Những giải pháp tối ưu của giáo viên chủ nhiệm nhằm giáo dục và rèn luyện cho học sinh thpt biết tôn trọng sự khác biệt của người khác

Giáo dục học sinh biết tôn trọng sự khác biệt của người khác, rèn luyện kỹ năng tôn trọng sực khác biệt cũng là đang hình thành một nhân cách tốt cho các em, góp phần xây dựng môi trường

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

NHỮNG GIẢI PHÁP TỐI ƯU CỦA GIÁO VIÊN

CHỦ NHIỆM NHẰM GIÁO DỤC VÀ RÈN LUYỆN

KỸ NĂNG BIẾT TÔN TRỌNG SỰ KHÁC BIỆT

CỦA NGƯỜI KHÁC CHO HỌC SINH THPT

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN

TRƯỜNG THPT NGUYỄN DUY TRINH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

NHỮNG GIẢI PHÁP TỐI ƯU CỦA GIÁO VIÊN

CHỦ NHIỆM NHẰM GIÁO DỤC VÀ RÈN LUYỆN

KỸ NĂNG BIẾT TÔN TRỌNG SỰ KHÁC BIỆT

CỦA NGƯỜI KHÁC CHO HỌC SINH THPT

2 Vũ Thị Tuệ - Tổ KHTN ĐT: 0978139746

Năm học: 2022 - 2023

MỤC LỤC PHẦN I: MỞ ĐẦU Trang

PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

1.2 Nguyên nhân vì sao phải biết tôn trọng sự khác biệt của người

khác

6

1.4 Biểu hiện và ý nghĩa của việc tôn trọng sự khác biệt của người

khác

7

2.1 Thực trạng của việc tôn trọng sự khác biệt của người khác hiện

nay

8

2.1.1 Khảo sát cách hiểu và các hành vi ứng xử của học sinh đối với

sự khác biệt của người khác

9

2.1.2 Khảo sát nhu cầu được tôn trọng sự khác biệt của bản thân, nhu

cầu được giáo dục và rèn kỹ năng tôn trọng sự khác biệt của người khác

3.1 Những giải pháp tối ưu của giáo viên chủ nhiệm nhằm gáo dục và

rèn luyện kỹ năng tôn trọng sự khác biệt của người khác cho học sinh 13

3.1.1 Giải pháp giáo dục và rèn luyện kỹ năng tôn trọng sự khác biệt

3.1.2 Giải pháp giáo dục và rèn luyện kĩ năng tôn trọng sự khác biệt

của người khác về ngoại hình, tính cách

16

3.1.2.1 Hướng dẫn học sinh tìm hiểu khái niệm ngoại hình, tích cách 16

3.1.2.2 Hướng dẫn học sinh tìm hiểu nguyên nhân phải tôn trọng sự

khác biệt của người khác về ngoại hình, tính cách

17

3.1.2.3 Cho học sinh xem video, tổ chức cho học sinh chơi trò “Ánh

mắt yêu thương”, xem ảnh một số nhân vật

17

3.1.3 Giải pháp giáo dục và rèn luyện kĩ năng tôn trọng sự khác biệt

của người khác biệt về giới tính

20

3.1.3.1 Hướng dẫn cho học sinh tìm hiểu khái niệm giới tính, “giới tính

thứ 3” và, diễn đàn, Come out

20

3.1.4 Giải pháp giáo dục và rèn luyện kỹ năng tôn trọng sự khác biệt

của người khác về quan điểm

26

3.1.4.1 Hướng dẫn học sinh tìm hiểu khái niệm quan điểm, ý nghĩa của

việc tôn trọng quan điểm của người khác

26

3.2.4.2 Tổ chức cho học sinh tranh luận về chủ đề “Nên hay không

nên yêu ở tuổi học trò”

27

3.1.5 Giải pháp giáo dục và rèn luyện kĩ năng tôn trọng sự khác biệt

của người khác về sở thích, sở trường, sở đoản

29

3.1.5.1 Hướng dẫn học sinh tìm hiểu khái niệm sở thích, sở trường, sở

đoản, ý nghĩa sự tôn trọng sự khác biệt của người khác về sở thích, sở

3.1.5.3 Tổ chức cho học sinh tham gia trò chơi “Tìm kiếm tài năng” 30

3.2.5.4 Tổ chức cho học sinh tiến hành đóng vai theo chủ đề tự đánh giá

bản thân

31

3.1.6 Giáo dục và rèn luyện kĩ năng tôn trọng sự khác biệt của người

khác về tín ngưỡng, tôn giáo

33

3.1.6.1 Hướng dẫn học sinh tìm hiểu các khái niệm tín ngưỡng, tôn

giáo, một số tín ngưỡng, tôn giáo ở nước ta

33

3.1.6.2 Hướng dẫn học sinh tìm hiểu ý nghĩa của sự tôn trọng sự khác

biệt về tín ngưỡng, tôn giáo của người khác

34

3.1.6.3 Cho học sinh xem video về ngày giỗ tổ Hùng Vương, tổ chức

diễn đàn với tên gọi “Chỗ dựa bình an”cho học sinh chia sẻ, trao đổi

34

3.1.7 Giải pháp giáo dục và rèn luyện kỹ năng tôn trọng sự khác

biệt của người khác về phong tục, tập quán của các dân tộc

37

3.1.7.1 Hướng dẫn học sinh tìm hiểu khái niệm phong tục, tập quán,

dân tộc, ý nghĩa của tôn trọng sự khác biệt về phong tục, tập quán của

các dân tộc

37

3.1.7.2 Tạo tình huống có vấn đề cho học sinh thảo luận, tổ chức cho

học sinh mở cuộc triển lãm, tranh ảnh theo chủ đề “ Sắc màu Việt

Nam”

38

3.1.8 Giải pháp giáo dục và rèn luyện kỹ năng tôn trọng sự khác

biệt của người khác về ước mơ và lý tưởng sống

40

3.1.8.1 Hướng dẫn học sinh tìm hiểu khái niệm ước mơ, lý tưởng

sống, ý nghĩa của sự tôn trọng ước mơ, lý tưởng sống của người khác

3.2.3 Kết quả khảo sát về sự cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp

đã đề xuất

45

3.2.3.1 Sự cấp thiết của các giải pháp đã đề xuất được xác định từ các

giáo viên không làm công tác chủ nhiệm

45

3.2.3.2 Sự cấp thiết của các giải pháp đã đề xuất được xác định từ các

giáo viên làm công tác chủ nhiệm

46

3.2.3.3 Sự cấp thiết của các giải pháp đã đề xuất được xác định từ

học sinh

46

đó càng đa dạng và rõ nét Bản chất của cuộc sống, của thế giới là sự phong phú, nhiều màu sắc Mỗi người là một cá thể riêng biệt, độc đáo không lẫn lộn, không lặp lại Kể cả những cặp anh chị em song sinh, có cùng cha mẹ, cùng hưởng thụ một cách nuôi dưỡng, một nền giáo dục gia đình, cũng không hoàn toàn giống nhau, thậm chí còn sự khác biệt rất nhiều

Ở những người trưởng thành, bằng vốn sống và kinh nghiệm của bản thân, họ

có thể chấp nhận và tôn trọng sự khác biệt của người khác Nhưng đối với những người trẻ tuổi, nhất là các em học sinh THPT, lứa tuổi vừa trẻ con vừa người lớn nên nhận thức, hành động cũng không giống nhau về một vấn đề Có em chấp nhận được cái khác biệt của người khác nên sống hòa nhập, thân thiện, vui vẻ, cũng có

em không chấp nhận được nên tỏ ra kỳ thị, xa lánh, thậm chí còn thấy khó chịu, gây gỗ đánh nhau vì cảm thấy thấy “ngứa mắt” bởi sự khác biệt đó Đơn giản như khi ta quan sát đám trẻ con đang chơi, thường những đứa trẻ xấu xí, yếu ớt hơn hoặc có chút khác biệt gì đó trong cơ thể hay cách ăn mặc, hành xử, rất hay bị xa lánh, trêu chọc thậm chí còn bị lôi ra làm trò đùa cho cả nhóm Trong lịch sử loài người, những kì thị về sự khác biệt cũng đã diễn ra mạnh mẽ, điển hình là chế độ phân biệt chủng tộc (Apácthai), hay còn gọi là kỳ thị chủng tộc, đó là niềm tin rằng các nhóm người sở hữu những đặc điểm hành vi khác nhau tương ứng với ngoại hình và có thể được phân chia dựa trên sự vượt trội của chủng tộc này so với chủng tộc khác Sự tàn bạo của chế độ phân biệt chủng tộc trở thành một trong những nguyên nhân đến các cuộc chiến tranh tàn khốc nổ ra trên thế giới, tiêu biểu nhất là

ở Nam Phi, nơi những người da đen bị coi là những con người hạ đẳng, thậm chí không được coi là con người Cho tới năm 1993 cuộc đấu tranh giành độc lập ở Nam Phi giành thắng lợi thì chế độ phân biệt chủng tộc mới chính thức được xoá

bỏ

Vấn nạn bạo lực học đường đã vọng lên hồi chuông cảnh tỉnh đối với toàn xã hội, trong đó có vai trò của những người làm giáo dục Ở trường học, sự khác biệt luôn là nguyên nhân của những thái độ, những đối xử khác biệt, thậm chí có phần tiêu cực gây ảnh hưởng cho người khác, không thể chấp nhận và chung sống với sự khác biệt của người khác là nguyên nhân cơ bản dẫn nhất đến hiện tượng bạo lực học đường, Trường học là nơi hội tụ đông đảo học sinh từ các vùng miền khác nhau, ở đó mỗi cá nhân các em đều có nhiều sự khác biệt, bên cạnh những học sinh

ưu tú, có ngoại hình đẹp, gia đình có nhiều thế mạnh, nhiều sở trường, năng khiếu, học hành giỏi giang, … còn có rất nhiều học sinh không may mắn khác như bị khuyết tật, những khiểm khuyết trên khuôn mặt, ngoại hình, trí tuệ, điều kiện gia đình khó khăn… làm sao để xây dựng môi trường học tập vui vẻ, thân thiện, biết

2

yêu thương, cảm thông, chia sẻ và giúp đỡ nhau, tránh hiện tượng vì không chấp nhận sự khác biệt của người khác nên tìm cách gây sự dẫn đến bạo lực nơi trường học quả thực là một việc rất khó khăn đối với người làm công chủ nhiệm

Vì vậy, giáo dục và rèn luyện kỹ năng biết tôn trọng sự khác biệt của người khác là việc làm cần thiết ở mỗi lớp học, cấp học, nhất là với học sinh THPT Khi học sinh biết chấp nhận sự khác biệt sẽ hướng đến một cách sống bao dung, độ lượng, vị tha, giúp các em sống chan hòa với mọi người, biết cách tạo ra môi trường sống hòa bình, cho mình nhiều cơ hội để học tập và phát triển Biết chấp nhận và tôn trọng sự khác biệt của người khác chính là quá trình tu dưỡng và rèn luyện đạo đức làm cho bản thân học sinh ngày càng chín chắn, trưởng thành hơn trong suy nghĩ và hành động

Là người thường xuyên tiếp xúc và gần gũi với học sinh, hiểu được suy nghĩ, hành động của các em nên giáo viên chủ nhiệm có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giáo dục, định hướng và hướng dẫn hành vi đạo đức cho học sinh Giáo dục học sinh biết tôn trọng sự khác biệt của người khác, rèn luyện kỹ năng tôn trọng sực khác biệt cũng là đang hình thành một nhân cách tốt cho các em, góp phần xây dựng môi trường học tập vui vẻ, lành mạnh, để tất cả mỗi học sinh đều có cơ hội được khẳng định giá trị của bản thân, đảm bảo mỗi ngày đến trường đều là một ngày vui và hạnh phúc, quan trọng nhất là hình thành cho học sinh nhận thức được

sự khác biệt của mình với người khác, sự khác biệt của người khác so với mình, biết chấp nhận, tôn trọng và học cách chung sống hoà bình với những sự khác biệt

đó để hạn chế tới mức thấp nhất vấn nạn bạo lực học đường, tạo niềm vui, động lực và sự hứng thú cho học sinh khi đến trường

