Vấn đề nâng cao đạo đức cách mạng cho cán bộ lãnh đạo quản lý nhà nước trong giai đoạn hiện nay ở nước ta qua thực tế tỉnh kiên giang

Sau hơn 10 năm đổi mới do Đảng ta khởi xớng và lãnh đạo số đông cán bộ lãnh đạo quản lý nhà nớc luôn trau dồi và giữ vững đợcphẩm chất đạo đức cách mạng: yêu nớc, yêu CNXH, chí công vô t

Mở Đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong cách mạng nớc ta, cán bộ nói chung và cán bộ lãnh đạoquản lý nhà nớc nói riêng, đóng vai trò hết sức quan trọng đối với sựphát triển của đất nớc Trong điều kiện hiện nay, trớc những biến độnglớn lao đầy phức tạp trên thế giới, cũng nh yêu cầu phát triển của đất n-

ớc, vai trò này càng trở nên to lớn hơn bao giờ hết

Để lãnh đạo quản lý nhà nớc thúc đẩy đất nớc phát triển theomục tiêu Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn, ngời cán bộ lãnh đạo, quản

lý phải có cả đức lẫn tài trong đó đức là gốc Chủ tịch Hồ Chí Minh đãdạy rằng: "Ngời cán bộ cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đứcthì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo đợc nhân dân" [32, 253]

Sau hơn 10 năm đổi mới do Đảng ta khởi xớng và lãnh đạo số

đông cán bộ lãnh đạo quản lý nhà nớc luôn trau dồi và giữ vững đợcphẩm chất đạo đức cách mạng: yêu nớc, yêu CNXH, chí công vô t, cólối sống lành mạnh, giữ gìn đợc phẩm chất của ngời cán bộ cách mạng

Tuy nhiên, trớc những sự tác động tiêu cực của kinh tế thị trờng,không ít cán bộ đã bị thoái hóa, biến chất, sự sa sút về đạo đức của một

bộ phận cán bộ này thể hiện ở chủ nghĩa cá nhân phát triển mạnh: kèncựa địa vị, lợi dụng chức quyền trục lợi, tha hóa về lối sống Đáng chú

ý sự suy thoái về phẩm chất này trong cán bộ đang có chiều hớng giatăng, làm xói mòn bản chất cách mạng của đội ngũ cán bộ, làm suygiảm uy tín của Đảng, suy giảm niềm tin của nhân dân đối với chế độ

Sự sa sút về phẩm chất đạo đức của ngời cán bộ lãnh đạo quản

lý, một mặt do sự tác động tiêu cực của nền kinh tế thị tr ờng, nhng mặtkhác cũng phải thấy rằng do trong một thời gian dài chúng ta ch a chú ý

đúng mức vấn đề giáo dục, rèn luyện phẩm chất đạo đức, buông lỏngviệc quản lý cán bộ và ít tạo môi trờng thuận lợi cho việc phát triển đạo

đức

Vậy việc nâng cao đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ nóichung, cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý nhà nớc nói riêng đang làmột vấn đề hết sức bức bách hiện nay

Chính vì lý do đó, tôi chọn đề tài "Vấn đề nâng cao đạo đức

cách mạng cho cán bộ lãnh đạo, quản lý nhà nớc trong giai đoạn hiện nay ở nớc ta (Qua thực tế tỉnh Kiên Giang)" làm đề tài mong

muốn góp một phần nhỏ bé của mình vào việc nâng cao đạo đức cáchmạng cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý nhà nớc hiện nay

2 Tình hình nghiên cứu

Vấn đề đạo đức của ngời cán bộ cách mạng đã thu hút đợc rấtnhiều tác giả quan tâm nghiên cứu, tuy nhiên đây là vấn đề rất lớn vàcũng không kém phần phức tạp Vấn đề còn đặt ra trớc chúng ta nhiềukhía cạnh cần đợc tiếp tục làm rõ và đòi hỏi phải có tính thiết thực hơn.Hơn nữa trên thực tế các luận án, các bài báo xung quanh đề tài nàythờng đợc nghiên cứu về dới góc độ xây dựng Đảng, ít nghiên cứu vềphơng diện triết học, nhất là cha đi sâu vào khảo sát một loại cán bộ cụthể

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

- Mục đích: Trên cơ sở những yêu cầu mới về đạo đức và thực

trạng đạo đức của cán bộ lãnh đạo, quản lý nhà nớc, luận văn làm rõ sự

cấp thiết của việc nâng cao đạo đức cách mạng cho cán bộ lãnh đạo,quản lý nhà nớc, từ đó đề xuất những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao

đạo đức cách mạng cho cán bộ lãnh đạo, quản lý nhà n ớc trong điềukiện hiện nay

- Để thực hiện mục tiêu đó, đề tài có các nhiệm vụ sau:

+ Vạch ra yêu cầu đạo đức cách mạng của ngời cán bộ lãnh đạo,quản lý nhà nớc trong giai đoạn hiện nay

+ Đánh giá thực trạng đạo đức của đội ngũ cán bộ lãnh đạo,quản lý nhà nớc hiện nay (trên cơ sở khảo sát ở tỉnh Kiên Giang), từ đónêu ra những đòi hỏi khách quan của việc nâng cao đạo đức cách mạngcho cán bộ lãnh đạo, quản lý nhà nớc trong giai đoạn cách mạng mới

+ Nêu một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao đạo đức cáchmạng cho cán bộ lãnh đạo, quản lý nhà nớc trong điều kiện hiện nay

4 Cơ sở lý luận và phơng pháp nghiên cứu

- Chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử,

đạo đức học Mác - Lênin; các quan điểm đạo đức của Đảng Cộng sảnViệt Nam và của Chủ tịch Hồ Chí Minh là cơ sở lý luận của nghiên cứu,thực hiện luận văn này

- Đề tài kết hợp chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn, lôgíc và lịch

sử, phân tích và tổng hợp, kế thừa có chọn lọc những thành quả nghiêncứu đã có

5 Cái mới của luận văn

- Luận văn bớc đầu đã xác định đợc một số yêu cầu cơ bản về

đạo đức đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý nhà n ớc trong tình hình hiệnnay

- Phân tích góp phần làm rõ thêm một số giải pháp cơ bản nhằmnâng cao đạo đức cách mạng cho cán bộ lãnh đạo quản lý nhà n ớc ở n-

ớc ta nói chung, ở Kiên Giang nói riêng trong điều kiện hiện nay

6 ý nghĩa lý luận và thực tiễn

- Với kết quả đã đạt đợc, luận văn đã góp phần nhỏ bé vào nângcao đạo đức cách mạng cho cán bộ lãnh đạo, quản lý nhà nớc, đáp ứngnhu cầu của công cuộc đổi mới đất nớc hiện nay

- Luận văn có thể dùng tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu

và giảng dạy về môn đạo đức học

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo,luận văn gồm 2 chơng, 5 tiết

Chơng 1

Đạo đức của cán bộ lãnh đạo, Quản lý nhà nớc

ở nớc ta hiện nay - thực trạng

và những vấn đề nảy sinh

1.1 Yêu cầu đạo đức của ngời cán bộ lãnh đạo, Quản

lý nhà nớc trong giai đoạn hiện nay

1.1.1 Vai trò đạo đức cách mạng của ngời cán bộ trong t ởng Hồ Chí Minh

t-Vấn đề đạo đức của con ngời đã đợc mọi giai cấp, mọi xã hội,mọi thời đại quan tâm Ngay từ chế độ cộng sản nguyên thủy, đạo đức

đã xuất hiện, từ đó dần dần đợc phát triển hoàn thiện trên cơ sở pháttriển của hình thái kinh tế - xã hội nối tiếp nhau từ thấp đến cao Giống

nh các hình thái ý thức xã hội khác, đạo đức bị quy định bởi điều kiệnkinh tế - xã hội và luôn luôn kế thừa và phát triển để tiến bộ khôngngừng

Từ thế kỷ XVI trớc công nguyên, Khổng Tử đã khuyên học tròcủa mình "Tiên học lễ, hậu học văn" Ông mong muốn xã hội phát triểnbình ổn, gia đình sống hạnh phúc, con ngời giữ đợc đạo lý Để thựchiện đợc ý tởng đó, ông đề ra nguyên tắc vua tôi, ông, bà, cha mẹ, concháu đều phải theo luật nớc, phép nhà Tuy không phải là ngời đầu tiênbàn đến đạo đức, nhng công lao chính của ông là đã tổng kết đợc kinhnghiệm thực tiễn của đời sống xã hội, trên cơ sở đó xây dựng nên họcthuyết đạo đức, trong đó chứa đựng nhiều nội dung: Đó là ý thức vớibản thân, ý thức với xã hội, đặt các mối quan hệ của con ng ời trong mốitơng quan xã hội, cách ứng xử và hành vi của con ngời

Trong xã hội ấn Độ cổ đại, học thuyết của đạo phật do Thích CaMâu Ni sáng lập cũng đã đề cập nhiều đến vấn đề đạo đức Cái cốt lõinhất trong hệ thống đạo đức Phật giáo là khuyên con ngời sống thiện,biết thơng yêu nhau, giúp đỡ nhau, tránh điều ác

