Bài giảng Phát triển kỹ năng quản trị (2023) - Đại học Thủy lợi

Người học biết cách tạo động lực cho ban thân và ngưởi khác, có kỳ núng giao tiếp và họp tác tốt với đồng nghiệp trong quá trinh làm việc cùng như xử lý các xung đột trong công việc và c

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỌÌ KHOA KINH TẼ VÀ QUẢN LÝ

BÔ MÔN PHẤT TRIỂN KỲ NĂNGChú bién: ThS Trương Thị Hương

Tham gia bién soạn: ThS Phạm Thị Phương Thào, ThS Vũ Huy Vĩ

TS Phạm Thị Hài Yen, TS Bùi Thị Phương Thào ThS Bùi Thị Thu Huc, ThS Nguyên Thị Hương

Bài giảng

k PHÁT TRIỂN

TRƯỜNG DẠI IỈỌC THỦY LƠI

KHOA KINH TẾ VÀ QUẢN LÝ

Bộ MÔN PHẤT TRIỂN KỶ NÀNG

Chủ biên: ThS Trương Thị Hương

Tham gia bién soạn: 111S Phạm Thị Phương Ihào, Ths Vũ Huy Vi

TS Phạm Thị Hài Yến, TS Bùi Thỉ Phương Thảo ThS Bùi Thị Thu Huê, ThS Nguyễn Thị Hương

MỤC LỤC

Trang

1 Sự cần thiết cùa môn học 7

2 Mục tiêu môn học 8

3 Cấu trúc môn học 9

4 Phương pháp tiếp cận môn học 10

5 Phương pháp đánh giá môn hục 10

Chuông 1 KỸ NÀNG Tự NHẶN THÚC BẢN THÂN 11

1.1 Khái niệm tự nhận thức 11

1.2 Ý nghĩa cùa tự nhận thức 13

1.2 ỉ Tự nhận thức giáp môi cả nhãn hiêu rõ hân thân 13

1.2.2 Tự nhận thức gi tip môi củ nhàn dật ra mục liêu cuộc xông khả thi 14

1.2.3 Tự nhận thức giúp mỗi cá nhân tự hoàn thiện hãn thân 15

1.2.4 Tự nhận thức giúp mỗi cà nhàn tạo dựng sự thành còng 16

1.2.5 Tự nhộn thức giáp mỗi cá nhãn có moi quan hệ hài hòa 18

1.2.6 Tự nhận thức giúp càn hửng trong tô chức 19

1.3 Đặc diêm cúa tự nhận thức 21

1.3.1 Tự nhận thức mang linh da chiêu 21

1.3.2 Tự nhận thức là một quà trình thay dôi liên lục 21

1.3.3 Tự nhận thức chịu ánh hướng những dành giã lừ hên ngoài 22

1.4 Một số công cụ tự nhận thức 22

1.4.1 CứasỒdOHAR! 22

1.4.2 Cõng cu nhũn hiết nũng lực tốt nhất cua han thân RBS (Reflected Best Self) 28

1.4.3 Công cu SWOT 30

1.5 Một sô gợi ý nâng cao kỹ nâng tự nhận thức 33

1.5.1 Nhìn nhận hãn thân một cách khách quan 33

1.5.2 Thực hiện việc tự phê hình môi ngày 34

1.5.3 Luyện tập thói quen suy ngầm 35

1.5.4 Yêu cầu những người tin cậy miêu lã về minh 36

1.5.5 Gi tip đỡ người khác tự nhỡn thức 37

Chương 2 KỸ NĂNG QUÂN TR| CẢM xúc 42

2.1 Khái quát về quán trị cam xúc 43

3

2 i ỉ Khái niệm cám xúc 43

2.1.2 Phủ» loại câm xúc 44

2.1.3 Khải niệm quán trị câm xúc 46

2.1.4 Vai trò cùa quàn trị câm xúc 48

2.2 Các bước quân trị cảm xúc 51

2.3 Quán trị câm xúc trong thởi gian dài 59

2.3.1 Tập suy nghỉ lạc quan 60

2.3.2 Rên luyện sự tự tin 62

2.3.3 Học cách kiêm soát cảm xúc bàng ui tuệ 63

2.3.4 Sử dụng ngân từ phù hợp và khéo lèo mang linh tích cực 67

Chưoiig 3 KỸ NÀNG QUÁN LÝ THỜI GIAN 72

3.1 Khái niệm quan lý thòi gian 72

3.2 Vai trỏ cùa quán lý thời gian 73

3.3 Nguyên nhân gây lãng phí thòi gian 74

3.4 Các bước quán lý thòi gian 77

3.5 Một so phưoiig pháp quán lý thòi gian 83

3.5.1 Quản lý thời gian theo công thức 5 chữ A 83

3.5.2 Quân lỹ thời gian theo phương pháp Eisenhower 85

3.5.3 Quàn lỹ thời gian theo phương pháp Pomodoro 88

3.5.4 Quán /ý thởi gian theo quy tắc PARETO (80/20) 90

Chưoĩig 4 KỸ NÀNG LÀM VIỆC NHÓM 96

4.1 Khái niệm làm việc nhóm 96

4.2 Những lọi ích và hất lọi khi lâm việc nhóm 98

4.2.1 Những lợi ích khi làm việc nhóm 98

4.2.2 Nhùng bắt lợi khi làm việc nhõm 100

4.3 Các giai đoạn phát triên nhóm 101

4.3.1 Giai đoạn hình thành (Forming stage) 102

4.3.2 Giai đoạn xung dột (Storming stage) 102

4.3.3 Giai đoạn ôn định (Norming stage) 103

4.3.4 Giai đoạn thực hiện (Performing stage) 103

4.3.5 Giai đoạn tan rã (Adjourning stage) 103

4.4 Các nguyên tắc làm việc nhóm 104

4.5 Một sô kỹ năng trong làm việc nhóm 106

4.5.1 Kỳ náng lành đạo 106

4.5.2 Kỳ nũng tô chúc và điêu hành cuộc họp nhóm 112

Chuông 5 KỸ NÀNG TẠO ĐỘNG Lực 119

5.1 Khái niệm tạo động lực 119

5.1.1 Động lực 119

5.1.2 Tạo động lực 120

5.2 Vai trò của việc tạo động lục 121

5.2.1 Vai trò cũn lạo động lực đôi với cá nhãn 121

5.2.2 Vai trò cùa tạo động lực đôi với lõ chức 122

5.3 Những yen tồ ánh hiróiig đến dộng lục cúa con nguôi 123

5.3 i Các yếu lổ hên trong mỗi cá nhân 123

5.3.2 Các yêu lô thuộc vè tô chức, (loanh nghiệp 124

5.3.3 Các yêu lô thuộc vé xã hội 127

5.4 Các lý thuyết cư bàn về tạo động lục 129

5.4.1 Học thuyết nhu cầu cùa 4 Maslow 129

5.4.2 Học thuyết hai động cu (X và Y) của Douglas McGregor (1906-1964) 130

5.4.3 Học thuyết hai nhãn lố cùa Frederick Herzberg 133

5.4.4 Học thuyết ba nhu cầu cùa David McClelland 134

5.4.5 Học thuyết kỳ’vọng của Victor Vroom 135

5.5 Một sô cách thức tạo động lực 136

5.5.1 Xác định nhu cáu cùa người lao dộng 136

5.5.2 Các hiện phảp lạo dộng lực háng vật chát 140

5.5.3 Các hiện pháp lạo dộng lực phi vật chai 141

Chương 6 KỸ NĂNG QUẢN TRỊ XUNG ĐỘT 145

6.1 Khái niệm quán trị xung dột 145

6.1.1 Khái niêm xung dột 145

6.1.2 Khái niệm quàn trị xung dột 147

6.2 Các loại và các giai đoạn xung đột 147

6.2 1, Các loại xung dột 147

6.2.2 Các giai đoạn xung dột 149

6.3 Tác động của xung dột 151

6.3.1 Tác dộng tích cực 151

6.3.2 Tác động tiêu cực 152

6.4 Nguyên nhân dan den xung dột 153

6.5 Các bước quan trị xung đột 155

6.6 Chiền hrực quàn trị xung đột 158

5

Chương 7 KỶ NÀNG QUẢN TRỊ sựTHAY ĐÔI 163

7.1 Nhận thức về sự thay đôi 163

7 / / Khái niệm thay đôi và nhận diện về sự thay dõi 164

7.1.2 Khải niệm quán tri sự thay dôi 165

7.2 Nguyên nhân dẫn đến sự thay đối 165

7.2.1 Tác nhàn khoa học và công nghệ 165

7.2.2 Tác nhàn kinh tể 166

7.2.3 Tác nhàn xã hội và pháp luật 167

7.2.4 về các yếu lố bèn trong mỗi cà nhàn 167

13. Các mô hình quàn trị thay đối 167

7.3.1 Mô hình quán trị sự thay đoi ADKAR 168

7.3.2 Mô hình quàn trị sự thay dôi tám hước cùa J Kotter 170

7.3.3 Mò hình thay dối tồ chùc theo Kurt Lewin 173

7.4 Các bước quản trị sự thay đôi 175

7.4.1 Lập kề hoạch quán lý sự thay dồi 175

7.4.2 Tô chức thực hiện kê hoạch 176

7.4.3 Chi dạo thực hiện kế hoụch thay dối 177

7.4.4 Kiêm tra, đánh giã việc thực hiện, cúng có duy trì những kèt quá tôl 177

7.5 Một số diem cần chú ý trong quán lý sự thay đồi 178

7.5.1 Nhận diện cảc rào càn và biêt cách vượt qua 178

7.5.2 Nhừng yêu cầu cơ ban dế quán lý sự thay dối thành củng 179

Chương 8 KỸ NÀNG ỨNG TUYỀN 183

8.1 Yêu cầu cùa thị trường lao dộng 183

8.2 Quy trình tuyên dụng nhân sự của tố chức/doanh nghiệp 184

8.3 Nguồn thòng tin tuyển dụng 186

8.3.1 Nguồn thông tin tuyên dụng chinh thức 186

8.3.2 Nguồn thõng tin không chính thức 188

8.4 Chuân l)Ị hồ sư ứng tuyển 189

8.4.1 Kỹ năng viết đơn/thư ừng tuyên 190

8.4.2 KỸ nàng viêt cv ừng tuyên 196

8.5 Kỹ nâng phong vấn 201

8.5.1 Củc hình thức phông vân 201

8.5.2 Các vòng phóng vân 203

8.5.3 Chuân bị cho cuộc phông vàn 204

8.5.4 Các giai đoạn trong phông vấn 209

PHỤ LỤC 217

TÀI LIỆU THAM KHÁO 285

GIỚI THIỆU BÀI GIÁNG

I Sự cần thiết cùa môn học

De thành công trong công việc và cuộc sống, ngoài nhùng kiến thức chuyên môn môi người đêu cân ren luyện cho minh một sô kỳ nãng mem như: Kỹ nâng giao tiêp, kỹ nâng thuyèt trình, kỹ nâng dàm phán và dậc biệt là kỹ năng quán trị

Kỹ năng quán trị là một trong những kỳ năng quan trọng và rất can thiết doi với mồi

cá nhân, nhất là các cá nhân nắm giừ vai trò quan lý, lãnh đạo trong các tồ chức, doanh nghiệp đế đem lại sự ồn djnh thảnh công vã phát triền

Quân trị là quá trinh cá nhân lâm việc, tương tác với chinh bân thân mình hoặc với người khác nhăm dạt các mục liêu Quán trị dược thứ thách và đánh giá bâng việc đạt được các mục tiêu cua cá nhãn và tô chức thông qua các kỹ nâng khác nhau Dê đạt được các mục tiêu đó, dỏi hôi mồi cá nhân phái có nhũng kỳ năng quán trị bán thân cùng như một số kỳ nâng quán tri khác

Khi nói vê quàn trị, có một sô quan diêm khác nhau Theo tác giã Koontz và O' Donncl' quán trị là "thict kè và duy trì một môi trường mà trong dó các cá nhân làm việc với nhau trong các nhóm có thê hoàn thành các nhiệm vụ và các mục tiêu dã định" Còn lames Stoner và Stephen Robbins1 2 cho răng: "Quán trị là tiến trinh hoạch định, tố chức, lanh đạo và kiếm soát nhừng hoạt động cùa các thành viên trong tồ chức và sử dụng tâl cà các nguôn lực khác của tò chức nhăm dụt được mục tiêu dê ra", "Quán trị là sự tác động có hướng đích của chu thê quán trị lên đòi tượng quàn trị nhâm dạt dược những kẻt qua cao nhât với mục tiêu dã định trước"

Như vậy có thể hiểu, quan trị là một quá trinh hoạch định, tố chức, lãnh dạo và kiếm soát phải được thực hiện theo một trinh lự nhắt đinh nhằm đạt được mục tiêu mong đựi

Kỹ năng quan trị lả khái niệm dược phát tricn từ khái niệm vè kỹ nâng Kỹ năng

là nâng lực hay kha nàng chuyên biệt cùa một cá nhân về một hoặc nhiêu khía cạnh nào dó dược sử dụng de giai quyết những van de phát sinh trong công việc hay cuộc sống Kỳ nâng bao gồm nhưng khá năng, kinh nghiệm, kỳ xáo và mức độ thành thạo khi thực hiện một công việc nhất định, trong điều kiện và hoãn cành nhất định

1 Harold K O'Donnell c Quan trị hiện dại Me.x tngnunex SA 2012.

James A F Stoner Stephen p Robbins Michael A Hitt V s Manjunath By (author) R Satya Raju.Principles of Management: Customized as Per the Syllabus Requirements of the MBA Syllabus at Gujarat Technological University.

