Phân tích, so sánh các phương pháp định tính, định lượng heroin trong mẫu dịch sinh học bằng định lượng miễn dịch và các kỹ thuật sắc ký hiện đại

MỞ ĐẦU 1.1 Thực trạng Trên thế giới hiện nay, việc sử dung cần sa thường được chia thành hai mục đích chính, gồm giải trí và y tế tại Việt Nam, cần sa và các chế phẩm từ cần sa thuộc cá

MỤC LỤC

DANH MỤC HÌNH ẢNH - ii

DANH MỤC BẢNG BIỂU - iii -

1 MỞ ĐẦU - 1

1.1 Thực trạng - 1

1.2 Lí do nghiên cứu - 1

1.3 Giải pháp - 2

2 NỘI DUNG - 3

2.1 Nguồn g c, tính chố ất lý hóa - 3

1.2.1 Nguồn g c ố - 3

1.2.2 Tính ch t lý hóa: ấ - 5

1.2.3 Thành phần hóa học: - 6

1.2.4 Điều chế/ tổng h p ợ - 9

2.2 Độc tính, cơ chế độ tính c và x ngử trí ộ độc [14], [15] - 10

2.2.1 Độc tính - 10

2.2.2 Cơ chế gây độc - 12

2.2.3 X trí ngử ộ độ - 13 c 2.3 Phân tích, so sánh các phương pháp định tính, định lượng heroin trong m u ẫ dịch sinh h c b ng ọ ằ định lượng miễn dịch và các kỹ thuậ ắ ký hi n i t s c ệ đạ ( Sắc kí lỏng, s c kí khí) ắ - 13

2.3.1 Sự chuyển hoá của Tetrahydrocannabinol - 13

2.3.2 Phương pháp miễn d ch enzym ELISA ị - 14

2.3.3 B d ng c phát hi n nhanh ộ ụ ụ ệ (test nhanh) - 15

2.3.4 Phương pháp sắc kí hiện đại - 17

2.3.5 Bàn luậ - 18 n Tài liệu tham kh o ả - 19

DANH MỤC HÌNH ẢNH

Hình 1 Cây cần sa

Hình 2 Cơ chế có thể xảy ra của chu trình nội phân tử của CBD thành Δ 9- THC[10]

Hình 3 Công th c hóa hứ ọc cấu trúc và mô hình phân t Tetrahydrocannabinol ửHình 4 Công th c hóa hứ ọc cấu trúc và mô hình phân t Cannabidiol ử

Hình 5 Quy trình tổng h p ợ THC

Hình 6 Quy trình tổng h p CBD ợ

Hình 7 Bộ xét nghi m thuệ ốc chẩn đoán FaStep - Nhà sản xu t: ACON ấ

Laboratories, Inc., USA

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1 Các thành ph n hóa h c có trong cây c n saầ ọ ầ

1 MỞ ĐẦU

1.1 Thực trạng

Trên thế giới hiện nay, việc sử dung cần sa thường được chia thành hai mục đích chính, gồm giải trí và y tế (tại Việt Nam, cần sa và các chế phẩm từ cần sa thuộc các chất ma túy tuyệt đối cấm sử dụng trong đời sống xã hội) Sử dụng cho mục đích

y tế, dùng cần sa để giảm bớt các triệu chứng như đau, lo âu, mất ngủ, mất cảm giác ngon miệng và hơn thế nữa

Người sử dụng cần sa để có mục đích như giải trí, hưởng thụ, giảm stress và kích thích sáng tạo Thương khi sư du ng cân sa se đem đên cac hiê u ưng anh hương đên tinh thân cung như thê chât

Do đó, Cần sa đang là một trong những loại chất kích thích giải trí phổ biến nhất được sử dụng để thay đổi trạng thái của một người sử dụng phụ thuộc Nó thường được sử dụng để đạt được cảm giác tức thời của sự hưng phấn

Chính vì vậy mà Tội phạm ma tuý tiếp tục tăng, quy mô lớn, tinh chât, phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, nguy hiểm và manh động hơn dưới hình thức đưa cần sa vào hàng tiêu dùng mà loại thực liệu (như bánh, kẹo dẻo và các đồ ăn vặt khác)

là một nhóm phổ biến trong các hàng hóa tiêu dùng chứa cần sa mà đối tượng sử dụng chủ yếu là trẻ em gây một hệ lụy vô cùng to lớn

