Giáo trình kế toán tài chính 3 phần 1

- Càc hoat dông trung gian thuang mai: là càc hoat dpng cùa càc thiromg nhân nhàm thyc hiçn càc giao djch thuang mai cho mpt hp |c mpt so thuang nhân khác, bao gom: nhân uy nhiêm, môi g

DAI HOC THAI NGUYEN

NG DAI HOC KINH TÉ & QUÂN TRÌ KINH DOANH

PGS.TS NGUYEN T H | LOI, TS M A TH j HUO'NG

, 03 - 55

M A S Ó

: -DHTN-2016

M V C LVC

Chvtmg 1. KÉ TOÁN TRONG DOANH N G H lfP KINH DOANH

1.1 Nhùng vàn de chung ve ké toàn trong doanh nghièp kinh

doanh thuomg m^i nói d ia 8

1.2 Tinh già hàng hoà trong kinh doanh thuang m^i nói dia 11

1.3 Kè toán tóng hgp luán chuyén hàng hóa 14

Chmmg 2. KÉ TOÁN TRONG DOANH NGH IÈP KINH DOANH XUÁT - NHÁP KHÁU 78

2.1 Nhùng vàn de chung vè kè toàn trong doanh nghièp kinh doanh xuàt - nhàp khau 78

2.2 Ké toàn nghièp vu xuàt kh au 86

2.3 Ke toàn nghièp vy nhàp khau hàng hóa 102

2.4 Ke toàn hàng hóa kho bào thué 117

Chutrng J KÉ TOÁN IKONCi DOANH N G H lEP KINH DOANH XÁY L Á P 131

3.1 Khài quàt vè còng tàc kè toàn cùa càc doanh nghièp xày làp 131

3.2 Kè toàn chi phi sàn xuàt và già thành sàn phàm xày làp 133

3.3 Kè toàn tièu thy sàn phàm xày làp 165

3.4 Kè toàn chi phi bào hành còng trình xày là p 173

3.5 Dàc diém kè toàn theo phiromg thùc khoàn trong xày làp 175

Chitamg 4 KÉ TOÁN TRONG DOANH NGHIÉP KINH DOANH

4.1 Bàc diém hoat dçmg kinh doanh du ljch và dich vy nhà hàng, khách san 186

4 2 Nqí dung chi phi kinh doanh du ljch và dich vy nhà hàng, khách san 1894.3 Kê toán chi phi và tinh già thành hoat dpng kinh doanh du ljch và dich w nhà hàng, khách s a n 1914.4 Kê toán doanh thu, chi phi và xàc dinh kêt quâ kinh doanh du ljch, djch vu nhà hàng, khách sgn 207TÀI LIEU TH AM K H Â O 221

4

DANH M y C C H Ü VIÈ T T ÁT

BHXH Báo hiém xä hç>i

LÒ I N Ó I D À U

Hiçn nay, Kê toán tài chính 3 là hpc phân bât bupc trong chucmg

trinh dào tao chuyên ngành Kê toán tong hçrp cùa Truòng Dai hpc Kinh tê

& Quán tri Kinh doanh (DHKT & QTKD) - Dai hpc Thài Nguyên (DHTN) Trong nhùng nàm gân dây, cùng vói su thay doi manh më cùa hç thông vàn bàn pháp quy vè ké toán và kiêm toán, npi dung công tâc ké toán trong các doanh nghiêp thupc mpi thành phân kinh tè càn chinh sua,

bo sung dé dàp irng nhu eau cùa nèn kinh té thj truòng và su hpi nhâp cùa Viçt Nam vói nèn kinh té thé gicri Dé phyc vu kjp theri chucmg trinh dào tao cùa Truòng DHKT & QTKD - DHTN trong giai doan mói, dáp ùng yêu càu doi moi npi dung và phuang pháp giàng day nhäm nâng cao chât lupng dào tao cùa nhà truòng, tàp thé giáo viên Bp môn Kê tpán doanh

nghiçp dâ biên soan giáo trinh Ke toán tài chinh 3 cung câp kiên thùc

chuyên mon nghiêp vy vê kê toán trong các doanh nghiçp kinh doanh thuerng mai npi dja, doanh nghiêp kinh doanh xuât nhâp khâu, doanh nghiçp kinh doanh xây läp và doanh nghiêp kinh doanh dich vy và du lich Dây së là tài liêu thiêt thuc, hùu ich cho công tâc giàng day, hpc tâp và nghiên cùu môn hpc này à truòng cùng nhu trong to chúc công tâc kê toán

ó các doanh nghiêp nói trên, cho càn bp quàn lÿ và nhùng nguài quan tâm dên lïnh vue kê toán tai các doanh nghiêp

Trong quà trinh biên soan, tâp thé tâc già dà câp nhât các quy djnh mài nhât vê kê toán và kiém toán, däc biçt là Thông tu sô 200/2014/TT- BTC Huóng dan Chê dp kê toán Doanh nghiêp, cùa Bp Tài Chinh ban hành ngày 22 thàng 12 näm 2014, sua doi, bo sung theo Thông tu sô 53/2016/TT- BTC cùa Bp Tài Chinh, ban hành ngày 21/03/2016, các chuân myc mài nhât vè ké tpàn Viçt Nam, tham khào, hpc hôi nhiêu tài liêu cùa các tâc già khác dé giáo trinh có npi dung khoa hpc, phú hpp cá vê lÿ luán và thuc tien.6

Giâo trinh Ke toân lài chinh 3 do PGS.TS Nguyen Thi Loi và TS Ma

Thi Huàng dông chù biên Tham gia bien soan giâo trinh gôm cô:

1 TS Do Hong Hanh - Bp mon Hê thông thông tin, Ths Nguyen Thi Tuân - Phô Truàng Bp mon Kiém toân, Truong DHKT & QTKD - DHTN: (Biên soan Chuong 1)

2 TS Ma Thi Hucrng - Phô Truàng Khoa Kê toân, Truàng DHKT & QTKD - DHTN: (Biên soan Chuomg 2)

3 ThS Nguyen Thi Nga - Truông Bp mon Kè toân doanh nghiêp Truong DHKT & QTKD - DHTN, TS Dâm Thanh Thuÿ - Truàng Bp mon Quân lÿ kinh tê, Truàng DHKT & QTKD - DHTN: (Biên soan Chuong 3)

4 PGS TS Nguyèn Thi Lài - Truàng Dai hpc Kinh tê Quoc dân: (Biên soan Chuong 4)

Trong quâ trinh biên soan giâo trinh này, chùng tôi dâ nhân dupe nhiêu su giup dâ và dông gôp quÿ bâu cùa câc chuyên gia nghiên cùu vè ké toân và câc dong nghiêp Mac dù dâ cô su no lue rât lôn nhung giâo trinh không thé trânh khôi nhùng khiêm khuyét nhât djnh Tâp thé tâc giâ rât mong muôn nhân dupe nhùng gôp y tù phia câc ban dpc, câc dông nghiêp

và sinh viên

Chüng tôi xin chân thành câm an

TÂP THÉ TÂC OIÀ

7

C h u im g 1

KE TỘN TRONG DOANH N G H l f P

KINH DOANH T H l/O N G MAI N 0 I D |A

1.1 Nhirng van de chung ve ke tộn trong doanh nghiep kinh doanh thinnig mai noi dia

1.1.1 Bäc dient cüa hoat dưng kinh doanh thuim g mai noi dia

Thucmg mai lä khäu trung gian noi lien giüa sän xuät voi tieu düng Hoat dong thuong mai lä viec thuc hien mpt hay nhieu hanh vi cüa thucmg nhän läm phat sinh quyen l(ri vä nghia vu giüa cac thuong nhän vori nhau, giüa thucmg nhän vcri cäc ben cư lien quan, bao gom viec mua bän häng hộ, cung cäp dich vy thucmg mai vä cäc hoat dưng xüc tien thuong mai nhäm myc dich lpi nhuän hộc nhäm thuc hi^n cäc chinh säch kinh te - xä hoi Thucmg nhän cư the lä cäc cä nhän cư du näng luc hänh vi dän su day dü; cäc hp gia dinh, to hpp hộc cäc doanh nghipp thupc cäc thänh phän kinh te thänh läp thep qui dinh cüa phäp luat Thuong mai npi dja lä nhung hoat dpng thuong mai dien ra trong pham vi mpt länh tho, mpt dät nuưc chua vupt qua bien gioi cüa mpt quoc gia ho$c mpt khu vuc däc bi?t thep quy dinh cüa phäp luät mpt quoc gia