Trong xã hội Hy Lạp - La Mã cổ đại, ngời ta đề cao những giátrị đạo đức, nh tính trung thực, lòng dũng cảm, sự trong sáng và cao th -ợng trong tình bạn, tình yêu

ở nớc ta, vấn đề đạo đức đợc đề cập rất sớm, từ trong các truyềnthuyết, ca dao, tục ngữ nhân dân ta đã xây dựng những nguyên tắc,chuẩn mực giá trị đạo đức nhằm giáo dục con ng ời, chăm làm, chămhọc để nâng cao trí tuệ, thơng yêu giúp đỡ lẫn nhau và có nhân cách cao

đẹp trong cuộc sống

Theo quan điểm mácxít, đạo đức là một hình thái ý thức xã hội

đặc biệt, bao gồm một hệ thống những quan điểm, quan niệm, quytắc, nguyên tắc, chuẩn mực xã hội Nó ra đời tồn tại và biến đổi từ nhucầu của xã hội Nhờ nó, con ngời tự giác điều chỉnh hành vi của mìnhcho phù hợp với lợi ích, hạnh phúc của con ng ời và sự tiến bộ của xãhội trong mối quan hệ giữa con ngời với con ngời, giữa cá nhân vớixã hội

Trong đời sống xã hội loài ngời có những mối quan hệ rất phứctạp, đa dạng, chúng tồn tại đan xen nhau: quan hệ huyết tộc, nhânchủng, các giới, các thế hệ, các giai cấp mặt khác, do trình độ nhậnthức của mọi ngời cũng khác nhau, nên về tập tục, lợi ích, văn hóa,trình độ phát triển cũng khác nhau Để duy trì sự tồn tại và phát triển,mỗi xã hội đòi hỏi phải xây dựng những nguyên tắc, chuẩn mực sống,trên cơ sở đó con ngời tự ý thức, hành động Nói cách khác là những

nguyên tắc đó đợc xây dựng trên cơ sở tính tự nguyện, tự giác của mỗingời; biến thành ý thức xã hội để con ngời tự giác tuân theo.

Đạo đức là nhu cầu tất yếu khách quan, nhng lại là vấn đề cótính lịch sử Xã hội nào cũng cần hình thành những nguyên tắc sống đểcon ngời tự nguyện tuân theo, nhằm đảm bảo trật tự xã hội, duy trì sựtồn tại, phát triển của xã hội và của cá nhân Trong cuộc sống, có nhữngnguyên tắc, chuẩn mực đạo đức chung cho mọi thời đại (sống thiện, yêuquí lao động, trung thực) nhng vẫn có những nguyên tắc, chuẩn mực chỉphù hợp với từng giai đoạn lịch sử nhất định

Từ xã hội cộng sản nguyên thủy, đến xã hội chiếm hữu nô lệ, xãhội phong kiến, t bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa, những yếu tố đạo

đức tiến bộ đợc hình thành và ngày càng phát triển Đó là sự say mê lao

động, sáng tạo, đề cao tính trung thực, khiêm tốn, phẩm hạnh, danh dựcon ngời, căm ghét áp bức tàn bạo, ghét sự dối trá, sự tơng trợ hợp táclẫn nhau, nguyên tắc bình đẳng về lợi ích và lao động Những yếu tố

đạo đức tốt đẹp đó luôn đối lập với chủ nghĩa cá nhân vị kỷ, hiếu danh,lời biếng, ăn bám, xa hoa, lãng phí

Nh vậy đạo đức là một hiện tợng phổ biến của xã hội, của mọithời đại Nó tồn tại một cách tất yếu khách quan nhằm điều chỉnh ýthức, hành vi, quan hệ ứng xử của con ngời với nhau trong xã hội ở

đâu có con ngời thì ở đó có quan hệ đạo đức, và con ngời có nhu cầu ớng tới những giá trị đạo đức, sống thiện, có ích, nhân đạo, làm tròn cácnghĩa vụ đạo đức đối với xã hội Những giá trị đạo đức khi đã đ ợc hìnhthành ở con ngời thì có tác động trở lại xã hội theo chiều hớng tốt đẹp

h-Đạo đức còn giúp cho con ngời hoàn thiện nhân cách của mình.Những ngời có nhân cách bao giờ cũng có những phẩm chất đạo đứccao quý Trong các tiêu chuẩn giá trị làm nên cái đẹp của con ngời, sự

sẽ hạnh phúc biết nhờng nào khi đợc ngời khác giúp đỡ vô t.

Nhờ có hành vi đạo đức tốt, con ngời mới đem lại hạnh phúc chongời khác Chủ thể đạo đức khi thực hiện hành vi đạo đức cũng trở nênhạnh phúc Ngời giúp đỡ ngời khác sẽ cảm thấy cuộc sống của mình trởnên tốt đẹp hơn, có ý nghĩa hơn Ngời hạnh phúc nhất là ngời biết đemlại niềm vui, hạnh phúc cho ngời khác

Lịch sử đã chứng minh đạo đức có vai trò tích cực trong đờisống xã hội, nó nh một động cơ có sức mạnh thôi thúc con ngời đấutranh chống lại những cái ác, cái xấu đi ngợc lại lợi ích của xã hội; nógiữ gìn và phát triển những cái tốt, cái thiện, làm cho xã hội ngày càngphát triển Trong thời đại ngày nay, đạo đức càng đóng vai trò quantrọng trong cuộc đấu tranh vì hòa bình, dân chủ, độc lập dân tộc và tiến

bộ xã hội Đạo đức đang tham gia tích cực vào cuộc đấu tranh vì quyềncon ngời, chống lại chủ nghĩa vô nhân đạo, bảo vệ môi sinh, chốngnghèo đói, tạo ra mọi khả năng và điều kiện thuận lợi để con ng ời thựchiện nhu cầu của mình

Đạo đức còn là một tiêu chuẩn giá trị cao của đời sống con ng ời,

nó loại bỏ sự thấp hèn, vị kỷ, đê tiện, xấu xa, hớng con ngời đi tới cáitốt đẹp, cái thiện và cái tiến bộ

Đối với mỗi con ngời, đạo đức là cơ sở, là nền tảng để xây dựng

lý tởng sống, hớng con ngời xác định đúng mục đích sống Trong cuộcsống, ngời nào cũng đặt cho mình một câu hỏi: mình sống nh thế nào,vì mục đích gì? Tồn tại để làm gì?

Nói chung, ngời có đạo đức là ngời sống vì xã hội, sống vì hạnhphúc của ngời khác, sống để cống hiến và đem lại lợi ích nhiều nhấtcho xã hội Điều này không có nghĩa là quên lợi ích cá nhân Bởi vì,nếu không có cá nhân thì không thể có xã hội, nên sự tồn tại của cánhân là một tất yếu khách quan Những điều kiện tồn tại của cá nhânkhông thể bỏ qua, nhng đó không phải là tất cả Do đó, con ngời sốngphải vì lợi ích chung của xã hội và ngời khác, đó là một nhận thức đầytính nhân văn và cách mạng Nó thể hiện quan niệm, tồn tại của con ng -

ời là mục đích chứ không phải đơn thuần là phơng tiện nh những kẻ vụlợi tham lam

Đạo đức giúp cho con ngời sáng tạo ra hạnh phúc Nếu con ngờisinh ra chỉ biết hởng thụ, sống thụ động, không có trách nhiệm thì củacải tự nhiên sẽ bị nghèo nàn, khô kiệt và khan hiếm dần đi; những giátrị văn hóa, vật chất, tinh thần sẽ không nảy sinh, họ luôn nhìn đời bằngcon mắt chán chờng, cảm thấy sống thừa, vô vị Còn một khi con ngời

đã xác định sống phải có lý tởng để cống hiến tài năng cho xã hội, thìmọi ngời sẽ tích cực tự giác làm việc, đem lại những thành quả có íchcho xã hội, và cũng chính lúc đó con ngời tạo ra những giá trị cao chochính mình Hạnh phúc chân chính biểu hiện mối quan hệ hài hòa giữalợi ích cá nhân và lợi ích xã hội Mối quan hệ ấy thúc đẩy lẫn nhau,làm cho con ngời và xã hội ngày càng phát triển

1 0

Đạo đức còn làm cho mỗi ngời biết giữ gìn phẩm giá, danh dựsống cao cả, biết hòa nhập, gắn bó với tập thể; tránh t tởng bè phái, cục

bộ, vị kỷ, cá nhân và những thói đạo đức giả

Đạo đức đem lại cho con ngời niềm lạc quan yêu đời, nó pháthuy và khơi dậy ở con ngời tính tích cực tự giác, kiên trì khắc phục khókhăn, khát khao vơn tới cuộc sống chân, thiện, mỹ

Trải qua các quá trình lao động sáng tạo và cải biến xã hội, conngời càng thấy rõ hơn giá trị to lớn của đạo đức Đạo đức không chỉ

đóng vai trò điều chỉnh ý thức và hành vi của con ng ời mà còn có tácdụng cảm hóa con ngời, giúp con ngời nhận thức và hành động theo lẽphải, duy trì mối quan hệ tốt đẹp giữa ngời và ngời Đồng thời, đạo đứccòn làm thức dậy trong mỗi con ngời những tình cảm tốt đẹp, đó là lòngnhân ái, tính trung thực thẳng thắn Cùng với sự tiến lên của xã hội, đạo

