Giáo trình kế toán quản trị phần 2 ts đỗ thị thúy phương

Môi tô chiïc doanh nghiêp thuông gôm 3 trung tâm trách nhiêm: trung tâm dâu tu, trung tâm kinh doanh và trung tâm chi phi.- Mô hinh câu truc à dây là tông công ty doanh nghiêp, trong môi

Chucm g 6

DÂNH G IÂ HOÀN VÔN DÀU TU'

VÀ DINH GIÂ SÀN P H À M

6.1 DÂNH GIÂ HOÀN VÔN DÀU TU'

6.1.1 Dânh giâ trâch nhiêm quàn lÿ

Trong mot tô chirc doanh nghiçp dirçrc phân chia thành nhiêu bç> phân khâc nhau Môi bô phân dêu cô dàc diêm quàn lÿ nêng và dôi hôi phài cô câc nhà quàn lÿ cho môi bô phân dô Môi nhà quan

lÿ phài chiu trâch nhiêm trong quâ trinh diêu hành su phât sinh cùa chi phi, thu nhâp, vôn dâu tu và dânh giâ kêt quâ thuc hiên trong pham vi trâch nhiêm cua minh Duâi dây là mô hinh tô chirc hê thông trâch nhiêm gân môi câp quàn lÿ khâc nhau:

SaOô 6.1: Mô hinh tô chirc hê thôtif’ trâch nhiêm

- Các bô phân quan lÿ riêng biêt cùa hê thông trách nhiêm duac goi là các trung tâm trách nhiêm Môi tô chiïc doanh nghiêp thuông gôm 3 trung tâm trách nhiêm: trung tâm dâu tu, trung tâm kinh doanh và trung tâm chi phi.

- Mô hinh câu truc à dây là tông công ty (doanh nghiêp), trong môi doanh nghiêp lai gôm nhiêu bô phân sàn xuât kinh doanh nhu: phân xuông, cùa hâng, tô sàn xuât, trong môi bô phân sàn xuât cô thê dupe chia nhô hon nùa,

- Tuong úng vói ba loai trung tâm trách nhiêm là tÿ lç hoàn vôn dôi vói trung tâm dâu tu, tÿ suât doanh thu/vôn hoat dông dôi vói trung tâm kinh doanh, tÿ suât loi nhuân/doanh thu dôi vói trung tâm chi phi

6.1.1.1 Trung tâm chi p h i

Trung tâm chi phi là mot trung tâm trách nhiêm, chi cô quyên diêu hành su phât sinh cùa chi phi, không cô quyên diêu hành loi nhuân và vôn dâu tu Trung tâm chi phi së dàm nhân viêc tiêu dùng các yêu tô dâu vào dê chê tao ra sàn xuât sàn phâm, hoàc cung câp djeh vu cho tiêu dùng nôi bô Càc phân xuông sàn xuât, tô dpi sàn xuât là mot trong nhùng trung tâm chi phi

Dê dánh già hiêu quà hoat dông cùa trung tâm chi phi, ta phâi can cú vào báo cào thuc hiên trong kÿ và dmh m ue chi phi tiêu chuân dà xác djnh ô dâu kÿ kinh doanh Thông qua chi tiêu tÿ suât loi nhuân/doanh thu ta cô thè dánh già tông hop hoat dpng cùa trung tâm chi phi

Loi nhuân

Tÿ suât loi nhuân/doanh thu = - (lân hoàc %)

Doanh thu

158

Chi tiêu tÿ suât lgi nhuân/doanh thu phan ânh lgi nhuân thu dugc trong 1 dông doanh thu Khi doanh thu không dôi, chi phi giàm, lgi nhuân sê tàng dân dên tÿ suât lgi nhuân sè tàng, ngugc lai, chi phi tâng, lgi nhuân sè giam và tÿ suât lgi nhuân cûng giam Vây biên dông cüa chi phi hoat dông trong diêu kiên doanh thu không dôi sè cô anh hucmg dên ty suât lgi nhuân/doanh thu Ty suât này càng cao, cho thây hiêu quà hoat dông kinh doanh là lôn.

6.1.1.2 Trung tâm kin h doanh

Trung tâm kinh doanh (trung tâm lgi nhuân) cùng là trung tâm trâch nhiêm nhung cô quyên diêu hành ca chi phi và lgi nhuân, không cô quyên diêu hành su phât sinh cua vôn dâu tu Câc công ty (doanh nghiêp) sàn xuât và kinh doanh thuôc tông công ty thuông

là câc trung tâm kinh doanh

Viêc dânh giâ kêt qua hoat dông cua trung tâm kinh doanh dua vào câc bâo câo kêt quà thu nhâp và viêc sù dung vôn dâu tu Câc chi tiêu dê dânh giâ trung tâm kinh doanh bao gôm chi tiêu tÿ suât lgi nhuân/doanh thu và chi tiêu ty suât doanh thu/vôn hoat dông binh quân

Doanh thu

Tÿ suât doanh thu / = - (lân)vôn hoat dông binh quân Vôn hoat dông binh quân

Chi tiêu tÿ suât doanh thu/vôn hoat dông binh quân phàn ânh

1 dông vôn hoat dông binh quân tham gia vào sàn xuât trong kÿ dà dem lai dugc bao nhiêu dông doanh thu Tÿ suât tinh dugc càng lôn thi sô vông quay cùa vôn hoat dông binh quân càng cao và viêc sù dung vôn càng cô hiêu quà Viêc so sânh tÿ suât này qua câc thcri

kÿ dugc thirc hiên nhu sau:

- Tôc dô tàng cùa doanh thu > tôc dp täng cüa vôn hoat dpng

6.1.1.3 Trung tâm dâu tu

Trung tâm dâu tu là trung tâm câp cao nhât trong tô chüc doanh nghiçp Cüng là mpt trung tâm trâch nhiçm nhung trung tâm dâu tu cô quyên diêu hành cà chi phi, loi nhuân và vôn dâu tu Câc trung tâm dâu tu thuông là hpi dông quàn tri cüa tông công ty, tâp

doàn cüa càc co quan câp vôn cüa nhà nuôc.

Càc chi tiêu dê dành già kêt quà cüa trung tâm dâu tu chù yêu dua trên chi tiêu tÿ lê hoàn vôn dâu tu, vi càc nhà dâu tu thuòng chi quan tâm dên nhùng noi nào cô tÿ lç hoàn vôn cao

Chi tiêu tÿ lç hoàn vôn dâu tu, dupe viêt tat là ROI, cô công thüc tinh nhu sau:

L o in h u â n

Tÿ lç hoàn vôn dâu tu = - (lân, % )

Vôn hoat dông binh quân

Chi tiêu tÿ lç hoàn vôn dâu tu phàn ánh 1 dông vôn hoat dpng binh quân trong kÿ dà tao ra dupe bao nhiêu dông lpi nhuân chi tiêu này tinh ra kêt quà càng Ion chüng tô ràng dông vôn sü dung càng cô hiêu quà

160

Dây là mot chi tiêu tuong dôi hoàn thiên, dugc nhiêu nhà dâu

tir quan tâm và cô y nghïa so sánh khi dánh già viêc sir dung vôn

giùa nhiêu doanh nghiêp vói nhau

6.1.2 Chi tiêu tÿ le hoàn vón dâu tir

f:) Doanh thu

Vôn hoat dông binh quân

Vôn cô djnh binh quân

S ffdô 6.2: Mô hin h cáu truc ROI

Hiên nay chi tiêu ROI là chi tiêu duge su dung nhiêu trong quà trinh dânh già tràch nhiêm cüa càc trung tâm dâu tu Viêc su dung chi tiêu ROI bupc doanh nghiêp phài kiêm tra mot câch toàn diên quâ trinh hoat dông sàn xuât kinh doanh cüa minh tù viêc kiêm tra sô vôn dâu tu, kiêm tra chi phi và thu nhâp cüa hoat dông

6.1.2.2 Càc ch i tiêu c o eau cüa R O I

* Lai thuân tù hoat dông (lgi nhuân)

Thông thuàng khi xàc dinh chi tiêu ROI, ta thuong dùng lài thuân tù hoat dông dê tinh toàn, vi sù dung chi tiêu lài thuân tù hoat

dong dé phu hop vói doanh thu vá vón hoat dóng da tao ra nó, vá dé lám co so xác dinh so lán quay vóng vón Lái thuán tú hoat dóng duoc hiéu lá lái thuán truóc thué, hoác khi chua trír so tién lái vay.

