2157060160 - Nguyễn Thị Thanh Huyền - Class B.pdf

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN KHOA QUAN HỆ QUỐC TẾ  TIỂU LUẬN GIỮA KỲ MÔN LỊCH SỬ NGOẠI GIAO VIỆT NAM Đề bài Trình bày một vài chiến thuật ngoạ[.]

Trang 1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KHOA QUAN HỆ QUỐC TẾ



TIỂU LUẬN GIỮA KỲ MÔN LỊCH SỬ NGOẠI GIAO VIỆT NAM

Đề bài: Trình bày một vài chiến thuật ngoại giao hoặc tư duy đối ngoại đặc sắc của Việt Nam thời kỳ cổ - trung đại (từ khi dựng nước đến hết thời nhà Hồ)

Giảng viên phụ trách :ThS Lục Minh Tuấn Sinh viên thực hiện :Nguyễn Thị Thanh Huyền

Mã số sinh viên :2157060160

Trang 2

MỤC LỤC

I MỞ ĐẦU 3

II NỘI DUNG 3

1 “Trong xưng đế, ngoài xưng vương” - Chiến thuật ngoại giao được các triều đại ưu tiên, vận dụng trong quan hệ đối ngoại 3

2 Đánh và đàm kết hợp tư duy “biết thắng” – “cương nhu kết hợp” 5

3 Liên hệ với chiến lược ngoại giao Việt Nam hiện đại: 6

III KẾT LUẬN 7

Trang 3

I MỞ ĐẦU

Xuyên suốt chiều dài lịch sử dân tộc, bản sắc ngoại giao Việt Nam luôn tràn đầy tự hào với tinh thần chủ đạo là độc lập, tự cường và bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia, trong

đó dân tộc chính là nguyên tắc bất biến Hơn hết, truyền thống ngoại giao tốt đẹp, kiên định với chủ trương lấy hòa bình, hữu nghị làm chủ Để bảo vệ được chủ quyền, độc lập dân tộc, ông cha ta đã phải nhẫn nại, kiềm chế từng chút như thế trong mỗi một chính sách ngoại giao Luôn đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên hàng đầu là một trong những nhân tố tạo nên sự đồng thuận giữa nhân dân và những người lãnh đạo, là kim chỉ nam dẫn dắt dân tộc Việt Nam Thể hiện rõ quan điểm yêu chuộng hòa binh nhưng trong chính sách ngoại giao của của nước nhà không chỉ có nhún nhường mà còn phải thêm sự cứng rắn vài phần khi đối mặt với những nước lớn ở phương Bắc Nhưng để thực thi được lối ngoại giao này cần phải có một tầm nhìn xa, cách ứng xử khéo léo để giữ được hòa bình, độc lập cho dân tộc May thay, nhân tài thời nào cũng có nên vì thế mà mỗi thời kỳ lịch sử đều sẽ có những chiến thuật, tư duy ngoại giao khác nhau nhưng lại có chung một mục đích hướng đến sự hòa bình nước nhà Mỗi chiến thuật đều có những nét đặc sắc và sự thành công riêng, trong bài tiểu luận này sẽ trình bày một số đường lối, chinh sách ngoại giao tiêu biểu thời kỳ cổ-trung đại của Việt Nam để làm rõ sự xuất chúng trong ngoại giao của mỗi triều đại phong kiến mang lại cho nước nhà

II NỘI DUNG

1 “Trong xưng đế, ngoài xưng vương” - Chiến thuật ngoại giao được các triều đại ưu tiên, vận dụng trong quan hệ đối ngoại

Đại Việt ta khi xưa luôn nằm trong tầm ngắm của các nước lớn, được xem như một

“miếng mồi ngon” béo bở mà các nước thi nhau tranh giành, nhất là các nước phương Bắc