đức sẽ có mặt ở mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, nó giúp con ngời cókhả năng lựa chọn, đánh giá các hiện tợng xã hội, đánh giá t cách, ýthức và hành vi của bản thân mình, làm cho hoạt động của con ng ời phùhợp với lợi ích của xã hội, của cộng đồng

Xã hội muốn ổn định và phát triển, đòi hỏi phải xây dựng nhữngchuẩn mực đạo đức để giúp cho con ngời điều chỉnh hành vi của mìnhnhằm đáp ứng những yêu cầu chung của nền đạo đức xã hội

Chế độ xã hội nào cũng chú ý quan tâm đến cán bộ, vì nó liênquan đến vận mệnh và sự hng thịnh của mỗi chế độ, mỗi quốc gia ở n-

ớc ta, trong các thời kỳ cách mạng, cán bộ luôn là vấn đề nổi lên hàng

đầu và giữ một vai trò hết sức trọng yếu Nó chẳng những có ý nghĩaquyết định đối với công tác xây dựng Đảng và việc tăng cờng vai tròlãnh đạo của Đảng, mà còn là nhân tố quyết định sự thành bại của cách

mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng, của đất nớc và chế độ; vì cán

bộ "vừa là ngời lãnh đạo lại vừa là ngời đầy tớ trung thành của nhândân"

Đảng muốn lãnh đạo cách mạng phải có đờng lối chính trị đúng

đắn Nhng để xây dựng đờng lối đúng và làm cho đờng lối đó trở thànhhiện thực sinh động trong cuộc sống thì nhất thiết phải có đội ngũ cán

bộ vững vàng, có phẩm chất đạo đức trong sáng Chủ tịch Hồ Chí Minhnói: "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc" [30, 269] và "Công việcthành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém", cán bộ là cái dâychuyền của bộ máy nếu dây chuyền không tốt hoặc không chạy thì

động cơ dù tốt mấy thì toàn bộ máy cũng bị tê liệt

Cán bộ là nhân tố quyết định trong việc thực hiện sự lãnh đạocủa Đảng Kiên trì sự lãnh đạo của Đảng là bảo đảm thành công sựnghiệp đổi mới, nhng để thực hiện sự lãnh đạo của Đảng, ngoài sự tựgiác nhận thức, bảo vệ và kiên trì của toàn Đảng và của toàn dân, thìcán bộ là nhân tố quyết định

Cán bộ là ngời định ra đờng lối, chủ trơng chính sách của Đảng,Nhà nớc và vận động tổ chức nhân dân thực hiện thắng lợi các mục tiêu

đề ra, đa đất nớc ngày càng phát triển và tiến bộ Trong mỗi giai đoạn,mỗi thời kỳ cách mạng cần có một đội ngũ cán bộ thích ứng, vừa cóphẩm chất đạo đức, vừa có năng lực để đáp ứng đợc sự đòi hỏi củanhiệm vụ cách mạng Hiện nay đất nớc ta đang bớc sang thời kỳ đẩymạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, trong bối cảnh có những thời cơ,thuận lợi mới, nhng cũng có nhiều khó khăn, thách thức mới Nhiệm vụcách mạng mới rất nặng nề, khó khăn và phức tạp, đòi hỏi phải xâydựng đợc một đội ngũ cán bộ ngang tầm, có đủ bản lĩnh chính trị, phẩm

1 2

chất cách mạng cao Chính vì thế, trong điều kiện cách mạng hiện nay,

đạo đức cần phải đợc nhấn mạnh trong mỗi con ngời, đặc biệt đối với

đội ngũ cán bộ của Đảng, Nhà nớc và các tổ chức đoàn thể quần chúng.Chủ tịch Hồ Chí Minh nói, làm cách mạng để cải tạo xã hội cũ thành xãhội mới là một sự nghiệp rất vẻ vang, nhng nó cũng là một nhiệm vụ rấtnặng nề, một cuộc đấu tranh rất phức tạp, lâu dài, gian khổ Sức cómạnh mới gánh đợc nặng và đi đợc xa Ngời cán bộ phải có đạo đứccách mạng làm nền tảng, mới hoàn thành đợc nhiệm vụ cách mạng vẻvang Vì vậy, ngời cán bộ có đạo đức cách mạng thì khi gặp khó khăn,gian khổ, thất bại cũng không lùi bớc Vì lợi ích chung của Đảng, củacách mạng, của giai cấp, của dân tộc ngời cán bộ sẽ không ngần ngại

hy sinh lợi ích của cá nhân mình Khi cần họ sẵn sàng hy sinh cả tínhmạng của mình cũng không tiếc Trong mọi hoàn cảnh khi thuận lợi,thành công cũng nh lúc gặp khó khăn gian khổ họ luôn thể hiện tinhthần "Lo trớc thiên hạ, vui sau thiên hạ"; lo hoàn thành nhiệm vụ chotốt chứ không kèn cựa về mặt hởng thụ; không công thần, không quanliêu, không kiêu ngạo, không hủ hóa Họ ra sức làm việc cho Đảng, giữvững kỷ luật của Đảng, thực hiện tốt đờng lối, chính sách của Đảng; đặtlợi ích của Đảng, của nhân dân lao động lên trên lợi ích riêng của cánhân mình; hết lòng hết sức phục vụ nhân dân, gơng mẫu trong mọicông việc, biết hòa mình với quần chúng, lắng nghe ý kiến của quầnchúng, từ lời nói đến việc làm đều làm cho dân tin, dân phục, dân yêu

Nh vậy, đạo đức không thể thiếu đối với mỗi ngời và càngkhông thể thiếu đối với mỗi cán bộ Nó giúp cho ngời cán bộ nhìn

đúng, làm đúng Đạo đức cách mạng là động lực thôi thúc nội tâm củangời cán bộ vợt lên mọi khó khăn để nâng cao trình độ trí tuệ, không có

động lực này thì khó có thể nâng cao đợc trình độ cho bản thân, hoặc nếu

có thì rất có thể những hiểu biết và tài năng của họ đợc sử dụng nhiềukhi không đúng mục đích mà Tổ quốc và nhân dân mong muốn

T tởng Hồ Chí Minh là một hệ thống bao gồm nhiều lĩnh vực,phản ánh gần nh toàn bộ những vấn đề quan trọng nhất của sự nghiệpcách mạng nớc ta Nhng có thể nói, vấn đề đạo đức của ngời cách mạng

đợc Ngời đặt ở vị trí hàng đầu và đợc nói đến nhiều nhất trong suốt cảcuộc đời hoạt động cách mạng của mình

Nghiên cứu t tởng Hồ Chí Minh chúng ta thấy Ngời rất đề caovai trò của đạo đức Ngời coi đạo đức là cái gốc của ngời cán bộ Suốtcuộc đời đấu tranh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp,giải phóng con ngời, Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến đạo đức cáchmạng, đạo đức làm ngời Ngời nêu lên những tiêu chuẩn về đạo đứccách mạng và chính Ngời là một kiểu mẫu về đạo đức cách mạng Khi

đã trở thành ngời Cộng sản, Hồ Chí Minh thấy có trách nhiệm tuyêntruyền giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin và t tởng cứu nớc đúng đắn chongời cách mạng Việt Nam Đồng thời, ngời truyền thụ đạo đức cách

mạng cho họ Trong tác phẩm Đờng cách mệnh, ở chơng đầu tiên, Ngời

nêu: "Về t cách ngời cách mệnh" Tháng 10 năm 1947, khi Ngời viết

cuốn Sửa đổi lối làm việc, Ngời nhấn mạnh đến đạo đức mới, vì chỉ có

thực hiện đạo đức mới thì ngời cán bộ mới nhận thức đầy đủ ý thứctrách nhiệm của mình và hoàn thành nhiệm vụ của tập thể, của dân tộc,của giai cấp và của loài ngời

Ngời nói: "Cũng nh sông thì có nguồn mới có nớc, không cónguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo Ng ời

1 4

cách mạng không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo

đợc nhân dân" [34, 252-253]

Trong sự nghiệp cách mạng, một trong những vấn đề Hồ ChíMinh quan tâm hàng đầu là đạo đức Suốt đời, Hồ Chí Minh luôn luônquan tâm đến việc giáo dục lý tởng cách mạng và đạo đức cách mạngcho những ngời yêu nớc, cho thanh niên, cho quần chúng, đặc biệt làcho cán bộ đảng viên Phải khẳng định rằng, Hồ Chí Minh không chỉ làngời giáo dục đạo đức cách mạng, mà còn là hiện thân của đạo đứccách mạng đã nêu gơng cho toàn Đảng, toàn dân ta

Trong quá trình cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minhluôn quan tâm, lo lắng đến đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý của Đảngbởi vai trò của họ đối với quần chúng, đối với sự nghiệp cách mạng làrất lớn Ngời cho rằng, ngời cán bộ cách mạng phải có nhiều u điểm,nhiều đức tính tốt, khái quát lại là phải có đạo đức cách mạng và nănglực làm việc Một cán bộ lãnh đạo quản lý tốt phải đ ợc xác định trên cơ

sở tổng hợp một cách biện chứng giữa hai mặt đức và tài Xét trong mối

quan hệ đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh xem đạo đức cách mạng của ngời cán bộ là gốc, vì không có đạo đức cách mạng thì có giỏi mấy cũng

không làm đợc cán bộ lãnh đạo, cán bộ quản lý của Đảng và Nhà nớc.Ngời thờng nhắc nhở cán bộ, đảng viên rèn luyện đạo đức cách mạng

và năng lực làm việc Ngời cho rằng, quần chúng nhân dân theo Đảngkhông phải vì cái mác "cộng sản" mà là vì t cách, đạo đức của ngời cán

bộ cộng sản Nội dung chủ yếu của đạo đức cách mạng đó là: xây dựngchủ nghĩa tập thể xã hội chủ nghĩa, chống chủ nghĩa cá nhân, lao động

tự giác, sáng tạo, cần kiệm liêm chính, chí công vô t những t tởng đó

của Ngời là sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình giáo dục, xây dựng đội ngũcán bộ lãnh đạo, quản lý của Đảng và Nhà nớc ta.