Từ những lí do trên, chúng tôi chọn đề tài “Những giải pháp tối ưu của giáo

viên chủ nhiệm nhằm giáo dục và rèn luyện cho học sinh THPT biết tôn trọng sự khác biệt của người khác” để nghiên cứu và thực hiện, với mong muốn đưa ra

những giải pháp hiệu quả có thể áp dụng rộng rãi, góp phần rèn luyện kỹ năng chung sống hoà bình cho học sinh THPT, hạn chế hiện tượng bạo lực học đường đang xảy ra khá nghiêm trọng ở trường học

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

- Nhằm đáp ứng được những yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mới, hình thành các phẩm chất tốt đẹp cho học sinh, trong đó tập trung vào phẩm chất nhân ái, nghĩa là biết yêu thương, đùm bọc mọi người, yêu cái đẹp, cái thiện, tôn trọng sự khác biệt, cảm thông, độ lượng, không phân biệt đối xử, sẵn sàng tha thứ, tôn trọng văn hóa, tôn trọng cộng đồng và đặc biệt là quyền tự do cá nhân của nhau Từ đó xây dựng lớp học thân thiện, đoàn kết và yêu thương, rèn luyện các

kỹ năng sống cần thiết để các em dễ dàng hội nhập

- Hạn chế hiện tượng bạo lực học đường trong trường học, chứng tự kỉ của học sinh, từ việc giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua các hoạt động cụ thể, giúp học sinh nhận ra sự khác biệt, vai trò, ý nghĩa, biểu hiện của sự khác biệt,

3 Khách thể, đối tƣợng nghiên cứu

- Khách thể và đối tượng nghiên cứu của đề tài là những giải pháp tối ưu của giáo viên chủ nhiệm nhằm giáo dục và rèn luyện kỹ năng biết tôn trọng sự khác biệt người khác cho học sinh THPT

- Đề tài được áp dụng thực hiện ở học sinh lớp 10, 11, 12 trường THPT Nguyễn Duy Trinh

- Đề tài được chúng tôi nghiên cứu và thực hiện từ tháng 9 năm học 2021 -

2022 đến tháng 3 năm học 2022 - 2023, thực nghiệm ở nhiều lớp thuộc khối THPT

4 Giả thuyết khoa học

Nếu chúng tôi không đề xuất và thực hiện được các giải pháp để giáo dục và rèn luyện cho học sinh kỹ năng biết tôn trọng sự khác biệt về hoàn cảnh gia đình của người khác thì bản thân học sinh sẽ không biết cách để chấp nhận, cảm thông, chia sẻ hoàn với của người khác, dẫn đến việc khinh thường, chia bè phái, cô lập

và tẩy chay những bạn có hoàn cảnh gia đình khó khăn, gây mất đoàn kết trong lớp học

Nếu không đề xuất và thực hiện được các giải pháp giáo dục và rèn luyện cho học sinh kỹ năng biết tôn trọng sự khác biệt về ngoại hình, tính cách, giới tính,

sở thích, sở trường, sở đoản của người khác thì học sinh sẽ khó nhận ra được vì sao cần phải tôn trọng sự khác biệt đó, ý nghĩa và vai trò của việc tôn trọng sự khác biệt đó Từ việc không nhận ra được tầm quan trọng của vấn đề, học sinh sẽ có nhiều hành động không phù hợp như chê bai, miệt thị, xúc phạm tinh thần và thể chất của người khác Chỉ khi được giáo dục và rèn luyện kỹ năng này, học sinh sẽ biết cách chấp nhận, tôn trọng và chung sống hoà bình, hợp tác với nhau trong nhiều vấn đề, lớp học trở nên vui vẻ, đoàn kết

Nếu không đề xuất ra và thực hiện được các biện pháp để giáo dục và rèn luyện cho học sinh kỹ năng biết tôn trọng sự khác biệt tín ngưỡng, tôn giáo, phong tục, tập quán, ước mơ, lý tưởng sống thì sẽ xảy ra nhiều hiện tượng xúc phạm về mặt tín ngưỡng, tôn giáo, phong tục, tập quán của nhau, gây chia rẽ khối đoàn kết trong lớp học và trong cộng đồng

Nếu không đề xuất ra và thực hiện được các biện pháp để giáo dục và rèn luyện cho học sinh kỹ năng biết tôn trọng sự khác biệt ước mơ, lý tưởng sống của người khác thì học sinh sẽ không biết chia sẻ, giúp đỡ nhau thực hiện ước mơ, thậm chí xem thường và gây tổn thương cho bạn bè

4

Điều quan trọng nhất khi chúng tôi nghiên cứu và thực hiện đề tài này là giáo dục và rèn luyện kỹ năng học cho sinh biết tôn trọng sự khác biệt của người khác là muốn hình thành nhân cách tốt đẹp cho học sinh, hạn chế bạo lực học đường, hạn chế việc học sinh bị kỳ thị, cô lập, tẩy chay sẽ dẫn đến nguy cơ bị trầm cảm cùng những hậu quả đáng tiếc khác

5 Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu

- Tìm hiểu những vấn đề về lí luận và thực tiễn của việc giáo dục và rèn luyện cho học sinh những kỹ năng tôn trọng sự khác biệt của người khác

- Xác định các yêu cầu của việc đề ra các giải pháp thực hiện nhằm giáo dục và rèn luyện cho học sinh THPT biết tôn trọng sự khác biệt của người khác

- Đề xuất các giải pháp giáo dục và rèn luyện các kỹ năng tôn trọng sự khác biệt của người khác cho học sinh THPT

- Tiến hành khảo sát sự cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp giáo dục

và rèn luyện các kỹ năng tôn trọng sự khác biệt mà sáng kiến đề xuất, nhằm kiểm tra và khẳng định tính khả thi và hiệu quả của đề tài

6 Phương pháp nghiên cứu

- Khảo sát, nghiên cứu lý luận và thực tiễn việc tôn trọng sự khác biệt của người khác của học sinh THPT thông qua điều tra, phóng vấn

- Nghiên cứu các tài liệu, các mẫu chuyện về tôn trọng sự khác biệt của người khác

- Nghiên cứu các nguyên nhân dẫn đến những vấn đề nổi cộm hiện đang xảy ra rất nhiều trong trường học như bạo lực học đường

- Tiến hành khảo sát tính khả thi và cấp thiết của những giải pháp đã đề xuất trong đề tài, xử lí số liệu thống kê từ đó rút ra kết luận về tính khả thi và phù hợp của đề tài

7 Những luận điểm cần được bảo vệ

Xuất phát từ những cơ sở về khái niệm sự khác biệt, nguyên nhân, vai trò, biểu hiện và ý nghĩa của sự khác biệt, tính thực tiễn của việc tôn trọng sự khác biệt hiện nay, chúng tôi đã đưa ra được các giải pháp cụ thể, tối ưu giúp học sinh biết cách tôn trọng sự khác biệt về hoàn cảnh gia đình, ngoại hình, tính cách, quan điểm, sở thích, sở trường, sở đoản, tín ngưỡng, tôn giáo, phong tục, tập quán của người khác Và nhận thấy những giải pháp ấy thực sự cần thiết và rất cấp thiết, cần phải thực hiện ngay ở trường THPT để không dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng đến tinh thần, thể chất của học sinh, ngăn chặn hiện tượng bạo lực học đường và chứng trầm cảm đang khá phố biến hiện nay ở trường học và trong cuộc sống

8 Đóng góp mới của đề tài

- Khẳng định tính mới của đề tài từ trước đến nay chưa có giáo viên nào tiến hành nghiên cứu và thực hiện đó là xác định yêu cầu và đề xuất một số biện pháp

- Giúp học sinh biết chấp nhận sự khác biệt, tức là đang hướng đến một cách sống bao dung, độ lượng, vị tha Một khi nhận ra sự khác biệt và chấp nhận, tôn trọng sự khác biệt đó, các em đều có thể sống hòa bình được ở bất kì môi trường nào, đây cũng là điều kiện cần để giúp các em thành công hơn trong công việc, khẳng định được giá trị sống của bản thân Góp phần ngăn chặn hiện tượng bạo lực học đường đang xảy ra trong trường học, xây dựng môi trường học tập thân thiện, đoàn kết, hạnh phúc, tạo cơ sở hình thành một xã hội văn minh, bình đẳng, tạo dựng được môi trường sống hòa bình, tốt đẹp và nhân ái

6

PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

I CƠ SỞ LÍ LUẬN

1.1 Khái niệm sự khác biệt

Cho tới nay, các nhà xã hội học và giới nghiên cứu tâm lí học có nhiều quan điểm khác nhau về sự khác biệt Chúng ta có thể hiểu đơn giản khái niệm sự khác biệt như sau: Sự khác biệt không chỉ dùng để chỉ sự khác biệt trong ngôn ngữ, màu

da, tôn giáo mà còn dùng để chỉ sự khác nhau trong tính cách, nhận thức, ước mơ,

cá tính ở mỗi con người Sự khác biệt chính là những nét riêng, sự độc đáo được khẳng định, được đề cao gắn với đời sống của cá thể trong xã hội Sự khác biệt có thể được thể hiện ở suy nghĩ, quan điểm, lối sống, hành động, cách ứng xử của bản thân với người khác

Sự khác biệt có hai loại, khác biệt có nghĩa và khác biệt vô nghĩa Sự khác biệt có nghĩa là không ảnh hưởng đến người khác, còn đem lại những lợi ích cho đất nước và nhân loại, chúng ta nên tôn trọng Sự khác biệt vô nghĩa chính là sự kì

dị, quái gở, phá vỡ những nét đẹp văn hóa truyền thống, ngược với thuần phong

mỹ tục của dân tộc Sự khác biệt vô nghĩa ấy chỉ có một mục đích là làm cho mình thật nổi bật giữa đám đông Ví dụ cố tình tạo ra sự khác biệt một cách kịch cỡm trong trang phục của một số bạn trẻ hiện nay Hay lối sống khác biệt theo kiểu ta đây của một vài người trong xã hội, cố tạo ra sự khác biệt tức thời chỉ để khoe mẽ bản thân, tiếp thị hình ảnh hay thậm tệ hơn là chỉ để thoả mãn sở thích lập dị của mình Do đó, đề cao sự khác biệt không có nghĩa là cổ vũ cho lối sống hẹp hòi, ích

kỉ, chối bỏ trách nhiệm với cộng đồng Tóm lại, sự khác biệt là yếu tố cần thiết với mỗi cá nhân để tạo dấu ấn riêng trong cộng đồng Nhưng sự khác biệt phải phù hợp với quy chuẩn đạo đức và thuần phong mĩ tục của xã hội

1.2 Nguyên nhân vì sao phải biết tôn trọng sự khác biệt của người khác

- Thứ nhất, nếu một người biết biết tôn trọng sự khác biệt của người khác thì bản thân cũng nhận lại được sự tôn trọng của họ cho những khác biệt của mình

- Thứ hai, tôn trọng sự khác biệt của người khác thể hiện chúng ta là người

có văn hóa, có lòng tự trọng và giàu lòng trắc ẩn và biết cách cư xử

- Thứ ba, sống trong một tập thể, nếu biết tôn trọng những người xung quanh sẽ làm cho mối quan hệ xã hội trở nên tốt đẹp hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho công việc và cuộc sống, tránh được những mâu thẫn và xung đột không đáng

có

- Thứ tư, người biết tôn trọng sự khác biệt của người khác luôn được mọi người tin tưởng và yêu quý

1.3 Vai trò của sự khác biệt trong cuộc sống

Như chúng ta đã thấy, bức tranh của cuộc sống là muôn màu muôn vẻ, trong đó mỗi con người là một mảnh ghép riêng biệt, độc đáo mà không ai có thể