Để ngăn chặn cũng như bảo đảm giữ vững bờ cõi nước nhà các triều đại phong kiến nước

ta đã ưu tiên áp dụng chính sách “Trong xưng đế, ngoài xưng vương” 1

khi đối đãi và thiết lập quan hệ ngoại giao với các nước phương Bắc cũng như các quốc gia láng giềng “Ngoài xưng vương” ở đây là muốn thể hiện sự hữu nghị, đề cao sự hòa hiếu với các nước lớn, đặc biệt là các nước phương Bắc như một kế sách lâu dài hông hạn chế, ngăn chặn tham vọng xâm lược đang lớn dần của nước láng giềng Còn “trong xưng đế” chính là thể hiện ý chí độc lập, tự cường, tinh thần bất khuất như một cách khẳng định bản lĩnh tự chủ của một đất nước có chủ quyền, có ranh giới rõ ràng nhằm khiến đối phương cảm thấy Đại Việt ta

là một đất nước có tinh thần dân tộc mạnh mẽ, không dễ dàng bị thao túng

1 TRẦN CHÍ TRUNG (2021), "Bản sắc ngoại giao Việt Nam: Một vài suy ngẫm nhìn từ lịch sử dân tộc", Tạp chí Cộng sản Truy cập tại:

Trang 4

https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/quoc-phong-an-ninh-oi-ngoai1/-Tiêu biểu về lối ngoại giao này cũng như là một trong những triều đại đạt nhiều thành

công trong truyền thống ngoại giao phải kể đến triều Lê – vua Lê Hoàn hay còn gọi là Ngoại giao của người “vác núi, lật biển” Bởi bản thân Lê Hoàn là một nhân tài kiệt xuất với lối ngoại giao kiên định, rắn rỏi và khôn khéo khiến cho nhà Tống phải nhún nhường,

e ngại vài phần Họ nhìn nhận Lê Hoàn như một “nhân vật thật sự kiên cường, dũng mãnh,

không biết sợ là gì, có thể làm những việc kinh thiêng động địa”.2 Trong đó, chính sách ngoại giao của Lê Hoàn luôn ưu tiên lối ngoại giao vừa mềm dẻo vừa cứng rắn Mềm dẻo

để giữ gìn mối quan hệ hòa hảo, hữu nghị giữa các nước láng giềng và mạnh mẽ khi cần thiết để kiềm chế thái độ phách lối, ỷ lớn hiếp yếu của nhà Tống Lê Hoàn lưu giữ vững tinh thần dân tộc bất khuất, cứng rắn và không dễ bị khuất phục khi đứng trước nhà Tống

Điều này thể hiện rõ nét sau khi Lê Hoàn chiến thắng quân Tống nhưng không hề kiêu ngạo mà chủ động cử sứ thần sang Tống nhằm thiết lập mối quan hệ ngoại giao dựa trên tinh thần hòa hảo giữa các nước láng giềng Đồng thời cũng thể hiện rõ thái độ rắn rỏi, kiên quyết trước Tống khi cử sứ sang nhưng tuyệt nhiên không nhắc gì đến việc trả tù binh và đến 5 năm sau khi chiến tranh kết thúc, Lê Hoàn mới chấp nhận xử lý tù binh còn giam giữ

và báo cho Tống biết.3 Có thể nói chính sách ngoại giao của Lê Hoàn là một trong những lối ngoại giao độc đáo và mang lại kết quả viên mãn cho đất nước ta lúc bấy giờ Mặc dù cách hành xử của Lê Hoàn có phần ngông nhưng chính cái ngông này mới có thể áp chế được sự hống hách, ngạo mạn và tham vọng bành trướng của nhà Tống Bên cạnh đó, việc

Lê Hoàn không lạy khi nhận chiếu thư theo như lễ nghi ngoại giao phong kiến cũng cho thấy sự “xưng đế” riêng biệt, bỏ qua luật lệ của nước lớn như một cách nhằm khẳng định nước Đại Việt ta cũng có thể ngang tầm vai vế với nhà Tống

Chính sách này đã giúp nước ta thoát khỏi cảnh bị nhà Tống đem quân xâm lược lần thứ hai khi Lê Hoàn ra chiếu chỉ ngay trước mặt sứ Tống rằng sau này chỉ nhận chiếu chỉ