Hồ Chí Minh không phải là ngời đầu tiên đề cao vị trí, vai tròcủa đạo đức Trớc đây hàng chục thế kỷ Phật giáo, Khổng giáo, Lãogiáo đều đã đề cao vị trí của đạo đức, đặc biệt là Khổng giáo Khổng Tử

là một nhà đạo đức lớn Ông chủ trơng xây dựng một nền chính trị đạo

đức lấy chữ "nhân" làm nền tảng Hồ Chí Minh đánh giá cao Nho giáochủ yếu ở đạo đức học Ngời cho rằng "Học thuyết của Khổng Tử có u

điểm của nó là sự tu dỡng đạo đức cá nhân" Nhng đừng vì thế mà nghĩrằng t tởng Hồ Chí Minh về đạo đức cũng giống nh t tởng đạo đức củaKhổng Tử Hồ Chí Minh chỉ lấy cái hay, cái đúng của Nho giáo ở chỗ

nó đề cao đạo đức nhng không phải là thứ đạo đức trừu tợng mà là đạo

đức của con ngời trần gian, đặc biệt là đạo làm ngời "tu thân" của Nhogiáo là để trở thành ngời có nhân, có đức Về mặt nào đó chữ "nhân"của Nho giáo cũng nh quan niệm về đạo đức của Khổng Tử dễ gần vớichủ nghĩa nhân đạo mácxít Nho giáo đề ra "cần, kiệm, liêm, chính"

Hồ Chí Minh cũng nói tới: Cần, kiệm, liêm, chính, nhng với một nộidung khác về cơ bản Quan điểm Nho giáo đề ra "cần, kiệm, liêm,chính" là chỉ để ngời khác thực hiện chứ không phải cho vua, chúa,quan lại phong kiến thực hiện, nh Hồ Chí Minh đã từng có nhận xét HồChí Minh không chỉ là một nhà đạo đức học mà đúng hơn phải nói Ng ời

là nhà cách mạng về đạo đức Ngời tiếp thu tất cả những cái hay, cái

đúng của Nho giáo về quan điểm đạo đức, song về cơ bản, Ngời đã có

sự cải tạo lại phát triển lên khiến nó trở thành những giá trị phù hợp vớithực tế Việt Nam, với đờng lối cách mạng nớc ta Từ đó ở Ngời hìnhthành một hệ thống quan điểm riêng về đạo đức bổ sung cho quan điểm

1 6

đạo đức của chủ nghĩa Mác - Lênin, tạo thành một triết lý phát triển lấy

đạo đức cách mạng làm nền tảng cho cách mạng n ớc ta Triết lý đạo

đức Hồ Chí Minh là triết lý phát triển hớng về con ngời, thực hiện sựnghiệp cách mạng để giải phóng con ngời, nhất là ngời lao động bị ápbức, bóc lột Đó cũng là triết lý về đạo đức thể hiện sự đoàn kết tất cảmọi ngời cần lao trên thế giới để thực hiện sứ mệnh cách mạng cao cả

là giải phóng con ngời khỏi áp bức bóc lột, khỏi sự nghèo nàn, lạc hậu,

để xây dựng một xã hội phồn vinh, bình đẳng, dân chủ, văn minh

Phải chăng, cũng từ bài học của bản thân là nhờ có tấm lòng yêunớc, thơng dân đợc xem nh một động lực lớn, Hồ Chí Minh mới xem

đạo đức là cái gốc của ngời cách mạng, để từ đó Ngời đặt vấn đề đạo

đức có tầm quan trọng nh một triết lý phát triển của xã hội nói chung,của sự nghiệp cách mạng Việt Nam nói riêng ở đây còn có ý nghĩa sâu

xa nữa mà có lẽ chúng ta cha phải ai cũng đã thấy hết, đó là việc HồChí Minh không chỉ đặt đối tợng của sự nghiệp cách mạng mà mìnhtheo đuổi là giải phóng con ngời, mà quan trọng là chủ thể cách mạngcũng là con ngời Con ngời nói ở đây không phải là một siêu nhân nào

đó có sứ mệnh giải phóng cho ngời khác mà chính là ngời dân, ngời

cùng khổ, ngời bị áp bức Tóm lại, "số phận dân ta ở trong tay ta, văn

hóa soi đờng cho quốc dân đi "nh Hồ Chí Minh khẳng định là với ýnghĩa đó Nói văn hóa soi đờng là nói đến tầm trí tuệ của mỗi ngời, yêucầu về dân trí, nhng cũng là nói đến vai trò của đạo đức Bởi lẽ, nếuthiếu đạo đức thì dù có văn hóa con ngời cũng không làm nên trò gì,hơn nữa, đạo đức mà Hồ Chí Minh đòi hỏi ở đây là đạo đức cách mạng.Bản chất đạo đức cách mạng đã tiềm ẩn một nội lực khiến cho con ng ờiphải vơn lên không ngừng để thực hiện những hoài bão của mình Hồ

Chí Minh là một tấm gơng nh vậy và Ngời mong muốn mọi ngời cũng

nh mỗi ngời, nghĩ đến thân phận của mình và số phận của dân ta thì tr

-ớc hết phải tự mình nâng mình lên, tự mình phát huy mọi tiềm năng màmình có đợc để phụng sự cho nớc, cho dân trong đó có bản thân mình

Hồ Chí Minh đợc mọi ngời tôn vinh là siêu nhân và chính Ngời

đã có nhiều công lao vĩ đại đối với đất nớc ta, nhân dân ta và cả thếgiới Thế nhng Hồ Chí Minh lại không bao giờ xem mình là siêu nhân

Điều đó chẳng những xuất phát từ phẩm chất khiêm tốn của Ng ời màcòn xuất phát từ một quan niệm về triết lý phát triển, xem sự nghiệpcách mạng là công việc của mọi ngời, của dân và do dân Một ngời dùtài giỏi đến mấy nếu không có nhân dân cũng không làm gì đ ợc Chỉ cónhân dân mới là nhân tố quyết định của phát triển Đó là một quan điểmmới về triết lý phát triển mà không phải ai cũng thấy, cũng quán triệt đ -

ợc trong quá trình thực hiện nhiệm vụ cách mạng của mình Đây là mộtnội dung đạo đức hết sức quan trọng hầu nh chúng ta chỉ thấy rõ trong

t tởng Hồ Chí Minh, bởi lẽ, Hồ Chí Minh không chỉ nói mà chính Ngời

đã làm nh vậy Bản thân ngời là một hình ảnh sinh động của triết lýxem đạo đức nh một động lực của phát triển xã hội nói chung, của sựnghiệp cách mạng nớc ta nói riêng

Nhìn lại thực tế lịch sử của dân tộc, chúng ta có thể thấy rõ chỉnhững triều đại nào biết dựa vào dân, coi dân thực sự là gốc của n ớc,dân mới là sức mạnh "vừa có khả năng đẩy thuyền vừa có khả năng lậtthuyền", thì triều đại đó sẽ chẳng những đứng vững đợc mà còn vợt qua

đợc những sóng gió, giữ cho đất nớc đợc độc lập, thịnh vợng, nhân dân

đợc tự do Đó là những tấm gơng của Trần Hng Đạo, Lê Lợi, NguyễnTrãi, Quang Trung và nhiều vị vua hiền, tôi giỏi khác Đơng nhiên,

1 8

không chỉ có đạo đức mà phải nói đến tài năng vốn đợc xem là một điềukiện cũng có vai trò quyết định trong sự nghiệp xây dựng và phát triển

đất nớc Song, nh Hồ Chí Minh đã từng nói giữa đức và tài thì đức cần

có trớc, bởi lẽ, nếu không có đức thì dù có tài cũng không thể làm gì,thậm chí có tài mà không có đức có khi còn trở thành tai họa cho dân,cho cách mạng

Nhìn lại sự nghiệp cách mạng nớc ta từ sau Cách mạng thángTám đến nay, chúng ta càng thấy rõ quan điểm xem "đạo đức là gốccủa ngời cách mạng" của Hồ Chí Minh quan trọng và đúng đắn nh thếnào Có thể trớc đây khi nói đến quan điểm xem đạo đức là gốc của ng -