Để các công việc được hoàn thành có hiệu quà đòi hoi người (hực hiện phái có những kỳ năng (ương ứng với yêu cầu cùa công việc dó Trong quan trị cũng vậy, đê hoàn thành lỏt các chức nâng quan trị đòi hòi môi cá nhân phai có các kỹ năng quan trị

cơ bàn đâm bào thục hiện tòt những công việc đăm nhận Kỹ nãng quán trị lả những khà năng, kinh nghiệm, kỳ xào vã mức độ thành thạo khi thực hiện công việc ở các lình vực quán lý cá nhản, quán lý đội nhóm, trong điều kiện và hoàn cánh nhất định.Trên thực tê, muôn trớ thành người nhân viền giòi, người lãnh dạo giỏi hay dơn giãn hưn là hài lòng với cuộc sông thi đicu quan trọng nhâl chính lã biêt cách quân (rị bân thân, lãm chú chinh minh Neu biết cách quán trị băn thân tốt chúng la sẽ có nhiều cơ hội thảnh công và ánh hương tích cực dển người khác Chúng ta có thế tận dụng tôi da cơ hội cũng như phát huy các ưu diêm cá nhân Do vậy, kỹ nãng quan trị bân thân chinh là cách thức chúng ta lành đạo điêu khiên, định hướng và quàn lý chinh mình để có được cuộc đởi như mong muốn Cùng như vậy trong bộ máy vận hành cùa một tố chức hay doanh nghiệp không thế thiếu một nhã quán trị và càng tốt hơn nữa néu dó là một nhà quan trị giỏi Nhà quan trị giúp hoạt dộng của tô chức, doanh nghiệp liên mạch, quy củ và góp phân quan trụng trong việc quyêt định sự phát triển của tố chức, doanh nghiệp đó

Trong bối canh hội nhập quốc tế sâu rộng như hiện nay rất cần có một đội ngũ nhà quan trị có ban lỉnh, kiên thức và kỹ nãng giói Vì thẻ việc dào tạo và tự rèn luyện kỹ năng quàn trị là ràt cân thiêt Với ý nghía dó Bài giỡng Phát triền kỳ nàng

quân trị có vai trò hết sức quan trọng vả cằn thiết, nhầm (rang bị cho sinh viên một số

kỳ năng quan trị (rong công việc cũng như trong cuộc sống

2 Mục tiêu môn học

Môn học Phát triền kỹ nãng quân trị giúp sinh viên nàng cao một sô kỹ năng quàn trị cần thiết trong còng việc cùng như trong cuộc sống hàng ngày Muốn phát triền các kỹ năng nảy, sinh viên phai hiếu rõ các lý thuyết cơ bân, đồng thời áp dụng, quan sát và trai nghiệm thực tê dê tự rút ra bài học Môn học này sẽ hướng dân cho sinh vicn biêt cách đánh giá năng lực bán thân, các kỹ thuật đè quan trị cám xúc và quan lý thời gian hiệu quà các cách thức tạo động lực trong còng việc và cuộc sồng, các chiến lược ứng phó linh hoạt với sự thay đôi các phương pháp quán trị xung đột thích hợp, các kỹ nàng cơ bán trong làm việc nhỏm và kỹ năng ứng tuyên Cụ thê như sau:

- Vê kiên thức: Sinh viên phàn tích được tâm quan trọng của các kỹ nãng trong

quàn trị như: kỹ nâng tự nhận thức bân thân, kỳ nàng quăn trị câm xúc kỹ nâng quăn

lý thời gian, kỹ năng lãm việc nhóm, kỳ năng tạo động lục, kỳ năng quán trị xung đột,

kỹ năng quan trị sự thay đôi, kỹ năng ứng tuyên

- Vè kỹ náng: Sinh vicn có kha nãng vận dụng các cóng cụ kỹ thuật dề dành giá

dũng bán thân và làm giám stress tạm thời cũng như quan lý thời gian hiệu quá

Người học biết cách tạo động lực cho ban thân và ngưởi khác, có kỳ núng giao tiếp và họp tác tốt với đồng nghiệp trong quá trinh làm việc cùng như xử lý các xung đột trong công việc và cuộc sông, đóng thời, đánh giá được yêu câu của thị trường lao dộng và có kê hoạch hoạch dinh sự thay dôi của ban thân.

- vẻ thái độ: Sinh viên có ý thúc học tập tụ giác thường xuyên, tôn trọng sự

khác biệt giừa các cá nhân, đánh giá công bàng, khách quan đối với giá tri đóng góp cùa người khác, có ý thức trách nhiệm và tinh thần hựp tác trong quá trinh làm việc

3 Cấu trúc môn học

Bài giàng môn học Phát triền kỳ nâng quan trị gồm 8 chương, mỗi chương lã

một kỳ năng quan tri, cụ the như sau:

Chương / Kỳ nâng lự nhận thức bán thán: Đề cập đến những nội dung cơ ban cúa tự nhận thức như khái niệm tự nhận thức; ý nghĩa và dặc diêm cùa lự nhận thức; các yêu tô cùa tự nhận thức; các công cụ tự nhận thức và một sô cách phát trièn kỹ năng tự nhận thức bán thân

Chương 2 Kỹ năng quân trị cảm xúc: Tập tiling trinh bày một cách khái quát VC

quàn trị câm xúc; vai trỏ của quàn trị cảm xúc; các bước quàn trị câm xúc và cách thức quan trị cam xúc để lãm chu ban thân trong các tinh huống

Chương 3 Kỳ náng quán lý thời gian: Giúp người học hiểu được tầm quan trọng

cùa thời gian; nhận diện nhừng yếu tố gây lãng phi thời gian đổng thời vận dụng một

so nguyên tắc phương pháp nhăm quan lý thời gian cùa ban thản hiệu quá hơn

Chương 4 Kỹ nàng làm việc nhõm: Giúp người học phân biệt dược sự khác

nhau giữa tô lãm việc và nhỏm làm việc; những dặc trưng cơ bàn cua các giai doạn phát triên nhóm và tâm quan trọng của lãm việc nhóm cũng như việc vận dụng các kỹ nãng vào trong quá trình làm việc nhóm hiệu quã

Chương 5 Kỳ năng tạo động lực: Giới thiệu các lý thuyết CƯ băn về tạo động

lực; vai trò cúa tạo động lực đối với cá nhân và lồ chức; nhừng yếu lố ánh hưởng lới động lực cua con người và một số cách thức giúp nhà quán trị nâng cao kỳ năng tạo động lực vả khuyến khích người lao động làm việc hiệu quá

Chương 6 Kỹ nâng quan trị xung (lột: Cung cáp những khái niệm liên quan đen

xung dột và tâm quan trọng cua quán trị xung dột; nhận biẻt dược các nguyên nhàn dân đen xung đột cùng như các dạng xung dột đè vặn dụng các chiên lược nhăm quàn trị xung đột hiệu quà

Chương 7 Kỳ núng quán trị sự thay đôi: Dê cập đèn các nội dung CƯ bàn vê

quán trị sự thay đồi như khái niệm (hay đối; khái niệm vả các bước quán trị sự thay đối; xác đinh được các nguyên nhân cua sự thay đổi đổng thời vận dụng hiệu qua các

mô hĩnh quán trị sự thay đôi vào thực tể cuộc sống

9

Chương 8 Kỳ nâng ứng tuyển: Giúp người học có những hiếu biết về yêu cầu

của thị trưởng lao động và quy trinh tuycn dụng nhàn sự cùa tô chửc/doanh nghiệp; biểt cách tim kiếm nguồn thông tin tuyến dụng và chuẩn bị được bộ hồ sơ ứng tuyến dứng quy cách, đông thời vận dụng dược kỹ nãng trong quá trinh phỏng vàn giao tiẽp với nhà tuyên dụng một cách lự tin, ấn tượng

De giúp sinh viên học tập hiệu quà có sự đánh giá, vụn dụng và cúng cố kiến thức, kỹ nàng cua bán thân, bài giang dược xây dựng dựa trên càu trúc: 0 dâu moi chương trinh bây mục tiêu chương, sau đó đen phần các nội dung chinh vã phần cuối chương là hệ thông câu hói ôn tập bài tập thực hành Ngoài ra cuôi bài giáng cỏn có các phu lục để sinh viên tham kháo mớ rộng them kiến thức

4 Phưong pháp tiếp cận môn học

Đế học tập và vận dụng tốt môn học Phát triền kỳ nâng quán trị, trong quá trinh

học tập sinh viên sẽ dược tièp cận với các phương pháp hục tập như:

Phương pháp nghiên cứu lài liệu: Đẻ học tốt mòn học nãy, sinh viên cần nghiên cứu trước bãi giăng - đây là tài liệu co băn mã sinh viên sử dụng trong suốt quá trinh học tập Bên cạnh dó, sinh viên cân tìm thêm các tài liệu liên quan dèn nội dung cùa từng bài học nhằm mở rộng kiền thức cùng như lụp cách giãi quyết độc lụp những tinh huống dược dưa ra trong moi chương dê vận dụng tôt kiên thức vào tình huòng thực tế

Phương pháp ỉhuyêt trinh: Trong quá trình học tập môn học sinh vicn thưởng

xuyên sư dụng phương pháp này đẻ trinh bày kết quá bải tập cùa cá nhân và nhóm Phương pháp thuyêt trinh cỏ thè rèn luyện cho sinh viên sự tự tin khi đủng trước nhiêu người Bên cạnh dó, hoạt dộng này còn giúp sinh vicn hoàn thiện kỳ năng giao tiếp, gồm việc học vã thực hãnh cách sứ dụng lừ ngừ ngôn ngừ cơ the nâng cao hiệu qua giao tiêp với dông nghiệp, khách hàng, bạn bẽ, câp trên sau này

Sinh viên được hực kết hợp giừa lý thuyết với thực hành, vận dụng chinh lã phương pháp dê nâng cao hiệu quà bài học thông qua các hoạt dộng học tập hiện dại khác nhau như: đóng vai, tháo luận nhóm, nghiên cứu tình huống

5 Phưong pháp đánh giá môn học

- Điểm quá trình (40%):

+ 10%: Chuyên cân đi học dây đu đũng giở và tích cực tham gia các hoạt động trên lớp và hoàn thành bài lập dược giao

+ 10%: Bãi kiểm tru giừa kì

+ 20%: Bài tập nhóm và diêm nhóm thực hiện nhiệm vụ dược giao trong suôt quá trình hục tập

Điêm thi cuôi kì (60%): hĩnh thức thi viết gôm 25 câu hoi trãc nghiệm và 01 tinh huống, thời gian thi lã 60 phút

Chương 1

KỸ NĂNG TỤ NHẬN THỨC BÁN THÂN

Mục tiêu chương:

Sau khi học xong chương này, sinh viên có thể:

- Phân lích được khái niệm, ý nghĩa, đặc điếm cùa tụ nhận thức bán thân;

Áp dụng được các phương pháp nhặn biết năng lực ban thân, từ đó biết chấp nhận ban thân;

- Vận dụng được các kỷ nâng giao liêp lãng nghe, phàn hôi đê đánh giá đúng bán thân;

Tôn trọng sự khác biệt cùa mỗi cá nhân, nỗ lực phát huy những diêm mạnh, khác phục những diêm yêu dê hoàn thiện bàn thân;

- Xây dựng thái độ tích cực, tinh thân chú động đỏi vói cuộc sông của băn thân.Bất cứ ai trong chúng la đều muốn đạt được thành công trong cuộc sổng Nhưng

de tạo dựng được thành còng không phái là diều de dàng, dõi hoi mỗi người phái hiếu biêt vê mình, bời vi sức mạnh ban thân bãt nguon từ sự tự khăng định và hiêu biêt vê mình kêt hợp với sức mạnh tinh thân Chi khi chúng ta có được cái nhìn tích cực vê bân thân vã biết tự đánh giá nhùng khả nâng, giá trị, điểm mạnh, điểm yếu điều minh thật sự muốn thì chúng ta mới có thể tự tin Như vậy, đê thảnh công, chúng ta cẩn nhận thức dược minh là ai hay nói cách khác là cân có khả năng tự nhận thức.1.1 Khái niệm tự nhận thức

Theo Tacikowski và cộng sự (2017), lự nhận thức dược định nghĩa là "Một trạng thái linh thân trong đó có nội dung ý thức của một người dê cập đen một khía cạnh nhắt djnh về sự hiếu biết băn thân mình" Hình thức ỷ thức này đóng một vai trò quan trọng trong việc hình thành hành vi cùa con người Tự nhận thức cũng dược coi

là "dàu hiệu cùa tâm tri con người"'

Theo Steve “S.J.” Scott (2020) tụ nhận thức băn thân là sự nhận biết rò ràng về tính cách của chúng la, bao gồm cà điềm mạnh - điếm yếu, nhùng suy nghĩ và hệ thống niềm tin, các cam xúc và dộng lực bên trong cua chúng ta* Nói một cách khác

’ Pawcl Tacikowski Christopher c Berger H Henrik Ehrsson <20171 Dissociating the Neural Basis of Conceptual Self-Awareness from Perceptual Awareness and Unaware Self-Processing.

http:/, www.chrssonlab.se pdfs CcrebCortex-2017-Tacikowski pdf

1 Steve “SJ.“ Scott (2020) How to Be More Self Aware, 8 Tips to Boost Self Awareness

https://www.dcvclopgoodhabits.coni/what-is-sclf-tiwarcncss'

khi có sự lự nhận thức nghĩa là chúng la có một sự hiểu biết chính xác về bàn thân mình, bao gom ưu diêm và khuyết diêm, lư duy và niềm tin cùa chúng la, cám xúc và những dộng lực thúc dây chúng la trong cuộc dời.

Cỏn theo Nguyền Thị Oanh (2007) tự nhận thức là cách mà chúng ta khám phá tính cách cá nhân, niềm tin hệ thòng giá trị, khuynh hướng tự nhiên cùa mình' Thõng thưởng, tự nhận thức là khới diêm cho việc làm chu bán thân và tạo ra những

gi chúng ta muốn

Cùng theo Nguyền Thị Oanh trong cuồn Kỳ năng sống cho tre vị thành niên

(2010) tự nhận thức là một khà năng hiéu biêt mặt mạnh, mặt yêu giá trị quan đicm, tính khi nhu câu ước vọng, cám xúc sợ hãi6 Những suy nghi VC chính mình, chăng hạn như: tôi thông minh, tôi tháo vát, tôi là trụ cột trong gia dinh, tôi là sinh viên giòi, tôi ân cấn, tỏi là người chậm chạp nhăm vê nén một bức chân dung về chính hụ Bức tranh nãy không chi mõ tá hĩnh dăng bèn ngoài mủ côn mô tá câm xúc náng lực vai trò trách nhiệm cùa hụ đối với người khác

Cách một người nghi và đánh giá vè chính minh sẽ tạo nên hình anh bán thân Hình ánh này là những nhận thức tương dôi ôn định cua một người vẻ chính họ Nhừng nhận thức đó ánh hường mạnh tới hành dộng và cách chúng ta giao tiếp, ứng

xữ với người khác Nói cách khác, hình ảnh bàn thân là cách mồi cá nhân hình dung, khâm phá chinh minh là người như thế nào vả thường soi theo đó để hãnh động

Ví dụ chị An được xem lã một người diêm đạm Có lân tức giận một đỏng nghiệp, chị chợt nhận thây "Dù sao minh cùng là người diêm dạm nói quá to ở nơi làm việc cũng không hay cho lảm" Chị dã điều chinh âm lượng cùa mình xuống một mức độ thích hợp hơn Như vậy, chị An đà chiếu theo hình ánh bán thân mà cư xứ cho thích hợp

Hình ảnh băn thân côn hĩnh thành qua cách người thân nhin nhận và tỏ thái dộ đánh giã chúng ta Đôi khi nỏ cũng xuât phát từ một khiêm khuyết nội tại nào dỏ mà chúng ta không dược người thân dộng viên khăc phục

Ý thức về giá trị bán thân hay còn gọi là sự tự quý trọng, lỏng quý trọng bán thân là một phẩn của khái niệm bán thân Nô liên quan đến nhùng đánh giả về chinh giá trị cùa bàn thân Nó là động lục thúc dây cá nhân tự vươn lên là yêu tò côt lỏi đê một nhân cách phát triên binh thường

Ví dụ, một người nào dỏ có thê là ít nói, hay nghiêm nghị Khi dó, sự ý thức giá trị bán thân cùa người đó là cách cá nhân đó đánh giã như thế não về nhừng tính cách

'Nguyễn Thi Oanh (2007) Lãm việc theo nhóm. NXB Tre.

hU|>.»» w.canvofis.edu’eonimittees leajKieaml.'i StipS'lipi J.asp

' Nguyen Thị Oanh (2010) Kỉ nàng sòng cho Irẽ vị thành niên. NXB Trê

nãy cua minh Người đó có thể cám thấy hải lỏng hoặc xấu hồ vi minh ít nói hay nghiêm nghị, không hài hước được như người khác.