ở biên giới nước ta và không cần sứ thần đến tận nơi Trước sự kiên quyết của Lê Hoàn, vua Tống cũng buộc bằng lòng, không làm gì được hơn Bởi khi không sang đưa chiếu thư trực tiếp, vua Tống sẽ mất đi nguồn tin cũng như lối mật di chuyển vào bản đồ nước ta nên chỉ đành mong giữ mối quan hệ láng giềng hữu nghị với nước ta Ở đây, ta có thể thấy khi thực thi đường lối ngoại giao này, Lê Hoàn luôn ở thế chủ động còn nhà Tống ở thế bị động, đồng thời chấm dứt mọi hành động cao ngạo, hạch sách của Tống với nhân dân Việt Nam khi chỉ cho mình sang nước người mà cấm người không được sang nước mình Đường lối ngoại giao vừa cứng rắn, vừa mềm dẻo này của Lê Hoàn cũng được xem như những thắng lợi tiêu biểu trong ngoại giao của nước ta và được lưu truyền, giữ vững đến ngày nay

trang 25

trang 26

Trang 5

2 Đánh và đàm kết hợp tư duy “biết thắng” – “cương nhu kết hợp”

Bản chất của nhà nước Việt Nam ta từ thuở sơ khai là một quốc gia ưa chuộng hòa bình,

đề cao tình cảm láng giềng hữu nghị song song với tinh thần dân tộc bất khuất Luôn đề cao những kế sách sách ngoại giao mềm dẻo, linh hoạt và khéo léo để thiết lập, xây dựng mối quan hệ ngoại giao với các quốc gia khác Đây là truyền thống có từ lâu đời, đặc biệt

là ở thời vua Lê Lợi – triều đại trị vì dài lâu nhất trong lịch sử phong kiến Việt Nam Trong thời kỳ đấu tranh chống Minh xâm lược, Lê Lợi và Nguyễn Trãi đã sử dụng chiến thuật đánh và đàm 4 kết hợp tư duy “biết thắng” – “cương nhu kết hợp” 5 để có được thành công đánh tan giặc Minh ra khỏi bờ cõi nước nhà

Đánh và đàm là một hình thức đấu tranh được Nguyễn Trãi tận dụng triệt để nhằm chiến thắng chiến tranh, vừa đanh vừa đàm phán với địch, đánh đến khi địch chịu đàm phán thì thôi Trong đó vào lòng địch là một bộ phận của đấu tranh ngoại giao với hai hình thức: dụ hàng và đấu tranh hòa đàm 6 Đường lối ngoại giao hết sức đặc biệt này đã giúp cho cuộc chiến đấu nhanh đi đến hồi kết và giảm được sự hao tổn về binh lực cũng như đạt được thành công trọn vẹn Nguyễn Trãi đã kiên trì viết thư dụ địch đầu hàng để hòa đàm, thậm chí ông còn trực tiếp vào thanh Đông Quan để đàm phán với tướng địch Đấu tranh hòa đàm của Nguyễn Trãi là một hình thức đấu tranh ngoại giao đi liền với đấu tranh quân sự với mục đích tiến đến hòa binh, kết thúc chiến tranh một cách ít thiệt hại nhất mà vẫn thiết lập được mối quan hệ giao hảo đôi bên, đánh vào tâm lí của địch khiến chúng nhận ra lợi ích tốt đẹp khi hòa đàm mà ra đầu hàng Song song đó vẫn kết hợp vừa đánh vừa đàm, đàm đến khi địch ngừng đanh và đánh tới khi địch phải chấp nhận đàm phán và đầu hàng mới thôi 7 Đấu tranh hòa đàm cũng có thể xem như một bước tiến mạnh mẽ, làm đòn bẩy cho giai đoạn chiến tranh mới Chiến lược ngoại giao này cũng chỉ mang lại một kế sách hòa hoãn tạm thời để giúp quân ta có thời gian tập trung lực lượng, tăng cường sức mạnh Chúng ta lại tiếp tục đấu tranh vừa đánh vừa đàm cho đến khi địch chịu khuất phục buộc phải cầu hoà trước ta và đó là khi làm nên chiến thắng của nghĩa quân Lam Sơn

Dẫu vậy, khi địch có ý đầu hàng, Nguyễn Trãi và các lanh tụ nghĩa quân luôn tiếp đón

và đối xử niềm nở cùng với thái độ, chính sách tích cực Điều này cũng đồng thời thể hiện

