Xử lý dân sự, hình sự và hành chính hành vi kết hôn giữa những người có quan hệ huyết thông pháp luật một số quốc gia và kinh nghiệm cho việt nam

XỬ LÝ DÂN SỰ, HÌNH SỰ VÀ HÀNH CHÍNH HÀNH VI KẾT HÔN GIỮA NHỮNG NGƯỜI CÓ QUAN HỆ HUYẾT THÔNG: PHÁP LUẬT MỘT SỐ QUỐC GIA VÀ KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH XỬ LÝ DÂN SỰ, HÌNH SỰ VÀ HÀNH CHÍNH HÀNH VI KẾT HÔN GIỮA NHỮNG NGƯỜI CÓ QUAN HỆ HUYẾT THÔNG: PHÁP LUẬT MỘT SỐ QUỐC GIA VÀ KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP HCM CÁC CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO CHẤT LƯỢNG CAO

BÀI TIỂU LUẬN HÔN NHÂN GIA ĐÌNH

NHÓM 5 ĐỀ

TÀI:

XỬ LÝ DÂN SỰ, HÌNH SỰ VÀ HÀNH CHÍNH HÀNH VI KẾT HÔN GIỮA NHỮNG NGƯỜI CÓ QUAN HỆ HUYẾT THÔNG: PHÁP LUẬT MỘT SỐ QUỐC GIA VÀ KINH NGHIỆM CHO

VIỆT NAM

Ngành: Luật Giảng viên hướng dẫn:

Lớp:

4 Hôn nhân giữa những người có quan hệ huyết thống tại một số quốc gia

II Xử lý hình sự và hành chính hành vi kết hôn giữa những người có quan hệ huyết thống

1 Xử lý hình sự

2 Xử lý hành chính

III.Pháp luật một số quốc gia và kinh nghiệm cho Việt Nam

1 Góc nhìn từ pháp luật nước ngoài

2.Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

C KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH SÁCH NHÓM

A MỞ ĐẦU

Trong thế kỷ thứ XX hiện nay, hôn nhân cận huyết vẫn còn tồn tại ởnhiều nơi trên thế giới, đây được coi là một trong những tập quán hôn nhânphổ biến của nhiều dân tộc đặc biệt là ở khu vực Đông Nam Á trong đó có ViệtNam

Mặc dù Chính phủ cũng như các tổ chức từ thiện nỗ lực rất nhiều nhưngvấn nạn hôn nhân này vẫn diễn ra triền miên, gây nên làn sóng phẫn nộ củatoàn thể nhân loại không chỉ riêng ở bất cứ một châu lục nào, hay một cộngđồng tôn giáo, ngôn ngữ riêng biệt Hôn nhân cận huyết được xem là một vấnnạn cấp bách cần giải quyết sớm nhất có thể

Hàng năm, nạn hôn nhân cận huyết đã và đang cướp đi quyền được họctập, vui chơi, quyền được sống như một con người lành lặn không đau đớnbệnh tật, cướp đi những điều cơ bản mà đáng lẽ ra một đứa trẻ bình thườngphải được nhận, buộc các em phải sống với một cuộc đời không trọn vẹn, thuathiệt rất nhiều so với những đứa trẻ bình thường khác Cùng với nhiều vấn nạncủa xã hội ngày nay, hôn nhân cận huyết đang tạo ra nhiều hiểm họa chotương lai thế hệ trẻ của hàng chục triệu gia đình tại nhiều cộng đồng Trongkhi, nhân lực là một yếu tố rất quan trọng, được xem như tiên phong của sựphát triển, thì thật đau lòng khi một phần nào đó trong các chủ nhân tương laicủa thế giới lại bị những căn bệnh như thiểu năng về trí tuệ, hay mang trongmình những căn bệnh mà hôn nhân cận huyết đã gây ra

Khoa học đã chứng minh điều đó, không ít những đứa trẻ sinh ra từ việckết hôn trên cùng huyết thống dễ gây ra những căn bệnh có tính di truyền có

sự ảnh hưởng của môi trường đối với sự kết hợp của các gen lặn mang bệnh.Những đứa trẻ vô tội ấy đã và đang gánh chịu những hậu quả không đáng cónhư bị mắc bệnh xương mặt, bụng phình to, có thể nguy hiểm hơn dẫn đếnnguy cơ tử vong Đáng tiếc, nếu không may những gen lặn bệnh lý của người

bố và người mẹ vô tình kết hợp lại với nhau thì người gánh chịu hậu quả nàykhông ai hết chính là những đứa con mà họ sinh ra, những đứa trẻ ấy sẽ bị

biến dạng hoặc nhiều bệnh khác như mù màu, bạch tạng, da vảy cá, đặc biệtphổ biến là căn bệnh tan máu bẩm sinh Thalassemia