Người có ý thức cao VC giá trị bàn thân không phái là người đè cao minh vi tải gioi hay dức hạnh Đó là người tự tin răng minh xứng dáng dê dược hạnh phúc và thành công Giá trị đơn gian ớ chồ họ biết quý trọng bán thân Họ không phái lúc nào cũng thành cõng vang dội, họ là người binh thưởng nhưng khi vấp ngà thì họ biết cách đứng lên Người cỏ ý thức thâp vê giá trị băn thân khi vâp ngã khó vươn lên dê

có xu hướng tiêu cực sa vào tệ nạn xã hội và dê bô cuộc

Mặc dù ý thức ban thân hình thành chu yểu khi còn nhó nhimg không cô định

mà có thê thay dôi tủy hoàn cánh, môi trường ớ các thời điếm khác nhau, có thẻ dược điều chinh qua tham vấn, trị liệu tâm lý

Trên cư sỡ nội hãm cùa những khái niệm về tự nhộn thức nêu tròn, chúng tôi đi đèn định nghía VC sự tự nhận thức như sau: Tự nhận thức lủ sự nhận biêl, đánh glá vê chinh mình, hao gôm: linh cách, thói quen, diêm mạnh, diêm yêu nhu câu giá trị, động lực, niềm tin tư duy, cùa hãn thân Tự nhận thức là cách mỏi cá nhân hình dung, khái quát chinh minh như thế nào và thường soi vào đó mà hãnh động

1.2 Ý nghia của tự nhận thức

1.2.1 Tự nhộn thức giúp môi cá nhân hiên rõ hãn thân

Tự nhận thức giúp chúng ta hicu rõ rãng mói người luôn có diêm mạnh và diêm yếu Theo tâm lý thông thường, con người chi có the tụ tin khi họ cám thấy mình có năng lực hoặc ưu thể về một lĩnh vực nào đó Nói cách khác, con người sẻ tự tin khi biết chấc rang nhùng việc làm cùa mình sè được người khác chấp nhặn, đè cao hoặc khen ngợi Tuy nhiên, chúng la cùng cân phải châp nhận một thực lê không có ai là người có tât cá năng lực ở mọi lình vực hay chi có toàn điềm mạnh Môi con người đêu tôn tại những diêm mạnh và những diêm yêu Điêu dó có nghĩa là, bât kỳ người nào cũng chi có năng lục ở một số lĩnh vực nhất định Vi dụ, một người có thể rất giói trong lĩnh vực toán học nhưng khá nang học ngoại ngữ lại hạn chế: hoặc một người rat giói về công nghệ (hông tin nhưng lại không biết cách thế hiện tinh cảm hoặc diễn thuyct trước đám dông Có thê kè ra không ít ví dụ ve những diêm mạnh vả diem yêu cùng tôn tại trong moi con người

Do khá năng nhận thức cùa con người có giới hạn, tư duy cùa một người không thế nhặn thức được mọi vấn đề trong mọi lình vực Ngoài ra do nhừng yếu tổ bầm sinh, do cầu tạo CƯ the khác nhau mà mỗi con người có nhũng thiên hướng, náng lực

ớ những lình vực khác nhau Hơn nữa bới vi “nhàn vô thập toàn" - không ai là hoàn hao nên trong moi người dêu tôn tại những mặt dôi lặp cái xâu cái tôt cái mạnh cái ycu ton tại ben cạnh nhau, dan xen nhau Neu nhận thức dược điều này, chúng ta

sê thấy minh tự tin hơn vi bên cạnh nhừng yếu kém, khiếm khuyết cùa băn thân khiến chúng la thường ngại ngùng lo sợ thì chàc chân chúng la sè cô nhùng diêm mạnh mà người khác không cỏ Muôn lự tin chúng ta phái lìm ra được diem mạnh và phát huy lợi thê cua minh Nêu lúc nào cũng chi chú ỷ dên diêm yêu, lo sợ người khác biẻt được điểm yếu cua mình, chúng ta sẻ trờ nên tự li và đánh mất những cơ hội đạt đến thành công.

Tự nhặn thức giúp chúng ta hiểu biết chinh xác về băn thân bao gồm: cá tinh, nguyện vọng, dộng cơ niêm tin, cam xúc suy nghi, cùng những khá năng còn tiêm

ẩn của minh Nói cách khác, chúng ta phãi tự nhận thức được chinh mình Khi mồi người hiêu rõ bán thân, tức là hiểu rò nàng lực cua minh dông thời nhận ra dược diêu

gi là chưa phũ hợp Ihi sè biết phát huy nhừng điểm mạnh và tim cách khắc phục những diêm yêu nhờ dó mã tiên bộ Chúng ta cho phép ban thân thay dôi vi bièt rõ minh muốn cài thiện nhùng gi Chi khi hiểu rò bán thân, chúng ta mới cỏ the làm chủ cám xúc hành vi, tính cách của minh Từ đó, chúng ta có những quyềt định và lựa chọn đúng dắn ứng xử hành động phũ hụp với điều kiện, hoàn cành thực tế cũa minh

và yêu câu cùa xà hội, tạo nên những thay dôi tích cực cho chinh bán thân Nhiêu người không châc chăn vê mục đích sông, mục liêu ngăn hụn vã nhừng mong muôn cùa mình, nên họ thường do dự và rơi vào bè tãc kèt quá là họ bo lỡ cơ hội phát triên Neu biết minh là ai biết rò ràng cá tinh cúa minh thi chúng ta sè lự lin hơn trong việc đưa ra các lựa chọn và quyết định quan trọng trong hành động cũng như trong các mối quan hệ với người khác Cuối cùng, lự nhộn thức sè giúp chúng la tự tin vào những giá trị dộc dáo cua riêng minh

Tự nhận thức có giá Irị lo lớn vì nó giúp đtra đền sự tự công nhận bân thân và tiêp đèn là sự thay dôi Việc nhận thức và châp nhặn bán thân cua chúng ta bao gôm: hiểu biết bân thân, nghía lã biết rò cảm xúc linh căm nâng lực hành vi, kể cã nhùng mặt mạnh lản hạn chc; chap nhận bàn thân với nhừng đặc diêm dó, biết rõ những gì minh có thề làm vả nhừng gi mình không the lãm; nhận biết nhưng tồn thương đặc biệt cua bán thân và tìm cách úng phó với chúng; dặt ra các mục tiêu chuyên nghiệp dựa trên kiến thức, kỳ nâng, thế mạnh và hạn chế của bân thân Mỗi cá nhân khi đà hiêu rô về mình, chảp nhận ban thản thi mới có the thay dôi bàn thân

1.2.2 Tự nhận thức giúp mỗi củ nhân dặt ra mục tiên cuộc sắng khá thi

Tự nhận thức giúp mỗi cá nhân có thẻ thiết lập những mục tiêu cuộc song kha thi và nỗ lực de dạt được từng mục tiêu Tự nhận thức sè hướng mồi cá nhàn đến những gì chúng ta can và dần chúng ta di đúng hướng Nó giúp cá nhàn biết dược chinh xác động lực thúc đây niêm dam mè mong muôn cùng như nhùng tô chât cùa ban thân dê có định hướng công việc trong tương lai Diêu này hướng chúng ta đèn

nhưng mục tiêu cuộc sống khá thi như: có công việc yêu thích, được lăm việc một cách vui vẽ cỏ những dóng góp mang tinh xây dựng và tích cực cá trong công việc lần mối quan hộ cá nhân Điều này cũng dần chúng ta đến cuộc sổng khóc mạnh, chân thật và hài lòng hon Thực tê chứng minh rãng: cá nhàn cảng nhận thức rỏ vê bán thân thi càng biết cách dụt ra mục tiêu tốt nhất cho cuộc sồng cùa minh Từ đỏ

họ có thê thực hiện công việc tôt hon với hiệu qua và nãng suât cao hon

Tự nhận thức cùng giúp chúng ta hoàn thiện khá nâng nhận diện vấn đề cùa chinh mình và nhũng diêm mụnh đặc biệt của minh so với những người khác, từ đó dóng góp vào việc xây dựng những mục tiêu nghê nghiệp tương lai Trong lịch sử, những anh hùng, danh nhàn dã biêt cách sứ dụng những diêm mạnh khác biệt của mình đề lãm nên nhùng điểu phi thường; họ thành công vì họ biết tự nhận thức nhừng giá tri ban thân và phát huy chúng Như vậy việc tự hiếu biết bán thân sỉ cho phép chúng ta nhộn ra và phát huy nhùng diêm đặc biệt, những năng lực vốn có cùa minh

đè hoàn thành mục tiêu

1.2.3 Tự nhận thức giúp môi cá nhân tự hoàn thiện han thân

Tự nhận thức giúp chúng ta biết dược khá năng, mong muốn cùa bán thân đè săn sàng thay đối cho phù hợp với sự phát triển Chúng ta không the cái thiện chinh mình hoặc phát triển nhùng khả nàng mới cho đen khi bán thân biết mức độ nhùng khá năng hiện thòi mà mình đang năm giữ Mặt khác, chúng ta cùng không the biêt cản thay dòi gì, trừ khi bán thân nhận ra minh còn có những diêm yêu cũng như những thiêu sót gi Chúng ta thường dô loi cho những tác nhân bẽn ngoài bới dây là cách biện minh dề dâng nhất Tuy nhiên, chúng ta nên nhìn nhận vấn đề ở nhiều phương diện khác nhau để rút kinh nghiệm từ nhùng sai lầm mắc phái Vi thế, mỗi cá nhàn càn phái tự xem xét bán thân dê tự hoàn thiện chính minh Mục đích chinh cùa việc tự xem xét nội tàm phai là tự hoàn thiện bán thân

Khi tự nhận thức, chúng ta hiểu rõ nhừng thất bại diêm yếu và sai sót cùa chinh mình Từ đó, chúng ta mới có thế sứa đồi và tiền bộ Bà Maya Angelou đã từng nói:

“Khi nhận thức rò hon ta sè làm tốt hon"7 Một khi chúng ta phạm sai lầm và rút ra được bài học lừ sai lãm dó thi chủng ta sè tránh được những thài bụi không đáng có

Ví dụ, bạn duy tri ngân sách khi bièl mình dang cân khãc phục các vân dê tài chính; hoặc bạn viêt nhật ký ăn uống khi biẻt minh dang cân có chê dộ ăn uông dúng cách Neu không có sự tự nhận thức thì các cảm xúc có thể che mắt chúng ta, khiển chúng

ta không nhìn rò được thiêu sót cùa mình và rắt dề lặp lại nhưng thói quen xấu hoặc nhùng sai lâm minh đà phạm lúc trước Điêu này cùng khiên chúng la trớ thành người

' Paul Jun (201 -I), IIỊr Self Awareness h-the Secret Weapon for Habit Change.

hnp://99u.conVarticlcs/3(MỈ7/it$-al)-our-íàult-&df-awarcncss-as-a-sccrct-wcapon-for-habit-changc

mã minh không muốn Theo Seneca, nhã triết học ngưởi La Mă: "Người không ỷ thúc được minh có đang lảm gì sai không sè không muôn được sứa sai Bạn phái tự thay mình sai thì mói có thê cai thiện"* * Nếu cỏ thê thừa nhận sai sót cua mình thì chúng ta có thê thay dôi một cách tích cực dê cái thiện chủng.

Tự nhận thức với ý nghĩa là sự công nhận ban thân một cách có ý thức chinh là sức mạnh giúp chúng ta lự hoàn thiện bán thân Neu hiếu câm xúc và suy nghỉ cùa mình, chủng ta có thè lựa chọn cách hành dộng hoặc phàn ứng trong một tinh huông nào dỏ hoặc vói một người nào dó Sự lựa chọn này trờ thành sức mạnh, một sức mạnh nội tại không ai có thẻ lây di Càng hiẻu rõ ban thân, chúng ta càng có thê kiêm soát và lựa chọn hành vi dê cài thiện chính mình, dưa ra các quyết định khôn ngoan hơn Đồng thời, lự nhận thức giúp chúng la không tự đầy bán thân vào nhừng thế yếu theo đuối nhừng cái viển vông, không thực tế và không phù h*,Tp với nàng lực hiện có của minh Nhà văn Mỹ - Steven Prcssfield cho rãng: "Sức mạnh giúp cứu nguy cho một người thiêu kinh nghiệm là sự nhận thức, đặc biệt lã khá nãng tự nhận thức""

Tự nhận thức bán thân là một trong những kỹ năng không thè thiêu được đoi với chúng ta Nó giúp chúng ta biết giới hạn VC ưu the, diem mạnh cùa mình và có ý thức hoàn thiện ban thân Việc ỷ thức được yếu tổ nãy giúp cho chúng ta trung thực khi nhìn nhận khả nâng cùa bàn thân, dám đăm nhận những còng việc thuộc vè diêm mạnh cua minh vã biêt từ chổi những công việc thuộc vẻ diêm yêu cua mình

đê thực hiện tốt các nhiệm vụ được giao Nhà tâm lý học Freud cũng đã khăng định răng: “Bạn nên chân thật với chinh bán thân mới có thề tim được nhiều hơn những thông tin về minh và mới có the cài thiện được chính minh"10,

1.2.4 Tự nhận thức giúp môi cá nhân tạo dựng sự thành công

Tự nhận thửc giúp chúng ta nhận bièt chinh xác nãng lực của bàn thân đê tạo dựng hình anh và uy tin cá nhân những diêu rãi quan trọng sẽ dem lại sự thành còng cho chúng ta, nhất lã trong bổi canh hiện nay lượng lao dộng ngày càng dông hơn, gồm nhiêu thành phần khác nhau và thay đồi một cách khôn lường, Kỳ năng lự nhận thức cỏn là dộng lực đê mòi cá nhãn phát huy hêt nâng lực đỏng góp cho sự thành công của cá nhãn cùng như sự phát trièn cùa tô chức

Tự nhận thửc là bước quan trọng dâu tièn trong việc kiêm soát cuộc sông cua mồi người để làm chủ vả nâm giữ tương lai cứa bán thân cùng như lụo ra cuộc sống

■ Ybox.vn (2018) KM Nùng Tụ Nhận Thức: Vù Khí Bí Mật Giúp Bạn Thay Đói Thỏi Quen

https:/.'yliox.vii.'hoc-tapkha-nang-tu-nhan-lhuc-vu-khi-bi-niđt-giup-ban-tliay-<loi-lhoi-quen-2952Sl

* Paul Jun (2014) Why Self-Awareness Is the Secret Weapon foe Habit Change.

http://99u com’articl«.'30437.'rts-all-our-fault-sclf-awarencss-as-a-sccret-wcapon-for-habit-ehangc.

