Một số biện phát nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học của trường TH lê văn tám

Nâng cao năng lực tựhọc và thực hành cho học sinh”.Xuất phát từ những giá trị cơ bản của con người Việt Nam thời kì côngnghiệp hoá - hiện đại hoá, từ mục tiêu, đặc trưng của giáo dục đạo

Riêng môn giáo dục đạo đức hiện nay Đảng và nhà Nước ta đặc biệt quantâm: Một là do “ con người là động lực của sự nghiệp xậy dựng xã hội mới đồngthời là mục tiêu của chủ nghĩa xã hội “ (Văn kiện hội nhị lần thứ tư BCHTWĐảng khoá VII ) Hai là do điều “ Đặc biệt đáng lo ngại là trong một bộ phận họcsinh sinh viên có tình trạng suy thoái đạo đức, mờ nhạt về lý tưởng, theo lối sốngthực dụng, thiếu hoài bão lập thân, lập nghiệp vì tương lai của bản thân và đấtnước ” ( Văn kiện hội nghị lần thứ hai của BCHTW Đảng khoá VIII ) Vì vậy, hộinghị đã ghi “ Tăng cường giáo dục tư tưởng đạo đức, lòng yêu nước, ” đồngthời nhấn mạnh:” đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục, khắc phục lối truyềnthụ một chiều, rèn luyện nếp tư duy sáng tạo của người học Nâng cao năng lực tựhọc và thực hành cho học sinh”.

Xuất phát từ những giá trị cơ bản của con người Việt Nam thời kì côngnghiệp hoá - hiện đại hoá, từ mục tiêu, đặc trưng của giáo dục đạo đức cho họcsinh tiểu học đối với sự phát triển nhân cách con người Việt Nam xã hội chủnghĩa

2).Cơ sở thực tiễn.

Trường TH Lê Văn Tám nằn ở khu vực biên giới giáp với CamPuChia cóđường Hồ Chí Minh đi ngang qua điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn song cũngđang trên đà phát triển dân cư tập trung đông, mặt bằng về trình độ dân trí thấp,không đồng đều, mặt trái của nền kinh tế thị trường, của thời mở cửa đang từngngày len lỏi vào đời sống của người dân nói chung và của học sinh nói riêng

Xu hướng hiện nay, một bộ phận không nhỏ học sinh có quan niệm chưađúng về các chuẩn mực, hành vi đạo đức và chiều hướng suy thoái về đạo đứcngày càng gia tăng.

Giáo viên chủ nhiệm lớp, gia đình và chính quyền có lúc có nơi chưa nhìnnhận đúng đắn, chưa coi trọng công tác giáo dục đạo đức cho học sinh, công tác

xã hội hoá giáo dục cũng chưa được coi trọng

Chưa có những biện pháp hữu hiệu để giáo dục đạo đức cho học sinh mộtcách toàn diện

Để đảm bảo thực hiện thắng lợi mục tiêu giáo dục và công cuộc đổi mớiphương pháp giáo dục nói chung và giáo dục đạo đức nói riêng của ngành đã đềra

Chính vì các lý do trên chúng tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài này:

“ Một số biện phát nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học của trường TH Lê Văn Tám”

II Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.

Thấy rõ thực trạng việc dạy đạo đức cho học sinh của trường tiểu học LêVăn Tám

*Mục đích.

- Tìm ra một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng GD đạo đức cho họcsinh của nhà trường

- Làm tài liệu tham khảo

- Có thể áp dụng vào công tác giáo dục đạo đức của nhà trường

*Nhiệm vụ.

Trong khuôn của đề tài này chúng tôi trình bày bốn vấn đề chính sau:

- Xây dựng cơ sở lý thuyết

- Khảo sát, phân tích thực trạng, tìm ra những nguyên nhân chủ yếu

- Đề ra các biện pháp nhằm cải tạo thực trạng

- Kết luận và đề xuất kiến nghị

III Đối tượng và khách thể nghiên cứu.