Kinh doanh thuong mai noi dia bao gom cäc hoat dưng chti yeu sau:

- Hoat dưng mua bän häng hưa: lä hoat dưng thuong mai mä theo dư

ben bän cư nghia vy giao häng hưa - chuyen quyen so huu häng hưa cho ben mua vä nhän ve quyen so huy cäc khộn tien hpäc tucmg duomg tien cưn ben mua cư nghia vy thanh tộn cho ben bän theo thưa thuän dưng thcn nhän

ve quyen so huu häng hưa

8

- Hoat dçng cung i'mg djch vu: là hoat dpng thuang mai theo dó mpt

ben cung ùng có nghïa vu thyc hiçn djch vu cho mpt bên khâc và nhân vè quyên sà hùu càc khoàn tien hoac tuang duong tien côn bên nhân cung ùng djch vu có nghïa vu thanh toàn cho bên cung ùng và nhân quyên sù dung dich vu theo thôa thuàn

- Hoat dông xitc tien thuang mai: là nhùng hoat dông nhàm thûc dây, tim kiêm co hpi mua bàn hàng hôa, cung ùng dich vu, bao gòm càc hoat

dpng nhir: khuyên mai, quàng cào, trién làm, hpi chp thuang mai,

- Càc hoat dông trung gian thuang mai: là càc hoat dpng cùa càc

thiromg nhân nhàm thyc hiçn càc giao djch thuang mai cho mpt hp |c mpt so thuang nhân khác, bao gom: nhân uy nhiêm, môi giài thuang mai, ùy thâc mua bàn hàng hóa, dai lÿ thuang mai,

- Càc hoat dçng kinh doanh thuang mai khâc: gia công, dâu già,

dâu thàu,

Hoçt dçng kinh doanh thuang mgi nçi dja có mçt so däc diéni chù yen sau:

- i ¿ hoçt dpng Ooi tuang kinh doanh trong hoat dpng thuang mai là

hàng hôa Hàng hoà trong kinh doanh thuang mai có thé có hay không có hinh thái vât chát và chù yéu là do doanh nghiçp mua ve vói mue dich dé bàn Hàng hôa trong doanh nghiçp thuang mai dupe hinh thành chù yéu do

m u a n g o à i, n g o ài ra con c ó th e hin h th à n h t ù nh p n g ô p v o n , nh $ n b ic u t^ng,viçn trp, thu hoi càc khoàn dâu tu, thu hoi công np, Hoat dpng kinh té ca bàn cùa càc doanh nghiçp kinh doanh thuang mai theo chu trinh luu chuyén hàng DÓ là su tong hpp càc hoat dpng thupc càc quà trinh mua hàng, bàn hàng, và du trù hàng hpà Do vây néu xét theo quy trinh hoat dpng thi ké toàn trong càc doanh nghiçp kinh doanh thuang mai bao gom: ké toàn quà trinh mua hàng, ké toàn quà trinh bàn hàng và ké toàn du trù hàng hôa

- Ve phuang thûc luu chuyén hàng hoà: Luu chuyén hàng hoà trong

kinh doanh thuang mai có thé theo mpt trong hai phuang thûc là bàn buòn

9

và bàn lé Bàn buôn hàng hoà là bàn cho ngirài kinh doanh trung gian chu không bàn thàng cho nguài tièu dùng và thiràng vái sô lupng 1cm Bàn lè hàng hoà là viçc bàn thäng cho nguài tièu dùng thuang vái sô luçmg nhô.

- Vê tô chúc kinh doanh To chúc kinh doanh thuang mai có thé theo

nhièu mô hinh khàc nhau nhu to chúc công ty bàn buôn, bàn lè, công ty kinh doanh tong hop, công ty môi giài, công ty xùc tiên thuang mai

- Vê s u vân dông cùa hàng hoà: Su vân dpng cùa hàng hoà trong kinh

doanh thuang m^i cùng không giông nhau, mà tuÿ thuôc vào nguôn hàng và ngành hàng (hàng công - nghê phâm, hàng nông, lâm, thùy hài sàn, hàng thuc phâm, hàng tièu dùng, hàng tu liêu lao dông ) Do dô, chi phi thu mua

và thcri gian luu chuyén hàng hoà cùng khàc nhau

Nhu vây, hoat dông kinh doanh thuang mai nói chung có pham vi và dôi tuang kinh doanh tuang dôi rông và phong phïi Tuy nhiên, chuang này chi dê câp den công tac kê toàn hoat dông kinh doanh hàng hôa trong doanh nghiçp thuang mai không bao gôm hàng hôa bât dông san dâu tu 1.1.2 Tông quan ve k é toàn trong càc doanh nghiçp kinh doanh thuang mai nçi dia

Doanh nghièp kinh doanh thuang m^i nôi dia có thé tùy theo quy mô, dieu kiên eu thé dé lua chon àp dung mot trong hai ché dô kê toàn:

1/ Chê dp kê toàn àp dung cho moi loßi hinh doanh nghièp duac ban hành theo Thông tu sô 200/2014/TT-BTC ban hành ngày 22 thàng 12 riâm

2014 àp dung cho càc doanh nghièp nhà nuàc và càc doanh nghièp có quy

mô Ion (gçi tât là Thông tu so 200), chinh sùa và bo sung theo thông tu so 53/2016/TT - BTC ban hành ngày 21/03/2016 àp dung dôi vái càc doanh nghièp thupc mpi thành phân kinh tê và càc doanh nghiçp có quy mô nhô và vùa dupe vân dung thep thông tu này dé kê tpàn phù hçrp vái d£c diém kinh doanh và yêu câu quàn lÿ (gpi tât là Thông tu so 53);

2/ Ché dp ké toàn àp dung cho doanh nghiçp có quy mô nhô và vùa duac ban hành theo Quyét djnh 48/2006/QD-BTC ban hành ngày 14 thàng 9

nám 2006 cua Bp truóng Bó Tai chinh (gpi tát la Quyét dinh so 48) Tuy nhién, ph^m vi món hpc Ké toán tái chinh 3 chi nghién cúu các doanh nghiép

áp dyng che dp ké toán theo Thóng tu só 200 Tren thuc té lTnh vuc kinh doanh cúa các doanh nghiép rát da dang, moi doanh nghiép khóng chi kinh doanh mpt lính vuc má cón thuc hién kinh doanh nhiéu loai ngánh nghé, ITnh vuc Theo cách tiép can phó bién hién nay, nguoi hoc sau khi dupc trang bi kién thúc vé nguyén ly ké toán sé nghién cúu vé tó chúc cóng tác ké toán trong cac doanh nghiép sán xuát lá loai hinh doanh nghiép hpi tu khá dáy dú các phán hánh ké toán tú kháu Du trú - Sán xuát - Tiéu thu vá xác dinh két quá kinh doanh trong doanh nghiép Doanh nghiép kinh doanh thucmg mai cung lá mpt loai hinh doanh nghiép thupc dói tupng áp dyng ché dp ké toán ban hánh Thóng tu so 200, viéc hach toán ké toán cúa mpt só các phán hánh chinh nhu: ké toán nguyén liéu, vát üéu vá cóng cu dgng cu, ké toán tái sán

co dinh, ké toán tién luomg vá các khoán trích theo lucmg, trong các doanh nghiép náy tucmg tu nhu ké toán trong các doanh nghiép sán xuát dá gicn thiqu trong món hpc Ké toán tái chinh hpc phán 1 vá hpc phán 2

Do dác thú cúa các doanh nghiép kinh doanh thucmg mgi nhu dá néu trén, trong chuang náy chúng tói chi táp trung giói thiéu nhúng npi dung mang tính chát dác trung cua ké toán trong các kinh doanh thucrng mai npi dia, cu thé: Tính giá háng hóa trong kinh doanh thucrng mai npi dia, Ké toán chi tiét háng hóa, Ké toán tóng hpp quá trinh luán chuyén háng hóa (bao góm ké toán quá trinh mua háng vá ké toán bán háng) theo phucmg pháp ké khai thucrng xuyén vá theo phuang pháp kiém ké djnh ky