7

thay thế Sự phong phú trong lối sống, sự khác biệt trong cá tính, sở thích, ước mơ… của mỗi người làm nên những màu sắc đa dạng của bức tranh ấy Mỗi con người là một cá thể riêng biệt, có cá tính, nhân cách và màu sắc riêng Sự khác biệt

có thể làm cho cuộc sống trở nên phong phú, ý nghĩa hơn Giúp con người hòa nhập với cuộc sống xã hội, gắn kết những mối quan hệ tốt đẹp Chính sự khác biệt khiến con người thể hiện được bản sắc riêng, không bị hòa tan trong đám đông, trong cộng đồng Trong nhiều trường hợp sự khác biệt còn góp phần tạo nên những thành quả đáng tự hào, đóng góp to lớn cho sự phát triển của đất nước, nhân loại Edison sẽ không chế tạo được đèn điện nếu ông mãi làm theo những chỉ dẫn hiện

có Sự thật, ông đã dám phá vỡ các nguyên tắc, thử một lần khác biệt và ông đã thành công Nguyễn Tất Thành cũng không thể tìm ra con đường cứu nước, nếu không có những sự khác biệt trong nhận thức về bạn và thù dựa trên lập trường giai cấp chứ không phải dựa trên màu da Chính sự khác biệt về nhận thức và tư chất hơn người của mình mà Nguyễn Tất Thành đã không đi theo vết xe đổ của các

vị tiền bối đi trước khi quyết định sang phương Tây để tìm đường cứu nước, tiếp cận với ánh sáng của cách mạng tháng Mười Nga, tìm ra con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc, con đường cách mạng vô sản Và chính lựa chọn ấy đã mang đến độc lập, tự do cho dân tộc Việt Nam

Có thể nói, cuộc sống của chúng ta được tạo nên bởi những cá thể, tính cách hoàn toàn riêng biệt, nó làm nên sự phong phú Vì vậy, nếu biết cách chấp nhận sự khác biệt thì chúng ta sẽ có được một cuộc sống hạnh phúc và những mối quan hệ tốt đẹp Sống khác biệt giúp chúng ta có những suy nghĩ độc lập, táo bạo, thể hiện được cá tính của bản thân Mỗi cá nhân là một thực thể với những màu sắc đa dạng Sống khác biệt để tránh rập khuôn, một màu một cách sáo rỗng Những suy nghĩ khác, góc nhìn về thế giới và mọi vật xung quanh sẽ tạo điều kiện con người tìm kiếm cơ hội vươn lên Chính nhờ sự khác biệt mà chúng ta biết cách đối xử với thế giới xung quanh khiến người khác quan tâm, tôn trọng mình nhiều hơn Chúng

ta sẽ tìm thấy ở nhau những giá trị tích cực, mới mẻ, cần quan sát và học hỏi Sự khác biệt ở người khác luôn tạo cho ta động lực không ngừng vươn lên trong cuộc sống

1.4 Biểu hiện và ý nghĩa của việc tôn trọng sự khác biệt của người khác

Khi trao đổi về vấn đề “Tôn trọng sự khác biệt” tiến sĩ tâm lí học Đinh Đoàn

nhấn mạnh: “Tôn trọng sự khác biệt là biểu hiện của khoa học văn hóa, lòng nhân

ái và tính nhân đạo với mục đích cuối cùng là phát triển đi lên hướng tới Chân - Thiện - Mĩ Chúng ta phải nỗ lực thúc đẩy một nền văn hóa tôn trọng, một nền văn hóa đề cao sự đa dạng, tôn trọng quyền lợi và sự khác biệt giữa các cá nhân để tạo

ra một cuộc sống hạnh phúc cho chính mình và những người xung quanh” Tôn

trọng sự khác biệt của người khác thường được biểu hiện như sau:

- Trong thái độ, lời nói: luôn tỏ ra tôn trọng mọi người xung quanh, không phân biệt độ tuổi, trình độ hay giàu nghèo, không phân biệt địa vị giàu sang hay màu da dân tộc, mỗi người trong xã hội đều đáng được tôn trọng Lời nói luôn giữ

- Tôn trọng người khác là sự hành xử đúng mực, coi trọng danh dự, nhân phẩm và quyền lợi của mỗi người Đồng thời phải biết sống hòa hợp, yêu thương mọi người

Tôn trọng sự khác biệt của người khác có ý nghĩa rất quan trọng trong cuộc sống của mỗi cá nhân Sống biết tôn trọng sự khác biệt của người khác là một lối sống tốt đẹp, cao quý Sống biết tôn trọng người khác làm cho cuộc sống chúng ta hiền hòa, đầy ắp yêu thương hạnh phúc Người biết tôn trọng người khác luôn được người khác yêu quý, tin tưởng và giúp đỡ Học sinh rất cần phải hình thành

và bồi dưỡng ý thức tôn trọng sự khác biệt của người khác ở mọi nơi, mọi lúc vì học sinh là lớp người nhỏ tuổi trong xã hội Người nhỏ tuổi phải biết sống khiêm nhường để học hỏi, biết tôn trọng để kính yêu người khác

Trước khi muốn người khác tôn trọng sự khác biệt của mình, bản thân mình cũng cần nhận thức được sự khác biệt đó là tích cực hay tiêu cực để đấu tranh bảo

vệ hay loại trừ nó Cần phải có bản lĩnh, tự tin, dám chấp nhận sự đánh giá của người khác đối với những khác biệt của mình với số đông, phải bảo vệ và tôn trọng những khác biệt tích cực của bản thân thì mới mong nhận lại sự tôn trọng của người khác Và biết tôn trọng sự khác biệt của người khác thì sẽ được nhận lại sự tôn trọng, yêu quý của mọi người xung quanh dành cho mình

Tôn trọng sự khác biệt chính là tôn trọng tự do cá nhân của mỗi người Đó là yếu tố căn bản và cần thiết để làm nên cuộc sống đa dạng, phong phú, chúng ta phải biết dung hòa, chấp nhận khác biệt Biết chấp nhận sự khác biệt, tức là đang hướng đến một cách sống bao dung, độ lượng, vị tha, đón nhận cuộc sống như nó vốn có Một xã hội văn minh, tốt đẹp là con người biết tôn trọng lẫn nhau, tôn trọng sự khác biệt và đề cao giá trị của nhau

II CƠ SỞ THỰC TIỄN

2.1 Thực trạng của việc tôn trọng sự khác biệt của người khác hiện nay

Vấn nạn bạo lực học đường đã, đang xảy ra và ngày một nghiêm trọng, sự tự

do vượt ngưỡng của nhiều bạn trẻ đã dẫn đến những hành động tha hoá, chà đạp

về mặt thể xác lẫn tinh thần của người khác như đánh đập, doạ nạt, lăng mạ, xúc phạm, tẩy chay, cô lập… những bạn không cùng gu với mình Xã hội ngày càng phát triển, con người càng muốn bộc lộ cá tính, nét riêng biệt và giá trị của chính mình trong khi những khác biệt ngày một rõ nét không phải ai cũng chấp nhận nó

9

một cách vui vẻ, đặc biệt là lứa tuổi học sinh THPT Thực tế cho thấy, trong những năm gần đây, bạo lực học đường ngày càng nhiều, một trong những nguyên nhân chính gây nên vấn nạn đó là do sự suy thoái về mặt đạo đức, có nhiều nguyên nhân dẫn đến sự suy thoái về mặt đạo đức, trong đó không tôn trọng

sự khác biệt của nhau là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến vấn nạn đó Nhiều học sinh khi chứng kiến người khác học giỏi, xinh đẹp, được thầy cô và bạn bè trong trong lớp quý mến liền tỏ ra khó chịu Trước những điểm khác biệt của bạn bè về ngoại hình, kết quả học tập, sở trường, năng khiếu, gia đình,…thường xuất hiện hai biểu cảm đó là ghen tị với những bạn hơn mình hoặc khinh thường những bạn thua kém mình, không muốn thừa nhận, tìm mọi cách để gây sự Từ sự ghen gét, đố kị, khinh bỉ ấy sẽ dẫn đến những thái độ, hành vi không chuẩn mực, mâu thuẫn và gây gổ đánh nhau, kéo bè kéo phái trong trường học như lôi kéo một nhóm người cùng bắt nạy kẻ yếu đuối để đòi tiền bảo kê, nhìn thấy một ai đó không giống mình hoặc hơn mình liền cảm thấy ngứa mắt, rồi tạo hình cho họ “chảnh” để công kích, cô lập…gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng

Mặc khác, sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ với sự ra đời của các loại máy móc hiện đại đã phần nào đó hạn chế dần việc tiếp xúc trực tiếp của học sinh với nhau, xu hướng sống ảo, nghiện game dẫn đến lệ thuộc vào các thiết bị điện tử như máy tính, điện thoại di động làm cho nhiều học sinh thờ ơ với cuộc sống xung quanh, ít quan tâm, chia sẻ với người khác những quan điểm, suy nghĩ của mình, cũng không muốn dành thời gian nghĩ quan tâm tâm tư, tình cảm, hoàn cảnh, ước mơ hoài bão của người khác, vô tình tạo nên sự cách biệt cho dù khoảng cách không gian rất gần Hơn thế nữa, trong xu thế hội nhập toàn cầu, sự

du nhập tinh vi của các trào lưu tư tưởng, những lối sống phức tạp từ bên ngoài dội vào thông qua các phương tiện khác nhau, như các bộ phim truyền hình về bạo lực học đường, mới đây nhất là bộ phim The Gloly (Vinh quang trong thù hận) của Hàn Quốc, bộ phim gây sốc với những màn bạo hành ghê tợn của nhóm học sinh khi không ưa một bạn học trong lớp vì lí do bạn ấy học giỏi nhưng nhà nghèo, khiến cơ thể cô bé đầy rẫy những thương tích, tinh thần bị tổn thương Vì nhóm học sinh gây bạo hành đó thuộc gia đình quyền lực nên nhà trường và thầy giáo chủ nhiệm không những làm lơ mà còn tìm cách buộc em học sinh bị bạo hành đó phải nghỉ học, suốt quãng đường dài sau đó, cô gái chỉ sống trong thù hận

và tìm mọi cách trả thù man rợ nhất Đã không ít học sinh chưa nhận thức đúng

đắn những cái mới mẻ đó đã chạy theo phong trào, ta thường gọi là theo trend,

mong muốn thể hiện được sự khác biệt, cái riêng của bản thân trước tập thể mà không nhận ra trong những cái du nhập vào đó có những phong cách, lối sống, hành vi không phù hợp với thuần phong mĩ tục của dân tộc, trái với đạo đức và pháp luật, trái với các quy định của trường học như ma tuý, cờ bạc, bạo lực học đường, thuốc lá điện tử,… Bởi vậy, thông qua đề tài này, chúng tôi mong muốn tìm ra những giải pháp thiết thực để giáo dục và rèn luyện cho học sinh các kỹ năng nhận thức đúng những sự khác biệt từ bên ngoài du nhập vào để lựa chọn

10

hành vi phù hợp, tránh những hậu quả đáng tiếc xảy ra

Để làm rõ hơn thực trạng này, trong quá trình nghiên cứu đề tài, chúng tôi

đã làm khảo sát nhỏ với mục đích nắm được mức độ hiểu biết về sự khác biệt, các hành vi ứng xử, nhu cầu được tôn trọng sự khác biệt của bản thân, nhu cầu được giáo dục và rèn kỹ năng tôn trọng sự khác biệt của người khác ở 150 học sinh trong trường THPT Nguyễn Duy Trinh, qua hai bảng kháo sát dưới đây:

2.1.1 Khảo sát cách hiểu và các hành vi ứng xử của học sinh đối với sự khác biệt của người khác

Nội dung khảo sát

Tổng

số học sinh

Số lượng

Tỉ lệ (%)

Số lượng

Tỉ lệ (%)

Đối với những bạn có giới tính thứ 3, em

đã khi nào có những lời nói và hành

động làm tổn thương tới bạn chưa?

Em đã hiểu vì sao phải tôn trọng sự

khác về giới hoàn cảnh gia đình, ngoại

hình, tính cách, giới tính, quan điểm, sở

thích, sở trường, sở đoản tín ngưỡng, tôn

giáo, phong tục, tập quán, ước mơ, lý

cụ thể để tôn trọng sự khác biệt của

người khác về giới hoàn cảnh gia đình,

ngoại hình, tính cách, giới tính, quan

điểm, sở thích, sở trường, sở đoản tín

ngưỡng, tôn giáo, phong tục, tập quán,

ước mơ, lý tưởng sống chưa?

Trước những sự khác biệt của bạn bè,

người thân em đã biết chấp nhận, tôn

trọng và chung sống hoà bình chưa?