Từ hiện trạng sử dụng và mức độ nguy hại mà cần sa đem đến cho người sử dụng nó, đồng thời để phục vụ cho công tác giám định ma túy, bài báo cáo này chúng

em tập trung tìm hiểu phương pháp phát hiện Tetrahydrocannabinol và dẫn xuất trong cần sa hiệu quả, nhanh chóng nhằm kiểm tra phát hiện đối tượng sử dụng cần sa

1.3 Giải pháp

Xóa b ỏ cây c n sa ầ

- Hoàn thiện hệ thống pháp luật xử lý hành vi trồng cây cần sa

- Tuyên truyền, phổ biến pháp luật, kiến thức về cần sa cho mọi người dân biết để có biện pháp phòng ngừa

- Nâng cao vai trò của cơ sở Đảng, chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội trong việc phòng ngừa tội phạm trồng cây cần sa

- Tăng cường công tác phát hiện, triệt xoá cây cần sa

Quản lý chặc chẽ trong lĩnh vực y tế

Mỗi cá nhân cần tự có ý thức không sử dụng chất cấm từ cần sa

Gia đình, xã hội có trách nhiệm chung tay giúp đở cá nhân Cai nghiện

Hiện nay, Pháp luật nước ta đã có Một số quy định của pháp luật Việt Nam về phòng,

chống ma túy loại cần sa

- Thứ nhất, Luật Phòng, chống ma túy (theo văn bản hợp nhất số 13/VBHN-VPQH

ngày 23/7/2013 của Văn phòng Quốc hội) thì tại Khoản 6 Điều 2 quy định: “Cây có

chứa chất ma túy bao gồm cây thuốc phiện (cây anh túc), cây cô ca, cây cần sa hoặc cây khác có chứa chất ma túy do Chính phủ quy định”

- Thứ hai, trong Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) : quy định Các tội phạm về ma túy

- Thứ ba, tại Nghị định số 167/2013/NĐ CP ngày 12/11/2013 của Chính phủ quy định

-xử phạt vi phạm hành chính, Tại khoản 3 Điều 21 về “Vi phạm các quy định về phòng, chống và kiểm soát ma túy” quy định mức phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi trồng các loại cây thuốc phiện, cây cần sa và các loại cây khác

có chứa chất ma túy

- Thứ tư, tại Nghị định số 73/2018/NĐ CP ngày 15/5/2018 của Chính phủ quy định các danh mục chất ma túy và tiền chất, nói rõ: Cần sa và các chế phẩm từ cần sa thuộc các chất ma túy tuyệt đối cấm sử dụng trong y học và đời sống xã hội; việc sử dụng các chất này trong phân tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học, điều tra tội phạm theo quy định đặc biệt của cơ quan có thẩm quyền Đồng thời, cần sa và các chế phẩm

-từ cần sa cũng không nằm trong danh mục các chất ma túy được dùng hạn chế trong phân tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học, điều tra tội phạm hoặc trong lĩnh vực

y tế theo quy định của cơ quan có thẩm quyền hoặc danh mục các chất ma túy được dùng trong phân tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học, điều tra tội phạm hoặc trong lĩnh vực y tế, thú y theo quy định của cơ quan có thẩm quyền

- Thứ năm, trong Thông tư liên tịch số BTP ngày 24/12/2007 của Bộ trưởng Bộ Công an, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Bộ trưởng Bộ Tư pháp hướng dẫn áp dụng một số quy định tại Chương XVIII “Các tội phạm về ma túy” của Bộ luật Hình

17/2007/TTLT-BCA-VKSNDTC-TANDTC-sự năm 1999 (được sửa đổi bởi Thông tư liên tịch TANDTC-BTP ngày 14/11/2015) có hướng dẫn một số điểm quy định liên quan đến cần sa khi áp dụng các điều luật của Bộ luật Hình sự đối với một số tội phạm về ma túy

08/2015/TTLT-BCA-VKSNDTC-Như vậy, các quy định của pháp luật Việt Nam về phòng, chống ma túy loại cần

sa đến thời điểm này tương đối đầy đủ Những cán bộ làm công tác phòng, chống ma túy nói chung và công chức, Kiểm sát viên trực tiếp thực hiện nhiệm vụ công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử án hình sự về ma túy nói riêng

có thể vận dụng để nghiên cứu, xem xét và vận dụng xử lý các vụ án ma túy liên quan đến cần sa

hoặc sử dụng trong các lễ hội mang tính tâm linh Tính tới nay, các chế phẩm/sản phẩm cần sa là loại ma túy bị lạm dụng nhiếu nhất trên thị trường ma túy lậu Việc trồng cây cần sa hầu như diễn ra khắp mọinơi, và hầu như ở tất cả các nước trên thế giới Nhựa cần sa được sản xuất tại khoảng 65 nước trên thế giới, chủ yếu là tại các nước thuộc khu vực Bắc Phi và Tây-Nam Á, đặc biệt là Afghanistan và Pakistan.[1]