- Đối tượng : Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đứccho học sinh

- Khách thể: Các phương pháp, hình thức giáo dục đạo đức cho học sinhcủa giáo viên, gia đình; việc tự học, tự rèn, và sự thể hiện các chuẩn mực, hành viđạo đức của học sinh.

IV Giả thuyết khoa học.

- Nếu các biện pháp của nhóm nghiên cứu được áp dụng vào công tác giáodục đạo đức cho học sinh tiểu học của địa bàn nơi trường đóng thì chất lượng giáodục đạo đức cho học sinh sẽ đạt hiệu quả cao hơn

- Nếu giáo viên chủ nhiệm lớp biết cách phối kết hợp với nhà trường, giađình và chính quyền địa phương trong việc giáo dục đạo đức thì các em sẽ chămngoan học giỏi hơn

- Nếu học sinh nhận thức rõ được vấn đề thì việc giáo dục đạo đức sẽ đạtchất lượng cao hơn

- Nếu gia đình - cha mẹ học sinh nhận thức được tầm quan trọng của việcgiáo dục đạo đức và giúp các em vận dụng những kiến thức về các chuẩn mực,hành vi đạo đức đã học vào cuộc sống thực tế thì nhất định sẽ thúc đẩy được quátrình giáo dục toàn diện cho học sinh

V Phạm vi của nghiên cứu.

Học sinh tiểu học và các hoạt động giáo dục đạo đức của nhà trường tiểuhọc Lê Văn Tám, việc tham gia công tác giáo dục của chính quyền địa phương vàgia đình học sinh trên địa bàn xã Đắk Dục – Huyện Ngọc Hồi- Kon Tum

VI.Các phương pháp nghiên cứu.

*Phương pháp 1: Đọc tài liệu để xậy dựng cơ sở lý luận cho đề tài.

*phương pháp 2: Quan sát, trò chuyện - đàm thoại.

*phương pháp 3: Điều tra

Chúng tôi sử dụng phiếu điều tra( An ket) với hệ thống câu hỏi tự xây dựngnhằm khảo sát thực trạng, tìm ra những nguyên nhân dẫn đến tình trạng hiện nay

Từ hệ thống câu hỏi điều tra để tìm ra kết qủa và đề ra biện pháp khắc phục mộtcách thống nhất

*phương pháp 4: Thống kê toán học để xử lý các số liệu đã thu được.

VII.Lịch sử của vấn đề nghiên cứu.

Những giá trị đạo đức của một thời kỳ lịch sử phải xuất phát từ những yêucầu khách quan của sự phát triển xã hội và phải góp phần phát triển nhân cách,phát triển con người, góp phần vào việc thiết lập mối quan hệ giữa con người vớicon người, con người với tự nhiên, với môi trường sống nhằm làm cho xã hội pháttriển Xuất phát từ yêu cầu đó, trong những năm gần đây chúng ta đã và đang thựchiện công cuộc đổi mới nội dung chương trình, phương pháp dạy học nói chung,phương pháp dạy học đạo đức nói riêng Đó cũng chính là vấn đề then chốt củachính sách đổi mới giáo dục Việt Nam trong giai đoạn mới hiện nay Đổi mớiphương pháp dạy học sẽ làm thay đổi tận gốc nếp nghĩ, nếp làm của các thế hệhọc tò – chủ nhân tương lai của đất nước Chúng ta đều biết không phải cái gì cũcũng tồi và cái gì mới cũng hoàn hảo Hiệu quả hay không của phương pháp dạyhọc là do người giáo viên tiến hành nó như thế nào Xét bản thân phương phápdạy học thì không có phương pháp nào là phương pháp tồi, không có phươngpháp nào là phương pháp tích cực hay thụ động mà phương pháp ấy trở lên tíchcực hay tồi, thụ động khi ta không khai thác hết tiềm năng của nó hoặc sử dụng nókhông đúng lúc, đúng chỗ, đúng đối tượng Mục đích cuối cùng của đổi mớiPPDH là làm thế nào để học sinh phải thực sự tích cực, chủ động tự giác, luôntrăn trở tìm tòi suy nghĩ và sáng tạo trong quá trình lĩnh hội tri thức và lĩnh hội cảcách thức để có được tri thức ấy nhằm phát triển và hoàn thiện nhân cách củamình.