150 22 8,6% 128 91,4%

Bảng 1 Khảo sát về cách hiểu và các hành vi ứng xử của học sinh đối với sự khác

biệt của người khác

Sau khi khảo sát 150 học sinh 4 lớp gồm 10A; 10G1, 11T và 12A2, chúng tôi thu được số liệu thể hiện ở bảng 1 Từ bảng số liệu thu được, chúng tôi nhận thấy về cơ bản phần nhiều học sinh có những lời nói và hành động làm tổn thương tới bạn có giới tính thứ ba (chiếm 80%) còn không làm tổn thương bạn ít hơn (chiếm 20%), đa số số học sinh chưa hiểu vì sao phải tôn trọng sự khác biệt về giới

11

hoàn cảnh gia đình, ngoại hình, tính cách, giới tính, quan điểm, sở thích, sở trường,

sở đoản tín ngưỡng, tôn giáo, phong tục, tập quán, ước mơ, lý tưởng sống số của người khác (chiếm 93,34%) và chỉ có 6,66% học sinh hiểu được điều đó; rất nhiều học sinh từng bị các bạn làm tổn thương về thể chất và tinh thần vì sự khác biệt của mình (chiếm) 73,34%) và chỉ có số ít không bị (chiếm 26,66%), tất cả học sinh đều chưa được GV chỉ ra những biện pháp cụ thể để tôn trọng sự khác biệt của người khác về giới hoàn cảnh gia đình, ngoại hình, tính cách, giới tính, quan điểm, sở thích, sở trường, sở đoản, tín ngưỡng, tôn giáo, phong tục, tập quán, ước mơ, lý tưởng sống (chiếm 100%), phần lớn học sinh chưa biết chấp nhận, tôn trọng và chung sống hoà bình với sự khác biệt của người khác (chiếm 91,4%) và số 6% còn lại thì đã biết

Rõ ràng đây là con số rất đáng quan tâm Cần bắt đầu phải có các biện pháp

để giáo dục và rèn luyện học sinh biết tôn trọng sự khác biệt của người khác

2.1.2 Khảo sát nhu cầu được tôn trọng sự khác biệt của bản thân, nhu cầu được giáo dục và rèn kỹ năng tôn trọng sự khác biệt của người khác của học sinh

Nội dung khảo sát

Rất cần/rất muốn

Cần/muốn Không

cần/không muốn

Số lượng

Tỉ

lệ (%)

Số lượng

Tỉ

lệ (%)

Số lượng

Tỉ lệ (%)

Em có muốn các bạn cô lập, xa

lánh, kỳ thị và đánh đập em không?

Em có muốn được mọi người chấp

nhận và tôn trọng sự khác biệt của

mình về giới hoàn cảnh gia đình,

ngoại hình, tính cách, giới tính,

quan điểm, sở thích, sở trường, sở

đoản tín ngưỡng, tôn giáo, phong

tục, tập quán, ước mơ, lý tưởng

giúp mình biết nhận diện và tôn

trọng sự khác biệt của người khác

Em có muốn lớp học của mình luôn

đoàn kết, yêu thương và giúp đỡ

nhau trong học tập và cuộc sống

Bảng 2 Khảo sát nhu cầu nhu cầu được tôn trọng sự khác biệt của bản thân, nhu

cầu được giáo dục và rèn kỹ năng tôn trọng sự khác biệt của người khác

Sau khi khảo sát 150 học sinh 4 lớp gồm 10A; 10T1, 11T và 12A2 chúng tôi thu được số liệu thể hiện ở bảng 2 Từ bảng số liệu thu được, chúng tôi nhận thấy

12

học sinh đều không muốn các bạn cô lập, xa lánh, kỳ thị và đánh đập (chiếm 100%), trong khi đó có 0% học sinh muốn, rất muốn điều điều đó xảy ra; 96,7% rất muốn mọi người chấp nhận và tôn trọng sự khác biệt của mình còn 5% học sinh muốn và 0% không muốn; 80% rất cần, 12,7% học sinh cần và 7,3% học sinh không cần GV chỉ ra các biện pháp giúp mình biết nhận diện và tôn trọng sự khác biệt của người khác, 90% rất muốn, 10% muốn và 0% không muốn lớp học của mình luôn đoàn kết, yêu thương và giúp đỡ nhau trong học tập và cuộc sống Điều này chứng tỏ cầu nhu cầu được tôn trọng sự khác biệt của bản thân và nhu cầu được giáo dục, rèn kỹ năng tôn trọng sự khác biệt của người khác là rất cao Vì vậy chúng tôi đã quyết định tìm ra các giải pháp để đáp ứng như cầu này của học sinh

2.2 Tính cần thiết của việc tôn trọng sự khác biệt của người khác hiện nay ở trường học

Một trong những vấn đề cần thiết của nền giáo dục hiện đại là giáo dục kỹ năng chung sống Cần giáo dục cho học sinh biết chấp nhận và học cách chung sống vì tất cả mọi người trên thế giới nếu đặt lên bàn cân thì chỉ khoảng 5% là điểm giống nhau 95% còn lại là khác nhau Vì thế chấp nhận sự khác biệt và sống chung với nó trở thành một trong những kỹ năng đầu tiên mà chúng ta cần rèn luyện cho học sinh Ý thức tôn trọng người khác của học sinh hiện nay có thay đổi được hay không một phần ở giáo dục nhà trường, một phần từ giáo dục gia đình

và một phần là học sinh phải tự nhận thức

Khi thực hiện đối mới chương trình giáo dục phổ thông mới 2018, chú trọng phát triển các phẩm chất, năng lực của học sinh ít nhiều còn gặp nhiều khó khăn, trở ngại đối với giáo viên nói chung và giáo viên chủ nhiệm nói riêng, mặc dù nhận thấy tầm quan trọng của việc giáo dục và rèn luyện kỹ năng tôn trọng sự khác biệt người khác cho học sinh nhưng làm sao để tổ chức mỗi giờ sinh hoạt lớp theo yêu cầu mới để giáo dục học sinh biết cách tôn trọng lẫn nhau, tôn trọng sự khác biệt của bạn bè, người thân, cộng đồng để chung sống hoà bình đòi hỏi giáo viên chủ nhiệm không phải là điều ai cũng có thể làm được, cần rất nhiều thời gian khi mỗi lớp học đã cơ hơn 40 học sinh với 40 cá tính và rất nhiều nhiều điểm khác biệt, phải làm sao để học sinh chấp nhận ra sự khác biệt của bạn bè và tôn trọng điều đó trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm hạn chế bạo lực học đường và chứng tầm cảm đang xảy ra khá phố biến ở học sinh

Thực tế, nhiều giáo viên cũng không can đảm đứng lên đấu tranh bảo vệ công

lí, bảo vệ sự khác biệt vì lo sợ Tôi còn nhớ tại phiên tòa xử phạt những thầy cô giáo đã gian lận điểm thi trong kì thi Tốt nghiệp THPT quốc gia ở Hòa Bình ngày 21/5/2020, có một câu nói mà cô giáo dùng để bào chữa cho lí do phạm tội của

mình như sau: "Ai cũng gù, mình thẳng lưng sẽ thành khuyết tật" Chính những

lợi ích về vật chất và tâm lí sợ đi ngược với số đông, sợ bản thân trở nên khác biệt trong mắt người khác đã khiến những thầy cô từng rất ưu tú rơi vào cảnh tù tội Trong con số 15 bị cáo đó, cũng có những thầy cô biết sai, biết sợ nhưng vẫn phạm tội vì lo sợ sự khác biệt của chính mình sẽ làm hại bản thân khi đi ngược với số đông Chính nhận thực đó đã dẫn đến hành động sai trái và vướng vào vòng lao lí

(Dùng cho giáo viên)

Khảo sát về mức độ quan tâm của giáo viên về giáo dục và rèn luyện kỹ năng tôn trọng sự khác biệt của người khác cho học sinh THPT

Phần I: Thông tin cá nhân

Họ và tên giáo viên Trường: THPT Nguyễn Duy Trinh

Phần II: Nội dung

Thầy (cô) hãy trả lời các câu hỏi sau bằng cách đánh dấu “x” vào ô tương ứng với phương án mình lựa chọn:

Câu 1: Giáo dục và rèn luyện kỹ năng biết tôn trọng sự khác biệt của người khác

cho học sinh ở trường THPT là:

A Rất cần thiết B Cần thiết C Không cần thiết

Câu 2: Thầy ( cô) thấy việc lồng ghép các hoạt động trải nghiệm để giáo dụcvvà

rèn luyện kỹ năng biết tôn trọng sự khác biệt của người khác cho học sinh ở tiết sinh hoạt lớp là:

A Rất cần thiết B Cần thiết C.Không cần thiết

Câu 3: Thầy (cô) đã thực biện pháp nào để giáo dục và rèn luyện kỹ năng biết tôn

trọng sự khác biệt của người khác cho học sinh lớp mình chủ nhiệm?

A Đã thực hiện B Chưa thực hiện

Sau khi khảo sát trên 65 giáo viên đã và đang làm công tác chủ nhiệm lớp tại trường THPT Nghi Lộc Nguyễn Duy Trinh, Huyện Nghi Lộc, Tỉnh Nghệ An, chúng tôi thu được kết quả như sau:

Bảng kết quả điều tra về mức độ quan tâm của giáo viên trong việc giáo dục

và rèn luyện kỹ năng biết tôn trọng sự khác biệt của người khác cho học sinh:

cần

thiết

Cần thiết

Không cần thiết

Rất cần thiết

Cần thiết

Không cần thiết

Đã thực hiện

Chưa thực hiện

65 62 3 0 47 16 2 12 53

Tỉ lệ 95% 5% 0 72 % 25% 3 % 18,75% 81,5%

14

Như vậy, theo số liệu điều tra chúng ta thấy phần lớn giáo viên chủ nhiệm lớp đều rất quan tâm đến việc giáo dục và rèn luyện kỹ năng biết tôn trọng sự khác biệt của người khác cho học sinh Tuy nhiên, do còn nhiều điều lí do nên phần lớn giáo viên chủ nhiệm lớp vẫn chưa đề ra được các biện pháp để giáo dục và rèn luyện kỹ năng biết tôn trọng sự khác biệt của người khác cho học sinh

Do vậy, việc đề ra được các biện pháp để giáo dục và rèn luyện kỹ năng biết tôn trọng sự khác biệt của người khác cho học sinh là rất cần thiết

III GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

3.1 Những giải pháp tối ưu của giáo viên chủ nhiệm nhằm giáo dục và rèn luyện kỹ năng tôn trọng sự khác biệt của người khác cho học sinh

3.1.1 Giải pháp giáo dục và rèn luyện kỹ năng tôn trọng sự khác biệt của người khác về hoàn cảnh gia đình

3.1.1.1 Mục tiêu

- Giáo dục học sinh biết chấp nhận, bằng lòng với hoàn cảnh gia đình của mình, không so sánh với bạn bè, không tự ti, mặc cảm hay huênh hoang, tỏ thái độ

ta đây về nguồn gốc xuất thân

- Giáo dục lòng biết ơn ông bà, cha mẹ vì đã sinh thành, nuôi dưỡng mình khôn lớn, sống có trách nhiệm, yêu thương, giúp đỡ những người thân trong gia đình

- Giáo dục tinh thần chịu khó, biết vượt qua hoàn cảnh gia đình để vươn lên trong học tập và trong cuộc sống C\ảm thông, chia sẻ với hoàn cảnh gia đình người khác, giúp đỡ bạn bè trong học tập và rèn luyện

- Xây dựng tình đoàn kết, thương yêu, tránh hiện tượng chia bè phái, cô lập

và tẩy chay những bạn có hoàn cảnh gia đình khó khăn

3.1.1.2 Giải pháp thực hiện

- Thông qua hoạt động trò chơi “Vượt qua thử thách” để lồng ghép vấn đề

cần giáo dục và rèn luyện kỹ năng cho học sinh

Chuẩn bị: + Giáo viên chuẩn bị một chiếc nón lá

+ Học sinh: chuẩn bị 2 tờ giấy loại

* Quy trình thực hiện: Giáo viên đặt nón lá trên bục giảng, cho học sinh cả lớp

ngồi nguyên vị trí, sau đó yêu cầu học sinh mỗi bàn ở nguyên vị trí, lấy một tờ giấy loại, vo tròn (được gọi là hòn giấy) Khi nghe hiệu lệnh của giáo viên, học sinh sẽ ném hòn giấy của mình vào chiếc nón Những bạn ném hòn giấy ra ngoài chiếc nón thì không vượt qua được thử thách, còn những bạn ném được hòn giấy vào chiếc nón thì đã xuất sắc vượt qua