ĐHQG TP.HCM, trang 104

https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/quoc-phong-an-ninh-oi-ngoai1/-/2018/823956/ban-sac-ngoai-giao-viet-nam mot-vai-suy-ngam-nhin-tu-lich-su-dan-toc.aspx Ngày truy cập: 29/11/2022

ĐHQG TP.HCM, trang 104

Trang 6

được tư duy “biết thắng” của ông cha ta trước sự đầu hàng của kè thù Nguyễn Trãi cũng khẳng định rõ:

“Nghĩ vì kế lâu dài của nhà nước;

Tha kẻ hàng mười vạn sĩ binh;

Sửa hòa hiếu cho hai nước;

Tắt muôn đời chiến tranh”8 Qua đó cũng có thể thấy được đường lối ngoại giao khéo léo, văn hóa và nghệ thuật

ngoại giao nhân văn, “biết người, biết ta”, “biết thời, biết thế”, “cương nhu kết hợp”,

“tiến lúc mạnh, thoái lúc yếu”, “khoan hòa, linh hoạt” của cha ông ta trong lịch sử Đồng

thời là minh chứng cho sự tài ba, biết nhìn xa trông rộng của đường lối ngoại giao tư duy

“biết thắng” khi vừa giữ cho hình ảnh nước nhà dĩ hòa vi quý, vừa tránh được những tổn hại lâu dài khi kéo dài chiến tranh Góp phần tạo dựng hình ảnh Đại Việt tốt đẹp, xây dựng nên mối quan hệ giao hảo giữa các nước láng giềng, đặc biệt đối với kẻ thù 9

3 Liên hệ với chiến lược ngoại giao Việt Nam hiện đại:

Bản sắc ngoại giao tốt đẹp từ xa xưa vẫn luôn được dân tộc ta gìn giữ và tích cực tiếp thu qua nhiều năm Đặc biệt nổi bật là “Ngoại giao cây tre” 10 – vừa cứng rắn vừa mềm dẻo là đường lối ngoại giao được đúc kết và phát triển từ các chiến thuật ngoại giao xưa Vừa cứng cỏi, linh hoạt lại khéo léo trong công tác đối ngoại giữa các nước láng giềng Tương tự như chiến thuật ngoại giao: “Trong xưng đế, ngoài xưng vương” – bên ngoài mềm dẻo, hữu nghị bên trong rắn rỏi, kiên cường với tinh thần dân tộc bất khuất Chiến lược ngoại giao Việt Nam hiện đại vừa củng cố vừa phát triển theo lối ngoại giao đi trước giữ vững được những bản sắc tốt đẹp nhưng được điều chỉnh, xây dựng sao cho phù hợp với tình hình thế giới hiện nay

Đặc biệt, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tìm thấy chủ nghĩa Mác - Lê-nin như một “cẩm nang thần kỳ” để giải phóng dân tộc Đó là bước ngoặt cơ bản tạo nên sự phát triển về chất của tư tưởng Hồ Chí Minh Nền tảng tư tưởng của chủ nghĩa Mác - Lê-nin tiếp tục được Đảng và Nhà nước, nhân dân Việt Nam trau dồi, học tập và phát triển, là kim chỉ nam cho đường lối đối ngoại Việt Nam, nhằm phát triển đất nước trên con đường độc lập dân tộc

gắn với chủ nghĩa xã hội

8 Hoàng Khôi (2001): "Nguyễn Trãi toàn tập", NXB Văn hóa thông tin, Hà Nội, 2001, trang 160

https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/quoc-phong-an-ninh-oi-ngoai1/-/2018/823956/ban-sac-ngoai-giao-viet-nam mot-vai-suy-ngam-nhin-tu-lich-su-dan-toc.aspx Ngày truy cập:

29/11/2022

10 TRẦN CHÍ TRUNG (), "Một vài suy ngẫm về hình tượng cây tre trong bản sắc ngoại giao Việt Nam", Nghiên cứu quốc Truy cập tại: https://nghiencuuquocte.org/2022/03/09/mot-vai-suy-ngam-ve-hinh-tuong-cay-tre-trong-ban-sac-ngoai-giao-viet-nam/ Ngày truy cập: 29/11/2022

