dạy, từ đó có thể điều chỉnh nội dung bài học dựa trên mức độ tương tác của học sinh.
Với phần mềm dạy học trực tuyến cho giáo viên, việc tiếp cận, cập nhật nội dung bài giảng có thể thực hiện mọi lúc mọi nơi
Khả năng tiếp cận: Các nền tảng trực tuyến hiện có sẵn 24/7 cho phép giáo
Các viên phát triển có khả năng tạo tài liệu theo lịch trình linh hoạt và theo nhu cầu của họ Tất cả tài liệu giảng dạy đều có thể được xem lại nhiều lần, điều này rất quan trọng Không chỉ giáo viên, mà học sinh cũng có thể truy cập bài giảng mọi lúc, mọi nơi, từ đó khuyến khích việc ôn luyện kiến thức thường xuyên hơn.
Phần mềm giáo dục trực tuyến cho phép giáo viên theo dõi và đánh giá tiến độ học tập của học sinh, giúp cá nhân hóa quá trình học thông qua việc đề xuất nội dung dựa trên kinh nghiệm và thành tích cụ thể Giáo viên có thể xuất báo cáo đánh giá này cho học sinh, thể hiện sự chuyên nghiệp và khách quan của trường học trực tuyến.
Tiết kiệm thời gian là một lợi ích quan trọng của phần mềm dạy học trực tuyến cho giáo viên Thay vì phải dành nhiều thời gian chấm bài kiểm tra theo phương pháp truyền thống, giáo viên có thể sử dụng các nền tảng đào tạo trực tuyến để tự động hóa quá trình này Nhiều nền tảng cho phép tạo bài kiểm tra và chấm điểm ngay lập tức sau khi học sinh hoàn thành, giúp giáo viên tập trung vào việc đánh giá các phần thi tự luận của học sinh.
1.4 Xác định một số phần mềm ứng dụng trong dạy học môn GDCD tại trường
THPT (Phần mềm Blooket, Wordwall, Quizzi, Canva )
Trong bối cảnh cách mạng công nghệ số hiện nay, nhiều phần mềm hỗ trợ dạy học đã ra đời Do đó, giáo viên cần xác định, nghiên cứu và lựa chọn các phần mềm dạy học tích hợp phù hợp với môn Giáo dục công dân trước khi áp dụng vào giảng dạy.
Cơ sở thực tiễn
2.1 Thực trạng chuyển đổi số trong giáo dục hiện nay
(Tạp chí khoa học và công nghệ Việt Nam)
Việt Nam đang tích cực chuyển đổi số trong giáo dục thông qua nhiều chính sách đã được ban hành Hiện có 63 cơ sở giáo dục và 710 phòng giáo dục đã xây dựng cơ sở dữ liệu chung Đặc biệt, 82% trường phổ thông đã áp dụng phần mềm quản lý trường học Chuyển đổi số cũng thúc đẩy “học tập suốt đời” với tài liệu trực tuyến, bao gồm 5.000 bài giảng điện tử, 7.000 luận văn và hơn 31.000 câu hỏi trắc nghiệm từ các giáo viên chuyên môn.
Chương trình giáo dục phổ thông mới đã chính thức đưa môn tin học trở thành môn học bắt buộc từ lớp 3, giúp học sinh tiếp cận kiến thức và kỹ năng hiện đại Bộ Giáo dục và Đào tạo kỳ vọng sẽ tạo ra những thế hệ công dân toàn cầu có năng lực cạnh tranh tốt Việc giảng dạy lồng ghép công nghệ Steam giúp học sinh giải quyết các bài toán khó và khám phá hiện tượng trong cuộc sống một cách trực quan Trong giáo dục đại học, chuyển đổi số đã gia tăng cơ hội hợp tác giữa các trường và doanh nghiệp, đồng thời gắn kết hoạt động giảng dạy với nhu cầu nhân lực thực tế.
Các trường và viện sẽ nhanh chóng tiếp cận thông tin, cập nhật kiến thức, điều chỉnh nội dung và chương trình giảng dạy, đồng thời dự báo các ngành nghề mới phù hợp với xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế và sản xuất, đáp ứng sự phát triển của đời sống xã hội.