1.2 Tính giá háng hoá trong kinh doanh thu'ong mai n§i dja

Háng hoá nháp, xuát kho trong kinh doanh thucmg mai npi dja theo quy djnh dupc tính theo giá góc quy djnh trong Chuán muc ké toán só 02 - Háng ton kho Giá thuc té cúa háng hoá mua váo tuy thupc váo túng nguón háng khác nhau Cu thé:

1.2.1 Tính giá háng hóa nhap kho

Tr¡ giá nháp kho cúa háng hoá dupc xác dinh theo nguyén tác giá góc túc lá góm toán bp chi phí truc tiép lién quan dén háng hóa tai thcyi diém

11

tính giá Cách xác dinh tri giá thyc té háng hóa tuy thupc váo túng nguón hinh thánh nén háng hóa Cy thé:

- Háng hoá mua ngoái: Giá thuc té cúa háng hóa mua ngoái góm hai

bp phán chi phí dupc theo doi hach toán riéng lá tri giá thuc té mua vá chi phí thu mua háng hóa, trong dó:

+ Trj giá thuc té mua cúa háng hóa góm giá mua trén hóa don da trú (-) các khoán giám trú háng mua dupc huang (giám giá, chiét kháu thirong mai) cpng (+) các khoán thué khóng dupc hoán 1 ai vá các chi phí khác néu có (chi phí hoán thién háng hóa) Truong hop, khi mua háng ton kho kém theo thiét bj phy túng thay thé phái ghi nhán theo giá tri hop ly cúa tirng lo^i, giá tri háng mua báng tong giá tri háng mua trir di giá tri thiét bi, phu túng thay thé (Thiét bj phy túng thay thé du trir hoác chi phí SXKD dó dang luán chuyén han 12 tháng hoác vupt quá mpt chu ky kinh doanh thi trinh báy lá tái sán dái han trén BCTC)

+ Chi phí thu mua háng hóa lá nhüng chi phí phát sinh trong quá trinh thu mua có lién quan truc tiép dén háng hóa nhu: chi phí ván chuyén, bóc

da, bóc xép; chi phí báo quán háng hóa; chi phí thué kho bai trong quá trinh thu mua ván chuyén tú nai mua vé dén doanh nghiép, chi phí cúa bp phán thu mua dpc láp,

- Háng hoá thué ngoái hoác tu gia cóng, che bien: Tri giá thuc té cúa

háng hóa lá tri giá thuc té mua cúa háng hóa xuát gia cóng cpng (+) chi phí lién quan dén quá trinh gia cóng ché bién (nhu chi phí phát sinh trong quá trinh tu gia cóng hojc chi phí thué gia cóng; chi phí ván chuyén, boc da, hao hyt trong dinh m úc, )

- Háng hóa nhán góp ván: Trj giá thuc té cúa háng hóa lá giá tri vón

góp dupc Hpi dóng dinh giá xác dinh ghi trong Bién bán góp vón vá các chi phí khác truc tiép lién quan (néu có) nhu: chi phí ván chuyén, bóc da,

1.2.2 Tính giá háng hóa xuát kho

Khi xuát kho, dé tính giá thuc té cúa háng hoá, ké toán phái tách riéng hai bp phán cúa giá thuc té háng hoá lá tri giá thuc té mua vá chi phí thu mua:

12

- Tri già thyc tè mua cúa hàng hóa xuát kho có thé dupc xác dinh theo mpt trong ba phucrng pháp tính già xuàt kho hàng tòn kho nhu: phucmg phàp bình quàn gia quyèn; phucrng pháp già thuc tè dich danh; nhàp truóc, xuàt truóc

Các còng ty bàn lé có thé àp dung phucmg pháp già lè dé djnh già hàng tòn kho khi Iàp báo cáo tài chinh giùa nièn dp Phucmg pháp già bàn lé thuóng ducyc dùng trong ngành bàn lè dè tinh già tri cùa hàng tòn kho vói sò luong lóm các mät hàng thay doi nhanh chóng và có Ipi nhuàn bién tuomg tu

mà khòng thé sù dyng các phucmg phàp tinh già góc khác Già gòc hàng tòn kho du<?c xác dinh bàng cách lay già bàn cùa hàng tòn kho trù di lpi nhuàn bièn theo ty lè phàn tram hpp ly Ty lè dugrc sù dgng có tinh dèn các mät hàng dó bi ha già xuòng thap hon già bàn ban dáu cúa nó Thòng thuòmg moi

bò phà! bàn lé sè su dung mòt phàn ty lè phàn tràm binh quàn rièng

Vi du 1.1: Xác dinh già tri hàng tòn kho theo phucmg phàp già bàn lé.Vào ngày 01/01/200X, còng ty Bình Minh chuyèn bàn lè có dù lièu vè hàng hóa A tòn kho nhu sau:

+ Hàng tòn kho cuòi ky: 15.000 * 50% = 7.500

+ Già tri hàng bàn trong ky: 5.000 + 15 000 - 7 500 = 12.500

- Chi phi thu mua dupc tinh toàn và phàn bó cho sò lupmg hàng hóa tièu thu trong ky và ton kho cuòi ky theo tièu thúc phù hpp theo còng thúc nhu sau:

Chi phí thu mua cúa

Tiéu thúc phán bó úng vái lirgng háng hóa da tiéu thu Chi phi thu mua _ _ trong k\ _

tiéu thy trong ky vá tón cuói kyTrong dó, tiéu thúc phán bó có thé lá só lupng, doanh thu, tri giá mua, Vi£c lya chpn tiéu thúc phán bó túy theo tinh hinh cu thé cúa túng doanh nghiép vá phái áp dung nhát quán

1.3 K e to a n tó n g h o p lu á n c h u y é n h á n g h ó a

1.3.1 Phucmg pháp ke toan tong hop háng ton kho

Ké toán trong doanh nghiép kinh doanh thucmg mai npi d¡a chi dupc

áp dung mpt trong hai phucmg pháp ké toán háng tón kho: phuomg pháp ké khai thuómg xuyén hoác phircmg pháp kiém ké djnh ky Viéc lya chpn phucmg pháp ké toán háng tón kho áp dung tai doanh nghiép phái cán cú váo dác diém, tinh chát, só lupng, chúng loai vát tu, háng hoá vá yéu cáu quán ly dé có su van dyng thích hpp vá phái thuc hién nhát quán trong nién

dp ké toán

1.1.3.1 Phucmg, pháp ké khai thuómg xuyén

Phucmg pháp ké khai thuómg xuyén (KKTX) lá phucmg pháp theo doi

vá phán ánh thupng xuyén, lién tyc, có he thóng tinh hinh nháp, xuát, tón vát tu, háng hoá trén só ké toán

14

Trong truàng hçrp áp dung phuang pháp KKTX, các tài khoàn kê toán

hàng te ’ kho dupe dùng dé phân ành sô hiçn cô, tinh hinh bien dông tâng,

giàm cùa vât tu, hàng hoà Vi vây, già trj hàng ton kho tren so kê toán có thé

xác djnh ó bât kÿ thài diém nào trong kÿ kê toán

Cuôi kÿ kê toán, càn cir vào so liçu kiém kê thuc té hàng ton kho, so

sánh, dôi chiéu vài so liçu hàng ton kho trên só ké toán Vê nguyên tâc, so

ton kho thuc té phài luôn phù hçrp vài so ton kho trên so ké toán Neu chênh

Içch, phài truy tim nguyên nhân và cô giài pháp xù lÿ kjp thài

Phuang pháp KKTX thuàng áp dung cho các don vj sàn xuât (công

nghiêp, xây lâp, ) và các don v¡ thuang mai kinh doanh các mât hàng cô

già tri Ion nhu mày môc, thiêt bi, hàng cô kÿ thuât, chât luong cao, Ngày

nay, vài su ho trçr cùa công nghê thông tin, ngày càng nhiêu các doanh

nghiêp thuang mai áp dung phuang pháp kê khai thuàng xuyên trong hach

toán hàng ton kho

1.3.1.2 Phuang pháp kiêm kê djnh kÿ

Phuang pháp kiêm kê dinh kÿ (KKDK) là phuang pháp hach toán càn

cir vào kêt quà kiém kê thuc tê dé phàn ành già trj ton kho cuôi kÿ vât tu,

hàng hoà trên so kê toán tong hçrp và tù dô tinh già tri cùa hàng ton kho, vât

tu dâ xuât trong kÿ theo công thuc:

Già trj hàng Già tri hàng Già tri hàng Già tri hàng xuât Kho = ton kho + nhâp kho - ton kho