ời cách mạng, có ngời còn e ngại nghĩ rằng chắc Hồ Chí Minh chịu ảnhhởng của Nho giáo nên mới đề cao vai trò của đạo đức nh vậy Nhng

đến nay, sau những thực tiễn sinh động, nhất là sau thời kỳ đất n ớc đổimới, phát triển nền kinh tế nhiều thành phần vận động theo cơ chế thịtrờng, đồng thời có sự mở cửa giao lu, hội nhập với thế giới chúng tamới thấm thía với những quan điểm đúng đắn của Hồ Chí Minh trongviệc đề cao vai trò của đạo đức

Không phải ngẫu nhiên mà trong Di chúc để lại, Chủ tịch HồChí Minh còn tiếp tục nhấn mạnh "Đảng ta là một Đảng cầm quyền.Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng,thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô t Phải giữ gìn Đảng ta thậttrong sạch, phải xứng đáng là ngời lãnh đạo, là ngời đầy tớ thật trungthành của nhân dân Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cáchmạng cho thanh niên, đào tạo họ thành những ngời thừa kế xây dựngchủ nghĩa xã hội vừa "hồng" vừa "chuyên" Đảng cần phải có kế hoạch

thật tốt để phát triển kinh tế và văn hóa, nhằm không ngừng nâng cao

ta đã phân cán bộ thành bốn loại: cán bộ lãnh đạo Đảng, Nhà n ớc, đoànthể nhân dân; cán bộ lãnh đạo lực lợng vũ trang; cán bộ khoa học,chuyên gia; cán bộ quản lý kinh doanh Nh vậy ở đây cán bộ lãnh đạo,quản lý nhà nớc cha đợc phân thành một loại cán bộ riêng biệt trongmối quan hệ với các loại cán bộ khác Điều đó chứng tỏ loại cán bộ nàyvẫn có những đặc điểm chung với các loại cán bộ khác, nhất là cán bộlãnh đạo Đảng và các đoàn thể nhân dân

Ngay việc phân biệt hai thuật ngữ "lãnh đạo" và "quản lý"hiện nay cũng đang có nhiều cách phân biệt và có nhiều quan điểmkhác nhau

Có quan điểm cho rằng, lãnh đạo chỉ là một bộ phận, một chứcnăng của công tác quản lý Nghĩa là, quản lý bao trùm trong nó cả côngtác lãnh đạo Đối với nhà quản lý, lãnh đạo chỉ là một trong nhữngphẩm chất mà thôi

Cũng có quan điểm lại cho rằng, "lãnh đạo" bao gồm trong nócả "quản lý", "quản lý" chỉ là một bộ phận hay một khía cạnh của

"lãnh đạo"

2 0

Theo Từ điển tiếng Việt (1992): "lãnh đạo là đề ra chủ tr ơng,

đ-ờng lối và tổ chức, đảng viên thực hiện" [42, 540]; còn "quản lý" - một là: trông coi và giữ gìn theo những yêu cầu nhất định, hai là: tổ chức và

điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định" [42, 789]

Nếu theo cách hiểu trong Từ điển tiếng Việt thì rõ ràng lãnh đạobao trùm lên quản lý và quản lý chẳng qua là thực thi một nhiệm vụ nào

đó đợc cấp trên chỉ đạo, đợc lãnh đạo Nghĩa là, quản lý không chỉ làmột bộ phận cấu thành công tác lãnh đạo mà quản lý thực chất là sựtriển khai cụ thể của lãnh đạo

Trong luận văn này chúng tôi không có ý phân biệt giữa lãnh

đạo và quản lý Hai thuật ngữ này đợc dùng đôi khi thay thế nhau trongcác văn cảnh tơng thích không phân biệt

Cán bộ lãnh đạo, quản lý nhà nớc ở đây chúng tôi muốn nói tớinhững ngời có chức vụ, quyền hạn, sử dụng chức vụ, quyền hạn mà Nhànớc giao cho để thực hiện những nhiệm vụ của Nhà n ớc, quản lý, điềutiết xã hội Khái niệm cán bộ lãnh đạo, quản lý nhà n ớc có liên quan tớikhái niệm cán bộ công chức Nhà nớc

Cán bộ công chức Nhà nớc bao gồm những ngời trong biên chế,hoặc đợc tuyển dụng, bổ nhiệm Họ là những ngời hoặc đợc giao nhiệm

vụ thờng xuyên, hoặc những ngời do bầu cử để đảm nhiệm chức vụ theonhiệm kỳ hởng lơng từ ngân sách Nhà nớc và làm việc trong các nhiệm

sở của Nhà nớc, các tổ chức chính trị, xã hội; những ngời là sĩ quan, hạ

sĩ quan chuyên nghiệp đang làm việc trong các cơ quan quân đội, công

an Nh vậy đội ngũ cán bộ, công chức không phải chỉ có những ng ờilàm việc trong các cơ quan hành chính Nhà nớc, mà cả những ngời làmviệc trong các cơ quan Nhà nớc khác, miễn là họ có đặc điểm chung:

giữ một công việc thờng xuyên, đợc xếp vào ngạch bậc cán bộ côngchức nhà nớc và đợc hởng lơng từ ngân sách nhà nớc.

Thực tiễn lãnh đạo, quản lý nhà nớc trong thời gian qua đãkhẳng định rằng muốn công việc Nhà nớc đợc thông suốt, thống nhất,kịp thời, linh hoạt không thể không cần có một đội ngũ cán bộ, côngchức chuyên nghiệp có đủ phẩm chất và năng lực

Cán bộ lãnh đạo, quản lý nhà nớc là những ngời có chức vụ,quyền hạn để thực thi quyền lực của Nhà nớc Trong chế độ ta chức vụquyền hạn, quyền lực Nhà nớc không phải là của bản thân ngời cán bộ,của bản thân Nhà nớc Quyền lực Nhà nớc vốn là quyền lực công cộngcủa xã hội, của nhân dân "trao cho", ủy nhiệm cho Những ng ời cán bộlãnh đạo, quản lý nhà nớc đợc nhân dân và xã hội "ủy nhiệm" thay mặtxã hội, thay mặt nhân dân để quản lý xã hội

Xã hội muốn vận động, phát triển đòi hỏi phải có sự tổ chức vàquản lý chặt chẽ Xét về nguyên tắc và xu thế phát triển thì mọi thànhviên trong xã hội đều tham dự vào quá trình này Đây là xu thế tất yếutrong chủ nghĩa xã hội Nhng trên thực tế, thực hiện đầy đủ nguyên tắcnày lại là một quá trình lịch sử lâu dài, đòi hỏi quần chúng nhân dânphải có một mặt bằng dân trí cao và có một trình độ phát triển kinh tế,văn hóa cao Lúc đó việc quản lý nhà nớc sẽ không còn là "chức năng

đặc biệt của lớp ngời đặc biệt" nữa Trong tình hình hiện nay, nhất là

ở nớc ta còn rất cần thiết phải có một bộ máy quản lý chuyên nghiệpbao gồm một đội ngũ cán bộ, viên chức thành thạo chuyên môn nghiệp

vụ quản lý, tận tâm tận lực phục vụ lợi ích chung của nhân dân, của xãhội

2 2

Nh vậy cán bộ lãnh đạo, quản lý nhà nớc vẫn là một tầng lớp

đặc biệt đợc trao cho những quyền hạn và quyền lực nhất định, nh ngquyết họ không phải là tầng lớp đặc biệt "có đặc quyền đặc lợi" Sửdụng chức quyền và việc lợi dụng, lạm dụng chức quyền là hai vấn đềhoàn toàn khác nhau

Nhà nớc ta là Nhà nớc của dân, do dân và vì dân, là Nhà nớc màtất cả quyền lực của nó đều thuộc về nhân dân Khi nói về bản chất củaNhà nớc ta Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: "Nớc ta là nớc dân chủ.Bao nhiêu lợi ích đều vì dân Bao nhiêu quyền hạn đều của dân Côngviệc đổi mới xây dựng là trách nhiệm của dân, sự nghiệp kháng chiếnkiến quốc là công việc của dân Quyền hành và lực l ợng đều ở dân" [34,199]

Để thể hiện và thực hiện đợc bản chất của Nhà nớc, Chủ tịch HồChí Minh đòi hỏi ngời cán bộ Nhà nớc phải là "công bộc", là "ngời đầy

là quyền lực của mình và sử dụng nó nhằm mục đích trục lợi Do đó,

đối với những cán bộ lãnh đạo, quản lý nhà nớc bên cạnh những yêucầu cần phải có năng lực để thực thi nhiệm vụ, còn đòi hỏi phải cóphẩm chất đạo đức tốt, trung thực, tận tâm vì tập thể, hết lòng hết sức vìnhân dân, có tinh thần trách nhiệm cao nhất trớc nhân dân

Trong suốt quá trình cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng

ta đã hết sức quan tâm đến việc nâng cao đạo đức cách mạng cho cán

bộ nói chung, cán bộ lãnh đạo quản lý nhà n ớc nói riêng Nói về tiêuchuẩn của ngời cán bộ, Đảng ta luôn thấm nhuần quan điểm của Chủ

tịch Hồ Chí Minh: coi trọng cả đức và tài, trong đó đức là gốc.