- Giáo viên được trực tiếp tham gia các lớp bồi dưỡng, cập nhật nhữngthông tin mới nhất về thay đổi nội dung chương trình và phương pháp dạy học

- Nhà nước đầu tư trang thiết bị dạy học ( SGV, vở bài tập, đồ dùng dạy vàhọc, )

- Ở nhà trường, trong các buổi họp hội đồng, chuyên môn, họp khối giáoviên đưa ra một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho họcsinh như: phối hợp tốt với gia đình học sinh, tham mưu, kết hợp với chính quyềnđịa phương, giáo viên tăng cường công tác chủ nhiệm lớp, đưa chất lượng giáodục đạo đức vào trong các tiêu chí xét thi đua hàng năm Tuy nhiên kết quả đạtđược qua hàng năm vẫn chưa cao, chưa đáp ứng được yêu cầu mà giáo dục đề ra

Vì vậy chúng tôi mạnh dạn tiếp tục nghiên cứu đề tài này “ Một số biện phápnhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh trường tiểu học Lê Văn

Tám trong năm học 2005 – 2006 và trong những năm học tiếp theo đạt kết quảcao hơn.

B – NỘI DUNG NGHIÊN CỨU.

Chương I.

Vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học trong giai đoạn mới hiện nay.

I.Các khái niệm về vấn đề giáo dục đạo đức tiểu học.

1).Đạo đức: là một hình thái ý thức xã hội, là tổng hợp những ngyuên tắc,

quy tắc, chuẩn mực xã hội, nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi của mìnhcho phù hợp với lợi ích, hạnh phúc của con người và sự tiến bộ xã hội, trong mốiquan hệ giữa con người với con người, giữa cá nhân và xã hội

2).Giáo dục đạo đức: là cách thức tổ chức và hướng dẫn học sinh tiểu học

lĩnh hội được những biểu tượng và khaí niệm đạo đức thể hiện cụ thể trong nhữnghành vi đạo đức theo những chuẩn mực Giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học

là tổ chức cuộc sống của trẻ ( gồm các hoạt động học tập – lao động – vui chơi

và các mối quan hệ của trẻ đối với bản thân, gia đình, nhà trường, xã hội, môitrường tự nhiên) theo đúng các chuẩn mực đạo đức

3).Những giá trị cơ bản của con người Việt nam thời kỳ công nghiệp hoá - hiện đại hoá.

Xuất phát từ vai trò vị trí của đạo đức trong quá trình phát triển nhân cách ,

từ vị trí của con người trong quá trình phát triển kinh tế – xã hội và tự nhiên với

tư cách là chủ thể giải quyết hàng loạt các mâu thuẫn giữa cá nhân và xã hội, giữaquyền lợi và nghĩa vụ, giữa vật chất và tinh thần, giữa dân tộc và nhân loại Vìvậy có thể xác định hệ thống các chuẩn mực đạo đức( giá trị đạo đức) theo nămnhóm phản ánh các mối quan hệ chính mà con người phải giải quyết

3.1-Nhóm chuẩn mực đạo đức thể hiện lý tưởng sống của cá nhân phù hợp với

yêu cầu đạo đức xã hội

- Có lý tưởng XHCN, thực hiện công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước

- Yêu quê hương, đất nước

- Tự cường và tự hào dân tộc chính đáng

- Tin tưởng vào Đảng và đường lối đổi mới của Đảng.