■ David A.Whetten, Kim S.Cameron (2011), Developing Management Skills.

http:,'.fac.ksu.edu sa-'sitcsi'dcfaulttilcs’dcvclopinginanagcmcnt-Skills-S th_edition.pdf

mà chúng la mong muốn Việc chúng la chọn tập trung năng lượng, cam xúc linh cách và phán ứng cùa minh sẽ quyết định chúng ta có thê dạt dược thành công như thê nào Khi cỏ kỹ nàng lự nhận thức, chúng ta sỏ có khã nâng nhận biêl dược những suy nghĩ và cám xúc cùa bán thân đang điều khiến chúng ta từ đó kiểm soát dược càm xúc Kỹ nâng lự nhận thức cũng cho phcp mồi cá nhân dê dàng kicm soát hành

vi của mình và thay dổi chúng khi thấy cần thiết với mục đích cuối cùng lã đạt được thành qua mà chúng la muốn Điều này có thế bao gồm cà việc thay đối cam xúc, thái

độ hay thậm chi lả tính cách của môi chúng ta Cho đên khi đạt dược thành công, chúng la sê phái đưong đầu với rất nhiều khó khăn trong việc điều chinh vã thay đối cuộc sông cua minh Một khi chúng ta có sự nhận thức chinh xác vê tư duy, lời nói, cám xúc và ngôn ngừ cùa bán thân, đông nghía với việc chúng ta có the thay đôi và năm giừ hướng đi trong tương lai cùa chinh mình

Tự nhận thức cũng là một trong những thuộc tinh của trí tuệ cám xúc và là một yếu tố quan trụng giúp mồi cá nhân thành công Có the coi tự nhận thức là một chia khoá de hình thành những kiến thức về cám xúc Chi so thông minh cám xúc dà trơ thành một khía cạnh rât quan trọng trong tinh cách của môi ngirời Ngay cà khi tìm kiếm một công việc, nhả tuyển dựng không côn chi dựa vào hổ sơ đề đánh giá tri tuệ

và khá năng, cũng nhu kỳ nàng và chuyên môn cúa ứng viên, mà họ xét dền yếu tó tri tuệ câm xúc và một trong những khia cạnh của trí tuệ cám xúc là sự tự nhận thức Theo nhà tâm lý học Mỳ - tiến sĩ s Joyce Brothers: ‘‘Nhặn thức về ban thân cùa một người là cơ sớ nhân cách của người dó Nỏ ảnh hường dèn mọi phương diện dời sòng cùa con người: khá nàng hục hôi khá núng trưởng thành vả thay dổi sự nghiệp và người bạn dời Không quá đáng khi nói răng, nhận thức đúng về bán thản là sụ chuẩn

bị kha dì và tôi nhât cho những thành công trong cuộc sông"11 Do đó, chúng ta cân

ta bảt đàu phát triển sự tự nhận thức thi những suy nghĩ và cách dicn giai cá nhân cùa

Sakura Montessori International School (20201, Các nhóm kỹ nủng sồng chu Irc mấm non mừ hư mẹ cần hit'1

https:6sakuran>ontcsson.cdu.viVhc-lo-cac-nhoni-ky-nang-song-cho-trc-niatn-non-nia-ba-nK-can-bict/

riêng chúng ta sê bắt đầu thay đổi Sự thay đồi trạng thái tinh thằn này cũng SÊ dần dên sự thay dôi cam xúc và làm tãng trí thông minh cám xúc cua chúng ta đó là một yêu lô quan trọng tạo nên thành công cho mòi người.

Như vậy tự nhận thức là một trong nhừng chìa khóa chinh đưa chúng ta đen thành công Thi hão Alfed Lord Tennyson cho rằng: “Lông tự trụng/lòng tự ty, sự tự hiêu bict vè minh, hay tự điêu khicn mình, là ba chìa khóa chinh, nêu đạt được sẽ mang lại cho chúng ta một sức mạnh tòi cao”

1.2.5 Tự nhận thức giúp môi củ nhân có mối quan hệ hài hòa

Kỳ năng tự nhận thức giúp chúng ta dẻ dàng hơn trong việc hiếu người khác, hiểu cảch thức họ suy nghĩ, câm nhận về minh cùng như thái độ và sự phán hồi cùa

họ đôi với minh Những người hiêu được cách người khác nhìn nhận minh thường có kha nãng thê hiện sự dông câm tôt hon Nèu chúng ta không có sự tự nhận thức thi chăc chăn chúng ta sẽ không thê có dược những nên lang cơ ban dê thâu lìiêu người khác Việc tự thừa nhận sẽ dản đển việc thấu hiểu vã thừa nhận nhừng người khác Vi thế tự nhận thức giúp chúng ta xây dựng sự đồng cam nâng cao kỳ nâng hợp tác và làm việc nhóm

Tự nhận thức là cơ sờ quan trọng giúp cá nhân mói người giao tiêp cỏ hiệu quà, ứng xư phù hợp Có thê xem nó là nén tàng hổ trợ tât cá các năng lực tư duy cám xúc

Tự nhận thức phai có trước, nó giúp chúng ta hiếu cám xúc của người khác, bới vi nếu không hiểu ban thân và cảm xúc cùa minh thì làm sao chúng la cỏ thế biết và hiêu căm xúc cùa người khác Thông qua “tâm gương" nhừng cá nhân khác, môi người hiêu sâu sãc hơn vè mình, từ đó có lôi ứng xử phù hợp Nêu chủng ta kicm soát dược cám xúc cùa minh thì cũng có thê kiêm soát môi quan hệ cùa minh Hiêu dược mối quan hệ là đặc diem cúa một cá nhản bicl lự nhận thức Khi dó, chúng ta có the

dề dàng giao tiếp với nhùng người xung quanh Vi thế, tự nhận thức là một trong nhùng chia khỏa quan trọng dề chúng la thánh công trong các cuộc giao tiếp

Khi biêt tự nhận thức, chủng la có thè xây dựng môi quan hệ lôt hơn với gia dinh, bạn bè dông nghiệp nhờ những ành hương lích cực Việc tự hiêu bict vê minh

sỗ giúp chúng ta có cơ hội dế xem xét lại nhùng diem mạnh cũng như những diêm yếu cùa bán thân Những thông tin như vậy sè rất hữu dụng bới vi nó giúp chúng ta đưa ra nhùng lảc động đến người khác một cách có hiệu quá vả sâu sắc hơn Dong thời, chúng ta cùng biêt những gi mình nói minh lâm sẽ ành hướng như thê nào đèn những người xung quanh, từ dó học cách càm thông dê suy nghỉ kì trước khi nói, tránh làm những diêu gây tôn thương cho người khác Vì thè chúng ta sẽ trơ thành

'• David AAVheiten, Kim S.Canu'ron (2011 > Developing Managemenl Skills

http:/'iàc.ksu.cdu.sa/sitcs><kfàult/filcs/dcvcloping_managcnKnt_skills-8th_«xlition.pdf

một người licit cực trong các mối quan hệ mặc dù phái đối mặt với sự câng thắng của cuộc sống hàng ngày.

Việc nhận biết đủng VC ban thân sẽ quy định thái độ của mỗi người trong quan

hộ giao tiêp Đánh giá sai vê bàn thân có thê dân đên những hạn chê hoặc ào tưởng vê nàng lực sớ trường cùa minh và gây thất bụi cho việc giao tiếp với mọi người xung quanh Quá trình tự nhận thức giúp chúng ta kiểm soát đưực nhừng cám xúc tiêu cực như sự kiêu ngạo, tự màn Vì vậy chúng ta cần nhận biết về bân thân mình đề tương tác với những người khác: trước tiên là những người thân yêu trong gia dinh, lớp học

cơ quan, sau đó là những người trong cộng đong Tự nhận thức giúp mồi người sõng nhân ái cư xử đủng mực và cỏ tinh thân trách nhiệm dôi với người khác Moi người đcu có điêm mạnh, diem yêu không có ai chi toàn ưu diêm, nhưng cùng không có ai chi toàn nhược dicm Đicu này cho phcp chúng ta không đôi hói mọi thú đcu trọn ven theo ý muốn của mình Từ đó chúng ta biết chấp nhộn những khiếm khuyết cùa băn thân và cả cùa người khác, biết tôn trụng minh vả tôn trọng cả những người xung quanh Từ việc biết tôn trọng bán thân sê dần tới tôn trọng người khác, sần sàng học hói những điểu hay cùa người khác đê hoãn thiện nhân cách cua mình

í.2.6 Tự nhận thức giúp cân hùng trong tồ chức

Kỹ năng tự nhận thức không chi giúp mồi người phát huy nảng lục tiềm ẩn cùa ban thân mà còn hừu ích cho các tô chức Ngày nay, với môi trường cạnh tranh khốc liệt, câu trúc tô chức ngày càng phăng hơn và ít nhân viên hơn do vậy dỏi hói nhàn viên và người lãnh dạo phải quàn lý bán thân tòi hơn dê vừa có the làm việc dộc lập vừa có the lâm việc đóng đội Một tô chức với những nhàn viên và ngirời lãnh đạo có

kỹ năng tự nhận thức tôt vừa có kỹ nãng làm việc độc lập vừa có kỹ năng lâm việc nhóm sè hoụt động hiệu quá hơn

Việc nhận thức đúng về điểm mạnh, điểm cằn cài thiện cùa bân thân vả của nhàn viên sê giúp cho các nhà lãnh đạo phát huy toàn diện năng lực cùa minh và nhân viên, đồng thòi có kế hoạch đão tạo, phát triến phù hợp Việc đào tạo kỳ năng tự nhận thúc cho nhân viên rảt quan trọng bơi nó không chi giúp ích cho bán thân nhân vicn

mà còn tạo dộng lực dè họ phát huy hêt nàng lực cua minh, dóng góp cho sự phát triền của tô chức

Các nhà lãnh đạo dược cho là có mức độ ựr nhận thức cao, bới vi họ không thê lành đạo neu thiếu tự nhận thức Tự nhộn thức được xem là mục đích vả tố chất của một nhà lãnh đạo giúp họ cởi mở hơn và săn sảng tin tương Bang cách nảy, họ ở vị the tốt nhắt đế duy trì sự cân bàng trong lồ chức mà họ lành đạo Trong một bài viết đăng trên Harvard Business Review, tác giá Anthony K Tjan cho răng: " có một phẩm chắt đóng vai trò chú chốt mà hầu như mọi doanh nhàn, nhà quan lý và nhà lãnh dạo xuât sảc dêu có Đỏ chinh là khá năng tự nhặn thức Hành dộng thông minh

19

nhất mà các lành đạo có thể làm để cãi thiện hiệu quả làm việc là trớ nên ý thức hơn

về nhừng gì tạo động lục cho họ và hành động ra quyết định của họ"1'

Ngày nay các nhà lãnh đạo mang tâm thê giới, giám đốc điêu hành doanh nghiệp, nhà quan lý và hâu như bất cứ ai năm giữ những vị tri quyên lực dêu nhận thức dược tám quan trọng của việc tự nhận thức Các tập doàn lớn cua Mỹ dã khám phá ra sức mạnh to lớn trong việc phát trién kỹ năng tự nhận thức cúa các nhà quân trị trong tô chức Mồi năm hàng triệu nhà điều hành hoàn tàt việc thiết ke những công

cụ de nâng cao kỹ nãng tự nhận thức trong tô chức cua minh Những tập đoàn ticu biêu ãp dụng nhũng còng cụ này như Apple AT&T, CitiCorp General Electric và kè

cà quân đội Mỳ Sự khác nhau vê nhận thức ớ mỏi người được thây rõ ớ những giã trị

ưu tiên cùa môi người và ở những biêu hiện vè giá trị phong cách, định hướng có thê thay đối và khuynh hướng giao tiếp của họ với người khác Nắm rò được nhùng sự khác nhau này SC giúp cho nhiều công ty có thề giãi quyết một cách tốt hơn nhiều vấn

đề trong tồ chức minh như: xung đột giừa các cá nhàn với nhau, sự không hiệu quá trong việc truyền đạt thông tin sự đánh mất lòng tin và thậm chí là những sự hiểu lầm Lần nhau Sau khi yêu cầu 100 nhà quán tri hàng đầu trên the giới trái qua một cuộc kiêm tra vã khoá đào tạo về kỳ năng nhộn thức, Giám đốc - Chú tịch cua Công ly Báo mật mạng máy tính thuộc Tập đoàn lliltton Hotels & Budget Rent-a-Car đâ phát biêu răng: “Thực sự là chúng tói đã gặp phái một số vấn đề liên quan đến sự nhận thức Tôi nhận ra rảng, tôi đã gặp một sự quá tai trong việc nhận được những thòng tin từ những người khác và nhờ khoá dào tạo này dã giúp chúng tôi rât nhiêu trong việc thâu hiêu những người khác và tử dó nỏ cũng dã tạo cho chúng tôi một sự thuận lợi trong việc làm ra những quyêt định hiệu qua Và từ dó, chúng tỏi nghỉ răng, chúng tòi sẽ không the vượt qua những cuộc khủng hoàng cùa tô chức nêu như chúng tôi không trái qua khoá học vê sự nhận thức"14

Như vậy tự nhận thức bán thân là một kỹ năng cân thict vi nó giúp chủng ta hiêu rò bàn thân, ứng xừ hành động phú hợp với diêu kiện, hoàn cánh cùa minh; biêt

rõ mong muôn, năng lục cùa mình cùng như những khó khản, thách thức có thê gặp phải đề đật mục tiêu cuộc sống cho phù họp vả khá thi; nhận ra điềm mạnh cùa bán thân để phát huy điểm yểu để khắc phục Tụ nhận thức không chi lã một kỳ nâng dành riêng cho nhùng doanh nhân hoặc các chuyên gia mà cỏn là một khà năng mà lắt cà con người cần phái có

" Paul Jun <2014) Why Self-Awareness Is the Secret Weapon for Habit Change

http://99u.com'anKlcsZ30437/iK-all-our-fault-self-awarcnc5S-as-d-sccrct-wcapoi>-for-habit-changc.