* Vón hoat dóng binh quán

Khi tính chi tiéu ROI, vón hoat dóng binh quán lá vón hoat dóng tính binh quán giua dáu nám vá cuói nám Vón hoat dóng bao góm vón có dinh vá vón luu dóng

Vón có dinh lá máy móc thiét b i Vón luu dóng lá tién mát, các khoán phái thu, các khoán tón kho, vá các khoán vón khác duoc

su dung trong quá trinh hoat dóng sán xuát kinh doanh cúa tó chúc Nhüng khoán vón khóng duoc xép váo loai vón hoat dóng lá: giá trj dát dai dé xáy dung nhá xucmg trong tuong lai hoác giá tri tái sán

có düih thué ngoái Trong diéu kién vón hoat dóng có su bién dóng lán vá lién tuc, ta phái tính vón hoat dóng binh quán theo các tháng

* Tái sán có dinh

Nhu ta da biét tái sán có djnh dupc sáp xép váo loai vón có dinh khi tính toán vón hoat dóng binh quán Túy timg cách tính giá trj cúa tái sán có djnh má ta có giá tri vón hoat dóng khác nhau.Trong thuc té có hai cách tính, mót lá chi tính phán giá tri con

lai cúa tai san c ó djnh, hai lá tính g iá tri toán bp T u y nh icn , phán

lán các nhá quán tri chon cách thú nhát, sir dung giá tri con lai, dé tính ROI vi nó có hai diém phú hop:

- Phú hop vói giá tri cha tái sán có dinh trén các báo cáo kétoán

- Phú hop vói viéc tính toán lái thuán tú hoat dóng vá doanh thu do vón sinh ra trong ky hoat dóng

162

T ù công thùc tÿ lê hoàn vôn dâu tu trên dây, ta thây các cách

làm tàng chi tiêu ty lê hoàn vôn (ROI) nhir sau:

- Tàng doanh thu bàn hàng

- Giam chi phi hoat dông

- Giàm vôn hoat dông binh quân

6.1.3.1 Tàng doanh thu

Ta thây rang công thirc chi tiêu ty lê hoàn vôn dâu tu cô thê

viêt lai nhir sau:

„ Ty suât doanh thu/vôn hoat

vôn dâu tu Vôn hoat dông * ,

, , „ Ty suat loi nhuan/doanh thubinh quan

Nêu tinh ty lê hoàn vôn dâu tu theo công thùc ban dâu (bang

loi nhuân trên vôn hoat dông binh quân), ta sè không thây vai trô

cua doanh thu trong viêc tinh toàn ROI Tuy nhiên, nêu tinh thông

qua tÿ suât doanh thu/vôn hoat dông binh quân và tÿ suât loi

n h u â n / d o a n h thu thi doanh thu cô vai trô là yêu tô trung gian trong

quâ trinh tinh toàn (vi doanh thu cô mât ó câ tù sô và mâu sô)

D uellili thu d ó n g v a i tiù q u u n t iy n g t i o n g v ic e x ó c d in li c h i tic u

ROI cüng nhu làm tàng ROI, bòi vi:

- Doanh thu có vai trô trung gian nhirng nô là mot yêu tô câu

thành lên hai chi tiêu co câu xâc djnh ROI Mât khâc, hai chi tiêu

này cô môi quan hê biên thiên cùng chiêu vói ROI và là dôi tuong

tâc dông cô thê làm biên dôi ROI theo ÿ muôn

- Trong quâ trinh tinh toàn nêu xàc djnh ROI theo chi tiêu loi

nhuân trên vôn hoat dông binh quân thi viêc bo qua doanh thu cô

6.1.3 Các bien pháp làm tàng ROI

thê châp nhân dugc và không làm ành huông dên kêt quâ tinh

toàn Nhung khi muôn xét y nghïa vê mât kinh tê thi viçc bô qua

ành hucmg cùa doanh thu là không tôt, bòi le hoat dpng sàn xuât kinh doanh theo co chê thi truông rât chu trong dên su tàng giàm doanh thu

Vi du: Già sù tai mot trung tâm dâu tu cô tài liçu nhu sau:

- Lài thuân tù hoat dông: 30 triêu dông

- Doanh thu bân hàng: 200 triêu dông

- Vôn hoat dông binh quân: 150 triêu dông

^ Tÿ lê hoàn vôn dâu tu sè là:

ROI = — * = o 2 hay 20%

150 200Già sù trong kÿ, doanh thu cùa doanh nghiêp tàng 10 triêu dông Biêt rang tÿ lê biên phi chiêm 60% doanh thu, vôn hoat dông không dôi

- Khi doanh thu tàng 10 triçu, biên phi chiêm 60%:

Biên phi là: 10 x 60% = 6 triêu dông

- Ta thây rang, vói doanh thu nhu kÿ truôc là 200 triçu, doanh nghiçp không nlittng dà du bù dàp dinli phi m à côn tao ra lâi là 30 triçu, cho nên sô du dàm phi tàng thêm do tàng doanh thu chinh là

sô lài thuân tàng thêm

Lài thuân tàng thêm = Sô du dàm phi tàng thêm = 10 triêu -

6 triêu = 4 triêu dông

■=> Tông lài thuân moi: 30 + 4 = 34 triçu dông

Vây tÿ lê hoàn vôn dâu tu (ROI) khi doanh thu tàng lên 120 triçu sè là:

164

ROI = -X — = 0,2267 hay 22,67%

150 210

6.1.3.2 Giàm chi p h i hoat dông

Bên canh viêc tàng sàn lugng tiêu thy, täng doanh thu dê tàng

ty lê hoàn vôn thi biçn pháp có hiêu quâ nhât là giàm các khoàn chi phi hoat dông mà mue tiêu chú yêu là giàm biên phi Ta có thè giàm biên phi bàng càch giàm chi phi lao dông trong mpt don vj sàn phâm hoàc tàng sô luçng sàn phâm sàn xuât trong mot don vi thòi gian

Vi du: Sù dung vi du ô trên, già sù trong ky doanh nghiçp giàm

diroc 5 triêu dông biên phi, von hoat dông và doanh thu không dôi

N hu ta dà biêt, khi doanh thu không dôi, biên phi giàm 5 triêu thi sô du dàm phi së tàng lên 5 triêu Vói míre hoat dpng nhu ô kÿ truóc dà qua diêm hòa vôn, và doanh nghiêp dà cô lài thi sô du dàm phi tàng lên chinh là sô lài thuân tàng thêm Vây chi tiêu ty lç hoàn vôn dâu tu trong truàng hop này së là:

ROI = - X — = 0,2333 hay 23,33%

150 200Vây ROI = 23,33% khi chi phi tiêt kiçm duge 5 triêu dông vói diêu kiçn là càc nhân tô khàc không dôi

6 1 3 3 G i à m v o n h o a t d ô n g h in h q u â n

Giàm vôn hoat dông binh quân không phài là ta tâp trung giàm vôn vào dâu tu mua sàm càc loai trang thiêt bj hiçn dai mà phài tâp trung vào viçc làm giàm càc loai hàng ton kho không hop

lÿ, gây ú dpng vôn (nhu ton kho quà Ion nguyên vât liçu, sàn phâm

dô dang quà nhiêu, ton kho thành phâm ), dông thôi tich eue thu hôi câc khoàn phài thu làm tàng vông quay cüa vôn, trành tinh trang ú dong vôn

Vi du: Sir dung vi du o tren, gia sir doanh nghiep da giam dupe von dua vao hoat dong la 7 trieu dong, lpi nhuan va doanh thu khong doi.