- Ý nghĩa của những chuẩn mực đạo đức thể hiện tư tưởng chính trị sẽ góp phầnđịnh hướng cho lý tưởng sống cho mỗi cá nhân Đạo đức của mỗi con người làsống, làm việc, rèn luyện vì “ Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dânchủ, văn minh” Vì lý tưởng độc lập dân tộc và CNXH mà trước mắt là quantâm thực hiện thắng lợi mục tiêu CNH – HĐH đất nước

3.2-Nhóm chuẩn mực thể hiện sự hoàn thiện của bản thân:

hệ hàng ngày, dám nhìn thẳng vào sự thật và đấu tranh cho sự thật

- Hướng thiện ( cả trong suy nghĩ và hành động)

- Biết kiềm chế: Đây là đức tính cần thiết để giúp trẻ biết tự điều chỉnh hành vicủa mình ở mọi nơi, ngay cả khi không có sự kiểm tra, kiểm soát của ngườikhác Có thói quen tự kiềm chế thì trẻ sẽ tránh được những sai lầm, nhữngxung đột, những hành vi vô kỉ luật, biết kiên trì chờ đợi khi cần thiết Đó là cơ

sở của kỷ luật tự giác, cơ sở của tự giáo dục

- Biêt hối hận: Khi trẻ phạm sai lầm thì giáo viên phải giúp trẻ biết hối hận, sửachữa sai lầm và không tái phạm khuyết điểm

- Có kế hoạch tự hoàn thiện

3.3-Nhóm đạo đức thể hiện quan hệ đối với mọi người và dân tộc:

- Nhân nghĩa : Thể hiện lòng biết ơn của con người đối với tổ tiên, cha mẹ,thầy cô, người có công với dân với nước và kính trọng những người đã sinh thànhnuôi dưỡng

- Lòng yêu thương con người

- Khoan dung ( vị tha): Khoan dung là truyền thống tốt đẹp của dân tộc ViệtNam: Là truyền thống lá lành đùm lá rách, thương người như thể như thể

thương thân, hoà chế nghịch, thiện thắng ác, đánh kẻ chạy đi không đánhngười chạy lại.

- Khiêm tốn: Là người biết tôn trọng người khác hơn chính bản thân mình đánhgiá người khác cao hơn sự tự đánh giá mình, phù hợp vợi sự thật khách quan( cần phân biệt lòng khiêm tốn với tính tự ti và tự cao)

- Hợp tác: Đồng cảm biết chia sẻ, đoàn kết, hữu nghị

- Bình đẳng:

+ Lễ độ lịch sự, tế nhị

+ Tôn trọng mọi người

- Thuỷ chung và gữ chữ tín

3.4-Nhóm chuẩn mực đạo đức thể hiện quan hệ đối với công việc:

- Làm việc có trách nhiệm cao

- Có lương tâm ( tâm đối với nghề: yêu nghề mến trẻ)

3.5-Nhóm chuẩn mực đạo đức liên quan đến xây dựng môi trường sống ( Môi

trường tự nhiên- xã hội)

- Xây dựng gia đình hạnh phúc

- Tự giác, quan tâm, tham gia giữ gìn bảo vệ tài nguyên, môi trường tự nhiên

- Xây dựng xã hội công bằng, dân chủ

- Bảo vệ hoà bình, chống chiến tranh, khủng bố

- Bảo vệ, phát huy truyền thống, di sản văn háo dân tộc, nhân loại, chống tệ nạn

xã hội và bệnh tật hiểm nghèo

Môi trường tự nhiên và môi trường văn hoá - xã hội có mối quan hệ lẫn nhau,tạo ra môi trường sống của con người Giữ gìn bảo vệ, xây dựng môi trường sống

là vấn đề bức xúc của xã hội ngày nay, đòi hỏi mọi người phải có lương tâm, cóđạo đức, phải có những chuẩn mực nhất định

4 Những đặc trưng giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học đối với sự phát triển nhân cách con người Việt Nam.