Hiện nay đất nớc ta đang bớc sang thời kỳ đẩy mạnh côngnghiệp hóa, hiện đại hóa trong bối cảnh có những thời cơ, thuận lợimới, nhng cũng có nhiều khó khăn thách thức mới Nhiệm vụ chính trịmới rất nặng nề, khó khăn và phức tạp, đặt ra rất nhiều vấn đề cho côngtác cán bộ, đòi hỏi Đảng ta phải xây dựng đ ợc đội ngũ cán bộ ngangtầm, có đủ bản lĩnh chính trị, phẩm chất cách mạng, năng lực trí tuệ và

tổ chức thực tiễn, góp phần thực hiện thành công hai nhiệm vụ chiến l ợcxây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

Để xây dựng đợc đội ngũ cán bộ đáp ứng những yêu cầu củanhiệm vụ cách mạng mới Hội nghị Ban chấp hành Trung ơng Đảng lầnthứ 3 (khóa VIII) đã đề ra những tiêu chuẩn chung cho đội ngũ cán bộlà:

- Có tinh thần yêu nớc sâu sắc, có tinh thần phục vụ nhân dân, kiên

định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, phấn đấu thực hiện cóhiệu quả đờng lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nớc

- Cần kiệm liêm chính, chí công vô t, không tham nhũng và kiênquyết đấu tranh chống tham nhũng, có ý thức tổ chức kỷ luật, trungthực, không cơ hội, gắn bó mật thiết với nhân dân, đ ợc nhân dân tínnhiệm

- Có trình độ hiểu biết về lý luận chính trị, nắm vững quan điểm,

đờng lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà n ớc; có trình độ

2 4

văn hóa, chuyên môn, đủ năng lực và sức khỏe để làm việc có hiệu quả,

đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đợc giao

Trong điều kiện kinh tế thị trờng và mở cửa, trớc sự cám dỗ củatiền tài, vật chất, trớc những đòn tiến công hiểm độc của các thế lực thù

địch, nhiều cán bộ lơi lỏng tu dỡng, rèn luyện phấn đấu, bị thoái hóabiến chất về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống thì việc tiếp tụcnhấn mạnh đức là gốc là hoàn toàn đúng đắn và cần thiết

Từ đại hội toàn quốc lần thứ VI Đảng ta đã khẳng định quan

điểm, đờng lối của Đảng là lấy chủ nghĩa Mác - Lê nin và t tởng Hồ ChíMinh làm nền tảng t tởng, kim chỉ nam cho hành động cách mạng Đạo

đức cách mạng đợc hình thành và phát triển trên cơ sở chủ nghĩa Mác

-Lê nin và t tởng Hồ Chí Minh, đồng thời kế thừa truyền thống đạo đứccủa dân tộc Đó là sự kết hợp giữa bản chất cách mạng của giai cấp vôsản, những tinh hoa của văn hóa, văn minh nhân loại và những nét uviệt trong truyền thống đạo đức của dân tộc Sự kết hợp đó tạo nên mộtnền đạo đức mới, đạo đức cách mạng Việt Nam Muốn xây dựng đ ợcnền đạo đức mới cho toàn xã hội thì trớc hết đội ngũ cán bộ của Đảng

và Nhà nớc phải là lực lợng tiên phong, là tấm gơng cho toàn thể quầnchúng nhân dân Để làm tròn nhiệm vụ vẻ vang của mình thì mỗi cán

bộ phải không ngừng học tập, rèn luyện, trau dồi phẩm chất cách mạng

Đạo đức cách mạng không phải là những tiêu chuẩn trừu tợng,

mà gắn với yêu cầu đặc điểm của từng thời kỳ cách mạng Trong thời

kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nớc, những yêu cầu đặt

ra về phẩm chất đạo đức của ngời cán bộ nói chung và của ngời cán bộlãnh đạo, quản lý nhà nớc nói riêng là:

Thứ nhất, Có lòng trung thành với Tổ quốc, với Đảng, tin t ởng

vào sự nghiệp đổi mới của Đảng, vào con đờng đi lên chủ nghĩa xã hội;phấn đấu tích cực góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đạihóa đất nớc, thực hiện mục tiêu dân giàu, nớc mạnh, xã hội công bằng,dân chủ, văn minh

Phẩm chất này là cái gốc của ngời cán bộ nói chung và ngời cán

bộ lãnh đạo, quản lý nhà nớc nói riêng, là chuẩn mực và giá trị cao nhất

về đạo đức cách mạng của ngời cán bộ, nó phải đợc trở thành tình cảm

và ý chí cách mạng của mỗi ngời cán bộ Bởi vậy, sự tự rèn luyện để có

đợc tình cảm tốt đẹp của bản thân mỗi cán bộ là công việc của chính

họ Làm sao để trái tim mỗi ngời cán bộ rung động trớc niềm vui củadân tộc cũng nh đau buồn trớc cảnh nghèo nàn và lạc hậu của quầnchúng nhân dân, coi đó nh niềm vui và nỗi buồn của chính bản thân, gia

đình mình Phải có tình cảm cách mạng đó thì mới thôi thúc ng ời cán

bộ hăng say làm việc, tìm cách hoàn thành nhiệm vụ Không có sự say

sa thì không thể có sự tìm tòi sáng tạo Nhờ có ngọn lửa nhiệt tình cáchmạng mà có sự say sa với công việc và sáng tạo trong hành động, tìmkiếm những phơng án tối u cho công việc Bất luận vì nguyên cớ gì mà

để ngọn lửa nhiệt tình, lý tởng hoài bão tắt đi, chắc chắn không thể có

điều kiện để nâng cao và thâu tóm đợc tri thức Giai đoạn cách mạnghiện nay, hơn bao giờ hết cần phải có nhiệt tình cách mạng một cáchbền bỉ, lặng lẽ nhng lại là sự đấu tranh quyết liệt với bản thân tr ớcnhững ảnh hởng tiêu cực của cơ chế thị trờng, một cơ chế thờng làmtriệt tiêu nhiệt tình cách mạng của mỗi ngời, làm tăng động lực chochủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa cơ hội, óc vị kỷ

2 6

Nhiệt tình cách mạng của mỗi ngời cán bộ là biểu hiện của tínhnhân văn cao cả Để bảo vệ con ngời chống lại những hành vi "phi nhântính", ngời cán bộ không ngần ngại chấp nhận sự hy sinh Tình cảm và

ý chí cách mạng tạo cho ngời cán bộ lãnh đạo dũng cảm dám nhìnthẳng vào sự thật, đấu tranh bảo vệ cái đúng, chống lại cái sai không vìlợi ích, địa vị cá nhân hoặc do sự áp đặt cá nhân độc đoán nào chi phối

Thứ hai, Cán bộ phải trau dồi chủ nghĩa tập thể, chống chủ

nghĩa cá nhân, chủ nghĩa quan liêu và thói đặc quyền, đặc lợi

Chủ nghĩa tập thể đòi hỏi mọi ngời gắn bó đoàn kết để tạo nênsức mạnh to lớn của cách mạng Sự đoàn kết gắn bó chặt chẽ đó phải điliền với sự tôn trọng cá nhân, không lấy danh tập thể coi thờng cá nhân,sáng kiến của cá nhân, xâm phạm nhân cách cá nhân Chủ nghĩa tậpthể phải tạo điều kiện thuận lợi đúng hớng cho sự phát triển tiến bộ củacá nhân, cho sự tự do sáng tạo cũng nh phát triển cá tính, nhân cáchphong phú của mỗi con ngời

Trong sự nghiệp đổi mới của đất nớc, mối quan hệ giữa cá nhân

và tập thể phải đợc kết hợp và giải quyết một cách hài hòa giữa quyềnlợi và nghĩa vụ, lợi ích cá nhân và lợi ích tập thể theo phơng châm "Mỗingời vì mọi ngời, mọi ngời vì mỗi ngời" Phải kiên quyết chống lại chủnghĩa cá nhân, vì nó là thứ bệnh rất nguy hiểm đẻ ra hàng loạt nhữngcăn bệnh khác, nh tham ô, hối lộ, hủ hóa, đặc quyền, đặc lợi, lãng phícủa công, công thần địa vị, kéo bè, kéo cách, tự do vô tổ chức vô kỷluật, cơ hội, xu nịnh, bợ đỡ, quan liêu, với rất nhiều biểu hiện xấu xa tệhại nh mệnh lệnh, cửa quyền, giấy tờ, quan cách, hách dịch, gia trởng,

độc đoán chuyên quyền, ức hiếp quần chúng, đẳng cấp, xa quầnchúng, xa thực tế, vô trách nhiệm, bảo thủ, trì trệ

Chủ nghĩa cá nhân và bệnh quan liêu là kẻ địch ở bên trong conngời "một thứ giặc trong lòng chúng ta" Nó thờng ẩn náu kín đáo, hơnnữa còn đợc bao che bởi chính chúng ta Do đó, yêu cầu mọi ngời phảikiên quyết chống lại, phải quét sạch nó đi Muốn củng cố nâng caophẩm chất đạo đức cho cán bộ phải chống chủ nghĩa cá nhân, thamnhũng, quan liêu Đây là công việc vừa mang tính cấp bách vừa mangtính cơ bản trong chiến lợc xây dựng và nâng cao chất lợng tổ chức