11 David A.Whetten, Kim S.Caineroti (20111 Developing Management Skills

http:/'fac.ksu.cdu.sa/sitcs><kfault/filcs/dcvcloping_managcnKnt_skiils-8th_c<lition.pdf

1.3 Đặc điểm cùa tụ nhận thức

1.3.1 Tự nhận thức mang tính đa chiêu

Khi tự nhận thức đè đánh giá bàn thân, môi cá nhàn đêu phái nhìn nhận ờ nhicu khía cạnh khác nhau Các klỉia cạnh dó bao gôm:

- Thể chất: là cách mã chúng ta nghĩ về cơ thể cùa minh như chiêu cao, càn nặng, hình dáng, màu lóc màu da các bộ phận trên cơ the Yếu tố the chất cho chúng ta sự hĩnh dung về hỉnh ánh cơ the Nó là yếu tổ bèn ngoài, không phái là giá trị côt lõi cùa con người Chúng ta cân nhìn nhận nó với thái độ tích cực

Nâng lực trí tuệ ban thân: là cách chúng ta nhận thức vê sự thòng minh, nãng khiếu, khá năng suy nghĩ logic, mặt mạnh và mặt yếu, vai trò cua bán thân (là con (rai, con gái con trường, )

- Giá trị: lả nhùng suy nghi về bán thàn liên quan tới nhùng chuẩn mực đạo đức là thái độ niêm tin hành vi và những điêu mà chúng ta quỷ trọng Ví dụ yêu thương cao thượng, chung thủy, giàn dị Những diêu này định hướng cho chúng la hành dộng.Tinh khi,'tính cách: là cách chúng ta nghĩ về bán thân là người nóng náy dề xúc động, lạc quan hay hoài nghi, yếm the, hướng nội hay hướng ngoại, thích lành đạo hay khống chế người khác

Ngoài ra tự nhộn thức còn có các khia cạnh khác như: niêm tin ước mơ càm xúc động cơ nhu câu sơ thích, lý tưởng

1.3.2 Tự nhận thức là một quá trình thay đòi liên tile

Tự nhận thức không có săn ngay khi chúng ta được sinh ra mà là một quá trình chúng ta thu nhận, gin giừ hoặc thay đồi nó Tự nhận thức được hình thành thông qua các quá trinh giáo dục hướng dàn cùa người lớn khi chúng ta còn nhô và các trãi nghiệm thực te dậc biệt là sự giao tiêp với người khác khi chúng ta trướng thành Ngay trong những năm dâu dời khi dứa tre bãt dâu quá trinh phát triên cũng là băt đẩu quá trinh tìm hiểu minh là ai cú thế suốt cuộc đòi tiếp tục xác định và thề hiện bán sác cá nhãn của mình Cách nhận thức về ban thân cũng thay đồi ơ mồi giai đoạn, thời kỳ khác nhau Vi dụ khi còn nhô ta có the nghi rang minh Ihòng minh vì mọi người xung quanh đêu khen ngợi ta thông minh Khi di học nêu bạn bẽ cho rãng ta không thông minh thi ta lại nghĩ rãng ta thật là người không thông minh Như vậy, tự nhận thức ban thân không giữ nguyên mãi

Nhận thức về ban thân và ỷ thức giá tri bàn thân cỏ the thay đồi nếu đối lượng gặp môi trưởng tốt nhất lã gặp ngưởi biết cách đỗi xứ hay được sự giúp đờ của các nhà tàm lý Vi dụ những người rơi vào tệ nạn xã hội thường có hình ãnh ticu cực vê ban thân Nêu dèn một trung tâm phục hôi mà dược nhân viên dôi xư với sự tin

tưởng, tôn trọng, được khuyển khich để khác phục yếu kém vã phát huy tiềm núng thi dần dần hợ cỏ the thay đổi hình ánh về bân thân.

Sự tự nhận thức không cò dinh mà có the thay đói tùy theo hoàn cành nên chúng

ta hoàn toàn có the giúp cho người khác cỏ đirợc kỳ năng tự nhận thức Điều này cũng giúp chúng ta nhận ra và tin vào kha năng, giá trị cùa người khác, dê từ dó không áp đặt ý nghi của mình lên người khác, hoặc có cái nhìn thương hại ban em làm thay cho người khác

1.3.3 Tự nhận thức chịu ánh hường những dánh giá từ hên ngoài

Chúng ta (hưởng biết được hĩnh ãnh cùa băn thân minh qua sự phán ánh cùa những người xung quanh như gia dinh, bạn bè, họ hàng, thay cô, dông nghiệp Những cách nhìn nhận vã đánh giá từ bên ngoài này phụ thuộc vào quan diêm riêng cùa họ Từ khi sinh ra và lớn lên, chúng la luôn tương lác với nhiều người khác nhau, qua dó học cách người khác nhìn nhận chúng ta như thê nào và ít nhiêu chịu anh hưởng bới những quan niệm cùa họ Quá trinh này thường bãt đâu lừ trong gia dinh, khi chúng la học cách cha mẹ, anh em, người thân họ hàng nhìn nhận và quan niệm ve chúng ta như thê nào Khi di học nhở tương tác với các bạn học và thây cò giáo, chúng ta lại có thêm nhưng nhận ihức khác về minh Khi đi làm chúng (a lại biết thêm cách thức người lành đạo và dồng nghiệp nhìn nhận minh ra sao Chúng ta tiêp thu tât ca những cách nhìn nảy hình dung, khái quát vê minh và hĩnh ánh bàn thân được hình thành nên một phần từ đây Những cách nhin về bàn thân mã chúng ta tiêp thu dược không chi bị ánh hưởng bởi những người mà chúng ta tương tác mà còn

bị ảnh hưởng bới những quan niệm xà hội vã nên vãn hóa cùa thời dại mã chúng ta đang sống

1.4 Một số công cụ tự nhận thức

Việc nhận biết nâng lực cùa bán thân không phái lã điều đơn gian bởi vi đỏi khi chúng ta không nhận thức hết dược nhừng diêm mạnh và diêm yếu, những thuận lợi

vã khó khản cùa ban thân minh Diêu nãy không chì do những nguyên nhân chủ quan

mã cỏn do cà nhừng nguyên nhân khách quan Vi vậy, đế nhận thức được nàng lực cùa bán thân, chúng ta có thê sử dụng các công cụ tự nhận thức sau đây:

California Los Angeles (lừ Johan là lừ viết tăl ghép lại lừ lên hai người này) Đây là một công cụ có thê giúp mọi người hiẻu và biẻt vé minh hơn mong muôn cái thiện bân thân, cùng như hièu môi quan hệ của minh và người khác.

Cưa sô Johan lã một mò hĩnh giao tiếp phô biến dùng đề tăng cường hiểu biết giữa lùng cá nhân hoặc giữa những cá nhân với nhau và với lập thê Đây dược coi là một mò hình rất hừu ích cho việc phân tích để cái thiện sự tự nhận ihức Ngoài ra cưa

sô này cũng là một dạng mô hình giao liếp giúp phái triển các năng lực ban thân dựa trên sự tự bộc lộ tự bạch, khám phá và phán hôi giũa các cá the trong một nhóm quan

hộ hoặc nhóm nãy với nhỏm khác Mô hình này cho bicl hai điều: (1) Các cá nhân có thê xây dựng niêm tin lan nhau bàng cách tiêt lộ thông tin vê bán thân; (2) Họ có thề

lự học hiêu thêm vê minh và hiêu những vàn dê vè bân thân chinh từ những phân hôi cùa người khác

Như vậy, khi chúng ta sử dụng mô hình cưa sô Johari sẽ tạo ra những môi quan

hộ mang tính chất ráng buộc, giúp các cá nhân trong một nhóm hiếu nhau hơn có thế thoái mái bộc lộ ban thân, dưa ra những phán hồi tích cực với người khác và đón nhận phán hôi ngược lại Điêu quan trọng nhât khi sử dụng mô hình này là chúng ta cân bộc

lộ một cách chân thành để lạo nén niềm tin với mọi người trong nhóm, từ đó sè xây dựng dược môi quan hệ tôt và dem dẽn nhiêu hiệu qua trong công việc và cuộc sòng.Joshep Luft và Harry Ingham dã ve ra một cửa sô giúp chúng ta hièu 2 điêu: Chúng ta có the trướng thành như the nào trong việc tự nhận biết chinh minh? Làm sao chúng la cỏ thè xây dựng mòi quan hệ làm việc tin tương hơn trong nhóm và cộng đồng qua chia sẽ và phán hồi?

Mô hình này có thể được khải quát như sau:

Hình 1-1 Mô hình cửa sô của lohari

Mô hình cửa sổ Johari cho biết ờ mồi cá nhân khi lương lác với người khác có bôn ô lâm lý cơ bán là: ô mờ ô mù ô ủn ô dóng Mỗi người dược dại diện bời bôn ò hay cã cứa sổ Mỗi cừa sổ the hiện ihông tin về cá nhân, về con người và cho biết những thòng tin dó cỏ dược người dó hay người khác nhận bict hay không nhận bicl.

• Ô ỉ ô Mờ: Mình biết - Người khác biết

Phần công khai (phần mờ) bao gồm các thông tin dữ liệu, những dặc diêm của bán thân mà chúng la biết và nhùng người khác cùng đều dề dàng nhận biết như thông tin cá nhân, vóc dâng, màu tóc trang phục, ten, chức vụ nghe nghiệp, tuôi tác, nhùng diều rô ràng về ban thân Vi dụ, bạn thấy minh học giòi và cá lớp cũng thừa nhận diêu dỏ Tât nhiên, có thê có sự khác biệt trong cách mà chúng ta nhìn nhặn bán thân và cách nhừng người khác nhìn nhặn chúng la nhưng vấn đề là chúng

ta nhận thức dược nỏ và những người khác cũng vậy Đây là nơi chúng ta có thê chia

Sẻ «hông tin một cách thoái mái, những gi mã chúng ta biết vã mọi người cùng biết

• o 2 ô Mù: Minh không biêt — Người khác biêt

Phần mù bao gồm các dừ liệu mà chính cá nhân không nhận biết được về bán thân minh nhưng những người khác lại biêt Có những diêu mà người khác nhìn thây

ớ la, nhưng la hoàn toàn không hay biết, chi khi ngưởi khác nói ra thi ta mới biết Vi

dụ bạn có thói quen nói nhanh, nói dài khi nói thưởng hay nhãn mật ban thân bạn không hề biết nhùng điều nãy cho đến khi có người góp ý vởi bạn, hoặc một số người thây bạn là một người kiêu ngạo trong khi bạn nghi chi dơn gián là tự tin

Phần mù cũng có thế là nhùng vấn đe có chiều sâu mà cá nhân khó nhìn thấy nhưng người khác lại thây, như lã: cam giác thiêu tự tin, sự nghi ngờ vẽ năng lực bàn thân, thói quen Vi thế, người khác nhận thấy bạn không thích hợp với một việc não

dó (việc làm giài trí ãn uông, ) không có nâng lực hoặc không có giã trị trong một hoãn cành nào đó trong khi bạn lại không nhận ra

Tự đánh giá vê ban thân là diêu râl khó Đôi khi những diêu chủng la không biết về minh nhưng lụi được nhìn nhận một cách rò nél nhất lừ người khác Vi vậy chúng ta cân tham khao và lãng nghe từ người khác

• o 3 ó An: Minh bièt Người khác không bìèt

Phân ân là nơi chứa dựng những dữ liệu vê bán thân mà chúng ta biêt rõ nhưng không muốn bộc lộ ra bèn ngoài cho người khác biết Phần nảy che giấu nhưng điều

bi mật mã chúng ta luôn muôn giữ kin và không muôn thê hiện ra với người khác vi nhùng lý do cá nhàn Dó lả nhũng tâm sự riêng lư, niềm tin quan điểm, kinh nghiệm

cá nhân, noi sợ, ỷ định, sự nhạy cam Điêu này có thê xuàt phát từ những bức lường hoặc chiếc mặt nạ chúng ta đeo đề bão vệ bán thân, hoặc dôi khi chi đơn gián lã

chúng ta muốn giừ riêng cho mình, Ví dụ bạn sợ thuyết trình trước lớp nên khi bi phàn công thuyềt trinh, bạn tim mọi lý do dê thoái thác Không phai bạn lưới mà là do bạn sợ Nhùng thông tin này thường chi được bộc lộ dần dần với nhũng người mà chúng ta thật sự tin tường.

ò Àn là phần dề gây ra nhưng hiểu lầm trong các mối quan hộ Việc người khác đánh giá sai về chúng ta hoàn toàn có the xày ra Nguyên nhân là vì: Thứ nhất, đế đánh giá người khác một cách chính xác là cá một quá trình họ gân bó với nhau Thứ hai, ban chất cua mồi người thường chì thẻ hiện ra bên ngoài một phần nào dó mà thôi Ví dụ, bạn là một người vui tinh, tuy nhiên lại khá rụt rè khi ớ trong dám đông toàn những người lạ Người khác chi nhìn thay sự rụt rè mà không thay dược tinh cách "vui vé” cua bạn nêu môi quan hệ giữa bạn và người dó chi là sự tiêp xúc thoáng qua không phai là thường xuyên Điêu này de gây hiêu lâm Vi vậy, bạn nên chia sẽ

dè tránh bị hiêu lâm và tạo sự tin cậy cùa mọi người

• o 4 ô Dóng: Mình không hiêi - Người khác cũng không bièt

Phần không biết bao gồm những điều chúng ta không biết về chinh mình và người khác cũng không biết Đây lã noi tổn tại nhùng đặc điếm cua mồi người mà cá chúng ta và người khác dểu không thế nhặn biết qua ve bề ngoài (người ta gọi là tinh cách thứ hai) Sơ di có ô này là do chúng ta chưa có kinh nghiệm hoặc chưa có cơ hội khám phá những năng lực cua chính mình Có nhiều người không biết về năng lực cùa ban thân cho đèn khi dược sông trong môi trường cỏ cơ hội dê giao tiêp nhiêu và bộc lộ bán thân như tiêm nâng, năng khiêu, sức sảng tạo Vậy thi bãt dâu từ dâu dè nhận bict VC minh? Môi trường sóng và trai nghiệm nhiêu sẽ cho chúng ta cơ hội và điêu kiện đê khám phá và phát huy những nguòn lực này Vậy nên hãy giao tiêp và hành động đê thâu hicu và bộc lộ bàn thân Trong khi giao tiêp chủng ta cùng cân cho và nhận thông tin Hãy chia sẽ một cách cời mơ trao đỏi thật nhiêu thông tin đê xây dựng niêm tin với nhau

Cách sứ dụng cứa sô Johari

Quá trình mờ rộng cửa sổ theo chiều ngang lả một trong những quá trình phân hồi Ỡ đây một cá nhân nào đó hục vả hiểu thêm được về bán thân mã trước đỏ minh không thấy được nhưng người khác thấy được và phân hồi cho mình Chúng ta hày dũng cám khi đón nhận những lởi phê bình dú có khó nghe Ngtrợc lại, khi chúng ta muốn phan hồi cho cá nhân khác, hãy cấn thận Nếu nền văn hóa phương Tây cho phép phê bình vã phán hồi một cách thật sự cơi mó thi ngược Lại, nển văn hóa phương Đông thường nẽ tránh việc phán hổi quá thăng thán Do dó, hãy bình tĩnh và bát dầu đóng góp ỷ kiển một cách từ từ