Von hoat dpng giam dupe 7 trieu dong, vay von con tiiam gia vao hoat dpng trong ky la 143 trieu dong Ty le hoan von dau tu trong trucmg hop nay se la:

200 30ROI = -x — = 0,2097 hay 20,97%

143 200

6.1.4 Mpt so diem han che ciia chi tieu ROI

Chi tieu ROI dupe sir dung rong rai de danh gia ket qua quan

ly, song no van con ton tai mpt so han che nhu sau:

- ROI co khuynh huong chu trong den viec thue hien ngan han hon la qua trinh sinh lpi dai han Do vay, nha quan tri chu trong vao ROI co the bo qua nhieu co hoi dau tu ma ket qua ciia chiing chi ro r£t ve lau dai

- ROI khong phu hop voi mo hinh van dong cua tien mat khi

su dung trong phan tich von dau tu

- ROI co the khong hoan toan chiu su dieu hanh cua nha quan tri cap co so vi su hien di^n cua trung tam dau tu co quyen dieu tiet ROI

De giai quyet cac diem han che tren, cac nha quan tri doanh nghipp thucmg su dung cac chi tieu khac ngoai ROI de danh gia bo sung nhu:

+ Mire tang trucmg cua thi truong chimg khoan

+ Muc tang trucmg cua hoat dpng san xuat kinh doanh

+ Lpi nhuan thu dupe tang len

166

+ Sơ vịng quay cüa các khồn phài thu và cùa vơn ton kho.

+ k h a nâng m a rơng kinh doanh sinh loi moi

6.2 THU NHÄP TH ÄNG DU'

* Khâi niêm: Thu nhâp thâng d u là thu nhâp thuân cua hoat dơng mà mot trung tâm dâu tu cĩ thè dai dim e do ty lê hồn vơn hiên tai cua nị cao hem ty lê hồn vơn tơi thiêu.

Trong dơ: Tÿ lê hồn vơn hiên tai là ty lê hồn vơn dat duoc trong kÿ hiên hành Tÿ lê hồn vơn tơi thiêu là tÿ lê hồn vơn mong muơn cua nhà dâu tu truĩc khi dâu tu kinh doanh

Thu nhâp thâng du duoc xàc dinh bang cơng thùc sau:

Dê minh hoa khâi niêm thu nhâp thâng du ta xem xét vi dusau:

Vi du: Già sù cơ mot trung tâm dâu tu câp vơn hoat dơng cho

hạ doanh nghiêp A và B vĩi mire vơn binh quân nhu sau:Doanh nghiêp A: 1.000 tnêu dơng

Doanh nghiêp B: 400 triêu dơng

Trung tâm dâu tu yêu câu tÿ lê hồn vơn tơi thiêu phài dat 15% Sau mot nam hoat dơng, doanh nghiêp A dat duoc ROI là 18%, doanh nghiêp B dat duoc ROI là 22%

Thu nhâp thâng du cùa hạ doanh nghiêp A và B duoc xàc djnh nhu sau:

Dvl: trieu dong

Chi tieu Doanh nghiep A Doanh nghiep B

Qua ket quit tinh toan d tren, ta thay ca hai doanh nghi?p deu

co thu nh$p thang du ducmg, nghia la ty 1? hoan von hi?n tai cua hai doanh nghi^p nay deu cao hem ty 1? hoan von toi thieu m a nha dau

tu mong muon luc ban dau

Chi tieu thu n h |p thang du khong phai de chimg minh ty 1? hoan von dau tu hi?n t^i la hgfp ly, vi no dang cao hem ty 1? hoan von dau tu toi thieu ma con nham giup cac nha quan ly tang toi da thu nhap th jn g du, thuc day cac doanh nghiep m a rpng quy mo dau

tu kinh doanh co hi^u qua De lam ro quan diem nay, ta cirng nghien ciru vi du sau:

V i du: Gia sir hai doanh nghi^p A v a B o tren co mpt co hpi

dau tir mori can 200 trieu dong von Ty le hoan von dau tir la 16%

- Doanh nghiep A nhan thay ket qua ROI hien tai la 18% nen

da hp tir choi dau tu

- Doanh nghi?p B co cach nhin nhan khac, hp cho rang tuy ROI cua du an thap hem ROI hi?n tai la 22%, nhung van cao hem ROI toi thieu 15%, nen doanh nghi?p B quyet dinh dau tu 200 tri?u dong va da lam tang them thu nhap thang du nhu bang duoi day:

Dvt: triêu dông

Chi tiêu Hiçn tai Dau tir moi Tông cçng

Nhir vây, nêu xét vê chi tiêu thu nhâp thàng du, doanh nghiçp

B dà täng thêm 6 triçu dông thu nhâp thàng du Nêu xét vê tÿ lç hoàn vôn hiên tai, tÿ lç hoàn vôn sau khi dâu tu moi là 20% (120/500=0,2 hay 2 0%) dà giàm di, nhung do dành già kêt quà thuc hiçn quàn lÿ bang chi tiêu thu nhâp thàng du, nên doanh nghiçp B dugc dành già

là dà m ò rông quy mò sàn xuàt kinh doanh có hiçu quà

Luu y: Khi sù dung chi tiêu thu nhâp thàng du dê dành già kêt

quà hoat dông giùa càc doanh nghiçp, nhùng doanh nghièp có quy

mò lón thuòng có khuynh huóng cho kêt quà thu nhâp thàng du cao, nhung khóng có nghïa là thu nhâp thàng du cao thi hiçu quà hoat dpng kinh doanh cao han

Vàn sù dung vi du vê hai doanh nghiêp A và B khi chua dâu

tu mai:

Chi tiêu Doanh nghiçp

A (triçu dong

Doanh nghiçp B (triçu dông)

Doanh nghiçp A/B (làn)

- Mire hoàn vôn

Dua vào bàng trên ta thây quy mô vôn cùa doanh nghiêp A lai nhiêu han gâp 2,5 lân vôn cùa doanh nghiêp B nhimg chi cho già trj thu nhâp thàng du gâp 1,07 lân so vói doanh nghiêp B Nhir vây, không thê kêt luân là doanh nghiçp B hoat dông kém hiêu quá so vói doanh nghiçp A duac.

6.3 DINH GIÁ SÂN PHÂM TRONG DOANH NGHIÊP

Viçc xâc dinh già sàn phâm không phài chi là mpt quyêt dinh cùa quà trinh tiêp thi hoac mpt quyêt dinh cô tinh chât tài chinh, mà côn là mpt quyêt dinh liên quan dên tât cà càc lînh vue hoat dpng cùa công ty, và vi vây nô ành huông dên toàn công ty Vi mùc già tinh cho mot sàn phâm có ành huòng Ion dên viçc quyêt dinh sô lupng sàn phâm sàn xuât và do vây ành huông dên thu nhâp và thj phân cùa công ty Nêu doanh thu không bù dàp dupe tât cà càc chi phi cùa công ty thi trong tuong lai công ty së không thê ton tai.Trong phân “Dinh già sàn phâm” chùng ta së nghiên cùu càc quyêt dinh vê già bàn cô liên quan dên vai trô cùa thông tin kê toàn quàn tri, dàc biêt là thông tin vê chi phi Quà trinh dinh già sàn phâm ô duôi dây chi xem xét dên mot sô khài mçm chi phi dà dupe hoc ô chuong 2, và càch dinh già sàn phâm theo càc loai chi phi dô nhu thê nào

6.3.1 Djnh già d y toàn thông thiròng

Theo phuong phàp này, già bàn sàn phâm không nhùng bù dâp duoc toàn bp chi phi (chi phi sàn xuât, chi phi luu thông và chi phi quàn lÿ) mà côn phài cung câp mot tÿ lê hoàn vôn tôi thiêu cho doanh nghiêp

Phuong phàp dinh già thông thuông dupe sù dung nhiêu nliât

là phuong phàp công thêm vào chi phi dê xàc dinh già bàn

170

Công thùc chung khi dinh giâ sàn phâm theo phuong phàp công thêm chi phi:

Già bàn = Chi phi co sô + Phân công thêm vào chi phi co sô

N hu vây, muôn xâc dinh duçc giâ bân theo phuong phàp công thêm chi phi, truôc hêt ta phài xâc dinh chi phi co sô rôi sau dô xâc dinh ty lç công thêm vào phân chi phi co sô tuong ùng Phân chi phi co sô cô thê sù dung là chi phi sàn xuât toàn bô trên m ot don vi sàn phâm, hoâc phân biên phi tinh cho mot don vj sàn phâm

Phân công thêm vào chi phi co sô là mot ty lê dàm bào cho doanh nghiêp cô thê bù dàp tât ca chi phi và thôa m ân mùc hoàn vôn mong muôn

Mue hoàn vôn mong muôn = Tÿ lê hoàn vôn dâu tu x Tông sô vôn dâu tu

6.3.1.1 D in h g iâ th e o p h u c rn g p h à p x â c d in h c h i p h i sâ n x u â t

to à n bô (g iâ th à n h sàn x u a t sân p h â m )

* Xâc dinh chi phi co sô

Theo phuong phàp xâc dinh chi phi sàn xuât toàn bô, chi phi

co sô dê dinh giâ bân bao gôm toàn bô chi phi sàn xuât ra sân phâm (chi phi nguyên lieu truc tiêp, chi phi nhân công truc tiêp và chi phi sàn xuât chung) Do vây, tÿ lç công thêm vào chi phi duge xâc dinh

çao c h o doanh nghiêp bù dàp thêm dirgc câc chi phi bân hàng và chi phi quàn lÿ, dông thôi giùp doanh nghiêp dat duoc tÿ suât loi nhuân mong muôn

* Xâc djnh phân công thêm vào chi phi

Theo phuong phàp này, phân công thêm vào chi phi phài bù dàp duoc chi phi bân hàng, chi phi quàn lÿ doanh nghiêp và sô tiên dê thôa mân mùc hoàn vôn tôi thiêu theo mong muôn cua doanh nghiêp

* Công thùc xâc djnh giâ bân theo phuong phàp này nhu sau:

Già _ Chi phi sân xuât + (Tÿ lç công

Chi phi sàn xuât don vi)

Múc hoàn vôn mong muôn + Chi phi BH và

thêm Sô sàn phâm tiêu thu x Già thành sàn xuât

sàn phâm

6.3.1.2 D in h g iá th e o p h u c m g p h á p tr u c tiê p

* Xàc dinh chi phi co so

Theo phirong pháp truc tiêp, chi phi co sò là toàn bô phàn biên phi trong sàn xuât, lini thòng và quàn ly Tire là bao gôm chi phi nguyên vât liçu true tiêp, chi phi nhân công truc tiêp, biên phi trong sàn xuât chung và phân biên phi trong chi phi bàn hàng, chi phi quàn lÿ doanh nghiçp Nhiêu nhà quàn tri thich su dung phuong phàp này vi nô nhân m^nh dên cách úng xù cüa chi phi, cho phép nhà quàn tri thiét lâp già bán mpt cách linh ho^t theo nhiêu tinh huông ra quyêt dinh trong kinh doanh

* Xàc dinh phân cpng thêm vào chi phi co sô

Theo cách này, khi xàc dinh tÿ lç cpng thêm, nhà quàn tri phài lililí toáii sao chu pliâii clii phi cpng tli6m bù dàp dupe tuàn bp càc chi phi cô dinh trong sàn xuât kinh doanh và dàm bào mot m ue sinh loi mong muôn

* Công thùc djnh già sàn phâm theo phuong phàp trac tiêp:

(Tÿ lç Biên phi sàn xuât Già bán = Biên phi don vi + x

172

Múc hoàn vôn + Tông dinh phi (sàn xuât

thêm

Sô sàn phâm tiêu thu x Gia thành sàn xuât sàn phâm

6.3.1.3 V id u

Già sir công ty X, cô sô lieu vê chi phi nhir sau:

- Sô luong sàn phâm du kiên sàn xuât và tiêu thu: 100.000 sàn phâm

- Vôn dâu tu binh quân hàng nàm 2 tÿ dông

- Chi phi dê sàn xuât uôc tinh nhu sau:

+ Nguyên lieu truc tiêp 30.000 d/don vj

+ Nhân công truc tiêp 25.000 d/don vj

+ Sàn xuât chung: Biên phi: 20.000 d/don vj; dinh phi sàn xuât chung: 500 triçu

- Chi phi bàn hàng và chi phi quàn lÿ doanh nghiêp: phân biên phi don vi: 2 2 0 0 0 d/dcrn vj và phân dinh phi chung cho cà chi phi bàn hàng và chi phi quàn lÿ doanh nghiêp là 300 triçu

Công ty X muôn dat duoc sue sinh loi trên vôn dâu tu - ROI

là 30%

Yêu câu: Hày djnh già sàn phâm theo phuong phàp dinh già công thêm vào chi phi?

G ià i:

* Tinh múc hoàn vôn mong muôn:

M úc hoàn vôn mong muôn = 2 tÿ dông x 30% = 600 (triçu dông)

* Tính giá bán theo phuong pháp xác dinh chi phi sán xuât toàn bô

- Xác dinh giá thánh sán xuât:

* Tinh giá bán theo phuong pháp truc tiêp

- Xác dinh biên phi don vj:

Bien phi don vi = 30.000+25.000 + 20.000 + 22.000 = 97.000(0)

- Xác djnh tÿ lç công thêm vào chi phi:

6.3.2 Xác djnh giá chuyén nhuong

Ngáy nay, su phát triên ngày càng manh më cüa nên sàn xuât quy mó lón, dói hói ra doi các tông công ty, các tâp doán Ion Mói tâp doán hay tông công ty bao gôm rât nhiêu don vi, doanh nghiêp

174

hoat dông m ang tinh chât dôc lâp tuong dôi vói nhau Trong quà trinh hoat dông kinh doanh cùa mình, càc don vi, thành viên truc thuôc tông tâp doàn hay cùng mot tông công ty không thê tránh khôi viêc cung câp sàn phâm, dich vu qua lai lân nhau Viêc dinh giá các sán phâm, djch vu m ang tinh chât nhu trên duoc goi là djnh già chuyên nhuong.

Nguyên tàc chung khi xàc djnh già chuyên nhuong nôi bô nhu sau:

- Phài dàm bào loi ich cùa các don vj thành viên trong cùng mot tông công ty, và dàm bào duoc loi ich chung toàn công ty

- Vi loi ich chung cùa công ty, các don vi thành viên phài cùng nhau phât huy tôi da nhùng mât thuân lçri và khâc phuc nhùng khô khan

- Viêc xàc dinh già chuyên nhuong phài dàm bào co sô dùng dàn cho viêc dành già hiêu quà kinh doanh cùa tùng don vi trong tông công ty

Thông thuông cô 3 càch dê xàc dinh già chuyên nhuong:

- Xàc djnh già chuyên nhuong theo biên phi san xuât sán phâm

- X á c dinh g ià ch u yên n h iro n g th e o g ià tri thj trirò n g

- Xàc djnh già chuyên nhuong theo già thuong luong

6.3.2.1 G'iâ c h u y ê n n h u o n g th e o b ie n p h i sà n x u â t san p h â m

Theo càch dinh già này, già chuyên nhuong duoc xàc djnh dùng bàng biên phi sàn xuât san phâm cua doanh nghiêp và không tinh thêm bât kÿ khoàn loi nhuân nào Biên phi san xuât san phâm bao gôm chi phi nguyên vât lieu truc tiêp, chi phi nhân công tm c

tiêp và biên phi sàn xuât chung S à dï chi tinh biên phi sàn xuât khi xàc dinh già chuyên nhuçng là dira vào quan diêm phân loai chi phi thành chi phi thcri kÿ và chi phi ngồi thài kÿ Nhin chung dơi vĩi tơng cơng ty, dinh phi luơn là khồn chi phi thạ kÿ và së duge bù dàp dây du trong kÿ Càch tinh tồn này dem giân, dê àp dung, tuy nhiên cơn bçc lơ nhiêu han chê sau:

- Trong tru o n g hçrp dành già kêt quà kinh doanh cùa càc don vj bàn sàn phâm thơng qua chi tiêu tÿ suât lgi nhuân hay tÿ suât hồn vơn dâu tu, së khơng thè dành già duge do dem vi bàn sàn phâm theo già chuyên nhugng biên phi sàn xuât khơng cơ lgi nhuân

- Khơng kiêm sồt duge tinh hinh thyc hiên dinh mire chi phi cùa càc dem vi thành viên, do dem vi thyc hiçn khâu cuịi cùng dà chiù hêt moi khồn chi phi làng phi hôc kém hiçu quà tù càc don

vi khàc, cơn câc don vj bàn sàn phâm chuyên hêt biên phi sàn phâm cho càc don vi cuịi cùng

Vi nhùng h^n chê nhu trên, nên khi xàc dinh già chuyên nhugng theo phucmg phàp này, nguịi ta thuơng cçng thêm vào biên phi sàn xuât 1 phân tiên nùa Phân tiên này chinh là sơ lgi nhuân bi mât di do càc don vi bàn sàn phâm khơng cung câp sàn phâm ra bên ngồi, mà dê phuc vu cho viçc sàn xuât nơi bơ trong tơng cơng ty

Già tiêu thy Biên phi sàn Sơ du dâm phi cùa hop dơng bên

Vi du: Trong tơng cơng ty A cơ 2 don vj thành viên là X và Y

So liçu vê sàn xuât sàn phâm cùa don vi X và Y nhu sau:

176

Chi tiêu Don vj X Don vj Y

1 Sô luong sàn xuât và tiêu

thu (sp)

1.000

3 Biên phi don vi (d) 300.000

4 Sô du dàm phi don vi (d) 200.000

Vây, theo ban công ty A nên quyêt dinh nhu thê nào nêu xàc djnh già chuyên nhugng theo biên phi san xuât?

Ta xàc djnh già chuyên nhuong theo biên phi sán xuât cua don vj X cho don vj Y nhu sau:

Già chuyên nhugng = 300.000 + 200.000 = 500.000 (d/sp)Nhu vây, nêu don vi Y mua sán phâm bên ngoài thi già mua

sê thâp hon già chuyên nhuong, do vây don vi Y nên mua sàn phâm

tù bên ngoài Trong tnrông hop mua ngoài, xét trên toàn tông công

ty së giàm dugc 2 0.0 0 0 0 0 0 d vi:

Mua nói bô: 1.000 sp x 500.000 = 500.000.000 d

Mua ngoài: 1.000 sp x 480.000 = 480.000.000 d

6.3.2.2 G ià ch u yê n n h u ç m g th e o g ià t h i trm 'm g

Dinh già chuyên nhuong theo thi truông tue là viêc xàc djnh giá bán dua trên già thj truông Doanh nghiêp cô thê tù chôi không cung câp sàn phâm cho doanh nghiçp ngi bô khàc nêu già nhuong bán thâp hon già thi truông Sù dung già thi truông làm càn cù dê chuyên nhuçng rât thich hop và thuân tien cho viêc dánh già kêt quà hoat dông kinh doanh cua các bô phân trong mot tô chùc doanh nghiçp Dây là cách dinh già khàc phuc dugc nhuge diêm cüa các

djnh giá theo biên phi sán xuât nhu dà nôi ô trên Tinh giâ chuyên nhuong theo giá thj truông giúp cho các nhà quàn lÿ doanh nghiêp

cô quyêt dinh dùng dân khi nào nên chuyên nhuong và khi nào thi không nên, cüng nhu dánh giá dúng quà trinh sinh loi cùa vôn dâu

tu tù các bô phân kinh doanh cùa minh

Nhùng nguyên tac cân phâi tuân thù khi xác dinh giá chuyên nhuong theo thi truong nhu sau:

- Phâi cô su nhât tri giùa các don vj bán và don vi mua vê giá

cá cùng nhu nhùng diêu kiên ràng buôc khàc

- Các don vj trong công ty phài cùng vi loi ich chung cùa công

ty, cùng nhau khàc phuc khô khan côn ton tai

- Phài thành lâp mot hôi dông trung gian cùa công ty dê giài quyêt nhùng bât dông giùa các bô phân vê giá chuyên nhugng

Dê tim hiêu rô hon vê djnh giá theo giá thj truông, ta xét vi du duôi dây:

Vi du: Giâ sù cô sô lieu vê sàn xuât sàn phâm cùa 2 xi nghiêp

thành viên A và B, trong cùng mot tông công ty nhu sau: dvt: 1 000 d

Biên phi sàn xuât 30

Don giâ mua ngoài loai phu tùng nhu cùa xi nghiêp A sàn xuât

178

cân phâi xét thêm câc yêu tô khàc, nhu nâng lue sàn xuât cùa xi nghiêp nhu thê nào, tinh hinh tiêu thu sàn phâm cùa xi nghiêp A cùng nhu câc chinh sâch vê khuyên mai, chiêt khâu cùa don vi cung câp sàn phâm bên ngoài công ty.

Trong truông hçrp giâ bân cùa xi nghiêp A cao hem giâ bân ngoài và xi nghiêp A dà huy dông hêt nâng lue sàn xuât thi rô ràng viêc xi nghiêp B mua sàn phâm tù câc doanh nghiêp là tât nhiên Côn trong truông hop xi nghiêp A chua hoat dông hêt công suât và

dà dâp ùng dugc dây dù hgp dông bên ngoài, thi viêc xi nghiêp B mua san phâm tù xi nghiêp A cùng cô thê xày ra

Xâc djnh giâ chuyên nhuong trong truông hgp này cùng càn

cû trên công thùc tinh giâ chuyên nhugng ô trên, và nêu don vj bân côn nâng lue sàn xuât nhàn rôi thi së xâc dinh pham vi giâ chuyên nhuong cô thê châp nhân dugc Giâ chuyên nhuong cô thê châp nhân dugc nàm trong pham vi giùa sô du dâm phi don vi cùa don vi bân sàn phâm vôi giâ thi truông cùa sàn phâm

6.3.3 Djnh giâ theo nguyên lieu sü’ dung và thôi gian lao dông

Djnh giâ dua theo thôi gian lao dông và nguyên lieu sù dung cùng là mot phuong phâp djnh giâ dua trên chi phi Phuong phâp này thuông dugc sù dung rông râi trong câc doanh nghiçp cung câp djeh vu trong nhiêu ngành nghê khâc nhau, vi du nhu: dich vu sùa

chüa (xe hai, trang thièt bi), dich vy tu van, dich vu in an, dich vy

kè tồn kièm tồn

Theo phuang phàp này, doanh nghièp thièt làp già sàn phàm hộc dich vu cän cir trèn thịi gian lao dịng và nguyèn lièu sù dyng cho sàn phàm hộc dich vy Già cùa sàn phàm hộc dich vu bao gĩm hai thành phàn: m ùc già tinh cho yèu tị thịi gian lao dịng và mire già tinh cho yèu tị nguyèn liéu sù dung Mùc già tinh cho tùng yèu tị duge tinh tồn sao cho bù dàp càc chi phi cùa sàn phàm hộc djch vu và dàm bào mùc sinh lai mong muịn

- M ùc cịng thèm vào chi phi lao dịng dè bù dàp càc chi phi chung (khịng bao gĩm chi phi luu trù và quàn ly nguyèn li£u)

- L ai nhuàn tinh cho mịt giị lao dịng tryc tièp dè giùp doanh nghièp dat duac sùc sinh lĩi mong muịn

Cịng thùc tinh già cho yèu tị thĩi gian lao dịng

Chi phi chung hàng nàm Mùc lai nhuàn

(khịng bao gịm chi phi luu trù mong muịn trèn

dịng + - z - +

h T in h g ià c h o y é u to n g u y è n v a i liè u s ù d u n g

Già cùa nguyèn li?u sù dyng duac xàc djnh gịm hai thành phàn:

- Chi phi nguyèn vàt li#u tryc tièp sù dyng cho sàn phàm ho$c dich vy

180

- Múc công thêm vào chi phi nguyên lieu dê bù dáp càc chi phi luu trù và quán lÿ nguyên lieu.

r

Chi phi nguyên

vât lieu su dung

* Vi du Công ty A chuyên in ân biên quâng cào Cô sô lieu

vê chi phi nhir sau:

- Lgi nhuân mong muôn: 7.000 d/h

- Dan già lao dông (bao gôm câ phu câp) 20.000 d/h

- Tông sô già lao dông trong nàm 25.000 h

- Chi phi chung trong nam:

+ Quán lÿ và luu trù NVL: 45.000.000 d

+ Chi phi chung khác (bào hiêm, khâu h ao ) 300.000.000 d

- Chi phi giây, phông in ân sir dung trong nâm 450.000.000

Khách hàng B cô dan dàt hàng yêu câu công ty A in biên quáng cào cô làn, công ty A uàc tinh chi phi su dung phông lua in

ân 10 OOO OOO <t và oân 500 g ià lao dông Hày dinh già sàn phâm cho công ty A?