U ung kÿ dâu kÿ 11 o n g kÿ cuôi kÿ

Theo phuang pháp KKDK, moi biên dpng cùa vât tu, hàng hoà (nhâp

kho, xuât kho) không theo dôi, phàn ành trên các TK kê toán hàng ton kho

Già tri cùa vât tu, hàng hoà mua và nhâp kho trong kÿ dupe theo dôi, phàn

ành trên mot tài khoàn kê toán riêng (TK 611- Mua hàng)

Công tâc kiém kê vât tu, hàng hoà dupe tiên hành vào cuôi moi kÿ ké

toán dé xác dinh già trj vât tu, hàng hoà ton kho thuc tê, già trj vât tu, hàng

hoà xuât kho trong kÿ (tiêu dùng cho sàn xuât hoàc xuât bàn) làm càn cù

ghi só ké toán cùa TK 611 - Mua hàng

15

Nhu vây, khi áp dung phucmg pháp KKDK, các tài khoàn kê toán

hàng ton kho chi sù dung à dâu kÿ kê toán (dé kêt chuyén sô du dâu kÿ) và

cuôi kÿ ké toán (dé phàn ành già trj thuc tê hàng ton kho cuôi kÿ)

Phucmg pháp KKDK thuong áp dung à các don vj cô nhiêu chùng loai hàng hoà, vât tu vói quy cách, mâu mâ rât khâc nhau, già trj thâp, hàng hoà, vât tu xuât dùng hoâc xuât bàn thuàng xuyèn (cùa hàng bàn lé, )

Phuang pháp KKDK hàng ton kho cô uu diêrn là dan giàn, giâm nhç khôi luong công viçc hach toàn Nhung dô chinh xác ve già trj vât tu, hàng hoà xuât dùng, xuât bàn bj ành huàng bài công tâc quàn lÿ tai kho, quày, bén bâi Ngoài ra do không cô hç thong so chi tiét theo dôi theo tùng mât hàng nên các doanh nghiçp áp dung phuong pháp này rât khô cô thé kiém soàt hàng ton kho thiéu hut, mât mât

1.3.2 Ke toán tông hop luân chuyên hàng hóa tai doanh nghiçp hach toán hàng ton kho theo phtrtmg pháp kê khai thuim g xuyên

1.3.2.1 Ke toán giai doan mua hàng

a Dàc diêrn ké toán giai doan mua hàng

Mua hàng là giai doan d âu tiên trong chuoi hoat dông cùa doanh nghiêp kinh doanh thuong mai Hàng hoá duac coi là mua vào khi doanh nghiçp bên mua nâm duac quyên sà hùu vê hàng hoà (dâ thanh toàn hoàc

c liâp nh$n th a n h to án ) H à n g h ó a m u a vào d u a c sù d u n g c h o m u e d ich ch ù yéu là bàn ra, ngoài ra côn cô thé dé gôp von liên doanh, dé trá luong, thuàng, biéu tâng, quàng cào, chào hàng, dé trao doi lây hàng hoà khâc, Các phuong thuc mua hàng chù yéu là thu mua truc tiêp cùa các don

vj, cà nhân sàn xuât, hàng doi hàng, bao tiêu, dât hàng, kÿ kêt hop dong sàn xuât, khai thàc, Phuang thuc giao nhân hàng cô thé là truc tiép hoàc chuyén hàng hoâc ùy thàc thu mua Phuong thuc thanh toàn khi mua cô thé

là thanh toán bâng tièn (tien mât hoàc chuyén khoàn), cô thé bù trù công na hay hàng doi hàng

Giai doan này ngoài già mua hàng hóa, doanh nghiçp côn phài chi ra càc khoàn chi phi cho bao bi luân chuyén, chi phi vân chuyén, bôc dô, bôc xêp, luu kho bâi,

b Tài khoan s u dung hach loan

Npi dung và kêt câu cùa càc tài khoàn eu thé nhu sau:

* TK 156 - Hàng hóa:

Tài khoàn này dùng dé phàn ành già trj hiçn cô và tinh hinh biên dông càc loai hàng hóa cùa doanh nghiçp bao gôm hàng hóa tai kho, tai quây, hàng hóa bât dông sàn

Bên Nçr:

- Tri già mua cùa hàng hóa theo hóa dom mua hàng (bao gôm loai thué

không dupe hoàn lai);

- Chi phi thu mua hàng hóa;

- Trj già hàng hóa thuê ngoài gia công (gôm già mua vào và chi phi gia công),

- Trj già hàng hóa dâ bàn hoâc gùi bàn bi nguài mua trà lai;

- Trj già hàng hóa phât hiçn thùa khi kiém kê;

- Tri già hàng hóa bat dpng sàn mua vào hoâc chuyén doi tù bât dông sàn dâu tu:

• Ket chuyén trj già hàng hôa ton cuôi kÿ (trucmg hçrp doanh nghiçp hach toán hàng ton kho theo phuang pháp kiém kê djnh kÿ)

Bên Cô:

- i ri già thuc té cùa hàng hoà xuât dé bàn, giao dai lÿ, giao don vj phu thupc, thuê gia công, hoâc sù dung cho sàn xuât kinh doanh;

- Chi phi thu mua phân bo cho hàng dâ tiêu thu trong kÿ;

- Chiêt khâu thuang mai hàng mua dupe huômg;

- Các khoàn giàm già hàng mua dirge huàng;

- Trj già hàng hóa trà l^i cho ngirài bàn;

- Tri già hàng hóa phàt hiçn thièu khi kiém kê;

- Trj già hàng hóa bât dpng sàn giàm trong kÿ do dà bàn vào hoàc chuyén thành bât dpng sàn dâu tir hay TSCD

D u No:

- Tri già mua vào cùa hàng hoá ton tai kho;

- Chi phi thu mua cùa hàng tòn cuòi kÿ

TK 156 chi tiét thành 3 tài khoàn càp 2:

+ TK 1561 - Già mua hàng hoà: Phàn ành già cùa hiçn có và tình hình

bién dông cùa hàng hóa mua vào dà nhâp kho (tình theo già mua vào)

+ TK 1562 - Chi phi thu mua hàng hoà: Phàn ành tình hình chi phi thu

mua hàng hóa phàt sinh lien quan dên sô hàng hóa dà nhâp kho và tình hình phàn bo chi phi thu mua hàng hóa hiçn có trong kÿ cho khòi lupng hàng hóa

dà bàn trong kÿ và con ton thuc tè cuoi kÿ (ké cà trong kho và hàng gùi bàn, hàng gùi dai lÿ, kÿ gùi chua bàn dupc)

+ TK 1567 - Hàng hóa bat dông sàn Phàn ành già tri hiçn có và

tinh hình bién dpng tâng giàm cùa càc loai hàng hóa bât dông sàn cùa doanh nghiçp

* TK 157 - Hàng giri di bàn:

Tài khoàn này phàn ành tri già hàng hóa, thành pham dà gùi cho khách hàng, cho càc dai lÿ hoàc chuyén cho càc don vj cap duóri hçich toán phu thupc dé bàn nhung chua dupc thanh toàn hoàc chap nhân thanh toán

Bên No:

- Trj già hàng hóa, thành pham dà gùi cho khách hàng, hoàc gùi bàn càc dai lÿ, kÿ gùi; gùi cho càc càp duói hach toàn phu thupc;

18

- Tr¡ giá dich vy da cung cáp cho khách háng, nhung chira dugc xác djnh lá da bán;

fíen có:

- Tri giá háng giri bán dirgrc xác dinh lá tiéu thy

-Tri giá háng gúri bán bi tra lai

ké tir khi giri dén khi du<yc cháp nhán thanh toán

* TK 151 - Háng mita dang di dirimg:

Phán ánh tri giá háng hóa, vát tu da thuóc quyén só hiru ciia doanhnghiép nhung dang tren duómg ván chuyén vé doanh nghiép hoác da ve doanh ngniép nhung chua hoán tát thii tyc giao nhán

Trj giá háng hóa, vát tu dang di tren duómg cuói ky

TK 151 - Háng mua dang di duong dupc má chi tiét theo tirng loaiháng hóa, vát tu, tirng lán mua vá tirng hgp dóng kinh té

* TK 1532 - Bao bi luán chuyén

Phán ánh giá trj hi¿n có vá tinh hinh bien dpng các loai bao bi luán chuyén sir dyng cho sán xuát kinh doanh cúa doanh nghiép