Quá trình mở rộng cửa sổ theo chiều dọc gọi là quá trình tự bạch, làm cho người khác thâu hiẽu chúng ta một quá trình cho và nhận thông tin cúng cô sự tin cậy giũa các cá nhân khi họ giao tiêp với nhau Khi thông tin được chia sè, ranh giới với ó

Án và ỏ Đóng bị đấy dần xuống dưới Nó sê càng bị đấy xuống tiếp khi người ta chia

sẽ trao dôi thông tin nhiêu hon và niêm tin dược dân xây dựng giữa họ Tuy nhiên, đừng vội vã tự bạch bán thân quá nhiều Tự bộc bạch nhìrng thông tin vô hại có the tạo dựng lòng tin tuy nhiên nhừng thông tin nhạy cám cõ thể lãm ánh hường đến sự tôn trọng cua người khác với chúng ta dán đen việc chủng ta bị đặt trong thê yêu hoặc bi lợi dụng và thao túng, cần cỏ sự cân bảng trong việc chia sè đe lạo niềm tin

và giữ dược sự riêng tư, bi mật cùa bán thân

Nói một cách dề hiểu hon đe tảng cưởng giao tiếp và học hôi thì:

- Nhừng thông tin chúng ta biết và người khác cũng biết: chúng ta có thế thao luận;

- Nhùng thông tin chúng ta biết mà người khác không biết: chúng ta có the chia

sê hoặc tự bạch;

- Những thòng tin chúng ta không biêt mà người khác bict: chúng ta có thê học hòi hoặc yêu cầu phàn hồi;

Những thông tin chúng ta không biết và người khác cùng không biểt: chúng ta

có thè chia se hoặc tự bạch đê mọi người cùng khám phá hoặc khơi gợi niêm tin từ mọi người

Trong một tập thê bât kỳ một thành viên mới luôn luôn giữ một vị tri nhò trong

ồ 1: ô Mở Thành viên mới SC có rầt ít thông tin để chia sè với người trong nhỏm, vi vậy để có thể tạo ra những ấn tượng tốt hãy chu động lắng nghe và tiếp nhặn sự phán hôi tử các thành viên trong nhóm (mở rộng sang ô 2: ò Mũ) Ngoài ra thành viên trong một nhôm có thế mở rộng ô I sang các ô khác (ô 2, 3 4) bằng cách hỗ trợ nhau, chu dộng chia se thóng tin, dóng góp ý kiên mang tính chất xây dựng Khi mức dộ tự tin và sự tòn trọng giữa môi người được tảng cao chúng ta càng dê hicu nhau hơn cời mớ hơn trong mồi mối quan hệ

Giá trị CÔI lõi cùa cưa sô Johari

Diếm quan trọng nhất trong cứa số Johari là chúng la phái đặt mục tiêu cốt lõi

mớ rộng ô Mớ cùa minh với tất cá mọi người nhàm tảng cường giao tiếp, thu nhận tri thức, tạo dựng niêm tin tránh hiêu lâm Khi chủng ta cời mớ với người khác sẽ làm cho hiệu quà làm việc cá nhân vã lãm việc nhóm được nâng cao Ô Mờ lã không gian phủ họp nhất đế cỏ thê giao tiếp một cách thoai mái, từ đó phát triển bền vững các môi quan hệ tránh dược những sự hièu kìm dân den ket quã không mây tót dẹp

Nhùng cách lự nhận ihírc hàn thân trong cửa sô Johari

Trên thực tê có thê áp dụng mô hình cứa sô Johari đê phân tích nhiêu vàn dê khác nhau cùa tàm lý con người và mòi quan hệ cúa con người Tuy nhicn khi tiêp cận dè tim hiêu năng lực cá nhàn, mô hình cứa sô Johari dã cho thày hai cách giúp chúng ta tương tác với người khác đẽ hiểu về ban thân mình

Do sụ phan hồi cùa ngirừí khác

Phẩn cõng khai

Phần mù l

Phần che giấu

Phần không bict

I linh 1-2 iiai cách tự nhận thức bán thân trong cứa sồ Johari

Do sự phàn hòi của người khác' là cách thức tiêp nhận thông tin mà ngưòi khác

chia sè góp ý với chúng ta Cân hiêu dó là thiện chí cùa họ mong muôn cho chúng ta hoàn thiện hơn Neu không có thái độ cầu thị vui VC liếp nhận ý kiến cùa người khác thì chúng ta sê không thế nhận được thòng tin phán hồi Điều này sẽ rất tai hại vi nó

sẽ làm cho phần mù trờ nên lớn hơn vả cuối cùng bán thân chúng ta lả người thiệt thỏi vì không hoãn thiện được bán thân

Dù chúng ta rât tích cực khám phá bàn thân, nhưng vân cỏ những góc khuât chúng ta không thể thấy dược (giong như ta không thè nhìn thay gáy cua minh) Vậy chúng ta cần tham khao ý kiến cùa nhùng người xung quanh Việc tham khao ý kiến cua người khác cỏ thể thực hiện bang hai cách: (1) Chú dộng xin ý kiến của họ; (2) Chú ý quan sát cách thức họ giao tiẽp ứng xứ với minh đè tự rút ra những kinh nghiệm cân thiêt

Do lự hộc lộ: là việc chúng ta chủ dộng chia sè quan diêm với người khác Ọua

sụ giao tiếp, tương tác với nhưng người xung quanh, chúng ta bộc lộ quan điếm và suy nghĩ cũa minh đe họ hiếu về minh và chia sè ngược lại với minh Diều cần thiết đâu tiên là chúng ta cân cời mớ đỏi với người khác khi chúng ta gập phải những điêu

mơ hô Nhiêu cuộc nghiên cứu đã chửng minh rãng: Nhiêu khi dôi mặt với những khỏ khăn hay bẽ tãc, ban thân chúng ta ràt khó dưa ra hướng giai quyêt nhưng khi

27

chia sẻ với người khác thi chúng ta sè nhận đưực nhiều lởi khuyên bỗ ích Bời vi, chủng ta là một thành viên trong tồ chức, chứ không phái lè loi, cô độc một mình Chủng ta thưởng bộc bạch những tâm sự, những điêu còn chưa rõ đê trao đôi với nhau Chinh sự thật lòng sẽ làm cho chúng ta có dược môi quan hệ gân bó, thân thiêt với nhừng người mà chúng ta có thê chia sẽ với họ Tử đó, việc thố lộ với nhau sẽ dề dàng Đây là điều kiện tiên quyết đế có the tự nhận thức Tuy nhiên, việc bộc lộ như thế nào với ai, trong hoàn cành nào cho thích họp sê phụ thuộc vào độ nhụy cám độ tinh te, độ thòng minh câm xúc cúa từng người Chúng ta cùng đừng bao giờ sư dụng những thông tin mà chúng ta chia se hay nhận dược dê phán quyêt hay làm tôn thương, xúc phạm den những người khác.

Như vậy, sự tự nhận thức không thế xuất hiện neu như chúng ta không có khá nâng để tự bộc lộ minh, không có sự chia se và niềm tin trong nhưng cuộc trao đổi

1.4.2 Cong cụ nhộn hiêt năng lực tât nhât cùa hãn thân RBS (Reflected Best Self)

Nhận thức năng lực bàn thân lã công việc riêng cùa timg người, vì chinh chúng

ta mới có thế hiếu rõ VC con người mình với những phắin chất, năng lực khát vọng,

mơ tróc Tuy nhiên, mô hình cưa sổ Johari đà chi ra trong nhận thức cùa con người

có nhưng ô nhùng phần thuộc về vô thức mả bán thân con người cùng khó cỏ thể gọi tên hoặc nãm bãt Thậm chi, con người cỏn chưa hiêu hèt vê nâng lực tiêm ân cùa mình Do vậy, de dánh giá chính xác nãng lực cua ban thần, ngoài việc tự moi người cam nhận và đánh giá, chúng ta còn có thê nhờ đến sự trợ giúp cua những người xung quanh

Dó lủ lý do khiến nhõm tãc giã Laura Morgan Roberts và cộng sự đưa ra cõng trinh nghiên cửu cùa minh trên Tạp chí Harvard Business Review giúp mói người khám phá những diêm mạnh nhât cùa minh Công trinh dó có ten lã Reflected Best Self RBS nghĩa là ban thân hoàn háo nhât dược thê hiện"’ RBS là một công cụ hiệu quá giúp mồi người hiếu rõ và tận dụng dược những tài năng cá nhân Công cụ này cho phép các nhà quân lý ỷ thức được nhưng cái "tốt nhất" trong con ngirời họ lừ đó phát trièn liêm nâng tương lai Cóng cụ này cùng cho phép nhã quán lý cỏ thê chi ra nhũng diem mạnh cùa nhân viên (mà nhàn vicn dã biêt hay thậm chi chưa bict), giúp

họ dóng góp nhiêu hơn cho tô chức

Sau đây là cụ the lùng bước RBS cũng như kết quà của nó:

tiếp, đồng nghiệp gần gùi vả nhở họ nhận xét về mình Chúng ta cố thể yêu cầu họ nhận xét một cách thăng thán và chân tinh vê tinh cách, nâng lực phâm chât kiên thúc, kinh nghiệm, ưu diêm nhược điềm, sờ trường, sở đoán mà họ nhận thây ơ chúng ta.

2 Nhận rư các khuân inẫir ỉ lây tim ra điềm chung trong các nhận xét cùa

mọi người vê bàn thân chúng ta trên các phương diện khác nhau Nhờ bước này mà RBS giúp mỗi người nhận ra nhùng ưu diem nồi trội cùa minh đồng thời cùng biết kỳ hơn sâu hơn vê những sờ trường, kỹ năng mà minh dã nhận bièt tử lâu dê có dược một "bức tranh" dây dũ hơn vê khả năng cùa băn thân

Bước 3 Vẻ chùn dung hùn thân: Hây tụ viết ra một ban mô tá bán thân ớ thời diem hiện tại dựa trên những diêm chinh từ thông tin phan hỏi cua mọi người và sự tự quan sát của băn thân, hĩnh thành một chân dung hoãn chinh cũa minh với nhùng diêm mạnh Chân dung này phái là một hĩnh anh dầy du, sâu sác mã bạn có thế sứ dụng như là cái gợi nhớ lại những đóng góp trong quá khử và cái hướng dân cho các hãnh động trong tương lai Chân dung nãy nên được viết với đoạn mở đầu lã "Khi hoàn hao nhât, tôi " Hãy viet ra khoang 2 4 đoạn vãn sẽ mô ta cụ thê hình ánh tôt nhât cùa bạn một cách có ý thức

Bước 4 Xảy dựng lụi hàn thân: Sau khi xác định xong điềm mạnh cùa bán thân,

bước tièp theo là tái thiêt kẻ bán thân dựa trên những diêm mạnh dó nhâm tận dụng tốt hơn thế mạnh của mình Hãy suy ngẫm vè bàn thân minh, về công việc và cuộc song hiện tại Hãy trá lời những câu hói như: Chúng ta dà học tập và làm việc theo đúng nãng lực cùa bán thân minh chưa? Chủng ta đã phát huy hêt được những khá nâng mã minh đang có? Chúng la mong muốn trớ thành người như thế nào trong tương lai? Những năng lực nào chúng ta cân phai nâng cao trong cuộc sông và trong còng việc? Nêu câm thây công việc hiện tại chưa thực sự phù họp với nãng lực của bán thân hoặc mục tiêu mà mình đang hướng đến, chùng ta hãy tự thiết kể lại cõng việc hoặc diêu chình mục tiêu cùa minh Việc tự thiêt kê lại công việc phái nhăm mục đích có sụ phù hợp hơn giừa công việc và “bán thân hoãn hào" (Best Self) Diều này bao gồm việc thục hiện những thay dôi nhó trong cách làm việc, trong việc sắp xếp nhóm vả trong cách sử dụng thời gian cua ban thân Còn việc dicu chinh mục ticu bao gồm việc nhận thức rò xem minh đang tim kiềm điều gi trong cuộc sống nảy? Dó phái là điều mong muốn cua chinh minh, chứ không phai của bãi kỳ ai khác Sau đó, trong quá trinh thực hiện mong muôn của mình, chúng ta tự hòi làm thê nào đê những irớc muốn đó trơ thành hiện thực? Chúng la có thể làm theo những gợi ỷ sau đây:Lập kê hoạch: Liệt kê những diêu cân thực hiện dê từng bước tiên gân dèn mục tiêu;

29

- Dám ước mơ: Hây tưởng tượng ráng chững ta đã đạt được mục tiêu và cho phép băn thân tận hường cảm giác tuyệt vời đó vào nhừng lúc lình lặng, riêng tư Cảng dành thời gian suy nghĩ về điêu này chúng ta càng dề dàng lập trung hon đê từ

dó nhận ra và năm băt cơ hội khi chúng dèn với minh;

- Săn sàng đương đầu với nhừng trơ ngại bất ngờ: I lây dự đoán và chuẩn bị đồi phó với nhừng điều có the ngăn căn chúng ta lien đến mục liêu Nguồn gốc phát sinh những vấn đề đó là gì? Làm thể nào đế vượt qua tất cá nhùng trở ngại nãy?