( liai:

- Tinh già cho yêu tô thài gian lao dông:

+ D an già 1 già công lao dông: 20.000 d/h

- , • , 300.000.000

+ Mue cong them vao chi phi: - = 1 2 0 0 0 d/h

Tông cpng 39.000 d/h

- Tinh già cho yêu tô nguyên vât lieu:

+ Chi phi sù dung nguyên vât lieu: 10.000.000 (d)+ Mire cpng thêm vào chi phi NVL:

45.000.000 x 10 000 00 0 = j ooO.OOO(if)

- Djnh già công viêc in ân cho khách hàng B:

Già cùa viçc in ân = 39.000 x 500 + 11.000.000 = 30.500.000 (d)

6.3.4 Djnh già sän phâm mói

Djnh già sân phâm moi là mpt quyêt djnh nhiêu thách thùc

vâ rùi ro cao Dinh già sân phâm mói thuòng khó khan hon djnh già sân phâm dà ton tai rât nhiêu vi cô nhiêu yêu tô không chàc chân liên quan dên sân phâm mói nhu nhu câu, su canh tranh, chi phi sân xuât, là không chàc chân vâ khô dê du báo Chính vi thè, truóc khi quyêt dmh giá bán cho sân phâm moi, câc công ty thuông sù dung càc hinh thùc thù nghiçm tiêp thi dê giàm thiêu rùi ro do nhùng diêu không chàc chân dô gây ra Thông qua hinh thùc thuc nghiçm tiêp thi, công ty cô thê thu thâp dupe càc thông tin vê tinh hinh canh tranh, nhu câu, vâ mùc giâ mà thi truông cô thê châp nhân

Hai chiên lupe dinh già thuòng dupe sù dung khi dinh giâ sân phâm mói là chiên lupe djnh giâ thoàng và chiên lupe dinh giâ thâm nhâp

+ Loi nhuân mong muôn: 7.000 d/h

182

+ Chiên luge dinh già thoàng là ban dàu, mue già duge thiêt lâp tuong dôi cao dê thu Igi nhuân rôi giàm dân qua thói gian khi thi truòng dà m à rông và xuàt hiên su canh tranh Chiên luge djnh già này thuàng âp dung cho càc loai sàn phàm mang tinh dôc dào, già tri cao (vi du: diên thoai di dông, mày tinh xàch tay ) Khâch hàng sàn sàng chi trà già cao dê sô hùu duge sàn phàm.

+ Chiên luge dinh già thâm nhâp: Théo chiên luge dinh già này, mue già ban dàu duge thiêt lâp thâp dê nhanh chông duge thi truàng châp nhân và doanh nghiêp sè nhanh chiêm duge thi phân Ion Diêu này dôi hôi doanh nghiêp phài châp nhân hy sinh lgi nhuân trong ngàn han dê nhàm mue dich dat duge mot vi tri tôt trên thj trirông vê lâu dài Chiên luge djnh già này thuàng âp dung cho nhùng sàn phâm phô thông (vi du: càc sàn phâm diên tu thông dung) và công ty phài duong dâu vài canh tranh

6.3.5 Dinh giâ trong trirông hop dàc biêt

Chùng ta biêt rang, không phài tât câ càc quyêt djnh dinh già liên quan dên càc sàn phâm sàn xuàt hàng loat dêu nhu nhau, eô rât nhiêu quyêt dinh giâ liên quan dên càc truàng hgp dàc biêt hoàc bât thuàng Chàng han, nhu trong truàng hgp công ty nhân duge don dàt hàng eô sô lirgng nhiêu và chi mpt lân, hoàc don dàt hàng tù

n uae ngoai, la thi truong hoan toan moi va ho yeu càu mgt m ue gia dàc biêt cho don hàng và hoàc công ty dang hoat dông trong nhùng diêu kiên sau:

- Con nàng lue sàn xuât nhàn rôi

- Hoat dông trong diêu kiên khô khàn

- Phai duong dâu vài càc dôi thù canh tranh m an h

Tât cà nhùng tinh huông trên là nhùng truàng hop dàc biêt mà moi công ty phài xét toi khi dinh giá Các nhà quáxi lÿ cho rang, nhùng vân dê dàc biçt này có thê dirgc giài quyêt dê dàng bang cách dinh già theo biên phi (cách djnh già công thêm vào phân bien phi sàn xuât sàn phâm) Mô hình dinh già tông quât theo phuong pháp dinh già theo biên phi cô dang nhu sau:

Chi phi biên dôi

Sàn xuât chung khà biên xxx

Biên phi luu thông và quân lÿ xxx

(dê bù dàp dinh phi và dat loi nhuân mong muôn)

Già trân phân ânh m ùc già mà nhà công ty mong muôn dat dugc khi bân sàn phâm trong dài han Già sàn là giói han thâp nhât cùa già bán mà công ty có thè thiêt lâp cho sàn phâm, nó chinh là biên phi dê sàn xuât và tiêu thu sàn phâm Trong nhùng dieu kiçn dàc biçt, nhà quàn lÿ có thè xem xét pham vi linh hoat cùa m ùc già

dê quyêt dinh giá bán phù hop

184

CÂU HÖI VÀ BÀI TÂP CHlTONG 6

Câu h ò i ôn tâp

1 Liât kê và mô tà các nhân tô quan trçng ành huòng dên quyêt dinh vê giá bán

2 Vi giám dôc cùa mot doanh nghiêp phât biêu rang: “Già sàn phâm cùa doanh nghiçp chùng ta dugc xàc dinh bòi thj truòng Chi phi sân xuât sàn phâm là không thich hgp cho viêc thiêt lâp già bán.” Ban hày binh luán vê phát biêu cùa vi giám dôc này

3 “Trong viçc xem xét hành dông cùa dôi thù canh tranh, viçc dinh vj sàn phâm cùa doanh nghiçp là diêu hêt sue quan trong.” Hày giài thich câu phât biêu này

4 Trinh bày công thirc xác dinh giá bán dira trên phuong phàp dinh già công thêm vào chi phi Khi àp dung công thirc này trong dinh già, nhùng loai chi phi nào cô thê dugc sù dung là thành phân chi phi trong công thirc này?

5 Hày trinh bày các lgi ich cùa viêc xác djnh giá bán dua trên biên phi

6 Hày trinh bày phuong pháp dinh giá bán dua trên thôi gian lao dông và nguyên lieu su dung

7 Hày giài thich tâm quan trong cùa vân dê côn thira nâng lue hoat dpng trong viçc djnh già dâu thâu canh tranh

185

l i a i tâp

Bài tâp 1: Công ty Anh Nam chuyên buôn bân gô, Công ty cô

du kiên sàn xuât sàn phâm bàn ghê cao câp bâng nhùng loai gô nhôm 2, câc thông tin liên quan dên viêc sàn xuât này nhu sau:

- Dinh mire 1 bô bàn ghê salon cô trung: 0,5m3

- Guong: lm 2; don giâ : 120.000d/m2

- Biên phi sàn xuât chung: 150.000d/bô

- Tông dinh phi sàn xuât chung: 1 lO.OOO.OOOd/nàm

- Biên phi bân hàng và quàn lÿ: 130.000d/bô

- Tông dinh phi bân hàng và quàn lÿ doanh nghiêp:

120.0 0 0.0 0 0d

- Du kiên trong nâm sàn xuât và tiêu thy khoàng: 50 bô salon co trung

- Vôn dâu tu: 1 000.000.000d

- Tÿ lê hoàn vôn dâu tu mong muôn: 9%.