Bén Na:

- Tr¡ giá thyc té cúa bao bi luán chuyén nháp kho trong ky

- Trj giá thyc té cúa bao bi luán chuyén phát hién thúa khi kiém ké

Bén Có:

- Trj giá thuc té cúa bao bi luán chuyén xuát kho trong ky

- Trj giá thyc té cúa bao bi luán chuyén phát hién thiéu khi kiém ké

DirNa:

Tr¡ giá thyc té cúa bao bi luán chuyén ton kho cuói ky

c Phuang pháp hach toan

(1) Khi mua háng hoá nháp kho, can cú so lirqmg háng hóa thuc nhán theo bien bán kiém nhán vá so lupng háng hóa trén hóa dom, có ba khá náng xáy ra:

* Neu dcm vi tính thué GTGT theo phuang pháp kháu trú, cán cú váo hoá don GTGT, phiéu nháp kho vá các chúng tú lién quan ké toán phán ánh trj giá mua cúa háng hoá nháp kho nhir sau:

N a T K 156 - H áng hóa (1 5 6 1 ) (chi tiét háng hóa m ua váo vá háng hóa

sú dung nhu háng hóa thay thé dé phóng su h u hóng): Trj g iá m ua ch u a có thué GTGT nháp kho.

N a TK 133 - Thué GTGT dáu váo (1331): Thué GTGT dáu váo duoc kháu trú.

N a TK 153 - Thiét bi, phu túng thay thé (1534): Giá trj hop ly •

20

Vi du 1.2: Công ly thucmg mai ABC hach toan hàng Ion kho Iheo

phuong nháp kê khai ihtráng xuyén, linh iluté GTGT Iheo phircmg pháp khan trir, có lài liçu sau:

Dirn vj tinh : 1000 d

Ngày 10/1: Mua ngoài hàng hóa A, so lupng: 100 tan, dom già mua chua thué GTGT cùa 1 tan là 1.000, thué suât GTGT: 10% Công ty chua thanh toàn tien hàng Cùng ngày, hàng dà dupe kiêm nhân và nhâp kho du theo so lirçmg là 100 tân

Yêu càu: Dinh khoàn nghiçp vu kinh tê trèn

NpTK 156 - Hàng hóa (1561) (chi tiêt hàng hóa mua vào và hàng hóa

sù dung nhu hàng hóa thay thé dê phóng su hu hóng): Trj già mua bao gom

cà thué GTGT nhâp kho

NrcTK 153 - Thiét bj, phu tùng thay thé (1534): già tri hpp lÿ

C ó T K 1 1 1 ,1 1 2 , 33 1, 14 1, 3 4 1 , 3 36, T o n g g ià tlm nh toàn.

Vi du 1.3: Công ly thucmg mai ABC hach toàn hàng lôn kho theo

phirang pháp kê khai thucmg xuyên, tinh thué GTGT theo phucmg pháp truc tiép, cô lài liçu sau:

D<m vi tinh: 1000 d

Ngày 10/1 : Mua ngoài hàng hóa A, sô luçmg: 100 tân, dem già mua bao gôm cà thuê GTGT cùa 1 tan là 1.100 Công ty chua thanh toàn tien hàng Cùng ngày, hàng dà duçrc kiém nhân và nhâp kho dù theo sô lupng là 100 tân

Yêu eau: Djnh khoàn nghiçp vu kinh tê trên.

21

Loi giài:

NçrTK 156 (156.1-A) 110 000

(1.2) Truong hçrp hàng vè thùa so vói hoá dom

Truông hçrp hàng mua vê kiém nhân, nhâp kho phàt hiçn thùa so vói hoá don, vê nguyên tàc bên mua phài lâp biên bàn và truy tim nguyên nhân

- Néu do nhâm lan, cân, dong, do, dêm, quên ghi so, thi dieu chinh lai so kê toàn

- Neu hàng hóa thùa là thuçc quyên sa hùu cùa doanh nghiçp khâc, thi trj già hàng thùa doanh nghiçp chù dçng theo dôi trong hç thông quàn tri và ghi chép thông tin trong phân thuyêt minh Báo cào tài chinh

- Nêu chua xàc djnh rô nguyên nhân phài chà xù lÿ, ghi:

Nçr TK 156 - Hàng hóa: Phàn ánh so hàng thùa nhâp kho

CÓ TK 338 (3381) - Phài trà, phài nôp khâc

- Khi cô quyêt djnh cùa câp cô thâm quyèn vè xù lÿ hàng hoá thùa, ghi:+ Néu trà lai nguói bàn, nêu don v¡ tinh thuê GTGT theo phuong phàp khâu trù, ké toàn ghi theo trj già hàng thùa chua cô thué GTGT :

N oT K 338 - Phài trà, phài nôp khâc (3381)

- Càn cù quyêt dinh xù lÿ, néu thùa không rô nguyên nhân, ké toàn ghi tàng thu nhâp nhu sau:

NçrTK 338 (3381 ): Tri già hàng thùa chua cô thuê GTGT

Cô TK 711 : Tri già hàng thùa không rô nguyên nhân

Vi du 1.4: Gia sir trong nghiçp vu mua hàng hóa A a vi du 1.3, theo kèt qua kiêm nhân hàng so Iirçnig liàng hóa A công ty nhân dirçrc là 103 tan, chira rô nguyên nhân chênh lèch Cùng ngày, công ty dà thuc hiên nhâp kho theo so hrtmg thuc nhân là 103 tân.

Ngày 18/1: Công ty phàt hiçn nguyên nhân thùa sô hàng trên là do ngUCTi bàn giao nhàm Công ty quyét djnh mua sô hàng thùa Bên bàn dà giao Hóa dem GTGT vói so luçmg hàng là 3 tan, dom già bàn chua thué là 1.000/tân và thué suât thué GTGT là 10% Công ty chua trà tien hàng

Yêu càu: Binh khoàn càc nghiêp vu kinh tê trên

(1 3 ) Truòng hçrp hàng nhâp ve thièu so vói hoá don

Mqi truòng hop phát hiçn thiéu hyt, mat mât hàng hoá ó bát kÿ khâu nào trong kinh doanh phài lâp biên bàn và truy tim nguyên nhân Ké toàn càn cù vào quyêt djnh xù lÿ cùa câp cô thâm quyén theo tùng nguyên nhân gây ra dé xù lÿ và ghi so ké toàn:

- Khi chua rô nguyên nhân, phàn ành tri già hàng mua thiéu kê toàn ghi:

No TK 156 - Hàng hóa (1561): Tri già mua chua cô thué GTGT cùa hàng thuc tê nhâp kho

Nçr TK 133 - Thuê GTGT dâu vào (1331): Thué GTGT dâu vào theo hóa don

Nçr TK 138 - Phài thu khâc (1381): Tri già mua chua thuê GTGT cùa

N aT K 111, 112, 331, 336 : Tong già thanh toán theo hoà dan

Cô TK 133 - Thué GTGT dâu vào (1331): Thué GTGT duac khâu trù cùa sô hàng thiêu

Cô TK 138 - Phài thu khâc (1381): Tri già mua chua thuê GTGT cùa so hàng thiéu

Vi du 1.5: Già s ù Irong nghiêp vu mua hàng hôa A à vi du 1.3, theo két qua kiêm nhân hàng so lirang hàng hôa A công ty nhân dirac là 85 tan, thièu 15 tan chua rô nguyên nhân Cùng ngày, công ty dà thuc hiçn nhâp kho theo so luang thuc nhân là 85 tan.

Ngày 18/1 : Công ty phât hiçn nguyên nhân thiêu sô hàng trên Cy thé:

1 tân là hao hyt ty nhiên trong dinh mire, sô con lai do nguài bàn giao thiêu

12 tan và bên vân chuyén làm thát thoàt 2 tân Bên bàn dà giao nôt sô luçmg hàng thiêu là 12 tân, công ty dà nhâp kho Dông thài công ty dà nhân tiên bôi thuàng cùa bên vân chuyén bang chuyén khoàn

Yêu càu: Djnh khoàn càc nghiçp vy kinh tê trên

- Nêu cuòi kÿ (cuòi tháng), hàng vê thì càn cú vào hoá dan và phiêu nhâp kho dé kê toàn ghi nhu truòng hop hàng và hôa don cùng vê (1) ghi vào tài khoàn 156 - Hàng hoà (1561).