Bên cạnh những kết quả chuyến biến tích cực, quá trình chuyển đổi số trong giáo dục vẫn còn tồn tại nhiều khó khăn, bất cập Cụ thể:
Quá trình tiếp cận kiến thức trực tuyến ở vùng sâu, vùng xa gặp nhiều khó khăn do hạ tầng mạng và trang thiết bị công nghệ thông tin chưa được đảm bảo Điều này ảnh hưởng lớn đến quản lý giáo dục trong dạy và học, vì vậy cần ưu tiên giải quyết vấn đề này.
12 khắc phục giúp triển khai thành công và đặc biệt là nhu cầu dạy và học trực tuyến khi điều kiện học trực tiếp không cho phép
Hiện nay, việc kiểm soát học liệu số tại Việt Nam còn hạn chế, dẫn đến tình trạng thiếu hụt tài liệu chuẩn xác phục vụ nhu cầu học tập và nghiên cứu Nguồn nhân lực và tài chính chưa đủ mạnh để giải quyết vấn đề này, khiến cho học liệu số trở nên tràn lan, thiếu tính xác thực và không được kiểm soát chất lượng Hệ quả là kiến thức không đồng nhất, gây lãng phí tài chính và thời gian cho người học.
Các quy định pháp lý trong lĩnh vực giáo dục vẫn chưa hoàn thiện, gây ảnh hưởng đến quyền sở hữu trí tuệ và an ninh thông tin Đây cũng là cơ hội để cải thiện quy định về thời lượng và phương pháp kiểm tra, công nhận kết quả học trực tuyến Tuy nhiên, các vấn đề này hiện vẫn chưa được thực hiện một cách đồng nhất, rõ ràng và chặt chẽ.
2.2 Thực trạng sử dụng một số phần mềm trong dạy học môn GDCD tại Trường THPT Kỳ Sơn- Huyện Kỳ Sơn Để có cơ sở thực tiễn cho việc sử dụng phần mềm học tập ở trường THPT đạt hiệu quả cao, tôi đã tiến hành điều tra về nhận thức, mức độ sử dụng của 12 giáo viên dạy GDCD ở các trường THPT Kết quả thu được như sau:
2.2.1 Thực trạng nhận thức của giáo viên về sử dụng PMTC trong dạy học
Mức độ nhận thức và lí do Số giáo viên
- Kích thích hứng thú học tập của học sinh
- Phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh
- Điều chỉnh kịp thời trong dạy học
- Đảm bảo kiến thức vững chắc
- HS được tiếp cận công nghệ trong học tập
- Tối ưu hoá sử dụng thiết bị trong dạy học
- Phụ thuộc nhiều vào tốc độ mạng
- Khó khăn khi kiểm soát sử dụng điện thoại trong giờ họ
- Chuẩn bị công phu mất thời gian
Bảng 1: Kết quả khảo sát mức độ nhận thức của giáo viên về sử dụng phần mềm trò chơi trong dạy học ở trường THPT
Biểu thị trên đồ thị như sau: (chèn hình biểu đồ chụp trên google Form)
2.2.2 Mức độ sử dụng phần mềm trò chơi của giáo viên trong dạy học
GDCD Điều tra thực trạng sử dụng phần mềm dạy học GDCD của GV, tác giả đã thu được kết quả như sau:
TTT Phương pháp và phương tiện dạy học
Thỉnh thoảng Không sử dụng
Bảng 2: Thực trạng sử dụng phần mềm, phương pháp dạy học của GV trong dạy học GDCD ở trường THPT
2.2.3 Mức độ hứng thú của HS đối với các phương pháp và phương tiện dạy học của GV Để tìm hiểu về mức độ hứng thú của HS đối với các hình thức và PPDH mà
GV thường sử dụng tôi đã tiến hành điều tra 100 HS khối 10,11,12 của 3 trường
THPT ở trên địa bàn kết quả thu được như sau:
TT Phương Rất thích Thích Bình thường Không
14 pháp và phương tiện dạy học thích
Bảng 3: Mức độ hứng thú của HS với hình thức và PPDH mà GV đã sử dụng
Biểu thị trên đồ thị như sau: (chèn hình biểu đồ chụp trên google Form) Qua số liệu điều tra trên tôi thấy:
Tất cả 100% (12/12) giáo viên được khảo sát đều khẳng định sự cần thiết của việc sử dụng phần mềm trong dạy học Họ nhận thức rõ ràng về tác dụng của phần mềm dạy học, cho rằng nó kích thích hứng thú học tập, phát huy tính tích cực, độc lập và sáng tạo của học sinh Ngoài ra, phần mềm cũng giúp tối ưu hóa việc chuẩn bị phương tiện dạy học và cho phép học sinh tiếp cận công nghệ trong quá trình học Đặc biệt, 75% (9/12) giáo viên cho rằng phần mềm này giúp điều chỉnh kịp thời trong dạy học, trong khi 58% (7/12) giáo viên tin rằng việc sử dụng phần mềm dạy học sẽ đảm bảo kiến thức vững chắc cho học sinh.