Châu Phi là quê hương của nước sản xuất nhựa cần sa hàng đầu thế giới là rốc, nổi tiếng về trồng cần sa Hầu hết nhựa cần sa bắt được ở Châu Âu đều có nguồn gốc buôn lậu từ Ma-rốc Nhựa cần sa từ Ma-rốc có đặc điểm đặc trưng giống với đặc điểm của nhựa cần sa từ các nước khác thí dụ như các nước thuộc vung đông và nam Địa Trung Hải

Ma-Afghanistan là nước lớn thứ hai thế giới về sản xuất nhựa cần sa Nhựa cần sa từ Afghanistan có đặc điểm giống với nhựa từ các vùng khác của tiểu lục địa Ấn Độ Li-Băng đã từng có thời là một trong những nước cung cấp nhựa cần sa hàng đầu thế giới, và nếu như không có những nỗ lực triệt phá liên tục của cơ quan chức năng và chính quyền địa phương, có thể nó vẫn đứng đầu thế giới về cung cấp nhựa cần sa

Về cây cần sa, Châu Mỹ chiếm khoảng 55% sản lượng trên toàn cầu năm 2006, sau đến Châu Phi (khoảng 22%) Hầu hết cây cần sa đều được sản xuất cho các thị trường nội địa và xuất khẩu sang nước láng giềng, còn ít bị buôn lậu trên thế giới [2].

Cần sa có 3 dạng chính : Marijuana, Hash hay Hashish và Dầu Hashish

Mari-ju-a-na là lá và hoa khô của cây cần sa (Cannabis) Marijuana mạnh

nhất nằm ở đầu hoa gọi là "heads" Màu sắc có thể từ xám xanh đến xanh nâu, hình dạng mịn như cỏ khô hay thô giống như trà Marijuana thường được vấn thành điếu

để hút gọi là "joints" hoặc hút bằng ống điếu gọi là "bong" Marijuana còn được dùng

để nêm canh hoặc trộn với bánh Trong ba dạng cần sa, Marijuana chứa ít chất THC

nhất và kém tác dụng nhất

Hashish hay Hash là nhựa của cần sa Nhựa cần sa phơi khô và ép lại thành

cục, bán theo từng miếng có màu sắc từ nâu lợt đến đen "Hash" thường được trộn với thuốc lá để hút, nhưng cũng có thể bỏ vào đồ ăn để ăn Hash mạnh hơn marijuana

Dầu Hashish (Hashish oil) là chất dầu đặc được chế biến từ Hash, là sản phẩm

cần sa mạnh nhất Màu sắc từ nâu vàng đến đen Dầu Hashish thường được bôi trên đầu điếu thuốc hay trên giấy điếu thuốc lá để hút

Trong ba dạng trên, Marijuana ch a ít ch t THC nh t và kém tác d ng nh ứ ấ ấ ụ ất

1.2.3 Thành ph n hóa hầ ọc:

Hiện nay, s phân lo i dự ạ ựa trên tỉ ệ l các h p chợ ất như sau:

+ THC cao, CBD thấp (hưng phấn hơn);

+ CBD cao, THC th p (sáng su t, minh mấ ố ẫn hơn);

CBD có tên gọi đầy đủ là Cannabidiol Sau THC thì ây là thành ph n chính đ ầthứ hai c a c n sa Ngủ ầ ược v i kh n ng gây nghi n c a THC, CBD không gây hi u ớ ả ă ệ ủ ệứng phê nên được dùng trong y học nhiều hơn

Hình 4 Công th c hóa hứ ọc cấ u trúc và mô hình phân t Cannabidiol ử

Δ8-trans-tetrahydrocannabinolic acid-A (Δ8 - THCA), 10α-hydroxy-Δ8-tetrahydrocannabinol, 10βhydroxy-Δ8-tetrahydrocannabinol, 10aα-hydroxy-10-oxo-Δ8-tetrahydrocannabinol CBG 16 5-acetyl-4-hydroxy-cannabigerol,