- Néu cuoi kÿ (cuòi tháng) hàng chira vé thi cán cú vào hoá dan mua hàng, ké toàn ghi:

N a TK 151 - Hàng mua dang di diròmg (tri già mua chua thué GTGT)

N a TK 133 - Thué GTGT dàu vào (1331): Thué GTGT dirçrc kháu trìr (theo hóa don)

Có TK 111,112, 331, 141, 341 : Tong già thanh toàn (theohoá don)

- Sang kÿ sau, khi hàng hoá nhâp vê kho, cân cir già tri hàng thyc nhàp ké toàn ghi:

N a TK 156 - Hàng hôa (1561): Trj già mua chua có thuê GTGT cùa hàng nhâp kho

Có TK 151 - Hàng mua dang di duòng Tri già mua chua thué GTGT so hàng mua kÿ truóc dà nhâp ve kho

- Truòng hop hàng mua dang di duòng khòng vé nhâp kho mà van chuyén tháng di tièu thg truc tiép, ghi:

N a TK 632 - Già von hàng bàn: Tri già mua thuc té cùa hàng dang

di duòng

C ó T K 151 - Ilà n g m u a d a n g di d u à n g

Vi du 1.6: Còng ty thircmg mai ABC hach toàn hàng ton kho theo phucmg phàp kê khai thircmg xuyèn, tinh thué GTGT theo phitcmg phàp khau trìr, có tài liçu san:

D m vi tinh: 1.000 d

Ngày 18/1: Còng ty nhàn dirac Hóa don GTGT lièn 2 cùa còng ty Hoàng Mai vê viçc mua ngoài hàng hóa A So luang: 100 tan; don già mua chua thuê GTGT là 1.000/tàn, thué GTGT: 10% Còng ty chua nhân dupe hàng và chua thanh toàn tien hàng

Ngày 02/2: Còng ty nhân dirge sô hàng theo Hóa don trên, hàng dà dirge kiém nhân và nhâp kho dii theo sô lugng là 100 tân.

Yêu càu: Djnh khoàn eàe nghiçp vy kinh tê trên

Loi giài:

- ¡Ngày 18/1 : Liru hôa don dé theo dôi

- Ngày 31/1 : Phàn ành hàng hóa mua dang di dircmg theo hôa don:

Kê toàn luu phiêu nhâp kho vào mpt tâp hô sa riêng dê theo dôi

- Cân cú vào phiêu nhâp kho, kê toàn phàn ành già tri hàng nhâp kho theo già tarn tinh, ghi:

N a TK 156 - Hàng hóa ( 1 561) tri già mua theo già tam tinh

Có TK 1 11,1 12, 341, 331, : tóng già thanh toàn

- Khi nhân duge hoà don vè

+ Néu già tam tinh bàng già tri ghi trên hoà don cân cú vào già tri ghi trên hoà don phàn ành so thué GTGT dâu vào duge khâu trú, ghi:

Ng TK 133 - Thué GTGT dâu vào (1331): sô thué GTGT dâu vào duge khâu trù

Có TK 111,112,331,

+ Nèu già tarn tinh nhô han già tri ghi trên hoá don, kê toàn phàn sô chênh lçch già hoá dan > già tam tinh và kê khai sô thuê GTGT dàu vào dirac khâu trù.

NoTK 156 - Hàng hôa (1561): sô chênh lçch già hoá dem > già tam tinh

Np TK 133 - Thuê GTGT dàu vào (1331): sô thuê GTGT dâu vào dupe khâu trìr

Có TK 111,112, 331, : sô chênh lçch già hoá dan > già tam tinh.+ Neu già tam tinh lón han già tri ghi trên hoá dan, ké toàn thyc hiçn bút toàn xoá so già tri tam tinh báng cách ghi bút toàn dò hoàc ghi so àm Dong thòi, cän cú vào già tri thvrc té trên hoá don ghi:

N aT K 156 - Hàng hóa (1561): Già mua chua có thuê GTGT

N a TK 133 - Thué GTGT dâu vào (1331): so thué GTGT dàu vào duac khâu trù

Có TK 111,112, 331, : Tong già thanh toàn

Vi du 1.7: Công ty thircmg mai ABC hach toàn hàng ton kho theo phirang phàp kê khai thiròng xuyèn, tinh thué GTGT theo phirang phàp khan trìr, có tài liçu san:

Dem vj tinh: 1.000 d

Ngày 18/1: Công ty nhân dupe so hàng 100 tân dâ mua cùa công ty TNHH Hoàng Mai, hàng dà kiém nhân và nhâp kho dú nhung chua có hóa dan

Ngày 4/2: Công ty nhân duac Hôa dan GTGT liên 2 cùa công ty TNHH Hoàng Mai vé viêc mua hàng hóa A: so luang: 100 tân, dan già mua chua thuê GTGT là 1.000/tân, thuê suât GTGT: 10% Công ty chua thanh toàn tiên hàng

Yêu eau: Djnh khoán các nghiçp vy kinh tê trên

IJri giùi:

- Ngày 18/1 : Luu phiêu nhâp kho dé theo dôi.

- Ngày 31/1: Phàn ành hàng hôa nhâp kho theo già t^m ttnh, già dinh

(2) Càc khoàn duge giàm trù khi mua hàng

- Truong hgp khoàn chiet khâu thuong m^i hoâc giàm già hàng bàn nhân duge (ké cà càc khoàn tiên phgt vi phgm hgp dông kinh tê vê bàn chât làm giàm già tri bên bàn phài thanh toàn) sau khi mua hàng thi kê toàn phài cân cù vào tinh hinh biên dpng cùa hàng hôa dé phàn bo sô chiêt khâu thuang m<ii, giàm già hàng mua duge huàng dua trên sô hàng côn ton kho,

sô dâ xuât bàn trong kÿ :

Ng càc TK 111, 112, 331, : Tong già thanh toàn

Cô TK 156 Hàng hôa ( 1 561 ) (néu hàng ton trong kÿ)

Cô TK 632 - Già von hàng bàn (néu dâ tiêu thu trong kÿ)

Cô TK 133 - Thué GTGT dâu vào (1331) (nêu cô)

- Truong hgp hàng dâ mua trà lai nguôi bàn, kê toàn cân cù vào hoà dan GTGT vê hàng dâ mua trà lgi và càc chùng tù liên quan ghi:

N a càc TK 111, 112, 331, : Tong già thanh toàn

Cô TK 156 - Hàng hôa (1561)

Cô TK 133 - Thué GTGT dàu vào ( 1331 ) (néu cô)

- Khi thanh toàn tien mua hàng hoác úng trircrc tien hàng cho ngirôi bàn, ghi:

Nçr TK 331 - Phài trà cho nguài bàn

Cô càc TK 111, TK 112

- Truòng hgp doanh nghiçp duge huòng chiêt khâu do thanh toàn truòc han tien mua hàng, sô chiêt khâu duge huòng ghi:

Ng TK 331 - Phài trà cho nguài bàn (nêu trù vào công ng)

Ng TK 111, TK 112 (nêu nhân bàng tiên)

Cô TK 515 - Doanh thu hoat dông tài chinh

(3) Truòng hgp doanh nghiçp phài bô chi phi dé hoàn thiçn hàng hôa nhu thuê ngoài gia công, chê biên hàng hôa

(3.1) Khi xuât hàng hoà dé gia công, chê bién, can cù già tri thyc té xuât kho, kê toàn ghi:

Ng TK 154 - Chi phi sàn xuât kinh doanh dò dang

Cô TK 156-H àng hôa (1561)

(3.2) Chi phi gia công thuc tê phàt sinh và càc chi phi khâc liên quan (chi phi vân chuyén, bôc dò, chi phi sa chê, tân trang, ), ké toàn ghi:

N(r TK 1 54 - C hi phi sàn xuât, k in h d o a n h d à d an g

Ng TK 133 - Thué GTGT dàu vào ( 1331 ) (néu cô)

Cô càc TK 111,112, 331, : Tong già thanh toàn

(3.3) Khi hàng hoà duge gia công, ché bién hoàn thành nhâp kho, ké toàn tong hgp chi phi cô liên quan dé ghi tâng già tri hàng hôa nhâp kho sau gia công ché bién hoàn thành:

N gTK 156 - Hàng hôa (1561)