Khi chúng tôi thực hiện xong trò chơi này, có rất nhiều ý kiến khác nhau, nhiều học sinh cho rằng chúng tôi không công bằng, bởi vì những bạn ngồi gần bục giảng sẽ dễ dàng ném hòn giấy vào chiếc nón trong khi những bạn ở xa phải

Tiếp đó, chúng tôi tiếp tục cho học sinh cả lớp lấy một tờ giấy loại khác, gấp lại và xé hai góc bất kì trên tờ giấy Sau khi học sinh thực hiện xong, giáo viên yêu cầu học sinh mở tờ giấy ra, xem hai lỗ thủng trên tờ giấy đó có trùng khớp nhau không và tìm hiểu nguyên nhân vì sao không thể trùng khớp Giáo viên cho học sinh nêu nguyên nhân, lí giải nguyên nhân không thể trùng khớp và đi đến kết luận: nếu chúng ta xé hai góc bất kì của tờ giấy một cách ngẫu nhiên, sẽ rất ít có sự trùng khớp giữa các lỗ thủng bị xé Sự ngẫu nhiên đó mang lại cho tờ giấy muôn vàn sự khác biệt, mỗi bạn xé một cách khác nhau, rất ít khi có thể trùng nhau, điều

đó khẳng định rằng mỗi người đều có một cách nghĩ và hành động riêng của mình,

đó chính là sự khác biệt

Hình ảnh học sinh lớp 11T đang chơi ném hòn giấy vào chiếc nón

16

- Giá trị giáo dục: mỗi chúng ta đều sinh ra trong hoàn cảnh khác nhau, ở

vạch xuất phát cũng khác nhau Có người may mắn sinh ra trong hoàn cảnh gia đình giàu có, hạnh phúc, nên cuộc sống sẽ đỡ vất vả hơn, con đường đi đến thành công cũng thuận lợi hơn Có người sinh ra và lớn lên trong những hoàn cảnh éo le như không có bố hoặc mẹ, từ nhỏ đã phải lao động vất vả để sinh tồn, vì thế đòn bẩy để thực hiện ước mơ không phải đã có sẵn mà bản thân phải tự thân vận động

để biến mơ ước thành hiện thực Dù thế nào, chúng ta cũng không được lựa chọn hoàn cảnh cho mình sinh ra, bởi vậy phải biết chấp nhận hoàn cảnh, trân trọng những gì mình đang có, tuỳ vào từng hoàn cảnh cụ thể mà vạch kế hoạch để thực hiện ước mơ của mình Cũng cần tôn trọng hoàn cảnh gia đình của người khác, đặt mình vào hoàn cảnh của bạn để cảm thông, thấu hiểu và chia sẻ, biết vươn lên Không nên vì gia đình bạn nghèo mà xem thường, cô lập, chê bai cách ăn mặc hay cách sinh hoạt của bạn Đừng nghĩ cứ gia đình giàu có, đầy đủ mọi thứ thì không cần phải học tập và phấn đấu, thành công không tự đến một cách dễ dàng mà nhiều khi được đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt Cũng không phải vì mình sinh ra trong gia đình khó khăn, vất vả nên không thể thành công, ý chí của con người chính là chìa khoá mở ra cánh cửa của sự thành công

Chúng ta nên biết chấp nhận hoàn cảnh gia đình mình và người khác bằng một thái độ vui vẻ và lạc quan, vì mỗi người sinh đều không được lựa chọn gia đình Có nhiều người tỏ thái độ khó chịu khi bố mẹ mình không đặt mình vào vạch đích mà không biết rằng bao bạn khác mong muốn chỉ cần có bố mẹ bên mình mỗi ngày, nhiều học sinh được bố mẹ đưa đón mỗi ngày bằng xe hơi, xe máy, được đến trường bằng phương tiện riêng của mình như xe đạp điện trong khi các bạn trẻ vùng cao để kiếm được con chữ phải trèo đèo, lội suối, thậm chí còn phải đu dây qua sông, nhiều học sinh hàng ngày được ăn ngon, mặc đẹp, ngủ nơi chăn ấm đệm

êm trong khi các bạn vùng cao còn thiếu thốn trăm bề, ăn không đủ no, áo không

đủ ấm, có bạn còn chân đất đến trường vì nghèo, không điện thoại, không internet nhưng các bạn vẫn sống lạc quan, yêu thương nhau Tạo ra tiền bạc, của cải thì khó nhưng hình thành lòng yêu thương lại rất dễ, hành dành cho nhau sự tôn trọng, đặt mình vào hoàn cảnh của gia đình bạn để hiểu những gì bạn đang trải qua, tuyệt đối không xúc phạm, nói xấu những người thân trong gia đình bạn, cũng không khơi vào vết thương lòng của người khác khi họ không may gặp hoàn cảnh gia đình éo

le đó là những điều chúng ta cần phải làm

3.1.2 Giải pháp giáo dục và rèn luyện kỹ năng tôn trọng sự khác biệt của người khác về ngoại hình, tính cách

3.1.2.1 Hướng dẫn học sinh tìm hiểu khái niệm ngoại hình, tích cách

* Cách thức: Giáo viên đưa vấn đề cho học sinh tìm hiểu trước ở nhà, phát vấn một vài bạn nêu khái niệm ngoại hình, tính cách trong giờ sinh hoạt lớp

- Ngoại hình: hiểu một cách đơn giản nhất là hình dáng bên ngoài của con người, được thể hiện qua khuôn mặt, thân hình như đẹp, xấu, cao, thấp, béo, gầy… Mỗi con người sinh ra đều có một ngoại hình riêng biệt, không ai giống ai hoàn toàn

17

- Tính cách: Tính cách là tính chất, đặc điểm về nội tâm của mỗi con người,

có ảnh hưởng trực tiếp đến suy nghĩ, lời nói và hành động của người đó Một người có thể có nhiều tính cách (đa nhân cách) và nhiều người có thể có cùng một tính cách Tính cách khác với tính tình, tính khí hay cá tính Tính cách là yếu tố quan trọng nhất của con người Người ta thường đánh giá hành động, lời nói, và đôi khi là suy nghĩ của một người để suy ra tính cách người đó, cuối cùng là kết luận về bản chất người đó

3.1.2.2 Hướng dẫn học sinh tìm hiểu nguyên nhân phải tôn trọng sự khác biệt của người khác về ngoại hình, tính cách

* Cách thức: Giáo viên đưa ra vấn đề cho học sinh tìm hiểu trước ở nhà, phát vấn một vài bạn trong giờ sinh hoạt lớp và nhận xét, kết luận

Ngoại hình con người không phải lúc nào cũng ở trong tình trạng hoàn hảo, việc tồn tại khiếm khuyết trên cơ thể là điều rất phổ biến, vì nhiều lý do khác nhau như tai nạn, bẩm sinh, sự lão hóa theo thời gian Người bị khiếm khuyết về ngoại hình vốn dĩ đã có sẵn yếu tố tự ti bên trong, khi bị người khác chế giễu nên dễ bi quan hóa cuộc sống Vì vậy, việc giáo dục học sinh biết tôn trọng ngoại hình của chính mình và của người khác là rất cần thiết Không nên lấy những khuyết điểm của người khác ra chế giễu, chê bai vì điều đó sẽ gây ra những hậu quả xấu, khiến cho họ cảm thấy tự ti cũng như gây thêm lòng thù hận

Tính cách là sự khác biệt cá nhân giúp phân biệt người này với người khác Tính cách là một yếu tố luôn tồn tại trong mỗi người, là tính chất, đặc điểm nội tâm của con người, từ đó dẫn tới suy nghĩ, cảm xúc, hành động và lời nói hay còn được định nghĩa là bao hàm tâm trạng, thái độ, ý kiến và được thể hiện rõ ràng nhất trong các tương tác với người khác Bởi vậy, tôn trọng tính cách của người khác góp phần tạo nên sự phong phú, đa dạng trong cuộc sống, cũng là một yếu tố quan trọng xây dựng tình đoàn kết, giúp thành công trong công việc

3.1.2.3 Cho học sinh xem video, tổ chức cho học sinh chơi trò “Ánh mắt yêu thương”, xem ảnh một số nhân vật

* Công tác chuẩn bị:

- Giáo viên:

+ Chuẩn bị một số hình ảnh, câu chuyện, nhân vật, video, và các trò chơi với nội dung tìm hiểu về sự khác biệt như bài thơ Gấu con chân vòng kiềng, Cái bình nứt, những điều tôi thích ở bạn

+ Kiểm tra ti vi, máy tính để đảm bảo tiết dạy

- Học sinh: chuẩn bị bút, giấy A4, sưu tầm những câu chuyện, nhân vật liên quan đến nội dung khác biệt về ngoại hình, tính cách

* Các bước thực hiện:

+ Bước 1: Giáo viên cho học sinh xem video về câu chuyện Cái bình nứt

Trước khi xem video, giáo viên đặt ra câu hỏi cho học sinh cả lớp cùng suy nghĩ để

trả lời: Ý nghĩa của câu chuyện Cái bình nứt là gì?

18

+ Bước 2: Giáo viên tổ chức trò chơi “Ánh mắt yêu thương”, hình thức trò

chơi như sau: Giáo viên yêu cầu tất cả các bạn trong lớp lấy tờ giấy A4 ra và viết 5 đặc điểm về ngoại hình và tính cách của bạn ngồi bên cạnh làm mình ấn tượng và yêu thích, 3 đặc điểm làm mình không thích ( tuyệt đối không để lộ thông tin người viết), 3 hành động của bản thân khi gặp bạn học sinh cùng trường Trịnh Ngọc Mạnh lớp 12D3 - người có khiếm khuyết về ngoại hình đó là hai chân bị bại liệt phải ngồi xe lăn đi học Sau đó gấp tờ A4 thành hình máy bay Khi nghe hiệu lệnh của giáo viên chủ nhiệm, tất cả các bạn sẽ phóng máy bay về bục giảng, lớp trưởng

và bí thư sẽ ở trên bục giảng đón các máy bay được phóng tới Thời gian để thực hiện trò chơi này là 5 phút

+ Bước 3: Khi hết thời gian giáo viên cùng lớp trưởng, bí thư sẽ lấy bất kì

chiếc máy bay nào đó vừa được phóng tới, đọc to cho cả lớp cùng nghe

+ Bước 4: Sau khi cả lớp được nghe nhiều lời hay, ý đẹp mà người bạn bên

cạnh dành cho mình, được nghe những hành động cụ thể của mọi người khi gặp

một bạn có khiếm khuyết về ngoại hình Giáo viên sẽ trở lại câu hỏi ban đầu: Làm

rõ ý nghĩa của câu chuyện cái bình nứt và chuyển tải thông điệp qua câu chuyện

ấy

Sau khi cho học sinh nêu ý nghĩa và thông điệp của câu chuyện, giáo viên kết luận: Ngay cả khi biết chiếc bình bị nứt đi một phần, ông chủ vẫn dùng nó để gánh nước hàng ngày, gieo những hạt giống bên đường để khi nước từ chiếc bình nứt làm ướt các hạt giống tạo nên những cây hoa Đến chiếc bình nứt cũng có thể

là nguồn sống cho những bông hoa xinh đẹp điểm tô cho đời

Thông điệp cần gửi đến học sinh qua câu chuyện Cái bình nứt và trò chơi: Trong cuộc sống cũng vậy, ai cũng có những nhược điểm, những vết nứt,

chẳng ai hoàn toàn giốn nhau, cũng chẳng ai hoàn hảo Tất cả chúng ta có thể là cái bình nứt, nhưng nếu chúng ta chấp nhận và tận dụng nó thì mọi thứ đều có thể trở nên hữu ích Chính những khuyết điểm, tỳ vết đó đôi khi sẽ khiến cho cuộc sống thú vị hơn Hãy biết tôn trọng những khác biệt của người mình và người khác, biến nó thành những thứ có giá trị theo cách riêng của mình

