Nguồn gốc tiếng Lào và một số cách chào thông dụng

Nguồn gốc tiếng Lào và một số cách chào thông dụng

Nguồn gốc tiếng Lào

Nguồn gốc tiếng Lào

Tiếng Lào (tên gốc: ພາສາລາວ; phát âm: phasa lao [pʰaːsaː laːw]) là một ngôn ngữ chính thức của Lào Đây là một ngôn ngữ thuộc hệ ngôn ngữ Tai-Kadai, chịu những ảnh hưởng của tiếng Phạn Tiếng Lào cũng là ngôn ngữ truyền thống của hoàng gia Lào, truyền đạt tư tưởng Ấn Độ giáo và Phật giáo

Ngôn ngữ chuẩn tắc

Tiếng Lào có ảnh hưởng ít nhiều đến những sinh ngữ khác trong vùng đối với các lân bang như tiếng Thái, tiếng Khmer, tiếng Việt Lào ngữ được coi là một ngôn ngữ hỗn hợp ở bán đảo Đông Nam Á

Tiếng Lào có những thanh điệu và phát âm giống tiếng Thái, phần tương đồng lên đến hơn 80% Vì vậy đối thoại giữa người Lào và người Thái Lan có thể hiểu nhau được Ở Đông Bắc Thái Lan dân địa phương có thể nói chuyện người Lào dễ dàng

Thực chất, theo Lịch sử Biên giới giữa Lào và Thái lan thì trước kia Biên giới nước Lào từng kéo dài xuống cả phía Tây Nam sông Mekong nên ở đó có một tộc người được gọi là người Lào Isản (được gọi tục là Lào mọi hay Thái mọi vì da của họ rất đen giống người Châu Phi) mà đặc điểm của người Lào Isản tuy có làn da rất xấu nhưng họ rất có năng khiếu trời cho về thơ phú và âm nhạc nên họ thường sáng tác rất nhiều bài hát Lào

và Thái rất nổi tiếng

Về sau do nhiều cuộc giao tranh mà Thái Lan giành được phía Tây Nam Mekong mà hợp thành đất Thái Lan nên trở thành Đông Bắc Thái Lan và người Lào I-sản ở đây vẫn có truyền thống sáng tác nhiều bài hát mà vì thế rất nhiều bài hát Thái Lan nhưng lại mang "hợp ngữ Lào - Thái" và cũng vì thế người Đông Bắc Thái lan gần như sử dụng chung ngôn ngữ bình thường với người Lào nhưng đi sâu hơn vào nội địa của Thái lan thì người ta sử dụng tiếng thuần Thái nên có thể khi sử dụng tiếng Lào sẽ khiến người Thái ở Bangkok không thể hiểu được

Phiên âm

Hiện nay tiếng Lào được hai "trường phái" khác nhau phiên âm, một là do các Hiệp hội Văn hóa Hữu nghị Lào

- Việt thực hiện thì họ phiên sang âm tiếng Việt vì tiếng Việt gần như có khá đầy đủ các bộ âm chuẩn mà không thể phát âm sai được

Một trường phái khác là phiên âm sang hệ ngữ Latinh nhưng rất lung tung, cũng giống như tiếng Thái khi phiên âm sang hệ ngữ Latinh thì người ta dễ nhầm lẫn giữa các Phụ âm như p có thể bị đọc thành fmà cũng

có thể bị đọc thành ph, t thì cũng có thể bị đọc thành t mà cũng có thể thành th ngoài ra sự hợp ngữ giữa các Nguyên âm cũng bị phiên rất lung tung nên khó mà đọc chuẩn xác nếu căn cứ theo phiên âm Quốc tế

Vì vậy, phiên âm theo tiếng Việt là cách phiên âm chuẩn nhất đối với tiếng Lào và tiếng Thái nói chung (mặc

dù có nhiều bộ âm của Lào và Thái không thể phiên âm sang tiếng Việt được nhưng vẫn đạt được khoảng 85-90% so với tiếng Lào và khoảng 70-75% so với tiếng Thái thì dù sao vẫn tin cậy hơn là phiên sang các Hệ ngữ Quốc tế khác)