Chính vì vậy, người ta gọi hôn nhân cận huyết chính là vấn đề cần đượcquan tâm và được xem như một mối lo ngại tiềm tàng đối với sự nghiệp pháttriển bền vững của nhân loại

và có cùng nhóm máu trực hệ có thể coi là nhóm người có cùng quan hệ huyếtthống Vì vậy trên thực tế, hôn nhân cùng huyết thống thường được gọi là hônnhân họ hàng hay hôn nhân anh em ruột - đây là hình thức kết hôn thịnh hànhtrong những xã hội Ả Rập thời xưa Hôn nhân cận huyết thống có thể liên quantới loạn luân nếu anh chị em cùng nhà kết hôn với nhau Điều này cũng đã diễn

ra ở thời kỳ cổ xưa Ở Ai Cập cổ, Nữ hoàng Ai Cập Cleopatra cũng kết hôn với

em trai ruột

Hiện nay, luật pháp Việt Nam không thừa nhận những hành vi quan hệtình dục giữa những người có quan hệ huyết thống với nhau Việc quan hệ tìnhdục giữa những người có cùng huyết thống trực hệ với nhau là một trong cáchành vi bị nghiêm cấm và có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự

2 Nguyên nhân

Ngày nay cùng với sự phát triển và tiến bộ của xã hội, nhiều hủ tục đãgiảm đi và việc hôn nhân cận huyết ngày càng xuất hiện nhiều ở một số địaphương với tần số dày đặc Vậy nguyên nhân dẫn đến hôn nhân cận huyết vẫncòn tồn tại đến ngày hôm nay là từ đâu?

Có thể dễ dàng nhìn thấy, tình trạng giao phối cận huyết thường xảy ra ởvùng dân tộc thiểu số và miền núi, do hạn chế bởi trình độ dân trí, nhận thứcpháp luật của người dân Trình độ học vấn thấp là nguyên nhân khiến ngườidân ít có cơ hội tiếp thu các kiến thức văn hóa, các chuẩn mực xã hội mới,trong đó có pháp luật nói chung và pháp luật hôn nhân gia đình nói riêng Trithức là cơ sở của hành vi đúng đắn khi tham gia các quan hệ xã hội và là tiền

đề cho hành vi chính đáng của các dân tộc thiểu số Vì vậy, nếu người dân mùchữ không đọc được văn bản pháp luật hoặc chưa học tiểu học thì họ chỉ tiếpcận pháp luật qua truyền miệng và nghe đài

Những gia đình hộ nghèo không có điều kiện thì họ chỉ biết qua việctruyền miệng lại từ người này sang người khác mà thôi Chính vì như vậy,người dân ít hiểu biết pháp luật, không chấp hành pháp luật, còn tồn tại tìnhtrạng kết hôn cận huyết thống

Các hủ tục do tập quán văn hóa của các dân tộc thiểu số và miền núi cònthô sơ và chưa thực sự phát triển Người dân vùng dân tộc thiểu số và miềnnúi thường có xu hướng kết hôn trong phạm vi gia đình, dòng tộc do giaothông còn hạn chế nên việc gặp gỡ, giao lưu giữa các vùng còn gặp rất nhiềukhó khăn nên khi quen gần sẽ thuận tiện cho việc đi lại Vì dư luận cho rằnghôn nhân cận huyết giúp thắt chặt quan hệ gia đình, người dân muốn bảo tồn

và truyền lại văn hóa gia đình, giữ gìn của cải, nó cũng giúp phát từ bản tính ích

kỷ của mỗi người cũng như sự thiếu hiểu biết của họ mà dẫn đến mối quan hệcận huyết

Ngoài ra, cũng có những lý do khách quan về mặt tình cảm tự nhiênxuất hiện hoặc người ta không biết đó là người thân trong gia đình, có thể vắngmặt vài năm nên dẫn đến không biết đó họ hàng của mình

Do chế tài xử lý hành vi kết hôn cận huyết chưa đủ mạnh cũng như chưa

có biện pháp răn đe để ngăn chặn chuyện đó xảy ra

Cùng với đó là công tác tuyên truyền, vận động quần chúng chưa thực

sự là có hiệu quả cũng như giải thích rõ về tầm nghiêm trọng mà hôn nhân cậnhuyết đó đã mang lại cho chúng ta nói riêng và xã hội nói chung