Theo số liệu điều tra, 100% giáo viên thường xuyên sử dụng phương pháp thuyết trình và đàm thoại, trong khi chỉ 42% sử dụng phương pháp hoạt động nhóm Đặc biệt, chỉ có 17-25% giáo viên thỉnh thoảng sử dụng phần mềm trò chơi, và không có giáo viên nào sử dụng thường xuyên Điều này cho thấy sự chênh lệch giữa nhận thức, thái độ và hành động thực tế của giáo viên, dẫn đến khó khăn trong việc cải tiến và đổi mới phương pháp dạy học.
Hầu hết học sinh đều tỏ ra thích thú với việc học qua phần mềm trong giờ Giáo dục công dân, với 85% học sinh rất thích và 15% học sinh thích.
GV sử dụng phần mềm trong giờ GDCD, tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên áp dụng hình thức dạy học mới Tuy nhiên, thực tế cho thấy giáo viên hiếm khi sử dụng phần mềm dạy học, chủ yếu chỉ trong các tiết thao giảng hoặc sinh hoạt chuyên đề Nguyên nhân của tình trạng này cần được tìm hiểu sâu hơn.
Nhiều giáo viên cho rằng việc sử dụng phần mềm dạy học cần đầu tư nhiều công sức và thời gian chuẩn bị Không phải tất cả nội dung đều có thể áp dụng phần mềm một cách hiệu quả, do đó giáo viên cần dành thời gian để chuẩn bị giáo án và triển khai các trò chơi trong lớp học.
Cơ sở vật chất phục vụ dạy học còn hạn chế tại nhiều trường, đặc biệt là việc áp dụng phần mềm trò chơi Nhiều trường thiếu máy chiếu, ti vi và mạng wifi không ổn định Hơn nữa, nhiều học sinh không có điện thoại thông minh hoặc iPad để hỗ trợ việc học.
Nhiều giáo viên vẫn còn hạn chế trong việc vận dụng phần mềm trò chơi vào giảng dạy, dẫn đến sự lúng túng trong việc lựa chọn bài học và phương pháp áp dụng Điều này là một trong những nguyên nhân khiến giáo viên chưa mạnh dạn sử dụng ứng dụng này trong quá trình dạy học.
Phát huy tính tích cực của học sinh thông qua việc sử dụng một số phần mềm dạy học trong môn Giáo dục công dân tại trường THPT Kỳ Sơn
3.1 Sử dụng phần mềm Blooket để tổ chức một số trò chơi trong dạy học môn GDCD
*Hướng dẫn giáo viên và học sinh sử dụng phần mềm
Blooket là một trong những nền tảng nổi bật trong việc tạo trò chơi học tập, cho phép giáo viên dễ dàng thiết kế bộ câu hỏi và trò chơi kiểm tra kiến thức độc đáo.
Cách sử dụng Blooket: Đối với GV:
Bước 1: Truy cập https://www.blooket.com/ và click Sign Up
Bước 2: Chọn cách đăng ký tài khoản Blooket qua email hoặc tài khoản Google Download.vn chọn Sign up with Email
Bước 3: Điền đầy đủ thông tin của bạn vào các mục Click dấu tích ở mục cuối cùng, rồi nhấn Sign Up (thay ảnh tài khoản của mình)
Sau khi hoàn tất việc đăng ký tài khoản Blooket, người dùng cần chọn kiểu tài khoản là Teacher - Giáo viên để hoàn tất quá trình đăng ký sử dụng Blooket cho giáo viên.
Bước 5: Chọn "Creat" để tạo bài học bằng cách đặt tên và mô tả cho bài, cũng như chọn hình đại diện (ví dụ: Ôn tập GDCD 12) Để tạo câu hỏi, nhấn "Add Question" và lưu bài học đã tạo bằng cách nhấn "Save set".