Cô TK 154 - Chi phi sàn xuât kinh doanh dò dang

(4) Khi nhân góp vôn bäng hàng hóa nhâp kho, can cú vào già tri von góp ghi trong Bien bàn góp vón và càc chúng tú liên quan, ké toàn ghi:

NçrTK 156- Hàng hóa (1561)

Có TK 411 - Nguon vón kinh doanh (4111)

(5) Khi nhàn biéu tâng, viçn trçr bäng hàng hóa nhâp kho cân cú già tri danh nghîa hoàc già tri hçrp lÿ cùa hàng hôa nhân vè ké toàn ghi:

Nçr TK 156 - Hàng hôa

Cô TK 711 - Thu nhâp khàc

1.3.2.2 Ké toân giai doan bàn hàng

a Khài niçm, phucmg thùc tiêu thu hàng hôa và dieu kiên ghi nhân doanh thu

* Khài niçm: Giai doan bàn hàng là giai doan tiép theo cùa giai doan

mua và du trù hàng hóa, là giai doan cuòi cùng trong quà trinh luu chuyén hàng hoà cùa kinh doanh thuomg mai Dây là quà trinh chuyén quyén sô hùu hàng hoà sang nguài mua và nhân vè quyén sô hùu càc khoàn tien và tucmg duong tién hoàc quyén thu tién

* Phucmg thtrc tiêu thu hàng hóa dói vói mçt doanh nghiçp thuong mai khâ da dang

- Xét theo phucmg thùc giao djch giùa bên bàn và bên mua, gôm hai phuung thùc lieu thu li tiép và tiêu thu giàii tiép Trong dò

+ Tiêu thu truc tiép là phuomg thùc mà hai bên mua bàn truc tiép giao djch mua bàn, hàng cô thé giao nhân t?i bên mua hoàc bên bàn Truòng hçrp hàng hôa duçrc vân chuyén và giao cho bên mua tai dia diém và thôi gian nhu thôa thuân trong hçrp dong nhung tai thòi diém dò bên mua chua xàc nhân vè nghïa vu thanh toàn thi coi là hàng gùi bàn (chuyén hàng chô châp nhân)

+ Tiêu thu giàn tiêp là phuomg thùc mà hai bên mua bàn không truc tiêp giao djch mua bàn mà thông qua vai trò cúa càc trung gian mua bàn nhu bên thù ba, càc dai lÿ Bên thù ba cô thé tham gia thanh toàn (thuc

hien viec mua va thanh toan tien hang mua roi ban va nhan thanh toan tien hang ban) hoac khong tham gia thanh toan (chi dong vai tro trung gian, moi giai, xiic tien hoat dpng mua ban va huomg hoa hong).

- Xet theo so lupng hang ban va dac diem nguai mua, gom hai phuang thuc: ban buon va ban le Trong do:

+ Ban buon la phuang thurc tieu thy vai so lirang lan va nguai mua thuang la nhirng nguai ban trong khau tiep theo Ban buon lai bao gom ban buon qua kho va ban buon khong qua kho

+ Ban buon qua kho: hang hoa mua ve dupe nhap kho, quay roi mai xuat ban tir kho, quay Hang hoa co the duac xuat giao thang cho nguai mua hoac xuat theo phuorng thuc chuyen hang cha chap nhan

+ Ban buon khong qua kho: hang hoa sau khi mua khong ve nhap kho

ma duac van chuyen va giao thang cho nguai ban Khi do, doanh nghiep thuang mai co the tham gia thanh toan ho£c khong tham gia thanh toan (con g<?i la giao hang tay ba) Giao hang tay ba chinh la mot truang hap rieng co trong tieu thy hang hoa ciia cac doanh nghiep thuang mai

+ Ban le la phuang thirc tieu thy vai so luang hang ban thuang khong lan va nguai mua thuang la nhung nguai tieu dung cuoi cung Xet theo phuang thuc thanh toan ban le lai thanh toan theo cac hinh thirc sau:

• Ban le thu tien tap trung: Nghiep vy ban hang va thu tien tach rcri nhau Viec thu tien thuimg dupe thyc hien bai nhan vien thu ngan Vi^c giao hang cho khach duac thuc hi£n bai nhan vien ban hang Cuoi ngay (ca), nhan vien ban hang kiem ke hang ton quay, xac dinh so hang da ban lam can cir lap bao cao ban hang theo ngay (ca), nhan vien thu ngan lam bang ke va npp tien vao quy

• Ban le thu tien true tiep: Nghiep vy ban hang va thu tien dupe thyc hien dong thcri Het ngay (ca), nhan vien ban hang kiem ke hang ton quay, xac djnh so hang da ban doi chieu vcri so tien da thu sau d6 lap bao cao ban hang, lam bang ke va npp tien vao quy

32

• Bân hàng tu chpn: Khâch hàng tu chpn hàng và mang dèn bàn tinh tien dé thanh toân Nhân viên quây hàng kiém hàng, lâp hôa dan và thu tiên.

• Bân hàng tu dpng: Viçe bàn hàng và thu tien dupe thuc hiçn tu dpng thòng qua càc thiét bj (mày bàn hàng tu dpng) dât à nai công cpng Khâch hàng trà tiên vào mày và nhân hàng tù mày, không có vai trò cùa nhân viên bân hàng hay nhân viên thu ngân

Ngoài càc phucmg thùc tiêu thy nhu trên, à doanh nghiêp thuerng mai cüng thuc hiên tiêu thg theo càc phuong thùc nhu càc doanh nghiêp sàn xuât khâc nhu bân hàng trà gôp, bân hàng qua dai lÿ, hàng doi hàng, tiêu thy npi bp,

* Dieu kiên ghi nhân doanh thu

Dpanh nghiêp chi ghi nhân doanh thu bân hàng khi dông thcri thôa mân càc diêu kiên sau:

- Doanh nghiêp dà chuyén giao phàn lón rùi ro và Ipi ich gàn lièn vói quyên sa hùu sàn phâm, hàng hôa chp nguài mua,

- Doanh nghiêp không con näm giù quyên quàn lÿ hàng hôa nhu nguài sà hùu hoàc quyên kiém soât hàng hôa,

- Doanh thu dupe xâc dinh tupng dôi chäc chân Khi hpp dông quy dinh nguài mua dupe quyên trà lai sàn phâm, hàng hoâ, dà mua theo nhùng diêu kiên eu thé, doanh nghiêp chi dupe ghi nhân doanh thu khi nhùng diêu kiçn cy thé dô không con ton tai và nguài mua không dupe quyên trà lai sàn phâm, hàng hoâ (trù truàng hpp khâch hàng cô quyên trà lai hàng hôa duài hinh thùc doi lai dé lây hàng hôa, dich vy khâc);

- il-oanh nghiêp dà hoàc sè thu dupe lpi ich kinh tê tù giao dich bân hàng;

- Xâc djnh dupe câc chi phi liên quan dên giao dich bân hàng

h la i khoan hach loàn

* TK 632 - Già von hàng bân Phàn ânh tri già vôn cùa sàn phâm,

hàng hôa, djeh vu, bât dpng sàn dâu tu tiêu thy trong kÿ và câc khoàn chi phi liên quan dên quâ trinh kinh doanh bât dpng sàn dâu tu

33

Bên No: Doi vói hogI dông san xuát kinh doanh, phan ánh

- Tri già von cùa sàn phâm, hàng hóa, dich vy, dà bàn trong kÿ

- Tri già hàng hóa, vàt tu bi hao hyt mât mât dupe tinh vào già vôn

- Chi phi nguyên liçu, vât liçu, chi phi nhân công vupt mue binh thucmg và chi phi sàn xuât chung cô dinh không phàn bo dupe tinh vào già von hàng bàn trong kÿ;

- Câc khoàn hao hyt, mât mât cùa hàng ton kho sau khi trù bòi thuàng trâch nhiçm do cà nhân gây ra;

- Chi phi xây dung, tu che TSCD vupt trèn mue binh thucmg không dupe tinh vào nguyên già TSCD tu xây dung, tu ché hoàn thành;

- So trich lâp du phòng giàm giâ hàng ton kho (chènh Içch giùa so du phòng giàm già hàng ton kho phài lâp nàm nay Ion hem sô du phòng dà lâp nàm truôc chua sù dyng hêt)