Có thể thấy nguyín nhđn thì rất lă đa dạng, phong phú nhưng có thểthấy dễ dăng nhận ra vă phổ biến nhất như không biết, biết mă vẫn lăm vì tìnhyíu quâ lă mênh liệt, hiện nay tư tưởng yíu nhau của những cặp đôi trẻ đêvượt quâ sự kiểm soât của bố mẹ vă gia đình, họ biết mình có quan hệ huyếtthống với nhau nhưng họ tin văo tình yíu của họ cũng như không măng tới hậuquả, ảnh hưởng của hôn nhđn cận huyết mang lại mă họ cứ “đđm đầu” văo

“Giao phối” cận huyết không phải lă mới Nó đê tồn tại trong vòng ngầmcủa đời sống xê hội từ thuở sơ khai của loăi người Từ xa xưa, chế độ mẫu hệ

vă gần đđy lă chế độ phong kiến coi hôn nhđn cận huyết lă một tập tục xê hộibình thường Do ảnh hưởng của những quan niệm, thănh kiến, phong tục tậpquân lạc hậu, có những tục lệ đê ăn sđu văo trong nhận thức của mỗi ngườidđn với đặc trưng của chế độ mẫu hệ Tđy Nguyín như tục nối dđy, tục kết hôncận huyết với quan niệm lấy chồng hoặc vợ như thế sẽ bảo vệ được nòi giốngcủa mình cũng như khắc chặt mối quan hệ gia đình, họ hăng trong một thếhệ.Những quan niệm ấy có sức ảnh hưởng to lớn, nhất định vă được tuyíntruyền qua bao thế hệ, từ đời năy sang đời khâc, đê khắc sđu văo tiềm thứccủa cộng đồng người dđn tộc thiểu số, tạo nín một hệ lụy đâng lo ngại về hônnhđn cận huyết thống

Do điều kiện lịch sử cụ thể của địa phương như lă về kinh tế - xê hội cònlắm nhiều khó khăn; sự phđn bố dđn cư không đồng đều vă cộng đồng câc dđntộc thiểu số đang sống xen kẽ với người Kinh trong những vùng nông thôn; sựphât triển sớm về thể trạng do chất lượng cuộc sống ngăy căng được nđng cao,tđm sinh lý của thanh niín một phần năo đó cũng đang bị ảnh hưởng rất nhiều

do tâc động của môi trường họ đang sống xung quanh vă câc phương tiệnthông tin, cũng như câc trang mạng xê hội cho thế hệ trẻ ngăy ngăy nay có câinhìn sai lệch vă đang có khuynh hướng phâ vỡ những chuẩn mực xê hội mẵng bă ta đê xđy dựng từ bao đời nay

3 Hậu quả

Hôn nhân cận huyết gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với sứckhỏe của mẹ và trẻ nhỏ, bên cạnh đó nó còn làm giảm chất lượng giáo dục vàtác động lên chất lượng nguồn lao động và là một trong những sức cản lớn cho

sự phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH)

Hôn nhân cận huyết dễ sinh ra trẻ mang nhiều bệnh tật:

Trẻ sinh ra bởi các cuộc hôn nhân cận huyết có thể mắc các bệnh bẩm sinhnhư: mù màu (không phân biệt được màu đỏ và màu xanh), bạch tạng, da vảycá Cho dù các cặp hôn nhân cận huyết có là các cặp vợ chồng khỏe mạnh đichăng nữa vẫn có thể sinh con ra dị dạng hoặc mắc bệnh bẩm sinh

Cơ thể chúng ta có khoảng 500 - 600 nghìn gene và trong số đó khôngtránh khỏi các gen lặn bệnh lý tồn tại dai dẳng từ đời này sang đời khác màkhông có cơ hội bộc lộ gây hại Nếu hai người kết hôn với nhau không mangquan hệ huyết thống thì nguy cơ truyền nhiễm bệnh sẽ không cao Ngược lại,hôn nhân cận huyết lại là môi trường thuận lợi cho các gen lặn bệnh lý có thểgặp nhau và sản sinh ra những đứa trẻ bệnh tật hoặc dị dạng bẩm sinh

Trẻ được sinh ra sau cuộc hôn nhân cận huyết có thể mắc những bệnh lý

di truyền nghiêm trọng: Trẻ bị mù và giảm thính lực, dị tật bẩm sinh do yếu tố

di truyền, khuyết tật hoặc kém phát triển về mặt trí tuệ, chậm hoặc không pháttriển trí tuệ, động kinh, bị các bệnh lý rối loạn máu, ngoài ra, hôn nhân cậnhuyết cũng dễ dẫn đến hiện tượng thai chết, sảy thai,