Chính vì vậy, nếu học tiếng Lào và tiếng Thái qua các Ngôn ngữ khác thì sẽ cực kỳ khó khăn bởi các Ngôn ngữ khác không có thanh điệu và âm ngữ của các nước khác thường bị biến đổi khó phù hợp với các Quy tắc của tiếng Thái và tiếng Lào

Cách chào hỏi bằng tiếng Lào

Chào hỏi xã giao

ການທັກທາຍ ສະບາຍດີ

Can thắc thai sa bai đi

Chào chị

ສະບາຍດີເອື້ອຍ

Sa bai đi ượi

Chào anh ສະບາຍດີ ອ້າຍ

Sa bai đi ại

Tôi tên là Khon

ຂ້ອຍຂື່ວ່າຄອນ

Khọi xừ và Khon

Tôi từ Lào đến

ຂ້ອຍມາຈາກລາວ

Khọi ma chạc Lào

Tôi xin giới thiệu

ຂ້ອຍຂໍແນະນຳ

Khọi khỏ nẹ năm

Đây là vợ tôi

ນີ້ແມ່ນເມຍຂ້ອຍ

Nị mèn mia khọi

Đây là con trai

ນີ້ແມ່ນລູກຊາຍ

Nị mèn lục xai

Đây là con gái

ນີ້ແມ່ນລູກສາວ

Nị mèn lục sảo

Đây là mẹ

ນີ້ແມ່ນແມ່

Nị mèn mè

Đây là bố

ນີ້ແມ່ນພໍ່

Nị mèn phò

Bạn tôi

ເພ່ືອນຂ້ອຍ

Phườn khọi

Cậu

ນ້າບ່າອ

Nạ bào

Cậu bé

ທ້າວນ້ອຍ

Thạo nọi

Dì

ນ້າສາວ

Nạ sảo

Cô giáo ເອື້ອຍຄູ

ນາງຄູ

Ượi khu

Nang khu

Thầy giáo ອ້າຍຄູ

ນາຍຄູ

ຄູສອນ

ại khu

nai khu khu sỏn

Học sinh ນັກຣຽນ Nắc hiên

Sinh viên ນັກສຶກສາ Nắc sức xả

Rất hân hạnh được làm quen với bạn ຍີນດີທ່ີຣູ້ຈັກກັບເຈົ້າ

Nhin đi thì hụ chắc cắp chậu

Tôi rất vui mừng khi được gặp bạn ຂ້ອຍດີໃຈຫລາຍທ່ີໄດ້ພົບເຈົ້າ

Khọi đi chay lải thì đạy phốp chậu

Chị có phải là chị Phon không?

ເອື້ອຍແມ່ນເອື້ອຍພອນບໍ?

Ượi mèn ượi Phon bò?

Chị có phải là giáo viên không?

ເອື້ອຍແມ່ນອາຈານສອນບໍ?

Ưởi mèn a chan sỏn bò?

Cậu là sinh viên à ເຈົ້າເປັນນັກສຶກສາວາ?

Chậu pên nắc sức sả va?

Dạ vâng ạ

ເຈົ້າ! ແມ່ນແລ້ວ

Chậu mèn lẹo

Không, tôi không phải là sinh viên ບໍ່ຂ້ອຍບໍ່ແມ່ນນັກສຶກສາ

Bò khọi bò mèn nắc sức xả

Cách giao tiếp thông dụng bằng tiếng Lào

Yêu cầu - Xin mời ການຂໍຮ້ອງ-ເຊື່ອເຂີນ Can khỏ hoọng – xừa xơn

Xin mời đợi một chút: ກະລຸນາລໍຖ້າບຶດໜື່ງ Cạ lu na lo thạ bứt nừng

Xin mời vào: ເຊີນເຂົ້າມາ Xơn khậu ma

Xin mời ngồi: ຂໍເຊີນນັ່ງ Khỏ xơn nằng

Hướng dẫn tôi đọc từ này với: ແນະນຳຂ້ອຍອ່ນຄຳນີ້ແດ່ Nẹ năm khọi àn khăm nị đè.