Hình ảnh học sinh lớp 11T đang chơi phóng máy bay về bục giảng

19

Thông qua câu chuyện Cái bình nứt và trò chơi vừa rồi, chúng tôi muốn các

em nhận thấy được tất cả chúng ta đều có sự khác biệt, không ai hoàn toàn giống nhau, biết chấp nhận sự khác biệt của chính mình và người khác, tôn trọng sự khác biệt đó không chỉ góp phần hình thành nhân cách đẹp và còn thể hiện bản lĩnh, chấp nhận những lời sự khen chê của khác để ngày càng hoàn thiện bản thân mình hơn Giáo viên nhấn mạnh cho học sinh hiểu rằng ngoại hình của mỗi người không phải bản thân người đó được lựa chọn, nó có thể do di truyền, do tác động của cuộc sống như bệnh tật, tai nạn Đối với những bạn may mắn được sở hữu ngoại hình đẹp, ưa nhìn không nên đố kị, ghen gét, nên trân trọng vẻ đẹp ấy Ngược lại, trước những người không may mắn có khiếm khuyết về ngoại hình như

dị tật, xấu xí… tuyệt đối không được miệt thị, chê bai, giễu cợt, buông những lời xúc phạm cay nghiệt Không ai là không mong muốn mình xinh đẹp, vì lí do này hay lí do khác mà không thể trở nên xinh đẹp mà thôi Trước những khiểm khuyết

về ngoại hình của bản thân, hãy biết chấp nhận nó để biến điểm yếu thành điểm mạnh, trước những khiếm khuyết của người khác, hãy cảm thông, thấu hiểu cho những gì họ đã và đang trải qua, tôn trọng họ là cách đầu tiên và giản đơn nhất thể hiện sự cảm thông và thấu hiểu, để họ được sống bình đẳng giữa cộng đồng, tự tin khẳng định giá trị của mình

Qua đây, chúng tôi còn muốn giáo dục cho học sinh phải có lòng thương yêu đặc biệt đến những người bị tàn tật hoặc bị bẩm sinh, nhiễm chất độc da cam, khuyến khích học sinh nếu có điều kiện hãy làm từ thiện, để chia sẻ với những bất hạnh của những con người thiếu may mắn ấy

Tiếp đó, giáo viên chủ nhiệm cho học sinh quan sát hình ảnh 3 nhân vật sau: Thiên tài âm nhạc người Đức Beethoven, Người đàn ông “không tay chân" Nick

Vujicic, Hiệp sĩ công nghệ thông tin Nguyễn Công Hùng Sau đó đặt hỏi: Hãy kể tên

3 nhân vật ở hình trên, tìm ra điểm giống và khác nhau giữa họ Sau khi cho học

sinh trình bày câu trả lời, giáo viên nhấn mạnh, giữa 3 nhân vật trên đều có điểm chung là chịu những khiếm khuyết trên cơ thể, Bethoven là nhạc sĩ nhưng bị điếc, Nguyễn Công Hùng bị bại liệt toàn thân, NickVuJcic tàn tật không tay, không chân

Ba nhân vật ấy đều là có nhiều khiếm khuyết trên cơ thể nhưng nổi tiếng với nghị lực phi thường đã truyền niềm tin, sức mạnh cho hàng triệu người trên thế giới Họ

là những con người “tàn” nhưng không “phế” Beethoven là nhân vật trung tâm trong giai đoạn chuyển đổi giữa thời kỳ âm nhạc cổ điển và hiện đại, nhiều tác phẩm

của ông như Bản giao hưởng số 2, Bản giao hưởng số 5 Đô thứ (Định mệnh)… được coi là sáng tạo cho thời đại Nguyễn Công Hùng từng chia sẻ: “Trên cơ thể tôi

chỉ có cái đầu hoạt động và con tim đập nhẹ, một bàn tay mấp máy nhấp chuột, còn dường như mọi thứ đã chết, nhưng chỉ cần như vậy thôi thì cuộc sống vẫn tươi đẹp”

và thực tế anh đã sống một đời đầy ý nghĩa dẫu chỉ có 30 năm cuộc ngắn ngủi, chỉ với cái đầu hoạt động, con tim đập nhẹ và bàn tay mấp máy nhấp chuột nhưng với nghị lực phi thường, anh đã làm nên những điều tuyệt vời Anh được Tạp chí E.Chíp trao giải Hiệp sĩ công nghệ thông tin Đài truyền hình Việt Nam trao kỷ niệm chương Người đương thời, Bằng khen của Tổng Hội Điạ chất Việt Nam… vinh dự

20

nhận giải thưởng Mãi mãi tuổi hai mươi; Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội và Hội Bảo trợ người tàn tật về trẻ mồ côi Việt Nam trao giải thưởng Alaxan - chiến thắng nỗi đau, anh còn được vinh danh là 1 trong 10 gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu

Còn người đàn ông không tay, không chân Nick Vujicic đã đi khắp thế giới

để lan truyền cảm hứng, tình yêu, niềm tin cho người khác Anh thức tỉnh nhân loại bằng chính nỗi đau mà anh đang mang Với hơn 1.600 bài nói chuyện, đã phát biểu

ở 24 quốc gia và vùng lãnh thổ khắp 5 châu lục cho hơn 4 triệu khán giả, cái tên Nick Vujicic đến nay trở thành một biểu tượng mãnh liệt của tinh thần vượt lên số phận và truyền cảm hứng mạnh mẽ nhất hành tinh Những bài nói chuyện của Nick

đã làm thay đổi cuộc sống hàng triệu người trên thế giới Một trong những “chân

lý” sống được Nick rút tỉa từ chính cuộc đời mình bằng góc nhìn hài hước “Nếu

một gã không tay không chân như tôi còn có thể lướt sóng đầy cảm hứng trên bãi biển nổi tiếng nhất thế giới hay đóng vai chính của một bộ phim, tham gia những trò chơi mạo hiểm nhất thì bạn có thể thực hiện bất cứ điều gì” Những bài nói

chuyện của Nick đã làm thay đổi cuộc sống hàng triệu người trên thế giới, giúp họ

có niềm tin vào chính bản thân mình để vươn lên vượt qua số phận

Thông điệp cần gửi đến học sinh qua hình ảnh 3 nhân vật trên: Hãy biết

chấp nhận, tôn trọng những khuyết điểm của cơ thể mình và của người khác, chỉ cần có niềm tin và nghị lực thì những khiếm khuyết đó cũng không ngăn cản nổi

sự thành công của mỗi người Chấp nhận và yêu thương nó, chúng ta sẽ có cái nhìn lạc quan, suy nghĩ tích cực và dẫn đến hành động tích cực, điều đó sẽ làm cho cuộc đời chúng ta có ý nghĩa và đáng sống hơn Mỗi học sinh cần học cách tôn trọng và

một trái tim chân thành, biết yêu thương, không lấy bản thân ra để so sánh, đánh giá, phê phán sự khác biệt của người khác vì mỗi người có một giá trị, màu sắc riêng Nhiều người có đôi mắt sáng nhưng lại luôn nhìn mọi người, mọi vật bằng ánh mắt không thân thiện, bi quan, chán nản trong khi người mù họ chỉ ao ước có thể nhìn được, nhiều người có miệng nhưng lại nói những lời cay nghiệt, trong khi người câm họ chỉ ao ước làm sao có thể nói ra được những lời yêu thương với mọi người Hạnh phúc đơn giản hơn ta tưởng, đôi khi chỉ là cảm giác được hiểu và chia

sẻ

Ông cha ta thường nói “Kim vàng ai nỡ uốn câu Người khôn ai nỡ nói nhau

nặng lời”, Mạnh Tử cũng từng dạy học trò mình rằng “Thương người thì người thương lại mình Kính người thì người kính lại mình” Khi chúng ta động viên,

chia sẻ, cảm thông với một ai đó trước những điều chưa tốt đến với họ, chúng ta hoàn toàn không mất gì, nhưng người được chúng ta chia sẻ, cảm thông, thấu hiểu lại nhận được tình yêu thương sưởi ấm tâm hồn của họ, nhận được nguồn năng lượng tích cực giúp họ vượt qua khó khăn, thử thách và chúng ta cũng nhận được muôn vàn tình yêu thương từ trái tim của họ Hãy nói với người khác những lời mình muốn nghe để trái tim và tâm hồn chúng ta trở nên trong sáng và thánh thiện

xã hội còn có một bộ phận người mang hình hài nam giới nhưng tính cách lại là

nữ và ngược lại, thậm chí có người vừa là nam vừa là nữ trong một cơ thể mà ta

thường gọi bằng thuật ngữ “thế giới thứ 3” hay “giới tính thứ 3”

Cách đây nhiều năm và đến thời điểm hiện tại, thuật ngữ “thế giới thứ 3” hay “giới tính thứ 3” đã trở thành một cụm từ khá phổ biến, được sử dụng nhiều trong các phát ngôn cũng như trên truyền thông Hai thuật ngữ này đều được sử dụng để nhắc tới cộng đồng LGBT Những người “thế giới thứ 3” bao gồm: đồng tính nữ (lesbian), đồng tính nam (gay), song tính (thích của hai giới nam và nữ), chuyển giới (là người có sinh ra có cảm nhận về tâm hồn thể xác trái ngược với giới tính sinh học của mình) Một người sinh ra là nữ nhưng có thể cảm thấy rằng

họ thực sự là con trai và ngược lại, sinh ra là nam nhưng họ lại cảm thấy mình là một cô gái Trong trường học ở bậc THPT, số học sinh thuộc “thế giới thứ 3” cũng khá nhiều và thường bị các bạn trêu chọc, bàn tán, thậm chí buông lời cay nghiệt

để mỉa mai Vì vậy trong đề tài này, chúng tôi muốn tập trung giáo dục và hình thành cho học sinh biết tôn trọng sự khác biệt về giới tính, cụ thể là những người thuộc “thế giới thứ 3”

- Diễn đàn: là một hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm được sử dụng

nhằm lôi kéo học sinh tham gia thông qua việc các em được bày tỏ ý kiến, tâm tư, tình cảm, thái độ của mình với bạn bè, thầy cô, cha mẹ hay những người lớn khác

có liên quan về một vấn đề nào đó có liên quan đến bản thân các em như giới tính, nhu cầu, hứng thú, nguyện vọng, ước mơ,… Thông qua diễn đàn, thầy cô giáo, cha mẹ học sinh, bạn bè và những người có liên quan nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng, thái độ, băn khoăn, lo lắng và mong đợi của các em, tăng cường giao lưu giữa các em với nhau và giữa các em với thầy cô, cha mẹ Từ đó hiểu nhau hơn, xoá bỏ các định kiến không hay về nhau

22

Trong phạm vi của tiết sinh hoạt lớp, hoạt động diễn đàn thường có quy mô nhỏ với nội dung xoay quanh những vấn đề diễn ra trong lớp học gắn với nhu cầu của học sinh Diễn đàn là nơi để học sinh cùng nhau trao đổi, thảo luận về một số vấn đề xảy ra trong tuần và giải pháp khắc phục hay chỉ là những tâm tư, chia sẻ của các em với thầy cô giáo, cha mẹ, cũng có thể là những phút giây sống “lặng”

để các em suy nghĩ về bản thân , tự nhìn nhận và đánh giá bản thân

Thông qua hoạt động này giúp cho giáo viên chủ nhiệm cũng như cha mẹ học sinh nắm bắt, nhận biết được những tâm tư, thái độ và những mong muốn của các em để có biện pháp giáo dục hợp lí, hiệu quả

- Come out: Gần đây trên các trang mạng xã hội hay trên sóng truyền hình

đều nhắc nhiều đến cụm từ này Thậm chí còn có cả chương trình mang tên nó nữa

Vậy come out là gì? Cụm từ come out thực chất mang nhiều nghĩa, tuỳ vào ngữ

cảnh để có thể dịch nghĩa một cách dễ hiểu và chuẩn xác nhất Come out được xét

riêng với ý nghĩa công khai xu hướng tình dục của mình nên đặc biệt quan trọng với cộng đồng LGBT Thậm chí, nó được xem là đại ngôn cho cả cộng đồng LGBT