Trẻ được sinh ra do tình trạng hôn nhân cận huyết còn dễ mắc các bệnh

lý bẩm sinh như tim, thiểu năng trí tuệ, phình to ổ bụng, bạch tạng, thiếu máubẩm sinh, thiếu hụt men G6PD, hồng cầu liềm, và nguy cơ tử vong là rấtcao Những bệnh lý này di truyền cho những thế hệ tiếp theo sẽ làm nòi giốngdần dần suy giảm

*giải pháp về hôn nhân cận huyết:

Đầu tiên là trong công tác chỉ đạo điều hành thực hiện thì cần tăngcường nhiều hơn cũng như nâng cao vai trò của các tổ chức chính quyền, đoànthể, cùng tạo nên một thống nhất về nhận thức cũng như là trong công tácphòng chống hôn nhân cận huyết ngày nay

Góp phần nâng cao trách nhiệm, cùng nhau nhau phối hợp, điều chỉnhcủa các cấp, các ngành trong công việc tuyên truyền, vận động mọi người cùngthực hiện Đồng thời xử lý nghiêm các hành vi hành chính trong các vấn đề vềnạn của hôn nhân cận huyết thống đặc biệt trong vùng đồng bào dân tộc thiểusố.

Bản thân của những người đứng đầu như cấp ủy, chính quyền cũng cầnphải chịu trách nhiệm về công tác phòng chống hôn nhân cùng huyết thốngtrên cùng địa phương Để góp phần nâng cao có hiệu quả hơn thì Sở Tư phápphối hợp với cơ quan liên quan tham mưu UBND tỉnh ban hành những chínhsách cũng như hướng dẫn xử phạt hành chính đối với các hành vi vi phạm liênquan tới công tác phòng chống hôn nhân giữa những người cùng huyết thốngtheo quy định của pháp luật

Ngoài những giải pháp được nêu ra ở trên thì một trong những giải phápquan trọng nữa đó chính là làm thay đổi nhận thức của xã hội đặc biệt là ở đốitượng thế hệ trẻ ngày nay cũng như là những mầm non tương lai về hôn nhâncận huyết

Tăng cường phổ biến những quy định của pháp luật Việt Nam ngày nay

có liên quan mật thiết đến hôn nhân gia đình nói chung và hôn nhân cận huyếtnói riêng Cần chỉ rõ ra được những hậu quả nghiêm trọng, những hệ lụy cũngnhư tác hại do vấn nạn này đã gây ra cho bản thân của những người trong cuộc

và xã hội này như thế nào Qua những việc trên, thì ngày qua ngày thì họ sẽcàng nhận thức ra được, cũng dần dần thay đổi được những hành vi, từngbước, từng bước chấm dứt hoàn toàn tình trạng của hôn nhân cận huyết

Lựa chọn những nội dung tuyên truyền có trọng tâm một phần nào đócũng rất quan trọng trong việc đánh vào nhận thức của giới trẻ ngày nay, nó sẽcàng phù hợp hơn với từng địa bàn, từng đối tượng mà ta nhắm vào Soạnthảo những tài liệu ngắn gọn, dùng từ ngữ dễ hiểu vì một trong những giới trẻ

sẽ có những người ở vùng cao, vùng dân tộc thiểu số không có điều kiện đi họcnhư những bạn ở thành thị thì bước biên soạn những tài liệu cũng rất là quantrọng nên cũng cần phải được chú tâm đến một cách nghiêm túc và cần phải có

độ chính xác cao nữa Những tài liệu đó cần phải sát với thực tiễn đời sống sinhhoạt của nhân dân ta.

Cần áp dụng những ứng dụng công nghệ thông tin cũng như chèn cácquảng cáo vào trong những ứng dụng giải trí mà giới trẻ thường sử dụng nhiềunhư là Facebook, Youtube, Để công việc phòng chống hôn nhân cận huyếtđược ngày càng phổ biến hơn.Không những đối với những thế hệ trẻ ở ViệtNam, hoặc những kiều bào đang sinh sống làm việc tại nước ngoài cũng cónhững kiến thức hiểu biết qua các ứng dụng thông minh như thế