γ-eudesmyl-cannabigerolate

7-hydroxycannabichromane

cannabidiol monomethyl ether (CBDM), cannabidiol-C4 (CBD-C4),

cannabidivarin (CBDV)

CBND 2 Cannabinodiol(CBND-C5) và CBND-C3

(cannabinodivarin)

cannabielsoin (CBE), cannabielsoic acid B (CBEA-C5 B), cannabielsoic acid B-C3 (CBEA-C3 B), C3-cannabeilsoin (CB3-C3)CBL 3 Cannabicyclol (CBL), cannabicyclolic acid

(CBLA), cannabicyclovarin (CBLV)

và 8-hydroxycannabinol CBT 9 -trans-cannabitriol, trans-BT C5, -

trans-cannabitriol (-trans-CBT-C5) Miscellaneou

s

30 Dehydrocannabifuran (DCBF-C5),

cannabifuran (CBF-C5) Total

1.2.4 Điều ch ế/ tổng hợ p

Quy trình tổng h p THCợ :[12]

Trong cây C ần sa , THC ch y u xu t hiủ ế ấ ện dưới d ng axit ạtetrahydrocannabinolic (THCA, 2-COOH-THC) Geranyl pyrophosphat axit vàolivetolic phả ứng, đượn c xúc tác bởi một enzym t o ra axit cannabigerolic, để ạ được chu trình hóa b i enzym t ng h p axit THC t o ra THCA Theo th i gian, hoở ổ ợ để ạ ờ ặc khi đun nóng, THCA bị khử carboxyl , tạo ra THC Con đường sinh tổng hợp THCA tương tự như con đường t o ra humulone ạ axit đắng trong hoa bia Nó cũng có thể được sản xuất bằng phương pháp biến đổi genmen bia

Quy trình tổng h p CBDợ : [11]

Cannabinoid được phân thành hai loại, cannabinoid trung tính và axit cannabinoid, dựa trên vi c chúng có chệ ứa nhóm cacboxyl hay không Được bi t, trong ếthực vật tươi, hàm lượng cannabinoid trung tính thấp hơn nhiều so v i các axit ớcannabinoid Do đó, THC và CBD có nguồn g c nhân tạo từ các tiền chất axit của ốchúng là tetrahydrocannabinolic-axit (THCA) và axit cannabidiolic (CBDA) b ng ằcách kh cacboxyl hóa không ph i enzym (Hình 6ử ả ) Liên quan đến sinh t ng hổ ợp cannabinoid, trước đây chúng tôi đã báo cáo việc xác định và tinh chế các enzym mới, t ng hổ ợp THCA và tổng hợp CBDA, được thể hiện cụ thể ở loại thuốc tương ứng (giàu THCA) và loại chất xơ (giàu CBDA) Các enzym này là các tổng hợp cannabinoid đầu tiên được nghiên cứu và là mục tiêu hấp dẫn tiềm năng cho các ứng dụng công ngh sinh hệ ọc khác nhau vì chúng t o ra các ti n ch t tr c ti p cạ ề ấ ự ế ủa cannabinoid hoạt tính dược Ngoài ra, các enzym này xúc tác m t phộ ản ứng sinh

tổng hợp độc đáo, chu trình oxy hóa đặc hi u n i c a nhóm geranyl c a axit ệ ổ ủ ủcannabigerolic (CBGA) (Hình 6), cho đến nay chưa có phả ứng tương đương nào n được báo cáo Hơn nữa, mối quan hệ về cấu trúc, chức năng và di truyền giữa tổng hợp THCA và t ng h p CBDA c ng rổ ợ ũ ất được quan tâm

THC được sử dụng trong y tế như một ch t kích thích sấ ự thèm ăn cho những b nh ệnhân m c các chắ ứng như chán ăn liên quan đến AIDS; nó cũng được sử dụng để điều trị nôn mửa liên quan đến hóa tr ịliệu ung thư, đau mãn tính và bệnh đa xơ cứng, b nh ệtăng nhãn áp và các rối loạn khác

Cần sa có thể được s d ng b ng cách hút thuử ụ ằ ốc trong điếu thu c lá, hít, cho vào ốtrong thực phẩm (thường là bánh quy, bánh h nh nhân, hoạ ặc trà)