Yêu e a u : Dinh giâ bân bô bàn ghê cao câp trên theo p hum g

phâp:

1) Dua vào phuong phâp xâc djnh chi phi truc tiêp

2) Dua vào phuong phâp xâc dinh chi phi sàn xuât toàn bô

186

Bài tâp 2: Xi nghiêp muôi Sa Huÿnh san xuât muôi iôt dông gôi, cô thông tin vê sàn xuât và chi phi liên quan trong thâng 1/N nhu sau:

+ Giâ bân : 3.500d/gôi (khôi lirong tmh 500g)

+ Chi phi nguyên lieu (muôi, hàm luçmg 1 - ôt): 900d/gôi+ Chi phi nhân công (sàn xuât, dông gôi): 800d/gôi

+ Biên phi bân hàng và quan lÿ doanh nghiêp: lOOd/gôi

+ Djnh phi bân hàng và quan lÿ doanh nghiêp:

2 0.0 0 0.0 0 0d/thâng+ Sô lugng thành phâm san xuât nhâp kho trong thâng 1/N: 20 tân muôi

+ Sô luçmg thành phâm muôi iôt xuât bân: 18 tân

+ Không cô thành phâm ton kho dâu kÿ

Yêu câu: Lâp bâo câo thu nhâp cua xi nghiçp trong thâng 1/N

theo giâ thành sàn xuât toàn bô và giâ thành sàn xuât theo biên phi (chi phi truc tiêp)

Anh (chi) cô nhân xét gi vê kêt quâ lâi (lô) vùa tmh trong 2 bâo câo, giài thich?

Bài tâp 3: Công ty A vùa thiêt kê duoc mot mâu sàn phâm moi vôi câc thông tin kê hoach sàn xuât trong 1 nàm nhu sau:

a Vôn dâu tu 13.500.000.000 d, công ty mong muôn mot mùc hoàn vôn dâu tu là 24%/nàm trên sàn phâm này

b Dinh mùc vê chi phi sàn xuât cho sàn phâm moi nhu sau:

Chi tièu Sô lirffng Don già

Chi phi sàn xuât chung (1/5 là biên phi) 2,4 già 125.000d/già

c Trong chi phí bán hàng và quàn lÿ chi có hoa hòng bàn hàng

là 9.000 d/l sàn phàm, càc chi phi là dinh phi và cu thè nhu sau:

+ Quàng cào và chi phi khàc: 600.000.000 d

d Tòng so g ià lao dong truc tiêp du kiên dành cho sàn phàm

m ài này là 38.400 già

Yèu c a u :

1) Dùng phuang phàp dinh già bàn sàn phàm dua vào già thành sàn xuât sàn phàm:

a) Tinh tÿ lç phân tram phân chi phi täng thêm

b) Lap bàng tinh già bàn cho sàn phàm

c) Già sù còng ty bàn hêt sàn phàm dugc sàn xuàt ra vài già

d à tin h , h à y la p b á o c à o tliu ìiliàp

2) Dùng phuong phàp djnh già bàn sàn phàm dua vào bièn phi trong già thành toàn bò cùa sàn phàm:

a) Tinh tÿ lê phân tram phân chi phi tàng thêm

b) Làp bàng tinh già bàn cho sàn phàm

c) Già sù công ty bàn hêt sàn phàm dugc sàn xuàt ra vài già

dà tinh, hày làp báo cào thu nhàp theo lai trên bièn phi

188

3) Vài näm sau, nhu câu vê loai sàn phâm này giám nhanh do nhùng khó khan vê kinh té, còng ty dir dinh bàn san phâm cùa

minh cho càc diém bàn lé vói khòi luong lón de nhùng co so này

bàn ra ngoài duói nhàn hièu cua ho Theo ban, già bàn có thè diéu chinh trong khoàng nào?

Bài tàp 4: Công ty B dang du kiên sàn xuât mot loai san phâm mài X vói càc sô lieu kê hoach có liên quan 1 näm nhu sau:

- Sàn luong du kiên hàng nâm: 2 0 0 0 0 sp

- Biên phi don vj:

+ Nguyên lieu truc tiêp: 8.000 d/sp

+ Lao dông trac tiêp: 12.000 d/sp

+ Biên phi sàn xuât chung: 3.000 d/sp

+ Biên phi bàn hàng và quàn lÿ doanh nghiêp: 2.000 d/sp

- Tông dinh phi phân bô cho sàn phâm moi hàng näm:

+ Djnh phi sàn xuât chung: 300.000.000 d

+ Dinh phi bàn hàng và quàn lÿ: 250.000.000d

Vôn dâu tu dê sàn xuât sàn phâm này uôc tinh là4.000.000.000 d Công ty mong m uôn hoàn vôn trong 8 nâm

Yêu câu: Hày dùng cà hai phuong phàp xàc djnh theo chi phi

sàn xuât toàn bô và già phi truc tiêp dê tinh già bàn cho sàn phâm này theo nhùng thông tin trên

Bài tâp 5: Bô phân Audio cùa công ty Sony sàn xuât mot loai

loa dùng rông rài trong viêc sàn xuât càc mây nghe nhac Chi phi vê loai loa này nhu sau:

+ Già bàn trên thi truóng trung gian: 600.000d/sp

+ Biên phi don vi sàn phàm: 420.000d/sp

+ Binh phi binh quân mot sàn phâm (dira vào công suât): 80.000d/sp

+ Công suât (sô luong sàn phâm sàn xuât hàng näm): 25.000 sp

Hi- Fi là mot bô phàn khàc cùa công ty Bô phàn này su dung loai loa nói trên dê sàn xuât sàn phâm chinh cùa nó Nhu càu hàng nàm ò dày là 5.000 loa Bò phàn Hi- Fi nhàn duoc bâo già vè loai loa tuong duong là 600.000 d/sp trù di 5% chiêt khâu bàn hàng

Yèu c à u :

1) Già sù ràng bô phàn Audio bàn duoc 20.000 loa hàng nàm cho khàch hàng bèn ngoài và 2 bô phàn này dugc xem là nhùng trung tâm dâu tu dòc làp thi già chuyên nhuong theo ban së là bao nhiêu? Tai sao?

2) Già sù ràng bô phàn Audio có thè bàn hêt duoc so loa duoc sàn xuât hàng nàm cho khàch hàng bèn ngoài Già chuyên nhugng lùc này có thay dôi không? Giài thich?

Bài tàp 6: Sô lieu vê chi phi, vôn dâu tu và m ùc sàn lugng du kiên cùa công ty sàn xuât lò nuông bânh nhu sau:

Biên phi don vj = $10

Djnh phi = $300.000

Sàn luong du kiên = 50.000

Vôn dâu tu (tông tài sàn) = $1.000.000

Yêu c à u :

1 Xàc djnh già bàn cho mot sàn phâm lò nuông bành dê công

ty có thê dat duoc ty lê hoàn vôn ROI là 20%

190

2 Già sir rang, nhu câu tiêu thu san phâm cua công ty dirçc xâc dinh tlieo qui luât nhu sau:

Q = 1 0 0 0 0 0 -3 000PVài già bàn dä thiêt lâp (ó câu a) thi công ty tiêu thu duoc bao nhiêu san phâm lô nuông Luc này tông doanh thu, tông chi phi va loi nhuân cua công ty là bao nhiêu Tinh suât thu loi ROI mà công

ty dat duoc lúe này

Bài tâp 7: Sô liêu vê chi phi và tinh hinh sàn xuât san phâm X tai mot công ty duoc ghi nhân nhu sau: dvt: 1.000 d