Đảng của mỗi cán bộ, đảng viên, đặc biệt là những ng ời giữ cơng vịtrọng trách trong hệ thống chính trị, trong Nhà nớc

Thứ ba, Cán bộ phải gơng mẫu, trung thực trong lao động, cần

kiệm, liêm chính, chí công, vô t

2 8

Chủ tịch Hồ Chí Minh thờng nhắc nhở cán bộ, đảng viên phải:cần, kiệm, liêm, chính, chí công tô t "Cần" là cần cù trong lao động,biết khuyến khích và giúp đỡ ngời khác làm tốt công việc "Cần" tronggiai đoạn hiện nay còn phải là tích cực, chủ động, sáng tạo trong côngviệc đợc giao, mang lại hiệu quả cao trong công việc mình đảm nhiệm.Tính hiệu quả là yêu cầu bức thiết trong điều kiện kinh tế thị tr ờng,nhất là đối với cán bộ lãnh đạo quản lý nhà nớc Cho nên, "cần" tronggiai đoạn hiện nay là yếu tố không thể thiếu đ ợc đối với ngời cán bộlãnh đạo, quản lý nhà nớc

"Kiệm" có nghĩa là không hoang phí thời gian, của cải của mình

và của nhân dân Tiết kiệm thời gian, tiết kiệm trong sản xuất để manglại hiệu quả sản xuất cao Tiết kiệm trong đời sống, trong sinh hoạt,tránh xa hoa, lãng phí của cải của cá nhân, gia đình và xã hội Những

điều đó vẫn giữ nguyên giá trị và vai trò trong điều chỉnh hành vi củacán bộ, đảng viên hiện nay Tuy nhiên, cũng phải có sự đổi mới nhậnthức, không nên hiểu chữ "kiệm" với nghĩa hạn hẹp, đòi hỏi cán bộquản lý phải "thắt lng, buộc bụng", "nắm cơm với quả cà" để xây dựngCNXH, cán bộ không đợc mua sắm và sử dụng những phơng tiện hiện

đại Cái chúng ta cần đấu tranh, giáo dục đối với cán bộ là lối sốnggấp, sự xa xỉ, lãng phí chạy theo thị hiếu không lành mạnh về văn hóa

và đạo đức

"Liêm" là không tham ô, tôn trọng tài sản của công dân và củanhân dân Chúng ta muốn xây dựng thành công CNXH thì tr ớc hết độingũ cán bộ lãnh đạo quản lý nhà nớc phải là tấm gơng về "liêm" Cán

bộ lãnh đạo, quản lý không nghiêm, vi phạm các thói xấu nh tham ô,móc ngoặc, hối lộ, t lợi bất minh thì không mang lại đợc niềm tin choquần chúng, làm suy yếu xã hội Đây chính là một trong những vấn đềnhức nhối hiện nay ở nớc ta mà Chính phủ xem là một tệ nạn xã hội.Nhiều cán bộ lãnh đạo quản lý trở thành tội phạm chỉ vì danh lợi bấtminh, bất "liêm"

"Chính" là việc phải thì dù nhỏ cũng làm, việc trái thì dù nhỏcũng tránh Tức là đòi hỏi cán bộ phải có tính thẳng thắn, trung thực,làm theo lẽ phải, đấu tranh chống sự giả dối, không trung thực, cơ hội,lợi dụng chức quyền làm việc bất minh Đó chính là một trong nhữngphẩm chất t cách tốt của ngời cán bộ lãnh đạo quản lý nhà nớc Ngàynay, trong điều kiện kinh tế thị trờng, cán bộ lãnh đạo quản lý nhà nớccàng cần phải đợc giáo dục, rèn luyện phẩm chất đó

"Chí công vô t" trong điều kiện kinh tế thị trờng đợc hiểu vớinghĩa quyền lợi và nghĩa vụ của mọi ngời bao giờ cũng gắn với xã hội,không tách rời, cô lập một cách tuyệt đối khỏi lợi ích xã hội Hoạt độngcủa cá nhân phải trên cơ sở nền tảng của xã hội, vì xã hội trong đó cóquyền lợi trực tiếp của bản thân mình Trong từng nhiệm vụ cụ thể, mọingời phải lấy lợi ích chung của tập thể, của quốc gia, của dân tộc đặtlên trên lợi ích cá nhân mình Cán bộ lãnh đạo quản lý không đợc vìquyền lợi (nhất là quyền lợi không chính đáng) của riêng bản thân mình

mà vi phạm tới lợi ích tập thể, lợi ích quốc gia Chí công vô t với nghĩa

3 0

nh vậy vẫn phải là nội dung giáo dục và xây dựng đạo đức cho cán bộlãnh đạo quản lý nhà nớc ở nớc ta hiện nay

Thực tế cho thấy, sự hiểu biết kết hợp với nhiệt tình cách mạng

là cơ sở, điều kiện tạo nên hành động đúng đắn của ng ời cán bộ Chínhbằng hành động, bằng những việc làm cụ thể, bằng tấm gơng của mình

về cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô t cán bộ sẽ thuyết phục, quy tụ,

tổ chức đợc mọi ngời xung quanh thực hiện tốt chủ trơng, chính sáchcủa Đảng và Nhà nớc Sẽ là giả dối và lý thuyết suông khi cán bộ "nóimột đằng làm một nẻo", nói những điều viển vông trừu tợng mà khôngchú ý giải quyết những công việc đời thờng Có ngời thờng dạy dỗ ngờikhác những điều to tát nhng khi phải ủng hộ lẽ phải, bảo vệ lợi ích chânchính cho một con ngời cụ thể, mà việc đó đụng chạm đến lợi ích, địa

vị của mình thì họ lại né tránh, làm nh vậy họ tự đánh mất mình và làmmất đi lòng tin và sự tín nhiệm của mọi ngời Ngời Việt Nam giàu tìnhcảm và rất thực tế, họ coi một tấm gơng sáng của ngời cán bộ, có giá trịgấp trăm, gấp nghìn lần lời lẽ tuyên truyền đẹp đẽ nh ng lại không thực

tế Phẩm chất đạo đức có sức thuyết phục nhất của ng ời cán bộ hiện nay

là tấm gơng, là hành vi gơng mẫu, là lòng trung thực của họ Khi ngờicán bộ không còn trong sáng, phẩm chất đạo đức giảm sút, hành độngkhông xuất phát từ trách nhiệm phục vụ nhân dân, mà đặt quyền lợi củacá nhân lên trên hết, thì tất yếu dẫn đến hành vi tham nhũng, vụ lợi, vị

kỷ, vô trách nhiệm

Thứ t, Cán bộ có tinh thần nỗ lực học tập, cần cù, có chí tiến

thủ Công cuộc đổi mới của đất nớc ta là sự nghiệp to lớn và khó khăn,

đòi hỏi mọi cán bộ phải học hỏi nắm vững kiến thức, mà trớc hết là kiến

thức trong lĩnh vực hoạt động của mình, khắc phục đợc chủ nghĩa giáo

điều và chủ nghĩa kinh nghiệm Đảng ta coi việc nỗ lực học tập, cầutiến bộ của cán bộ cũng là một phẩm chất đạo đức cách mạng Đảng tacho rằng: "Học tập là nghĩa vụ bắt buộc đối với mọi cán bộ, đảng viên

và phải đợc quy định thành chế độ Lời học tập, lời suy nghĩ, không ờng xuyên tiếp nhận những thông tin mới, những hiểu biết mới, cũng làbiểu hiện của sự thoái hóa" [5, 141] Nếu ngời cán bộ ngại học tập, thỏamãn với những trí thức đã có thì sẽ dẫn đến sự lạc hậu, không tiênphong về trí tuệ, do đó không đủ khả năng để lãnh đạo quần chúngnhân dân vợt qua những thử thách mới

th-Thứ năm, Ngời cán bộ phải có ý thức tổ chức kỷ luật nghiêm, có

ý thức tự phê bình và phê bình, giữ gìn sự thống nhất trong Đảng và liên

hệ mật thiết với nhân dân, biết lắng nghe những ý kiến của nhân dân.Ngời cán bộ có đạo đức cách mạng là ngời có ý thức tổ chức kỷ luậtcao, không độc đoán cá nhân, tự cho phép mình cao hơn tổ chức, tự chophép mình đứng ngoài kỷ luật ý thức tổ chức kỷ luật của ngời cán bộphải đợc thể hiện cả trong suy nghĩ lẫn trong hành động, cả trong cáchnói năng lẫn trong giao tiếp ứng xử hàng ngày; đồng thời phải đợc thểhiện ở ý thức tự phê bình và phê bình cao Có nh vậy mới đảm bảo cho

Đảng không những thống nhất về t tởng, quan điểm mà còn thống nhất

về tổ chức và hành động, làm cho toàn Đảng là một khối thống nhất.Trong điều kiện đổi mới hiện nay, Đảng đòi hỏi ngời cán bộ phải nêucao tinh thần sáng tạo, song điều đó không có nghĩa là vợt qua cácnguyên tắc, vi phạm các quy chế của Đảng Cán bộ phải chấp hànhnghiêm các chính sách, pháp luật của Nhà nớc, tôn trọng các quy địnhcủa cơ quan Nhà nớc, gắn bó và quan hệ mật thiết với quần chúng nhân