- Loại trír những rào can ngay trong chinh ban thân minh: Phải chăng chúng ta

dã cam thây lo sợ dèn noi không dám thực hiện bât kỳ một sự mạo lìiêm nào? I lây mạnh dạn dưa ra những quyết định cùa riêng mình và theo duỗi chúng đến cùng, bơi

vi đe có thề tiến xa hon và đạt được những nấc thang cao hon trong cuộc sổng, nhiêu lúc chúng ta cần phải tử bơ nhùng quan niệm quen thuộc cũa minh;

- Suy nghi lích cực: Hãy khám phá sức mạnh của những ý tương lành mạnh và những lời nói tích cực dê khăng định mong muôn cua ban thân Hãy thay thè câu "tôi

sẽ thư" băng câu "tôi sẽ làm";

- Tin vào trực giác cùa mình: Nó thề hiện sự nhạy cám và sáng suốt cùa chúng

ta khi giãi quyết vấn đề;

- Đừng bao giờ lủi bước: Hãy giữ vững lý tưởng và chuàn mực cùa bân thân; thành công chi thực sự đen khi chủng ta tim thây những đicu mới mè cho riêng mình;Hãy biết răng luôn có một sức mạnh tồn tại bên trong chúng ta: Không có một tác nhân não cơ thế lấy đi sức mạnh ẩy, ngoại trừ chính bán thản chúng ta

Như vậy công cụ RBS giúp mồi cả nhân ghi nhơ nhùng điểm mạnh vã hình thành một kê hoạch dựa trên diêm mạnh đỏ Hiêu rò diêm mạnh cũa bãn thân cùng giúp môi cá nhân trong việc tim ra cách thức, cũng như có được sự tự tin de đỏi phó với các diêm yêu Cuòi cùng, định hướng dựa trên diêm mạnh cá nhân trong còng cụ RBS giúp mỏi cá nhân vượt qua rào cán, hay ngưởng "vừa đu tốt, vừa dù gioi" Một khi đà phát hiện ra điểm mạnh cùa minh, mồi cá nhân se có thể lận dụng chúng đế tháng tiến trong công việc ớ hiện tại cùng như trong tưong lai

1.4.3 Công cụ SWOT17

Trong cuộc sòng, ai biêt cách tận dụng thê mạnh và tài nâng cua minh, nhận biêt dược diem yếu và kicin soát được chúng thì sê dề dàng đạt dược thành công cũng như gặp lì khó khản hơn Nhưng làm the nào đế biết đâu là diem mạnh, đâu là diem yếu? Làm thế nào để phân tích cơ hội và nguy cơ? Dô là lúc chúng ta cằn dùng tới kỳ thuật

” Karthik Deepa (2014), Self-Awareness <4 SWOT Analysis. hnp«:Z/www.slideshare.neVdeepachilraveVself- awarcncss-swot-analysis-40066109?froni_action’savc

phân tích SWOT, một công cụ lự đảnh giã bán thản trẽn bốn phương diện: Strengths

- Diem mụnh Weaknesses - Diem yếu Opportunities - Cư hội Threats - Nguy cư

Việc nào chúng ta có the làm lot lum người khác?

- Chúng ta đang sở hữu những mòi quan hệ cá nhân nâo? Nêu có mức dộ thân thiết tới dâu?

- Dâu là nhừng diem mạnh được người khác công nhận?

- Chúng ta lự hào nhất về thành tích nào cùa mình?

Cân nhắc từng càu tra lời trèn quan diem cua chúng ta và cùa mọi người xung quanh Nhớ dừng quá khiêm tòn hay rụt rẽ mà phai thật sự khách quan thì dành giã mới chinh xác Nêu thày khó chì ra diêm mạnh ngay lập tức hãy liệt kê hêt tàt cã tinh cách cùa (a vả tim xem diem mạnh cùa minh Chúng ta cùng có thề tim hiếu thêm cách nhặn bict diem mạnh bang phương pháp RBS ờ trên

Chúng ta hãy thử phân tích những diêm mạnh cua minh trong mỗi liên hệ với mọi người xung quanh Vi dụ, tnrớc khi gia nhập một nhóm, nêu bạn là một nhà toán học giỏi nhung những người xung quanh cùng giói không kém thi đó không được xem là thê mạnh mà chi lã một trong những điêu đàu tiên đê gia nhập nhóm

Diêm yen

Điếm yếu là tất cá nhùng yểu tồ hạn chề bên trong khiển cho chúng ta gặp khó khăn trong việc tiến đến mục ticu cũng như việc tận dụng được cơ hội hay tránh dược những nguy cơ Cụ thê:

- Đâu lã việc chúng ta hay trôn tránh vì không tự tin minh cỏ thê lãm tòt?

- Mọi ngưởi nhận xét đâu là điềm yếu của chúng ta?

- Chúng ta có hoàn toàn tự tin về kiến thức vã kỳ năng cũa chúng ta không? Nếu không, đâu là điểm yếu nhất cua chúng ta?

Đầu là thói quen xâu cùa chúng ta trong các hoạt dộng? ( Ví dụ chúng ta thưởng hay trê giờ làm việc không có kê hoạch, nóng tính, thicu khá nãng kicm soát căng thảng);

- Tinh cách nào khiên chúng la đi lùi trong cảc hoạt động? (Ví dụ, sợ nói trước đám đông sè lả càn lực lớn nếu chúng ta phãi thưởng xuycn thuyết trinh hay tồ chức các cuộc họp định kỳ).

Nhở nhận xét những diêm yêu dó từ góc nhìn cua bán thân và cùa người ngoài cuộc Hây tim câu trá lời cho nhùng câu hói như: Điểm yểu nào cùa chúng ta bị mọi người nhìn ra mà chúng ta lại không thấy? Bạn bè cỏ liên lục vượt qua chúng la trong nhùng lình vực quan trọng không? Tòt nhât là hãy châp nhận thực tê và đôi mặt vói

sự thật câng sớm càng tòt

Cơ hội

Cơ hội là lất ca nhừng gi xay ra bên ngoài có tác động thuận lợi đến hoạt động cùa chúng ta Cụ thể:

- Kỷ nguyên công nghệ mới giúp gi được cho chúng ta? Chúng ta có nhận được

sự giúp dờ từ người khác qua Internet không?

Ngành mà chúng ta dang theo học cô dang tăng trường không? Nêu có chúng

ta có thê tận dụng dược diêu gì từ thị nường hiện lại?

- Thị trường đó đang cần gì mà chưa ai đáp ứng được?

- Chúng ta có bạn bè nảo đế giúp đờ khi cần thiết không?

- Bạn bè của chúng ta cỏ that bại khi giãi quyèt một vân đè quan trọng nào không? Nèu có liệu chúng ta có thê tận dụng sai lãm dó đe lâm lôt hơn không?Các nhà tuyên dụng có phàn nàn gì về sinh viên mới tot nghiệp không? Neu

có, liệu chúng ta có giái pháp không?

Ilày thử lìm kiếm cơ hội bùng một trong nhừng cách sau:

- Tham gia các buổi gập gở xà giao, lớp học hội tháo:

- Tham gia một vài dự án dù chi là ở vai trò tinh nguyện viên;

Cô găng học thèm một vài kỳ năng mới như nói chuyện nước công chủng khi dược giao một dự án mới hoặc một vai trò mới;

- Tận dụng kỳ năng đặc biệt cùa mình để tõa sáng (Vi dụ thông thạo ngoại ngừ).Diêu quan trọng là chúng ta phái có khã nãng nhận ra vã lụn dụng điêm mạnh cùng như nhận biêt và hạn chê diêm yêu đè năm bãt cơ hội trong tâm tay

- Chúng ta có đang bị bạn bè cạnh tranh trong hoại động nào không?

- Liệu công việc (hoặc yêu cầu công việc) của chủng ta có bị thay đối không?

- Công nghệ thay đôi có đc dọa tới tương lai còng việc của chúng ta?

Điêm yêu nào có thê dan chúng ta tói nguy cơ?

Có thê nói SWOT chính là công cụ giúp mồi người quyểt định nên làm gi đê tận dụng cơ hội và giãi quyết rác rỗi SWOT có một sức mạnh đặc biệt giúp chúng ta khúm phá CƯ hội tiềm ấn thấu hiểu điểm yếu để từ đó kiểm soát và loại trừ nhùng nguy cơ làm tòn thương tới khá năng thảng tiền

1.5 Một số gọi V nâng cao kỹ nàng tự nhận thức

1.5.1 Nhìn nhận hùn thân một cách khách quan

Việc cố găng nhìn nhận về chính bán thân mình thực sự không phái là một quá (rình dề dâng, thế nhưng nếu chúng (a bõ cóng sức xúng đáng thi phần thường nhận lại sè ràt hữu ích Nêu như chúng ta có thè xem xét bán thân bảng một cái nhìn khách quan, chúng ta sẽ học dược cách châp nhận chính minh và cách dê thành công trong tương lai

Hãy nhìn lại những thiếu sót cùa bân thân, hiểu nguyên nhân gây ra chúng vả tiếp thu sâu sắc bài học nãy đê lần sau chúng ta có the đăm nhận một vai trô lớn hon Việc này sẽ rât khó khăn, bới vì khi làm điêu gi sai bân năng của chúng ta trôi dậy não bộ SC ra sức bao vệ chúng ta khỏi bât kỳ thông tin hay quan diem dôi lập nào Nó

sỗ tạo ra những quan diêm không thật đè xoa dịu chúng ta Và chúng ta làm mọi cách

đế tránh thừa nhận sự thật hiến nhiên: đòi khi mọi chuyện đểu là lồi cùa minh Bạn sè viện nhùng lý do già dồi nào đỏ hoặc đỗ lồi do cái này do cái kia Dây không chi lả phán úng tức thì cùa chúng ta mã đơn thuân chinh lã bân chât cùa con người Chúng

ta cân thừa nhận rãng mình dã lãng phi nhicu thời gian lừa dôi bán thân, tự biện hộ cho những hành dộng xâu cúa minh

Bạn phái học cách đối diện với chính mình, dũng cám đỗi diện với sự thật, thửa nhận sai lầm nil kinh nghiệm Bạn hày thành thật trã lời câu hói: "Minh cần phái thay đối điều gì đê dụt được mục tiêu?" Hãy đề khá nâng nhặn thức đó thôi thúc và thay đôi bạn Bơi vi người chịu trách nhiệm cho chát lượng cuộc sóng của bạn còn ai khác ngoài bạn Brouwer (1964) cũng dã nhận dịnh răng: “Việc tụ xem xét lại chinh mình là một bước chuân bị cơ bán cho cái ben trong, một điều kiện de có the gieo hạt giống cùa việc lự hiếu biết chinh minh và bông hoa về việc hành vi được thay đổi sỗ dần được nứ ra”18 Trên hét bạn phái cảm thòng với băn thân vi sự thay đối này là

11 David A.Whflieii Kim S.Cameron (2011), DevelopingManagement Skills

http:/'fac.ksu.cdu.sal'sitcsl<kiault/filcs/dcvcloping_nunagcnKnt_skills-8th_cdition.pdf

33

mộl quá «rinh chậm vã ốn đinh, lả cuộc đấu «ranh vượt qua các «hói quen cù đề cuối cùng hĩnh thành nhùng «hói quen mới giúp xác định con người bạn Bạn phái hiẽu rang, quá trình rén luyện kha nâng tự nhận thúc này ngày câng khó khàn hơn Việc tò

ra tức giận, dô lỏi cho ngoại canh, tròn tránh thực tại với các khiêm khuyêt và sai lâm cúa bán thân thì de dàng hơn rất nhiều

Hầu như, chúng ta cũng không «he phát triển kỹ năng «ự nhận thức trừ khi chúng

ta mạnh dạn doi mặt với bán thản và bộc lộ con người mình trước những người khác

Từ dó chúng ta có thẻ thoái mái hơn trong việc tháo luận với những chuyên gia hoặc những người xung quanh vê những diêu mà ban thân minh còn mơ hô hoặc không biết Có như vậy chúng ta mới có thê phát triển băn thân được Việc lự bộc lộ bán thân được xem là chia khoá đe cãi thiện việc tự nhộn «hức

7.5.2 Thực hiện việc tự phê hình mỗi ngày

Đê CÓ kỹ năng tự nhận thức, chúng ta nhất định phái làm công việc tự phan chiêu Việc nảy dòi hoi chúng ta phải dành riêng một chút thời gian, tôt hơn hèt là môi ngày, dè có thè nhin nhận bàn thân minh một cách trung thực nhât dũ là một nhân viên hay một người lãnh đạo Luyện tập việc tự phê binh đều độn sè giúp chúng

ta (rớ thành một người ngày càng «ốt hơn

Sự lự phê bình hàng ngày không phái là việc de làm Bới vi, khi bải tay vào thực hiện, chúng ta lúc nào cùng có dây áp lực chãng hạn dỏng chày công việc hoặc công nghẹ thông tin quá nhanh kéo chúng ta di môi ngày Phai màt thời gian đe có được sự

lự phê bình Hơn nìra sự tự «ôn trong mỗi người cùng khiến bân thân câm thấy rất khó khăn khi phê bình chinh mình Vi thế, hãy bât đấu băng cách dành ra chi 15 phút mồi ngày Chúng ta cũng nên tìm một nơi yên tĩnh đế suy nghĩ

Tự phàn chiêu sẽ hiệu quà nhàt khi chủng ta sư dụng một cuòn sô, cuôn nhật ký

vả viet ra những suy nghi cua minh Chúng ta có thê viet vè bàt cử thử gi trong nhật

ki thậm chi là những diêu chàng liên quan dên những mục tiêu của minh Ghi lại nhùng suy nghĩ lên giấy giúp chúng ta cũng cố nhừng ý tường đó, lãm dịu tâm «ri Việc này cỏn giúp chúng ta dọn dẹp tàm tri, (hậm chi xóa sạch những ý tướng cũ đê tạo không gian cho những thông tin và những ý tường mới

Khi chúng ta lự phàn chiêu chinh mình, hãy dành một chút thời gian dê suy nghĩ

vê cách ứng xử cùa chủng ta và cách người khác nhìn nhận chúng ta Hây suy nghi vê nhũng gì chúng la có thế lảm đế giúp đờ người khác, và liệu chúng ta có thề lảm được nhiều hơn the nừa không Hệ giá trị cùa chúng ta là gi và điều gi là quan trọng nhất với chúng ta ngay bây giờ? Tãt ca những câu hòi tự phán chiếu này sõ giúp chúng ta lìiêu rô hơn răng chúng ta là ai và chúng ta muôn gi trong cuộc sông hiện tại

1.5.3 Luyện tập thỏi quen suy ngẫm

Ngừng lụi một chút và dành thời gian suy ngẫm đê trớ nên thông suốt là một cách luyện tập hay và cực kỷ quan trọng dê nuôi dường, nâng cao kha năng tự nhận bièt bán thân một cách tập trung Thực hành suy tư giúp chúng ta tim thây sự tinh thúc và tự nhận biết bàn thân rõ ràng hơn Montaigne cho rang: "Suy ngầm lã một phương pháp trâm tư bô ích và hữu hiệu cho băt cứ ai biết xem xét và tận dụng tôi đa tâm tri mình Theo bân chât cũa não bộ thi không có bãi tập nào mơ hô hay vât và hơn bãi tập chuyến hóa suy nghĩ cùa chinh mình Những con người vĩ đại nhất biến

nó thảnh nàng khiêu cúa họ những người có phương chàm sông là tư duy" \

De luyện tập thói quen suy ngầm, buổi tối trước khi đi ngũ chúng la dành 10 đến 20 phút đế suy ngầm, hình dung lại các sự kiện và viết nhật kỷ về nhùng suy nghĩ

và cám xúc, vê nhũng thành còng và thài bại cúa chúng ta trong ngày, xác định xem minh sai ờ đâu Diều nãy SC giúp chúng ta trưởng thành vả có động lực để tiến bước

về phía trước Chúng ta tự hỏi một loạt các câu hói đê hiểu rõ một ngày cùa minh Vi

dụ minh đà hoàn thành công việc của ngây hôm nay chưa? Điêu gi khiên mình vui? Diều gi mình thấy chua lốt/cỏ chuyện gì xây ra hay không? cần cái thiện như thế nào? Chủng ta làm vậy với hy vọng hôm sau có thê dón chào ngày mới với tâm tri thông suốt, tư duy tiến bộ hơn và thừa nhận khiếm khuyết để cài thiện Chúng ta có thế ghi lại nhừng suy nghĩ cùa minh, thậm chi có thê chi cần nói ra các suy nghĩ trong khi di tới di lui trong phòng Chúng la có thê thao luận với bạn thần, tìm hiêu quan điếm của hụ đế làm rò nhùng nhận thức sai lầm cùa mình

Chúng ta có thế suy ngầm ơ mọi lúc, mọi nơi Sau một cuộc tranh cãi hoặc sau khi nhận ra that bại cùa minh, hãy ngàn bân thân phán ứng theo câm xúc Thay vào

đó hãy ngầm lại sự kiện, xem xét tửng sự việc riêng lé và tự hỏi: Tại sao việc đó không hiệu quả? Sai lầm nằm ở đàu? Chúng ta đà bó lờ điều gì? Chúng ta cỏn thiếu mánh ghép nào dê hiểu tường tận van de, đê giám bớt nồi thất vọng, đe so sánh và làm sáng lô sự việc? Vảo những lúc nãy việc đưa ra giái pháp SC hữu ích hơn rât nhiêu so với việc bao biện và phàn nàn Chúng ta suy ngâm đê thâu hiêu, chứ không phải dè chứng minh mình đúng

Chúng ta cũng có thể dừng lại tắt cà các hoạt dộng đê suy nghĩ vê một sò câu hòi đặc biệt hơn, như: Mục tiêu cuộc đời cùa chúng la là gì? Chúng ta đang lãm gi trong cuộc đời? Điều gì chính chúng ta dang làm lạo nên sự trớ ngại cho thành công cùa chúng ta? Chúng ta có thè làm gì và làm như thê nào đẽ có thê thay dôi điêu đó?