Cụm từ này được cộng đồng LGBT sử dụng để kết thúc quá trình từ nhận thức, chấp thuận, chuẩn bị đến khi cởi mở chia sẻ, công khai xu hướng tình dục hay bản dạng giới của họ người khác Ở Việt Nam cũng có một chương trình mang

tên “Come out” để những người thuộc cộng đồng LGBT đến chia sẻ về câu chuyện của mình với mọi người Khi “come out” nghĩa là người đó đã công khai giới tính của bản thân với gia đình và xã hội

Mặc dù ngày nay xã hội phát triển, cộng đồng LGBT cũng được đón nhận

nhiều hơn Tuy nhiên, come out là một quá trình gian nan, không ít khó khăn và áp lực để đi được đến đích Vì thế, khi giáo viên tổ chức diễn đàn “come out” phải có

kế hoạch cụ thể, hỏi ý kiến của học sinh và phụ huynh, được sự đồng thuận thì mới

tổ chức Phải định hướng trước cho học sinh cần phải làm những gì trước khi

“come out” để các em chuẩn bị tâm lí sẵn sàng cho những điều xảy ra sau đó

3.1.3.2.Tổ chức diễn đàn “Come out”

Để giúp học sinh hiểu, mở lòng và đón nhận những người thuộc “giới tính thứ

3”, chúng tôi tổ chức diễn đàn mang tên “Come out” Diễn đàn diễn ra trong giờ

sinh hoạt lớp có sự tham gia của đại diện hội cha mẹ học sinh, để các bậc phụ huynh có thêm cơ hội hiểu hơn về con mình Trước khi đi vào diễn đàn này, chúng tôi sẽ cho học sinh hiểu làm rõ khái niệm diễn đàn, Come out, tại sao lại tổ chức

diễn đàn “Come out” cho cả học sinh và phụ huynh tham gia

* Quy trình thực hiện nhƣ sau:

- Về phía giáo viên:

+ Chuẩn bị máy tính, kiểm tra thiết bị trình chiếu hay ti vi, theo dõi một số chương trình Come out của Việt Nam và thế giới để hiểu hơn về cách tổ chức, tâm

23

lí của những người tham gia, chuẩn bị một số video chân thật, tạo sự xúc động và đồng cảm của người xem

+ Định hướng những nội dung trọng tâm, cần thiết cho học sinh để các em

có quá trình chuẩn bị về mặt tinh thần cũng như tâm lí, hướng các em đến vấn đề trọng tâm của diễn đàn Có thể gợi ý cho các em chuẩn bị các nội dung như sau: Nên hay không nên “come out”, học cách chấp nhận bản thân, tôn trọng bản thân, tâm sự với người thân thiết, lập kế hoạch come out, tự mình đứng ra come out, chuẩn bị tâm lí sẵn sàng, không vội vàng và thấu hiểu, những rủi ro khi come out Ngoài ra giáo viên cũng hướng dẫn các em cách vào xem các chương trình come out để học hỏi kinh nghiệm và cách ứng xử phù hợp

+ Chuẩn bị nội dung, những ý kiến, các ý kiến phải nhìn từ nhiều góc độ khác nhau, bao gồm cả mặt tích cực và mặt không tích cực của vấn đè, nhằm tạo ra những tình hướng có vấn đề để cuộc tranh luận phong phú, sôi nổi

+ Phân công người làm công tác tổ chức, chủ trì diễn đàn, dẫn chương trình, thư kí, phụ trách máy tính, trình chiếu

+ Mời đại diện phụ huynh tham dự

+ Trang trí theo theo chủ đề của diễn đàn nhưng không cầu kì, sắp xếp bàn ghế tạo không gian phù hợp

* Chương trình diễn đàn

giáo viên cho các em xem đoạn video ngắn Nội dung đoạn video nói về những tâm sự, trải lòng của hoa hậu chuyển giới Hương Giang khi cô công khai giới tính của mình và quá trình gian khổ khi sang Thái Lan để chuyển giới Phán ứng của của bố mẹ, người thân trước việc cô công khai giới tính, những giọt nước mắt đau khổ và niềm hạnh phúc khi được sống thật với chính mình, những thành công đạt được sau khi chuyển giới

+ Bước 2: Thảo luận về chủ đề “come out”: Phần này giáo viên cho học

sinh chủ trì, đưa ra tham luận, cho các ý kiến phát biểu Nội dung thảo luận chủ yếu tập trung vào các vấn đề như sau:

- Không nên “come out” vì sẽ dẫn đến tổn thương cho những người thân yêu

đã kỳ vọng ở mình, những người thân không thể nào chấp nhận được sự thật là con

trước khi come out Bạn cần hiểu rõ và chấp nhận sự thật về giới tính của mình

bệnh hoạn gì cả Thế nên, sau khi chấp nhận bạn phải tự tôn trọng và yêu thương chính mình

thức được giới tính thật của bản thân Thế nên, hãy tâm sự với người mà mình thân thiết có thể là bạn bè để nhận được sự đồng cảm, chia sẻ và cân bằng lại cảm xúc

bản thân, bạn cần lên kế hoạch tỉ mỉ, cẩn trọng trước khi come out Bởi vì đây là một vấn đề nhảy cảm, thế nên phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về điều cần nói, thời điểm come out và người đầu tiên mà mình tiết lộ là ai…

nên khi đã quyết định come out thì bạn sẽ là người tự nói ra điều này Tránh để ai nói thay mình vì như thế câu chuyện sẽ dễ bị thêm bớt cũng như thiếu đi sự chân thành

cả Dù không biết trước kết quả sẽ như thế nào nhưng chỉ cần bạn đủ bản lĩnh và tự tin thì có ra sao cũng không cảm thấy hối tiếc

được sự thật về giới tính giấu kín của con hay bạn bè mình Đôi khi có người cần phải có thời gian để chấp nhận Thế nên, dù lúc đầu có một số phản ứng trái chiều, bạn cũng đừng vội buồn hay lâm vào cảnh tiêu cực Bản thân mình phải dành sự thấu hiểu cho người khác thì mới có cơ hội nhận lại sự thấu hiểu từ họ

là vấn đề nhạy cảm và không phải ai cũng có thể dành sự cảm thông cho bạn Cho nên, bạn cũng cần liệu trước tình cảnh bị bạn bè quay lưng, xa lánh hay bàn tán sau lưng Những người chưa từng thân cũng có định kiến với mình Rủi ro lớn nhất đối người thuộc giới tính thứ 3 đó chính là sự ruồng bỏ và không chấp nhận từ gia đình Có nhiều người may mắn sau khi thổ lộ mình là người đồng tính luyến ái đã nhận được sự thấu hiểu từ gia đình, nhưng một số khác thì lại không Người thân của sẽ sốc khi biết sự thật, họ không thể dễ dàng chấp nhận Một số gia đình còn phản ứng dữ dội, chửi rủa, miệt thị và bắt con mình phải sống đúng với hình hài đã

+ Bước 3: Sau khi cho học sinh thảo luận, đóng góp các ý kiến khác nhau,

giáo viên sẽ hổ trợ các em giải đáp một số ý kiến mà ban tổ chức diễn đàn chưa làm rõ được, nhận xét đánh giá tinh thần tham gia thảo luận, những ưu điểm và hạn chế rồi chốt lại vấn đề

giới tính thứ 3 thì mỗi người chúng ta đều không được lựa chọn cách mình sinh ra nhưng ai cũng có quyền được sống và mưu cầu hạnh phúc Do đó, những người thuộc cộng đồng LGBT không có gì phải đáng xấu hổ hay hổ thẹn khi sống đúng

bản ngã của mình, họ cần được đối xử bình đẳng như bao người khác Hãy tự tin

sống thật với chính mình, đừng ép buộc bản thân chỉ vì sợ những định kiến của xã hội hay ánh mắt kỳ thị, xem thường của người khác Nếu đã chuẩn bị tâm lý vững chắc và sẵn sàng đối mặt với rủi ro thì bạn hãy mạnh mẽ tuyên bố với mọi người rằng mình sẽ sống thật với bản thân

Giáo viên chỉ ra cho học sinh thấy rõ quan điểm và cách nhìn nhận về cộng động LGBT đã hoàn toàn thay đổi so với trước đây, rất nhiều quốc gia cũng đã hợp thức hóa vấn đề đồng tính luyến ái và cấm kì thị người đồng tính trong công việc,

cư trú và dịch vụ Đã có hơn 20 quốc gia trên thế giới đã công nhận hôn nhân đồng giới và 25 quốc gia công nhận việc chuyển giới Đây được xem là những tín hiệu

vô cùng tuyệt vời dành cho những gặp đôi trong cộng đồng LGBT Dù không hoàn

toàn nhưng hiện nay việc mọi người nhìn nhận vấn đề đồng giới đã bắt đầu cởi mở

hơn Nhiều người nổi tiếng và có sức ảnh hưởng cũng không ngại come out hay

công khai chuyển giới Tại showbiz Việt có một số người công khai thuộc cộng đồng LGBT như: Hoa hậu Hương Giang, Lâm Khánh Chi, BB Trần, Đào Bá Lộc, Lynk Lee…

+ Bước 5: Luyện tập và vận dụng: sau khi chốt vấn đề, chúng tôi đã cho các

em cơ hội được “come out” bằng một trò chơi nhỏ mang tên “Hát về thế giới của

chúng tôi” Giáo viên chia lớp thành 2 đội chơi, một đội nam và một đội nữ xếp

thành, hai đội đứng ra hai bên Đội nam sẽ hát những bài hát mà trong lời bài hát

đó có hai từ “Đàn ông”, còn đội nữ hát bài có hai từ “Con gái” Bằng việc tổ chức

trò chơi này, chúng tôi đã khéo léo cho những học sinh thuộc thế giới thứ 3 mạnh

dạn “come out” giới tính của mình qua một hành động nhỏ là lựa chọn phe để

đứng khi tham gia đội chơi Và khi học sinh đang vui vẻ tham gia trò chơi, tâm trạng vui vẻ sẽ kéo theo những suy nghĩ tích cực, dễ dàng chấp nhận và đón nhận những bạn thuộc thế giới thứ ba Thực tế chúng tôi đã làm ở lớp 10G1, và rất ngạc

nhiên khi em Nguyễn Đình Cai Trị - một học sinh thuộc “thế giới thứ 3” đã chủ

động đứng về đội nữ, ban đầu còn chút e ngại, nhưng sau đó các bạn cổ vũ bạn lựa

26

chọn bài hát, bạn đã mạnh dạn chơi hết mình, bạn được đón nhận một cách bình

đẳng như những bạn nữ khác Quá trình come out của Nguyễn Đình Cai Trị diễn ra

khá nhẹ nhàng và được bạn bè cổ vũ, ủng hộ, chấp nhận và tôn trọng

Thông điệp cần chuyển tải từ diễn đàn come out: Những học sinh thuộc

Giáo viên nhấn mạnh: Giới tính thứ 3 không phải là cái tội cũng không trái với chuẩn mực của xã hội và các em không phải cảm thấy hổ thẹn vì điều này Hãy luôn ghi nhớ mỗi người chúng ta sinh ra trên đời này đều có lý do cả và chỉ cần sống đúng với chính mình, đem lại những lợi ích cho xã hội và cảm thấy hạnh

phúc là được Hãy mạnh dạn come out và tự tin nói rằng mình chính là người đã

tạo nguồn cảm hứng cho vô số người khác can đảm công khai giới tính thật của chính mình, sống với thật với bản ngã của mình, để mình cảm nhận được tự do và hạnh phúc đúng nghĩa nhất

Cũng qua diễn đàn này, chúng tôi muốn giáo dục và rèn luyện kĩ năng biết tôn trọng sự khác biệt giới tính, hình thành cho tất cả học sinh nhận thức đúng, dù

là bản thân mình hay bất kì ai khác đều không được lựa chọn giới tính cho mình khi được sinh ra, hãy mở lòng đón nhận nó một cách tự nhiên Bản thân những người thuộc thế giới thứ 3 đã và đang phải chịu rất nhiều thiệt thòi khi cơ thể họ không giống người khác Có nhiều người may mắn sau khi thổ lộ mình là người đồng tính luyến ái đã nhận được sự thấu hiểu từ gia đình, nhưng một số khác thì lại không, họ đã phải chịu sự ruồng bỏ và không chấp nhận từ gia đình Người thân của họ sẽ sốc khi biết sự thật, họ không thể dễ dàng chấp nhận Một số gia đình còn phản ứng dữ dội, chửi rủa, miệt thị và bắt con mình phải sống đúng với hình hài đã sinh ra, đưa con đi từ bệnh viện này đến bệnh viện khác để chữa trị Thậm