3 2

dân, khéo léo tổ chức và lãnh đạo nhân dân; thành tâm học hỏi quầnchúng nhân dân, kiên trì dựa vào quần chúng, giáo dục và phát độngquần chúng thực hiện mọi chủ trơng, chính sách của Đảng và Nhà nớc,phải luôn chăm lo đến đời sống của quần chúng

Thứ sáu, Phẩm chất đạo đức của ngời cán bộ còn đợc biểu hiện

ở lòng trung thành với quyền lợi của giai cấp công nhân quốc tế vàphong trào cách mạng thế giới

Cách mạng Việt Nam là một bộ phận của cách mạng thế giới;cách mạng của các nớc có ảnh hởng, tác động lẫn nhau trong mối quan

hệ tơng hỗ, các nớc đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau trên cơ sở bình đẳng,cùng có lợi và tôn trọng các điều ớc quốc tế

Ngày nay, trớc những biến động phức tạp của tình hình quốc tế,thì sự trung thành với chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân vàphong trào cách mạng thế giới đợc coi nh là một phẩm chất cao quý củangời cán bộ cách mạng Các cán bộ lãnh đạo quản lý nhà nớc phải thểhiện đợc phẩm chất đạo đức đó bằng hành động cách mạng nh phấn đấuthực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới, tăng cờng đoàn kết với phongtrào đấu tranh cách mạng thế giới, làm thất bại âm mu "diễn biến hòabình" của kẻ thù, nhằm góp phần đấu tranh vì mục tiêu của thời đại hòabình, độc lập, dân chủ và tiến bộ xã hội

Tóm lại, trong tình hình hiện nay, việc tu dỡng đạo đức phải là

việc là thờng xuyên của ngời cán bộ lãnh đạo, quản lý nhà nớc Việcrèn luyện đạo đức trong điều kiện thuận lợi thờng phức tạp hơn lúc khókhăn; lúc sung sớng khó hơn lúc gian khổ, trong hòa bình khó hơntrong chiến tranh; đặc biệt trong tình hình hiện nay khi chúng ta thực

hiện xây dựng nền kinh tế thị trờng thì việc rèn luyện nâng cao đạo đứccủa ngời cán bộ lãnh đạo quản lý nhà nớc càng khó khăn hơn nhiều Vìvậy không ai đợc chủ quan cho rằng đạo đức của mình đã đủ, cũng nh

tự mãn nghĩ rằng hiểu biết của mình đã có thừa, mà mỗi cán bộ phảikhông ngừng học tập, rèn luyện tu dỡng đạo đức, bởi lẽ nh Chủ tịch HồChí Minh đã chỉ ra: "Ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càngtrong"

1.2 Thực trạng đạo đức của cán bộ lãnh đạo, Quản

lý nhà nớc và những nguyên nhân

Sau mời năm năm đổi mới do Đảng ta khởi xớng và lãnh đạo,

đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý nhà nớc ta đã vợt qua bao nhiêu khókhăn thử thách để lãnh đạo quản lý đất nớc vững bớc tiến lên Số đôngcán bộ lãnh đạo quản lý nớc ta đợc rèn luyện trong quá trình đấu tranhcách mạng lâu dài gian khổ có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên địnhmục tiêu con đờng Đảng, Bác Hồ và nhân dân ta đã lựa chọn, hăng háithực hiện đờng lối, chủ trơng, chính sách đổi mới của Đảng và Nhà nớc.Trớc những khó khăn do khủng hoảng kinh tế - xã hội của đất n ớc, trớc

sự đổ vỡ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu, tr ớc những âm

mu "diễn biến hòa bình" rất thâm độc của các thế lực thù địch, phần

đông cán bộ vẫn vững vàng, năng động, sáng tạo, góp phần đa đất nớcvợt qua khủng hoảng và tiếp tục tiến lên Chuyển từ môi trờng cơ chế kếhoạch hóa tập trung bao cấp sang môi trờng mới của nền kinh tế hànghóa nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị tr ờng mở cửa với bênngoài, đó là một sự thay đổi lớn Hoạt động trong môi trờng hết sứcphức tạp và mới mẻ, số đông cán bộ nớc ta luôn trau dồi và giữ vững đ-

ợc phẩm chất và đạo đức cách mạng, yêu nớc, yêu CNXH, chí công vô

3 4

t, có lối sống lành mạnh, giữ gìn đợc phẩm chất ngời cán bộ cách mạng

Điều đó đã góp phần vô cùng to lớn và quan trọng cho sự thành côngcủa việc phát triển kinh tế - xã hội, ổn định chính trị, giữ vững an ninhquốc phòng, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân

Tuy nhiên, làm thế nào để xây dựng cho đợc một đội ngũ cán bộlãnh đạo quản lý có đủ phẩm chất và năng lực ngang tầm với nhiệm vụmới còn là công việc hết sức phức tạp và nặng nề của Đảng ta Tr ớcnhững biến động phức tạp trên thế giới cũng nh trong điều kiện đẩymạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nớc, đội ngũ cán bộ lãnh đạoquản lý nhà nớc ta còn nhiều điều bất cập Họ là những ng ời năng động,

cố gắng để thích ứng nhanh với cơ chế mới, nhiệm vụ cách mạng mới.Nhng kinh nghiệm còn ít, năng lực còn hạn chế, tổ chức kinh doanh cònkém hiệu quả, quan hệ với nớc ngoài còn nhiều sơ hở mất cảnh giác.Không ít cán bộ cha quán triệt đầy đủ đờng lối, chính sách của Đảng,nặng về kinh doanh đơn thuần, một số tham nhũng thoái hóa, biến chất,

xa hoa, lãng phí của công, làm giàu phi pháp Sự sa sút về đạo đức của

đội ngũ cán bộ này thể hiện ở chủ nghĩa cá nhân phát triển mạnh, ở tính

tự t tự lợi, ở lối sống thực dụng, chạy theo đồng tiền; ở tệ tham nhũngquyền lực sự sa sút về phẩm chất đạo đức đó xảy ra với cán bộ lãnh

đạo quản lý ở tất cả các cấp, từ cơ sở đến trung ơng, ở tất cả các ngành

từ kinh tế đến hành chính sự nghiệp, từ các tổ chức đoàn thể tới các đơn

vị lực lợng vũ trang Đánh giá về tình trạng này tại Đại hội đại biểutoàn quốc lần thứ VII Đảng ta đã chỉ rõ: tình trạng cán bộ, đảng viên viphạm các nguyên tắc quản lý hoặc lợi dụng những sơ hở trong cơ chếquản lý lấy cắp của công, ăn hối lộ, buôn lậu làm giàu bất chính, vi

phạm đạo đức lối sống có chiều hớng tăng lên, nhất là cán bộ hoạt độngtrong lĩnh vực sản xuất kinh doanh, quản lý nhà nớc Thậm chí cho đếnnay, nh đồng chí Tổng bí th Lê Khả Phiêu đã chỉ ra, "những hiện tợngsuy thoái về đạo đức và lối sống, lợi dụng chức quyền để tham nhũng,buôn lậu, làm giàu bất chính, tham vọng cá nhân, kèn cựa địa vị cónhững mặt tiếp tục phát triển, gây hậu quả nghiêm trọng" [8, 44-45].

Chuyển từ nền kinh tế tập trung, bao cấp sang nền kinh tế thị ờng có sự quản lý điều tiết của Nhà nớc đã kéo theo những biến đổi t-

tr-ơng ứng của đạo đức của ngời cán bộ nói chung và ngời cán bộ lãnh

đạo quản lý nhà nớc nói riêng Kinh tế thị trờng là "mảnh đất màu mỡ"cho chủ nghĩa cá nhân nảy sinh, phát triển Chủ nghĩa cá nhân mâuthuẫn với chủ nghĩa tập thể, là kẻ thù của chủ nghĩa tập thể, mà chủnghĩa tập thể là chuẩn mực giá trị của con ngời đích thực, là một trongnhững nội dung cốt lõi của đạo đức cách mạng, đạo đức của ngời cán

bộ lãnh đạo quản lý nhà nớc trong chế độ xã hội chủ nghĩa

Chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa vị kỷ cực đoan đẩy ngời cán bộlãnh đạo quản lý nhà nớc rơi vào tình trạng thoái hóa biến chất, lợi

dụng chức quyền mu lợi ích riêng, dùng quyền lực mu t lợi Thực ra kinh tế thị trờng không phải là nguyên nhân duy nhất gây ra tình trạng

này, nhng phải thấy rằng kinh tế thị trờng, nhất là trong thời kỳ mớichuyển đổi từ cơ chế quản lý tập trung quan liêu, bao cấp sang, tức làkhi kinh tế thị trờng mới đợc xây dựng cha hoàn chỉnh, còn mang nặngtính tự phát lại đợc vận hành trong một nền hành chính Nhà nớc cồngkềnh, nặng nề, chứa đựng nhiều qui định, nhiều thủ tục gây phiền hàcha đợc cải cách một cách cơ bản đã ảnh hởng không nhỏ đến tìnhtrạng trên Nếu nh trong cơ chế quản lý tập trung, quan liêu, bao cấp