Thuốc lá cần sa điển hình chứa 1 3% THC, nhưng những loại mạnh hơn có thể chứa tới 15% THC Hashish chứa 3–6% và dầu băm 30–50% THC ( Nhựa từ cây có thể được làm khô và nén thành các khối gọi là băm) Dronabinol có sẵn trong các viên nang 2,5-, 5- và 10 mg Độc tính liên quan đến liều lượng, nhưng có nhiều sự thay đổi riêng lẻ, một phần bị ảnh hưởng bởi mức độ dung nạp của lần sử dụng trước

-đó

Cần sa có tác dụng lên tâm thần và sinh lý khi sử dụng Sau khi hút một điếu hay

sử dụng cần sa sẽ dẫn đến tình trạng hưng phấn, đánh trống ngực, nâng cao nhận thức cảm giác và thay đổi nhận thức về thời gian, tiếp theo sau khoảng 30 phút cho tác dụng tương đương dùng thuốc an thần Nhiễm độc nặng hơn có thể dẫn đến lo lắng, suy giảm trí nhớ ngắn hạn, suy nhược cơ thể, ảo giác và rối loạn tâm thần hoang tưởng cấp tính Việc sử dụng cần sa có thể gây ra hoặc làm trầm trọng thêm chứng rối loạn tâm thần ở những người bị tâm thần phân liệt hoặc rối loạn lưỡng cực Đôi khi, ngay

cả với liều thấp THC, các tác động chủ quan có thể dẫn đến tinh thần hoảng loạn Nhiễm độc cần sa cấp tính có thể hạn chế khả năng lái xe và dẫn đến tai nạn giao thông Sự lệ thuộc vào cần sa, cả về hành vi và thể chất, xảy ra ở 7–10% người dùng Các phát hiện về thể chất : có thể bao gồm nhịp tim nhanh, hạ huyết áp thế đứng, nói lắp, và mất kiểm soát Những biểu hiện choáng váng, xanh xao, run tay và mất kiểm soát đã được quan sát thấy ở trẻ em sau khi chúng ăn phải thực phẩm có chứa cần sa

Các vấn đề sức khỏe khác

- Sử dụng cần sa có liên quan đến nguy cơ của nhồi máu cơ tim cấp, thường ở những người có b nh m ch vành tiệ ạ ềm ẩn, nhưng đôi khi ở những người không mắc bệnh, cũng như rối loạn nh p tim bao g m nh p nhanh xoang rõ r t, rung ị ồ ị ệnhĩ, nhịp nhanh thất và rung tim

- Salmonellosis và aspergillosis phổi được báo cáo do s d ng c n sa bử ụ ầ ị ô nhiễm

- Cần sa có th bể ị ô nhi m bễ ởi paraquat (Paraquat là hóa ch t tr c cấ ừ ỏ ực độc, thuộc nhóm h p ch t ammonium b c 4 bipyridylium)ợ ấ ậ , nhưng paraquat bị phá hủy do nhiệt phân, và chưa có báo cáo nào về độc tính c a paraquat do hút ủcần sa

- Sử d ng c n sa liụ ầ ều cao lâu dài có liên quan đến các r i lo n tâm th n khác ố ạ ầnhau, viêm phế quản mãn tính, tăng nguy cơ bệnh tim m ch vành và m t s ạ ộ ốloại ung thư

Sử dụng đường tĩnh mạch : chi t xu t c n sa ho c dế ấ ầ ặ ầu băm có thể gây khó thở, đau bụng, sốt, sốc, đông máu nội mạch lan tỏa, suy th n c p và t vong ậ ấ ử

THC đi qua nhau thai và có thể tích tụ v i nớ ồng độ cao đáng kể trong sữa mẹ

2.2.2 Cơ chế gây độc

THC, liên kết với các thụ thể anandamide trong não, có thể có tác dụng kích thích,

an thần hoặc gây ảo giác, tùy thuộc vào liều lượng và thời gian sau khi tiêu thụ Có thể quan sát thấy cả giải phóng catecholamine (dẫn đến nhịp tim nhanh) và ức chế phản xạ giao cảm (dẫn đến hạ huyết áp thế đứng)

Chỉ khoảng 10–20% THC uống vào được hấp thu vào máu, bắt đầu có tác dụng trong vòng 30–60 phút và đạt nồng độ đỉnh sau 2–4 giờ Nó được chuyển hóa bằng cách hydroxyl hóa thành các chất chuyển hóa có hoạt tính và không hoạt tính Thời gian bán thải là 20–30 giờ nhưng có thể lâu hơn ở người dùng thường xuyên