'* Paul Jun (2014), Why Self-Awareness Is the Secret Weapon for Habit Change.

http: //99u.com'artklcs/30437'its-a1l-our-fault-self-awarencss-as-a-sccrct-wcapon-for-habit-changc

Hãy ý (hức hơn về nhũng gì lạo động lực cho bạn và hành động ra quyết định cùa bạn Nêu việc dừng lại tài cã các hoại dộng kỳ thực là khỏ khăn với bạn thi bạn có thê suy ngầm trong khi thực hiện các cõng việc hãng ngày mang đen cho bạn cám giác thanh thân, chãng hạn như: nghe một ban nhạc nhe nhàng, chạy bộ dọc sách, di nhà thở, đi chúa

Đe lãng kha nâng tự nhận thức, chúng ta cũng có the suy ngâm các bải kiêm tra lính cách và lâm lí Các bài kiềm tra này giúp chúng ta hiếu rò nhùng đặc diem cùa minh Một sô bài kiêm tra phô biên như: Phân loại tinh cách Myers Briggs (MBT1) Bốn nhóm tinh cách (DISC), Chi số tiên đoàn Predictive Index, Trắc nghiệm Todaai.net Những bài kicm tra này buộc người iham gia kiêm tra phái suy nghi vê những đặc diem hay tính cách cua mình trong mội nhóm đặc diem hoặc lính cách

mô tã họ gân giông như những người khác dê tim ra sự khác biệt so với những người khác

1.5.4 Yêu cầu những người tin cây miêu tá về mình

Chúng la mong dược biết nhừng suy nghi cúa người khác về minh băng cách nào? Hãy hoi những người mà chúng ta cám thây thoai mái khi giao liep vê hành vi

và hãnh động cùa mình Tìm kiếm nhùng người mà chúng la lin lưỡng de giúp mình phân tích khá nãng của ban thân một cách khách quan Tim kiêm công việc mà chúng

ta đu tiêu chuẩn vã kha nâng đàm nhận, sau đó nhở cầp trên hoặc đồng nghiệp đánh giá mình cân phai làm gi de cái thiện nãng lực cùa ban thân

Hãy nói vởi bạn bè thầy cô đồng nghiệp cua chúng ta rang chúng ta mong dợi những lời nói cới mơ chân thành, quan trọng và khách quan nhất Hây đê họ cám thày yen tâm khi nói cho chúng ta cái nhìn chân thành nhât của họ vê chủng la Hãy chác chán họ biết răng họ đang làm diều nãy đế giúp chúng ta không làm tốn thương chúng ta Ngoài ra hãy thoái mái dặt câu hói cho họ vê nhũng diêu mà họ nói dên, nếu chủng la căm thấy minh cần một chút rò ràng hon đe hiểu hoãn loàn

Chúng ta cũng có thê nhờ họ nhác nhớ khi chúng ta đang làm điểu gì dó mà mình muôn thay đôi Ví dụ nêu chúng ta bièt rãng mình thường xuyên có xu hướng 'lấn lướt" khi họ đang kể chuyện hoặc trêu chọc người khác quả đã hây nhờ họ nhác nhơ một cách kin đáo cho minh biết điêu đó đang xay ra đè dửng lại

Bèn cạnh việc nhận ý kiên từ bạn bè và gia đình, chúng ta cùng cỏ thê yêu câu

sự phán hồi trong công việc Neu công ty không có một quy trình lảm việc chinh thức

dẻ nhận dược phán hôi trong công việc thi chúng ta có thê tự triền khai Việc này mang tinh xây dự-ng và tốt cho mọi người có phàn hồi nghiêm túc khi mà tất cả đều

có cơ hội đế phán hổi cũng như tự phán chiểu những điểm mạnh, điếm yếu của ban

thân mình và người khác Đê có một hệ thống phán hồi chính thức và hiệu quá lại nơi làm việc, chúng ta cân một quy trình thích họp và một người quán lý hiệu quá Một khi quá trinh phàn hôi kêt thúc, điêu quan trọng là chúng ta phãi suy nghi vê nó bãng cách viết ra nhừng điểm chinh yểu nhắt cua minh; viết ra bất kỳ điếm mạnh và điểm yêu mà mình không nhận ra dã có trước dây.

1.5.5 Giúp (lữ người khác tự nhận thức

Chúng ta có thê rên luyện kỹ nâng tự nhận thức bán thân thông qua việc giúp người khác cũng có đirợc khá năng tự nhận thức Bới vi, (rong khi giúp đờ người khác có dược khá năng tự nhận thức, chúng ta sẽ rèn luyện dược kỹ năng tự nhận thức cho bân thân như sau:

- Ý thức dược răng bán thân minh trvớc hết cần phái có sự tự nhận thức thật tốt

vã ky luật cua việc tự nhận thức ban thân Người Hy Lạp cô xưa có hai câu nói nôi tiếng: "Hãy tự biết minh" và "Mọi thứ đều phái diều độ" Còn Messinger đà nhắn nhú với chúng ta răng: "Tòi sê quan lý những người khác nhưng diêu đàu tiên mà tôi thực hiện dỏ là quàn lý chinh tòi đà" Việc tự nhận thức phái luôn nam ớ trung tàm của khá nàng quán tri chinh mình;

20

Bièt dược khi nào ban thân mình cân thâu cam với người khác: nhận biêt dược

vã châp nhận nhùng vân đê dê bị tôn thương hoặc bàn thân không thê giãi quyct; kiểm soát dược lời nói, cứ chi hãnh vi thể hiện với người khác; có khá năng nhận biết

và quàn lý được những suy nghỉ của minh Ví dụ khi người khác dang bày tỏ ve câu chuyện cua minh, chúng ta không suy nghi phán xét hay thầm dè bíu người đó vi biết răng bân thân mình cũng có nhùng diêm yếu

- Nhận bièt dược cám xúc của người khác mã không đê cho các cảm xúc này chi phối quá trinh suy nghĩ cùa minh; duy tri một mức độ khoáng cách nhất định ben cạnh sự dông cam và mức độ cám xúc nào dó dê có thê giúp người khác giái quyêt vấn đề một cách khách quan vả lụp kế hoạch một cách thực tế

- Nhận diện và gọi tên được nhừng cám xúc, suy nghĩ và hành vi mà ban thân dang có de dicu chinh kịp thời Ví dụ chúng ta biêl minh dang phán xét, mât bình (ình với người khác thông qua suy nghi, phán ứng bang ngón ngừ vã phi ngôn ngừ.Hiểu và kiếm soát được cơ chế phòng thu cá nhân và cám xúc cùa mình Vi

dụ khi người khác nôi nóng, bán thân có thê cùng sẽ mât binh tình theo vả cùng có phan ứng gay gắt Hiếu được như vậy thi chúng la sỗ tim cách giữ thái độ binh tĩnh đe tiêp tục lãm việc với họ

David AAVhelien Kim S.Cameron (2011 > Developing Management Skills

http:/'iàc.ksu.cdu.sa/sitcs><kfàult/filcs/dcvcloping_nunagcnKnt_skUls-8th_«xlition.pdf

- I liểu được nhùng giá tri cá nhân và nhừng ảnh hưởng cùa nó tới mối quan hệ,

Vi dụ nếu đánh giá thắp và gay gắt hãnh vi bạo lực thi khi (ham vẩn cho ngưởi khác, chúng ta sê ý thức không đê nhũng suy nghi nãy anh hương tới việc úng xủ của mình với người dó

Như vậy có nhiều cách rèn luyện kỳ năng tự nhận thức và mồi người sê tập được kỳ năng này bằng nhùng cách khác nhau Xây dựng các thói quen lốt có the lác động tích cực đèn các khía cạnh của cuộc sông, đặc biệt là các mói quan hộ giữa cá nhàn với người khác và với chính minh Quá trình này thậm chi có thê mât nhicu nãm

và nguôn lực tir nhiêu người xung quanh chủng ta

róm lại, tự cái thiện ban thân không phái là dọc xong một cuồn sách hay hoàn thành một bưối hội tháo Tự nhận thức chinh lã một sự rèn luyện phát triền dần theo thời gian vã nỗ lực để cuối cùng dem lụi cho chúng ta sức mạnh Chúng la luôn trong trạng thái liên tục thay đòi thích ứng với những ánh hương vãn hỏa và trái nghiệm cá nhân cua minh Càng học cách ỷ thức dược những dộng lực suy nghĩ và hành dộng cùa minh trong khi vẫn ghi nhớ các nguyên tấc nuôi dường hiếu biết thực te, chúng ta

sẽ càng dề trơ nên hoàn thiện hơn

CẤU HÓI ÔN TẠP

1 Trinh bày khái niệm tự nhận thửc bán thân

2 Tại sao cân có kỹ nâng tự nhận thức bán thân?

3 Nêu các yếu tố cơ bán cua sự tự nhận thức bán thân Theo anh/chị, trong các yếu tổ đó, yếu tố nào là quan trọng nhất? Vi sao?

4 Phân tích đặc diêm cùa tự nhận thức băn thân và quá trinh tự nhận thức bàn thân

5 Vận dụng công cụ Johari dê nhận biẻt nãng lục cua ban thân nhu thê nào?

6 Vi sao mồi người cần phái xác định dũng đăn năng lực cùa bán thân minh?

1 lày áp dụng 4 bước cùa cõng cụ RBS đe nhận biết năng lực cùa bán thân chúng ta

7 Vi sao mỏi người cân phái xác định cho rõ những giã trị mà mình coi trọng trong cuộc sông? Hây chì ra 5 giá trị quan trọng nhât dôi với chúng ta trong thời diêm hiện tại

8 Phân tích các cách phát huy nhừng điếm mạnh, khắc phục những diem yếu

để hoàn thiện bán thân

9 Vi sao mỗi người cằn cỏ thái độ tích cực trong cuộc sống? Làm the nào để

có thè xây dụng được thái dộ tích cực trong cuộc sông?

BÀI TẬP THỤC HÀNH

Bài tập thực hành 1:

Bạn hãy trá lời các câu hỏi: Bạn là ai là "cái gi"? Bạn tụ nhận thây bàn thân mình ra sao? Bạn có những điểm mạnh, điếm yếu nào? Bạn thường thành còng trong những lình vực nào? Bạn thường chưa thành công trong nhũng hoạt động nào? Mục tiêu cuộc sống cùa bạn là gì? Bạn có những yếu tố thuận lợi nào đế hoãn thành mục tiêu? Những trơ ngại vã thách thức đòi với việc đạt mục lieu của bạn là gì? Bạn có sớ thích gi?

Bạn cùng cân biềt: Người khác đánh giá vê bạn ra sao? Sự đánh giá của bạn vê bán thân minh và sự đánh giá cùa người khác về bạn có trùng hợp nhau không? Có diêm gì khác biệt? Những đièm mạnh cân phát huy vả những diêm yêu cân khãc phục cùa bạn là gi? Bạn sê khác phục điềm yếu cùa minh ra sao? Ai sê hồ trợ bạn?

Hãy xác định: Những môn học nào bạn học khá nhát, môn não cân cô gãng nhiều hơn? Trong thời gian qua, thảnh công lớn nhất cùa bạn là gì? Chi ra nhừng thất bại cùa bạn trong năm vừa qua Chi ra 3 diem mạnh vã 3 diêm yêu cùa bàn thân và đưa ra kết luận về bán thân mình

Bài tập thực hành 2:

Nếu bạn cho răng những giá trị sống cùa bạn không được sáp xếp hoặc định nghía theo cách hữu ích giúp bạn vươn lên thi dã dên lúc bạn cân thict ke lại Khi thay đỏi giá trị sống, có thê bạn sê thay đói cá cách đưa ra quyết định, cách hành xứ

vã cà tương lai của bạn Bạn cân tim hicu xem các giá trị sông của mình là gì? Diêu

gi là quan trọng nhất đối với bạn trong cuộc sống? I lạnh phúc cá nhàn? Quan hệ gia dinh? Bạn bè? Sức khỏe? Tình ycu đòi lửa? Sự tự do? Sự an toân? Danh tiếng? Tham gia vào cộng đồng? Tôn giáo và tâm linh? sáp xếp các giá tri này theo thứ tự Điêu này sẽ quyêt định thái dộ vã hành vi dôi với cuộc sông của bạn Vào lúc này, bạn bát đầu thiết kế các giá trị sao cho chúng trớ thành động lực, giúp bộn tận dụng ticm nãng tòt nhât

Bài tập thực hành 3:

Hãy lãm theo bài tập dưới đây đe xác định diêu quan trọng nhât dôi với bạn và điều gi bạn không mong muốn trong cuộc sống cũng như trong sự nghiệp cùa mình Bạn cỏ thè sưa đôi viet lại chúng hoặc bò sung them những giá trị mà bạn thây cỏn thiếu Đảnh giá lững giá tri theo cảc mức độ quan trọng: cao - tiling binh - thấp, cố găng đánh giá điêu gì là quan trọng nhát và điêu gì là it quan trọng nhât đôi với bạn lúc này de cho diem Mức cao nhất không phái đà là tốt nhất Cuối cùng, bụn hãy chọn ra 5 giá trị quan trọng nhât dôi với cuộc sòng cúa bạn trong thời diêm hiện tại

39