Biên phi sàn xuât: 400

Binh phi san xuât: 250

Biên plu bàn hàng và quan lÿ doanh nghiêp: 50

Bjnh phi bàn hàng và quan lÿ doanh nghiêp: 100

Càc chi phi này là chi phi tinh cho mot don vi sàn phâm và duçrc uôc tinh cho mire sàn xuât và tiêu thu 480 sàn phâm môi nâm Loi nhuân mue tiêu cua công ty là 60.000

Yêu ea u : Hày xàc djnh mire công thêm vào chi phi và xàc

dinh già bàn sàn phâm, bang eàch su dung công thirc xàc dinh già bàn công thêm vào chi phi trong càc truông hop:

1 Theo phuong phàp chi phi toàn bô

2 Theo phuong phàp truc tiêp

Bài tâp 8: SH là công ty chuyên lâp dât hê thông lô suôi chocàc ngôi nhà moi Công ty dinh già cho djeh vu cua dich bang

phuong phàp djnh già theo thôi gian và nguyên liêu su dung Càc

sô liêu uôc tinh cho hoat dông cùa công ty trong nâm 2 0 0x nhu sau:

B on già lao dông (bao gôm cà phu câp) $ 16.00/giô

Chi phi chung trong näm:

• Quàn lÿ và luu trù NVL $25.000

• Chi phi chung khâc (tiên ich, bào hiêm, khâu hao, luong gián tiê p , ) $108.000

Chi phi phu tùng sù dung trong nàm $250.000

Công ty yêu câu mot m ùc lai nhuân tinh cho m pt g ià lao dông là $4, nhung không tinh mùc công thêm vào chi phi nguyên lieu sù dung

Nhà quàn lÿ cùa công ty dang tinh toàn mùc già tinh cho mot công viêc càn sù dung 400 g ià lao dông và sù dimg hêt $60.000 nguyên lieu và phu tùng

Yêu c â u :

1 Viêt càc công thùc xàc dinh mùc già tinh cho thành phân lao dông và m ùc già tinh cho thành phân nguyên hêu

2 Xàc dinh m ùc già tinh cho công viêc nêu trên

3 M ùc già tinh cho công viçc sè nhu thê nào nêu công ty cpng thêm m ùc là i 15% tinh trên chi phi nguyên liçu và phy tùng sir d \in g (hao gôm cà chi phi quàn lÿ và lin i trfr nguyên liç u )?

Tông sô g ià lao dông trong nàm 12.000 già

192

C huom g 7

LAP DU TOÁN SÀN XUÁT KINH DOANH

7.1 NHLfNG VÁN DÉ CHUNG VÈ DU' TOÁN SAN XUÂT KINH DOANH

7.1.1 K hâi niêm và ÿ nghia cua du toan sän xuât kinh doanhViêc xàc dinh chien luge kinh doanh cô y nghïa vô cùng quan trong trong viêc ton tai, phát triên bên vùng cua các doanh nghiêp Xàc dinh chiên luoc kinh doanh dôi hoi các nhà quan tri pliai lâp du toán sán xuât kinh doanh Lâp du toán san xuât kinh doanh là viêc

du kiên (kê hoach) nhùng chi tiêu san xuât kinh doanh mot cách chi tiêt, phù hgp vói yêu câu quán lÿ eu thê cua doanh nghiêp Du toán con dirge xem là viêc tính toán, du kiên phôi hop giùa càc mue tiêu cân dat duoc vói khà nàng huy dông các nguôn lue trong quà trinh hoat dông sán xuât kinh doanh theo các chi tiêu sô luong, già tri trong khoàng thôi gian nhât dinh trong tirong lai

Trong các doanh nghiêp, viêc lâp du toán cô y nghïa vô cùng

quan trong trong công tác quán tri doanh nghiêp

- D u toán nhu mot bùc tranh tông thê bao quàt toàn bô thông tin vê kê hoach sàn xuât, kinh doanh trong tùng thôi kÿ eu thê và cà quà trinh sàn xuât kinh doanh Tù dó, các nhà quán tri dua ra các giài phàp dê dat duoc nhùng mue tiêu dê ra trong tuong lai

- Du toán là co sô dê các nhà quàn tri thuc hiên công tác kiêm tra, giám sát quá trinh sán xuât kinh doanh và dánh già kêt quà và biên phàp thuc hiên

- Dir toán là ca sà giùp doanh nghiêp phôi hop sir dung, khai thàc tôt han các nguôn lire, các hoat dông, các bô phân dàm bào thuc hiên mue tiêu cua doanh nghiêp.

- Du toán là ca sà dê phât hiên, ngân ngùa và han chê nhùng rui ro trong quà trinh hoat dông

Xây dung du toán cô thê duac lâp nêng cho tùng bô phân, tùng dan v¡ truc thuôc và tông hop chung toàn doanh nghiêp Du toán cùng cô thê duac lâp cho cà kÿ kinh doanh (nàm) hoâc duac lâp cho tùng giai doan (theo quÿ)

7.1.2 Hê thông du toán sán xuât kinh doanh ô‘ doanh nghiêp

Hoat dông sàn xuât kinh doanh cua doanh nghiêp là mQt hoat dçng bao gôm nhiêu quà trinh cô liên quan mât thiêt dên nhau nhu: quà trinh mua hàng, quà trinh sàn xuât, quà trinh tiêu thu sàn phâm Môi quà trinh khâc nhau cùng cô yêu câu quán lÿ khâc nhau, dôi hôi các chi tiêu du toán riêng cho tùng quà trinh cüng khâc nhau Tuy nhiên, khi lâp chi tiêu du toán, phái luôn dât nô trong môi quan

hê bien chùng, chât che vói các chi tiêu du toán khâc

Hê thông du toán sán xuât kinh doanh à doanh nghiêp bào

gôm các chi tiêu du toán sau:

D u toán v ô n bân g tien.

- Du toán hàng ton kho

- Du toán sàn luang sán xuât hàng hôa, dich vu

- Du toán chi phi sàn xuât sán phâm, dich vu

- Du toán chi phi bán hàng

- Du toán chi phi quàn lÿ doanh nghiêp

- Du toán già vôn hàng bán

194

- Dir toán kêt quá kinh doanh.

- Du toán Bang cân dôi kê toán

S o d ò 7.1: H ê thong du• toán sün x u â t k in h doanh häng nänt

7.1.3 T r i u l i tu x ä ) (Ju n g d u to á n san x u â t k in h d o a n h

Xây dung du toán sán xuât kinh doanh phái phú hop vói tùng tình hình cua doanh nghiêp, không có mot bán du toán chung cho tát cá càc doanh nghiêp Do dó, yéu càu dâu tiên trong viêc lâp du toán sàn xuât kinh doanh chính là phái can cú vào kha nàng, diêu kiên cua dem vj và yêu câu cua thi truóng xây dung du toán sàn xuât kinh doanh cùa don vj chuyên cho câp trên

Sau khi nhân dugc du toân cùa câc câp dirai gùi lên, câp trên

së tông hop sô lieu cùa câc don vi câp duôi dê nghiên ciru, dông gôp y kiên, chuyên cho nhâ quân tri câp diroi sira chùa bô sung.Câc nhâ quân trj câp duôi sau khi duac nhân lai du toân dà

duac bô sung, dông gôp y kiên së hoàn chinh lai du toân rôi gui lên

câp trên dê phê chuân và trô thành du toân chinh thirc

Trinh tu lâp du toân nêu trên không nhùng phât huy quyên chù dông, sâng tao và tinh sât thuc bàng du toân cùa don vi câp duôi mà côn tang cuông su kiêm tra, giâm sât cùa câc dan vi câp trên

S<rdô 7.2: T rin h tu chuâ n h i d u toân

7.2 XÂY DUNG DINH MÜC CHI PHÎ SÂN XUÂT KINH DOANH

7.2.1 Khâi niêm, yêu câu và phân loai djnh m ue chi phi

Xây dung djnh mue chi phi là viêc xâc djnh sô tiên tôi thiêu

dê hoàn thành mot don vj sân phâm, dich vu hoâc công viçc nhât djnh Dinh mue chi phi và du toân chi phi cô môi quan hç chàt chë vôi nhau, vi viêc xây dung dinh m ue chi phi nhàm xâc dinh chi phi196