Chị có thể bảo tôi được không? ເອື້ອຍອາດຈະບອກຂ້ອຍໄດ້ບໍ? Ượi ạt chạ boọc khọi đạy bo?

Cho tôi xem được không? ໃຫ້ຂ້ອຍເບີ່ງແດ່ໄດ້ບໍ? Hạy khọi bờng đè đạy bo?

Làm ơn lấy cho tôi với: ກະລຸນາເອົາໃຫ້ຂ້ອຍແດ່ Cạ lu na au hạy khọi đè

Làm ơn giúp tôi với: ກະລຸນາຊ່ວຍຂ້ອຍແດ່ Cạ lu na xuồi khọi đè

Xem đi, xem nào: ເບິ່ງແມ, ເບິ່ງດຸ Bờng me, bường đu.

Hỏi thăm, tạm biệt : ຖາມຂ່າວຄາວ-ການສັ່ງລາ Thảm khào khao – can xằng la

Tạm biệt: ລາກ່ອນ La còn

Đi nhé tạm biệt: ໄປເດີລາກ່ອນ Pay đơ, la còn

Chúc ngủ ngon: ນອນຫລັບຝັນດີ,ລາຕີສະຫວັດ Non lắp phẳn đi, la ty sa vặt

Tôi xin gửi lời thăm anh Sơn nhé: ຂ້ອຍຂໍຝາກຄວາມຢາມອ້າຍເຊີນແດ່ເດີ Khọi khỏ phạc khoam dam ại Sơn

đè đơ

Xin chúc chị hạnh phúc và may mắn: ຂໍອວຍພອນໃຫ້ເອື້ອຍຈິ່ງມີຄວາມສຸກ ແລະ ໂຂກດີ Khỏ uôi phon hạy ượi chồng mi

khoam xúc lẹ xộc đi

Vui vẻ tự nhiên nhé: ມ່ວນຊື່ນຕາມສະປາຍເດີ Muồn xừn tam sạ bai đơ

Cảm ơn bạn cũng vậy nhé: ຂອບໃຈ,ເຈົ້າກໍ່ເຊັ່ນດຽວກັນເດີ Khọp chay chạu cò xền điêu căn đơ

Chúc chị chóng bình phục: ອວຍພອນໃຫ້ເອື້ອຍຈົ່ງຫາຍປ່ວຍໂດຍໄວ Uôi phon hạy ượi chồng hải puồi đôi vay

Xin chúc bạn lên đường bình an: ຂໍອວຍພອນໃຫ້ເພື່ອນເດີນທາງດ້ວຍຄວາມສະຫວັດດີພາບ Khỏ uôi phon hạy phườn

đơn thang đuội khuôm sa vắt đi phạp

Xin chúc mừng sự thành công tốt đẹp của bạn: ຂໍສະແດງຄວາມຍີນດີນຳຜົນສຳເລັດຂອງເພື່ອນ Khỏ sạ đeng

khoam nhin đi năm phôn xẳm lết khỏng phườn

Năm mới xin chúc chị và gia đình mạnh khoẻ hạnh phúc: ປີໃໝ່ຂໍອວຍພອນເອື້ອຍພ້ອມດ້ວຍຄອບຄົວຈົ່ງແຂງແຮງ ແລະ

ມີຄວາມສຸກ Py mày khỏ uôi phon ượi phọm đuội khọp khua chồng khẻng heng lẹ mi khuôm xúc

Chúc mừng năm mới: ສະບາຍດີປີໃໝ່,ອວຍພອນປີໃໝ່ Sạ bai đi py mày, uôi phon py mày

Chúc mừng ngày sinh nhật: ສຸກສັນວັນເກີດ Xúc sẳn văn cợt

Rất vui mừng được gặp bạn: ດີໃຈຫລາຍທີ່ໄດ້ພົບເຈົ້າ Đi chạy lải thì đạy phốp chạu