Trang 7

III KẾT LUẬN

Khi nhìn lại lịch sử ngàn năm hiến của nước nhà, ta có thể thấy rõ ở mỗi thời kỳ lịch sử

sẽ có mỗi chinh sách và tư duy ngoại giao khác nhau được thực thi một cách thiên biến vạn hóa, đa dạng nhưng chung quy vẫn mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc và luôn hướng tới hòa bình hữu nghị, hành xử nhân văn và kiên định chủ trương “nội yên ngoại tĩnh” Dù có trải qua bao nhiêu năm đi chăng nữa thì chính sách ngoại giao ra đời đều phục vụ cho lợi ích quốc gia, cho dân tộc, luôn đóng vai trò quan trọng trong việc giữ gìn độc lập tự chủ, bảo vệ chủ quyền, lãnh thổ và là nền tảng xây dựng hòa bình lâu dài cho toàn dân tộc Đó

là sợi chỉ đỏ xuyên suốt chiều dài lịch sử, xuất phát từ tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc

và tuyệt nhiên không trông đợi từ bên ngoài, mà phải dựa vào chính sức mình để bảo vệ lợi ích chân chính của đất nước, dân tộc Và truyền thống này cũng được Chủ tịch Hồ Chí

Minh khắc cốt ghi tâm: “Một dân tộc không tự lực cánh sinh mà cứ ngồi chờ dân tộc khác

giúp đỡ thì không xứng đáng được độc lập” và bởi lẽ đó mà dù cho có bị xâm lược, độ hộ

qua hàng nghìn năm đi chăng nữa thì độc lập, tự do của đất nước vẫn luôn được nhân dân

ta giữ vững, ra sức giành lấy để giờ đây chúng ta có được đất nước mang tên: Nước Cộng

hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (độc lập – tự do – hạnh phúc)

Trang 8

IV TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 TRẦN CHÍ TRUNG (2021), "Bản sắc ngoại giao Việt Nam: Một vài suy ngẫm nhìn

từ lịch sử dân tộc", Tạp chí Cộng sản Truy cập tại: https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/quoc-phong-an-ninh-oi-ngoai1/- /2018/823956/ban-sac-ngoai-giao-viet-nam mot-vai-suy-ngam-nhin-tu-lich-su-dan-toc.aspx Ngày truy cập: 29/11/2022

2 “Ngoại giao của người “vác núi, lật biển”, Lịch sử ngoại giao Việt Nam, ĐH KHXH&NV – ĐHQG TP.HCM, trang 25

3 “Ngoại giao của người “vác núi, lật biển”, Lịch sử ngoại giao Việt Nam, ĐH KHXH&NV – ĐHQG TP.HCM, trang 26

4 “Ngoại giao thời Lê Lợi – Nguyễn Trãi chống quân Minh đô hộ”, Lịch sử ngoại giao Việt Nam, ĐH KHXH&NV – ĐHQG TP.HCM, trang 104

8 Hoàng Khôi (2001): "Nguyễn Trãi toàn tập", NXB Văn hóa thông tin, Hà Nội,

2001, trang 160

10 TRẦN CHÍ TRUNG (), "Một vài suy ngẫm về hình tượng cây tre trong bản sắc ngoại giao Việt Nam", Nghiên cứu quốc Truy cập tại: https://nghiencuuquocte.org/2022/03/09/mot-vai-suy-ngam-ve-hinh-tuong-cay-tre-trong-ban-sac-ngoai-giao-viet-nam/ Ngày truy cập: 29/11/2022

Tiêu đề	Chiến thuật ngoại giao Việt Nam thời cổ trung đại: ‘Trong xưng đế, ngoài xưng vương’
Tác giả	Nguyễn Thị Thanh Huyền
Người hướng dẫn	ThS. Lục Minh Tuấn
Trường học	Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn, Đại Học Quốc Gia Thành Phố Hồ Chí Minh
Chuyên ngành	Quan hệ quốc tế
Thể loại	Tiểu luận
Năm xuất bản	2022
Thành phố	Thành phố Hồ Chí Minh

Định dạng
Số trang	8
Dung lượng	331,56 KB