Hình ảnh học sinh lớp 10G1 đang tổ chức trò chơi theo chủ đề come out

dân gian thường có câu “lời nói đọi máu”,“lời nói không là khói sao mắt người

cay cay” Không ai sinh ra đã hoàn hảo và cũng không ai trên đời hoàn hảo mọi

mặt, hãy bù đắp cho những thiệt thòi của người khác bằng tình yêu thương của mình, từ đó trái tim của mình càng trở nên bao dung, nhân cách của mình cũng ngày một đẹp hơn

3.1.4 Giải pháp giáo dục và rèn luyện kỹ năng tôn trọng sự khác biệt của người khác về quan điểm

3.1.4.1 Hướng dẫn học sinh tìm hiểu khái niệm quan điểm, ý nghĩa của việc tôn trọng quan điểm của người khác

* Cách thức: Nêu vấn đề cho học sinh tìm hiểu trước ở nhà

Quan điểm: Là từ ngữ chúng ta sử dụng rất phố biến trong đời sống, có thể

được hiểu một cách khái quát chính nhất là điểm xuất phát quy định hướng suy nghĩ, quy định hướng tâm lý, cách nhìn nhận, đánh giá và xem xét của mỗi người

về một sự vật, sự việc, vấn đề nào đó Mỗi người đều có góc nhìn và hướng suy nghĩ riêng khi đối mặt với vấn đề, và sự khác biệt trong suy nghĩ đó được gọi là quan điểm Ở mỗi cá nhân thường có quan điểm riêng, khác nhau về sự vật, sự việc, vấn đề nào đó Quan điểm là yếu tố gắn liền với tư duy và lối sống của con người Cho nên, mỗi chúng ta, khi nhìn nhận, đánh giá một vấn đề đều sẽ có quan điểm riêng biệt Chưa bàn đến việc quan điểm đúng hay sai, tiến bộ hay lạc hậu, tích cực hay tiêu cực,… thì tất cả những khía cạnh đánh giá đều được gọi là một quan điểm Chính vì vậy, chúng ta cần tôn trọng quan điểm của người khác cũng như của chính mình

- Ý nghĩa: Việc tôn trọng, lắng nghe quan điểm, ý kiến của người khác chính

là một kĩ năng cần thiết để có thể có được sự thuận lợi, tốt đẹp hơn trong công việc và cuộc sống Những quan điểm khác nhau của con người tạo nên sự đa dạng, phong phú của cuộc sống, chúng ta không chỉ cần tôn trọng quan điểm của người khác mà cũng cần học tập những quan điểm mới lạ, hay ho của họ để làm cuộc sống của mình thêm

ý nghĩa hơn Biết lắng nghe quan điểm của người khác giúp chúng ta có cái nhìn rõ hơn về họ, hiểu họ và từ đó đánh giá được con người của họ một cách chính xác nhất

28

có thể từ đó tránh được những hiểu lầm không đáng có và cuộc sống của con người cũng trở nên văn minh, đẹp đẽ hơn Bằng việc lắng nghe quan điểm của người khác sẽ giúp chúng ta có cách nhìn nhận, đánh giá mọi vấn đề khách quan, chân thực và chính xác hơn, từ đó rút ra cho bản thân nhiều bài học có giá trị

3.2.4.2 Tổ chức cho học sinh tranh luận về chủ đề “ Nên hay không nên yêu ở tuổi học trò”

- Quy trình thực hiện:

Để chuẩn bị nội dung cho tiết sinh hoạt theo chủ đề, giờ sinh hoạt tuần trước

đó, chúng tôi giao nhiệm vụ cho tổ 1 thực hiện chủ đề Sau khi nhận nhiệm vụ, các

thành viên trong tổ đã cùng nhau bàn bạc, lựa chọn nội dung, lên kế hoạch, phân chia nội dung công việc cho từng thành viên trong tổ và cùng nhau làm phần mềm trình chiếu Power point để trình bày trong giờ sinh hoạt thực hiện chủ đề

Trong quá trình thực hiện, tổ 1 cử ra một MC để dẫn chương trình, sau khi

trước lớp, tổ1 sẽ cho những bạn trong các tổ khác tranh luận và trình bày quan điểm của mình về chủ đề này

Kết quả: Học sinh rất hứng thú với chủ đề đang luận, sôi nổi, mạnh dạn nêu

ra quan điểm cá nhân mình Có bạn thì cho rằng: “Tình yêu tuổi học trò thì không nên vì tình yêu rất khó đoán, khó giữ được lâu dài và ảnh hưởng đến học tập”, cũng có bạn bộc lộ quan điểm: “Mình nghĩ là nên bởi theo mình đó cũng là một kỉ niệm đáng nhớ trong tuổi học trò, không phải cứ khi yêu vào là sẽ học kém đi, chất lượng học tập giảm sút, nhờ tình yêu sẽ giúp nhau tiến bộ trong học tập”

Bạn khác bày tỏ ý kiến của mình: “Về vấn đề nên hay không nên thì tùy thuộc vào mỗi người, nếu cảm thấy mình ý thức được, mình nghiêm túc và mình coi đó là một động lực để học hành, để phấn đấu thì mình nên yêu Còn nếu mình chỉ yêu cho bằng bạn bằng bè và yêu theo phong trào thì mình không nên yêu vì có thể ảnh hưởng tới cả hai”, có nhiều bạn thắng thắn bộc bạch suy nghĩ: “Mình nghĩ

là không nên yêu tuổi học trò vì tuổi học trò chưa đủ trưởng thành để nhận thức được tình yêu, do đó sẽ ảnh hưởng tới học tập”, “Mình nghĩ là không nên yêu bởi

là con người ai cũng có cảm xúc nhưng khi ta đủ thông minh sẽ cân bằng được cảm xúc ấy Đúng là yêu có hai mặt nhưng hầu như sẽ theo hướng tiêu cực vì khi yêu chúng ta sẽ gặp phải rất nhiều rắc rối như: ghen tuông, cãi vã, giận hờn… khi

đó chúng ta sẽ không cân bằng được việc học, mất tập trung, dẫn đến sự suy sụp tinh thần.”

Rõ ràng, cùng một luận điểm “Nên yêu hay không yêu ở lứa tuổi học trò”,

đã có nhiều cách nhìn nhận, nhiều quan điểm khác nhau Mặc dù phần thảo luận diễn ra rất sôi nổi nhưng khi tiến hành ở hai lớp 11T và 10G1 việc tranh cãi xảy ra rất ít, gần như là không có Có sự phản biện, nhưng trên cơ sở tôn trọng, lắng nghe

29

Cuối cùng, chúng tôi nhấn mạnh, về việc nên hay không nên yêu ở tuổi học trò có nhiều quan điểm khác nhau, đối với các bạn quan điểm là không nên thì chắc chán các bạn đã xác định được nhiệm vụ trọng tâm của học sinh là gì và sẽ ít khi mắc phải sai lầm trong tình yêu ở tuổi học trò Còn những bạn quan điểm nên yêu thì phải cân nhắc thật kĩ; phải xác định rõ mục tiêu học tập trong những năm học THPT, và nếu có tình yêu ở tuổi học trò thì phải biết cân bằng giữa việc học với việc yêu, không để tình yêu ảnh hưởng tới việc học nếu không sẽ ảnh hưởng không tốt tới tương lai của của mình

- Thông điệp cần chuyển tải qua tranh biện theo chủ đề “Nên yêu hay không ở tuổi học trò”: Cùng một vấn đề sẽ có nhiều cách nhìn nhận, đánh giá,

quan điểm khác nhau, việc chúng ta tôn trọng quan điểm của người khác cũng là tôn trọng chính bản thân mình Người biết tôn trọng quan điểm của người khác là người biết lắng nghe những quan điểm, chia sẻ góc nhìn của người khác một cách trân trọng và tỉ mỉ Chúng ta có thể đồng ý hoặc không đồng ý với quan điểm của người khác nhưng không tìm cách vùi dập hoặc coi thường suy nghĩ của họ Bên cạnh việc lắng nghe, tôn trọng quan điểm của người khác, chúng ta cũng nên biết chọn lọc và rút ra ý nghĩa từ quan điểm của họ làm bài học cho chính bản thân mình

Mặt khác, việc tôn trọng ý kiến, quan điểm của người khác cũng mang lại cho chúng ta nhiều ý nghĩa, lợi ích quan trọng Khi lắng nghe quan điểm của người khác giúp chúng ta có cái nhìn rõ hơn về họ, hiểu họ từ đó đánh giá được con người của

họ và khi tôn trọng quan điểm của người khác, chúng ta sẽ được họ tôn trọng lại Việc rút ra bài học từ quan điểm của người khác giúp chúng ta có bài học và hoàn thiện bản thân mình hơn Để tôn trọng quan điểm của người khác, chúng ta hãy giảm bớt “cái tôi” cao ngất ngưỡng của mình, một cái tôi vừa phải sẽ giúp chúng ta biết bảo vệ bản thân, có chính kiến trong mọi việc Việc tôn trọng, lắng nghe quan điểm,

Hình ảnh học sinh Nguyễn Thuỳ Anh - lớp 10G1 đang bảo vệ quan điểm cá nhân

- Sở thích: là những hoạt động thường xuyên hoặc theo thói quen để đem lại

cho con người niềm vui, sự phấn khởi trong khoảng thời gian thư giãn Sở thích cũng chỉ về sự hứng thú, thái độ ham thích đối với một đối tượng nhất định khiến tâm tư của họ được thoải mái, hạnh phúc, hoặc có thể qua đó tạo thành động lực lớn để theo đuổi Sở thích của con người thường có đối tượng rất rộng và không giống nhau ở mỗi người

- Sở trường: là những điểm mạnh của cá nhân do khả năng thiên bẩm hoặc

do rèn luyện, học tập mà thành Có người có năng lực tư duy tốt nhưng có những người lại có năng lực giao tiếp tương tác xã hội tốt Mỗi điểm mạnh cần được trau dồi, rèn luyện để tạo ra nhiều giá trị và lợi ích cho cá nhân cũng như cộng đồng

- Sở đoản: là những điểm kém, điểm yếu vốn có, hay hiểu theo nghĩa khác là

những thứ bản thân không nắm rõ và không thực hiện khéo léo và thành thạo hoặc không thể thực hiện

- Ý nghĩa: Việc nhận ra, tôn trọng sự khác biệt của người khác về sở thích,

sở trường và sở đoản có ý nghĩa rất quan trọng trong cuộc sống của mọi người, giúp chúng ta sống hoà thuận, vui vẻ, tránh được việc làm tổn thương lẫn nhau Trong mỗi con người, thường tồn tại sở trường và sở đoản khác nhau, bổ sung cho nhau, cũng có người nhiều sở trường, ít sở đoản và ngược lại Bởi vậy nên chúng ta cần tôn trọng sở trường và sở đoạn của người khác

3.1.5.2 Cho học sinh xem tiểu phẩm ngắn với chủ đề tô màu cho ngôi nhà

* Cách thức: Trong giờ sinh hoạt lớp, giáo viên cho học sinh cả lớp cùng

xem tiểu phẩm, đưa ra câu hỏi cho học sinh suy nghĩ, trả lời: “Hãy rút ra ý nghĩa

mà tác giả muốn nói thông qua tiểu phẩm trên?”

- Nội dung tiểu phẩm: Trong giờ học vẽ, cô giáo hướng dẫn học sinh vẽ và

tô màu bức tranh ngôi nhà Bạn Nam rất thích màu xanh nên muốn chọn tô cửa nhà màu xanh Bạn Mạnh thì thích màu đỏ nên muốn tô cửa sổ màu đỏ Hai bạn tranh cãi nhau và cuối cùng khi hết thời gian hoạt động nhóm, ngôi nhà của Nam và Mạnh vẫn chưa được tô màu xong

- Ý nghĩa: Chúng ta nên tôn trọng sự khác biệt về sở thích của nhau, điều đó không chỉ giúp chúng ta sống hoà bình, vui vẻ với mọi người mà còn giúp chúng ta

có nhiều cơ hội để thành công