- Câc chi phi cùa hoat dpng kinh doanh bât dpng sàn dâu tu dupe tinh vàp già vôn

- Kêt chuyén tri giâ sàn phâm, hàng gùi bàn dâu kÿ (truòng hpp doanh nghiêp hach toân hàng ton kho theo phuong phâp kiém kê dinh kÿ)

Bên Cô: Doi vói hoat dông san xuât kinh doanh, phàn ánh

- Ket chuyén giâ vôn cùa sàn phâm, hàng hôa, dich vy, bât dpng sàn dâu tu dà bàn trong kÿ sang tài khoân 911 "X âc dinh két quà kinh doanh”

- Hoàn nhâp du phông giàm già hàng ton kho (chênh lêch giùa sô du phông giàm già hàng ton kho phài lâp nàm nay nhô hem sô du phòng dà lâp nàm truôc chua sù dyng hêt)

- Tri già hàng bân bi trà lai nhâp kho;

- Khoàn chiêt khâu thuong mai, giàm giâ hàng bân nhân dupe sau khi hàng mua dà tiêu thy

TK 632 không cô sô du cuòi kÿ

* TK 51 ¡ - Doanh thu han hàng và cimg câp dich vu: Phàn ánh doanh

thu bàn hàng và cung câp dich vy và tinh hinh kèt chuyén càc khoàn doanh thu này trong kÿ

Ben No:

- Các khoàn thuê gián thu phái npp

- Doanh thu bàn hàng b¡ trá lai kèt chuyén cuòi kÿ,

- Khoàn giàm già hàng bàn kèt chuyén cuòi kÿ,

- Khoàn chiêt khâu thirong mai kèt chuyèn cuòi kÿ;

- Kèt chuyén doanh thu thuân vào TK 911 “Xàc djnh kèt quà kinh doanh”

+ TK 5111 - Doanh thu bàn hàng hóa

+ TK 5112 - Doanh thu bàn càc thành pham

+ TK 5113 - Doanh thu cung câp dich vy

+ TK 5114 - Doanh thu trp câp, trp già

+ TK 5117 - Doanh thu kinh doanh bât dpng sàn

+ TK 5118 - Doanh thu khàc

* TK 521 - Càc khoàn giam trìr doanh thu Phàn ánh khoàn giàm trù

cho nguói mua huòng khi mua hàng vói khòi lupng lón

Ben No:

- So chiét khâu thuong mai dà châp nhàn thanh toàn cho khàch hàng,

35

- Sò giàm già hàng bàn dà chàp thuàn cho nguói mua hàng,

- Doanh thu cùa hàng bàn bj trà lai, dà tra lai tièn cho ngucri mua ho§c tinh trù vào khoàn phài thu khàch hàng ve sò sàn pham, hàng hóa dà bàn

Ben Có.

Cuoi ky ké toàn, kèt chuyén toàn bò so chiét khàu thucmg mai, giàm giàhàng bàn, doanh thu cùa hàng bàn bi trà lai sang tài khoàn 511 “Doanh thubàn hàng và cung càp djch vy” dé xàc dinh doanh thu thuàn cùa ky bào cào.Tài khoàn 521 - Càc khoàn giàm trù doanh thu khòng có sò du cuòi ky.Tài khoàn 521 có 3 tài khoàn càp 2:

- Tài khoàn 5211 - Chiét khàu thuong mai

- Tài khoàn 5212 - Hàng bàn bj trà lai

- Tài khoàn 5213 - Giàm già hàng bàn

c l ’Innmy’ phàp d\nh khoàn m(>t so nghi^p v(/ kinh té chùyéu

( 1 ) Kè toàn bàn hàng theo phucmg thùc bàn buòn true tiép

( I I ) Khi chuyén giao hàng hoà cho nguói mua hàng và hàng dupe coi

là tièu thy, càn cù vào hóa don GTGT và càc chùng tù lièn quan, ké toàn ghi nhàn doanh thu và già vón hàng bàn:

BT1) Phàn ành già vòn hàng bàn theo tri già mua thuc tè:

+ Neu hàn buòn trvrc tièp qua kho

Nqr TK 632 - Già vón hàng bàn: Tri già mua thuc té cùa hàng xuàt bàn

Có TK 156 - Hàng hóa (1561): Tri già mua thuc tè cùa hàngxuàt bàn

+ Néu bàn buòn vàn chuyén thàng, khòng qua kho:

Np TK 632 - Già vón hàng bàn: Tri già mua thuc té cùa hàng tièu thy

Np TK 133 ( 1331 ): Thué GTGT dupc khàu trù (néu có)

Có TK 331, 111, 112, : Tong già thanh toàn

BT¿) Phàn ánh doanh thu tiêu thy:

Nêu dan vj tinh thuê GTGT theo phuomg phàp khâu trìr

N pT K 111, 112, 131, Tong già thanh toán

Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung câp dich vy: Tri già bán chira thué GTGT

Có TK 333 - Thuê và các khoán phài npp nhá nuóc (3331 1): Thué GTGT dáu ra phái nóp

- Neu dom vj tính thuê GTGT theo phuomg pháp truc tiép

N pT K 111, 112, 131 : Tong giá thanh toán

Có TK 511 (5111): Tong giá thanh toán

(1.2) Truóng hpp bán sán pham, hàng hóa kém theo sán pham, háng hóa, thiét bi thay thé hoác bao bi tính riéng:

BT1) Ké toán phán ánh giá vón háng bán bao gom già tri sán pham, háng hóa dupc bán vá già tri sán phám, háng hóa, thiét bi phy túng thay thé

- Néu dom v¡ tính thué GTGT theo phuomg pháp kháu trír:

N pT K 111, 112, 131: Tong giá thanh tpán

Có TK 511 - Dpanh thu bán háng vá cung cáp dich vy: Trj giá bán chua có thué GTGT

Có TK 333 - Thué vá các khoán phái npp Nhá nuóc (3331): Thué GTGT dáu ra

37

- Néu dcm v¡ tính thué GTGT theo phuomg pháp truc tiép:

NgrTK 111,112, 131: Tong giá thanh toán

Có TK 511 (5111): Tong giá thanh toán

theo phucmg pháp ké khai thuomg xuyén, lính thué GTGT theo phircmg pháp kháu Irir, kinh doanh mát háng A chin thué GTGT theo thué suát lá 10%.

Ngáy 12/1/N, cóng ty mua 100 tán háng A cúa cóng ty Dóng Táy vói dom giá giá mua chua thué GTGT lá 1.000/tán, chua thanh toán tién So háng trén dugc cóng ty chuyén tháng di bán cho cóng ty Nam Bác vói dom giá bán chua thué giá trj GTGT lá 1,200/tán, dá thu dü tién háng báng chuyén khoán

trú cho khách háng theo giá chua thué GTGT

N pTK 5213 - Giam gia hang ban: so tien giam gia hang ban thue hien cho nguoi mua theo gia chua thue GTGT

Np TK 333 - Thue va cac khoan phai npp nha nuoc(3331): Thue GTGT phai npp

Co cac TK 111, 112, 131, .: So da tra, trir np hoac chua tra chonguoi mua

(1.4) Truong hpp hang da ban bj nguoi mua tra lai, can cir vao hoa dcm GTGT va cac chimg tir lien quan ke toan ghi:

- Phan anh doanh thu hang ban bj tra l^i:

Np TK 5212 - Hang ban b| tra lai: Doanh thu hang ban bj tra lai theo gia chua thue GTGT

Np TK 333 - Thue va cac khoan phai npp nha nuac (33311) Thue GTGT phai npp

Co cac TK 111, 112, 131, .: So da tra, trir np hoac chua tra chonguoi mua

- Phan anh tri gia thue te mua cua hang bi tra lai:

Np TK 156 - Hang hoa (1561) - Hang hoa: Neu nhap kho

Np TK 157 - Hang gui di ban: Neu gui ta* kho nguoi mua

N y TK 154 - Chi phi S X ,K D Ui> dang N 8u deni di khac phyc l3i cua hang hoa.

Co TK 632 - Gia von hang ban

Vi du 1.9: (Tiep theo Vi du 1.8):

Ngay 18/1: Cong ty Nam Bac xuat tra lai cong ty Thirang mai Phong Lan 10 ¡an hang A do hang kern chat heang, cong ty Phong Lan da nhan lai

va nhap vao kho dong lhai chuyen khoan tra lai tien cho cong ty Nam Bac.

Yeu cau: Djnh khoan nghiep vy kinh te tren.