Bước 6: Mở My Sets để xem, chọn các bài đã tạo Muốn chỉnh sửa nội dung chọn Edit
Bước 7: Trong My Sets, chọn bài -> Dùng lệnh Coppy link hoặc nhấn Host
Chọn chế độ chơi và nhấn "Host Game" để bắt đầu Tiếp theo, cài đặt thời gian và cho phép người chơi vào sau tham gia Cuối cùng, nhấn "Host Now" và yêu cầu học sinh nhập mã số hiển thị trên màn hình.
Bước 8: Khi tất cả hoặc đa số HS đã nhập mã số và truy cập được vào bài tập
GV bấm Start – Bắt đầu
Sau mỗi lượt chơi, giáo viên sẽ dựa vào bảng thống kê kết quả để đánh giá mức độ hoàn thành bài của học sinh Học sinh cần truy cập vào Google, vào trang Blooket, nhập ID do giáo viên cung cấp và thực hiện nhiệm vụ học tập.
Blooket là một công cụ giáo dục được game hóa, giúp thu hút và duy trì hứng thú học tập cho học sinh một cách tối đa Với tài khoản miễn phí, nền tảng học online này cung cấp nhiều tính năng hấp dẫn.
GV tổ chức các trò chơi và giao bài tập về nhà một cách sáng tạo để thu hút sự chú ý của học sinh, đồng thời truyền cảm hứng cho việc khám phá kiến thức mới Học sinh sẽ nhận được phần thưởng khi trả lời đúng các câu hỏi đã được lựa chọn.
GV có thể sử dụng Blooket trong lớp học hoặc trong bài giảng online, đồng thời cho phép học sinh tự luyện tập trên Blooket theo thời gian và tốc độ của riêng mình mà không cần phải cạnh tranh với bạn bè.
Blooket là nền tảng học tập phù hợp cho tất cả các cấp học, từ mầm non đến lớp 12 Giáo viên có thể tạo và lưu trữ bộ câu hỏi đa lựa chọn, sử dụng linh hoạt trong các bài giảng Các trò chơi cạnh tranh trên Blooket thường thu hút sự chú ý của học sinh hơn so với các loại trò chơi khác.
Giáo viên có thể khởi động trò chơi với các câu hỏi trên màn hình máy chiếu, kèm theo mã ID của trò chơi để học sinh tham gia từ thiết bị của mình.
Báo cáo điểm số và phân tích câu hỏi chi tiết giúp giáo viên nắm bắt cách thức làm bài của học sinh, từ đó xác định những vấn đề cần ôn tập cho từng đối tượng.
Blooket là nền tảng tạo trò chơi từ câu hỏi trắc nghiệm, giúp giáo viên tăng cường sự tương tác trong lớp học Giáo viên có thể tổ chức trò chơi với bộ câu hỏi về bài học, cho phép học sinh sử dụng thiết bị điện tử để trả lời Đây là hình thức học mà chơi, giúp giáo viên kiểm tra mức độ hiểu bài của học sinh, đồng thời giúp học sinh tiếp thu kiến thức dễ dàng hơn qua trò chơi thú vị.
Giáo viên chỉ cần tạo một bộ câu hỏi trắc nghiệm để tổ chức cho học sinh tham gia vào nhiều chế độ chơi khác nhau Điều này phù hợp với nhiều đối tượng học sinh và giúp các em luôn hào hứng trong việc học tập.
Chế độ chơi đa dạng của Blooket
Cách sử dụng Blooket cơ bản
1 Chọn một bộ câu hỏi
Bạn có thể dễ dàng tạo bộ câu hỏi trắc nghiệm cho lớp học bằng cách tự soạn thảo, sử dụng công cụ chuyển đổi để nhập nhóm câu hỏi, hoặc tìm kiếm bộ câu hỏi có sẵn trong database Discover Blooket sẽ hỗ trợ bạn trong việc tạo ra bộ câu hỏi phù hợp nhất.
Cách tạo một bộ câu hỏi trên Blooket
Mọi thứ bạn cần để tạo một bộ câu hỏi đều nằm ở trang Create a question set Giáo viên chỉ cần điền thông tin vào các trường tương ứng
Title: Nội dung hay chủ đề chính của bộ câu hỏi
Description: Phần mô tả này cho phép giáo viên cung cấp nhiều thông tin hơn về bộ câu hỏi
Sử dụng hình ảnh minh họa rõ ràng cho chủ đề là rất quan trọng Ảnh bìa giúp mỗi câu hỏi trở nên nổi bật hơn Giáo viên có thể dễ dàng tải lên hoặc kéo và thả hình ảnh vào từng câu hỏi cụ thể.