Khi nhắc đến đó thì cũng cần đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền,nếu được thì nên lựa chọn những chuyên gia có chuyên môn, có hiểu biết đểtuyên truyền trực tiếp, lồng ghép vào đó là các hoạt động giao lưu văn hóa,cũng như những trò chơi tìm hiểu về hôn nhân cận huyết ở Việt Nam ngày nay,các hoạt động ngoại khóa của đoàn thể trong trường học, các câu lạc bộ tuyêntruyền giáo dục pháp luật Công việc tuyên truyền còn có thể diễn ra một cáchmạnh mẽ qua các đài phát thanh truyền hình, trên các trang, chuyên mục trênbáo, tạp chí, gần gũi hơn là các áp phích, băng rôn, tờ rơi, qua các tọa đàm, nóichuyện chuyên đề, chuyên sâu hơn Xây dựng các mô hình điểm tới mục tiêukhông hôn nhân cận huyết thống để học tập, nhận rộng hơn sự hiểu biết củamọi người, thu hút được nhiều người dân tham gia để thực hiện giảm thiểuvấn nạn này

Cùng với giải pháp tuyên truyền thì giải pháp công tác quản lý Nhànước Nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước trong công tác phòng chống hônnhân cận huyết, đặc biệt của Ban dân tộc tỉnh, phòng Dân tộc các huyện, thànhphố, cán bộ phụ trách cấp xã về vấn nạn hôn nhân cận huyết

Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm về hôn nhân cận huyết theo quy địnhcủa pháp luật hiện hành Càng xử lý nghiêm minh hơn đối với các hành vi củacác cán bộ, đảng viên vi phạm, thiếu gương mẫu trong việc càng làm vấn nạnhôn nhân cận huyết nghiêm trọng hơn

Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, phối hợp chặt chẽ, sơ kết, tổngkết trong việc thực hiện đẩy lùi vấn nạn kết hôn cùng huyết thống

Cần phải tập trung các nguồn lực để phát triển kinh tế, xã hội cải thiệnđời sống vùng dân tộc thiểu số, quan trọng là đối với các dân tộc có dân số ítngười.

Nếu bây giờ chúng ta cứ làm ngơ, mỗi người không cùng chung tay đưa

ra những giải pháp kịp thời và mang lại hiệu quả thì vấn nạn này sẽ ngày cànglan rộng ra nhiều hơn, đến một mức mà ta không thể kiểm soát được nữa thì

sẽ gây ra những hậu quả rất là đáng tiếc cho mỗi bản thân chúng ta nói riêng

và xã hội nói chung.Bởi lẽ chỉ khi nhận thức của mỗi người trong chúng ta tốtlên thì xã hội này mới tốt lên được.Vấn nạn hôn nhân cận huyết mới được đẩylùi và dần dần sẽ được kiểm soát tốt hơn

*Thực trạng của hôn nhân cận huyết:

Theo kết quả Tổng điều tra thực trạng KT-XH của 53 DTTS, tổng dân sốngười DTTS nước ta là 14,1 triệu người, gần 3 triệu hộ; cư trú thành cộng đồng

ở 51 tỉnh, thành phố, 548 huyện, 5.266 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có

382 xã biên giới Địa bàn cư trú chủ yếu ở vùng Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam

bộ và Tây Duyên hải miền Trung, chiếm 3/4 diện tích cả nước Tỷ lệ tăng dân sốbình quân năm giai đoạn 2009-2019 của 53 dân tộc thiểu số, cao hơn tỷ lệtăng bình quân của dân tộc Kinh và tỷ lệ tăng bình quân của cả nước Trongtổng số 14,1 triệu người dân tộc thiểu số, nam giới chiếm tỷ lệ cao hơn nữ Kếthôn cận huyết trong vùng dân tộc thiểu số có xu hướng giảm nhưng thực sựvẫn chưa đáng kể Tỷ lệ người dân tộc thiểu số kết hôn trên cùng huyết thốngnăm 2018 là 5,6%, giảm 0,9% so với năm 2014 là 6,5% Về phần giới tính, tỷ lệhôn nhân cận huyết thống năm 2018 của nam là 5,29%, giảm 1,26% so vớinăm 2014 là 6,55%; và tỷ lệ hôn nhân cận huyết thống của nữ ở vùng dân tộcthiểu số năm 2018 là 5,87%, giảm 0,5% so với năm 2014 là 6,37% Điều đángnói ở đây là tỷ lệ hôn nhân cận huyết thống cao nhất năm 2018 gồm M'nông37,7%, (nam 40,57% và nữ 35,38%), La Chí 30,8% (nam 27,43% và nữ 33,64%),Bru Vân Kiều 28,6% (nam 28,81% và nữ 28,41%), Cơ Tu 28,0% (nam 10,92% và

nữ 43,21%) và Lô Lô 22,4% (nam 25,41% và nữ 20,02%)

Tình trạng kết hôn cận huyết của người dân tộc thiểu số đã giảm đi đáng kểnhưng vẫn còn tăng cao ở một số vùng dân tộc thiểu số Một số vùng dân tộc