4.1-Môn đạo đức ở tiểu học đưa ra các chuẩn mực đạo đức dưới dạng những

chuẩn mực hành vi cụ thể:

- Nhà trường tiểu học có nhiệm vụ hình thành cho học sinh cơ sở ban đầu nhưngrất quan trọng của nhân cách người công dân – người lao động có những phẩmchất và năng lực cần thiết

- Các chuẩn mực đạo đức được lựa chọn từ những chuẩn mực xã hội cụ thể,được đưa ra dưới dạng những chuẩn mực hành vi đạo đức Bởi vì, do trình độnhận thức còn thấp, tư duy cụ thể còn chiếm vai trò rất quan trọng, có tính haybắt trước, kinh nghiệm sống còn nghèo nàn lên chưa đủ năng lực nhận thứccác chuẩn mực đạo đức trên bình diện lý luận

- Những chuẩn mực hành vi này giúp cho học sinh có cách ứng xử đúng đắntrong các mối quan hệ đa dạng phù hợp với những yêu cầu đạo đức mà xã hộiquy định

- Thực tiễn đã chứng tỏ rằng, được học các chuẩn mực hành vi, học sinh có điềukiện:

+ Dễ hiểu về nội dung ý nghĩa cá nhân, ý nghĩa xã hội và cách thực hiện.+ Nâng cao dần tính khái quát của những hiểu biết có liên quan

+ Dễ nhớ lâu và dễ thể hiện trong cuộc sống

4.2- Các chuẩn mực hành vi đạo đức trong chương trình có tính đồng tâm:

- Do năng lực nhận thức và kinh nghiệm sống còn ở trình độ thấp học sinhlớp 1 và ngay cả những học sinh lớp trên của tiểu học chưa thể nắm ngay đượckhái niệm đạo đức một cách đầy đủ, toàn vẹn với bản chất vốn có của nó mà cókhả năng nắm dần dần những dấu hiệu của khái niệm Những dấu hiệu đó dần dầnđược khái quát ở mức độ nhất định từ lớp này sang lớp khác Cuối cùng ở họcsinh hình thành được những khái quát sơ đẳng đầu tiên về chuẩn mực đạo đức

- Vì vậy trong quá trình dạy học đạo đức tiểu học, khi dạy một chuẩn mựchành vi đạo đức nào đó có tình đồng tâm thì cần tận dụng những điều có liên quan

mà học sinh đã học từ lớp dưới và ngược lại khi dạy các chuẩn mực đó ở lớp dướithì cần chuẩn bị cho các em có khả năng tiếp thu chuẩn mực này ở lớp trên tránhtình trạng dạy lớp nào biết lớp đó

4.3-Những chuẩn mực hành vi đạo đức được giới thiệu bằng những mẫu hành

vi đạo đức qua các hoạt động dạy học, các dạng bài tập

4.4 Mỗi bài đạo đức được thực hiện trong hai tiết

4.5 Do đặc điểm của lứa tuổi nên việc giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học

cần tập trung vào luyện tập cho các em những chuẩn mực và quy tắc đạo đức đơngiản , hình thành thói quen , hành vi đạo đức Đối với học sinh tiểu học cần đặcbiệt chú ý những thói quen sau đây :

- Thói quen biết lễ độ ( chào hỏi lễ phép, cảm ơn, xin lỗi khi cần thiết), tôntrọng mọi người ( không làm phiền, không nói to nơi công cộng hoặc người khácđang làm việc, )

- Thói quen cư xử ân cần, sẵn sàng giúp đỡ người khác, trước hết là ngườithân

- Thói quen tự kiềm chế: Giúp trẻ tự kiềm chế tránh được xung đột, biếtkiên trì chờ đợi khi cần thiết Đây là cơ sở của kỷ luật tự giác, tự giáo dục

- Thói quen sinh hoạt, biết giữ lời hứa

4.6-Một điểm cần lưu ý trong quá trình giáo dục đạo ở lứa tuổi tiểu học:

tình cảm đạo đức được xây dựng trên nền cơ bản là tình thương, lòng nhân ái,lòng vị tha Vì vậy trong thực tế cuộc sống cần tạo ra những tình huống để trẻ biếtquan tâm đến thiên nhiên, loài vật và đặc biệt là con người, làm cho trẻ biết xúcđộng, xao xuyến trước mỗi tình huống đạo đức mà trẻ gặp phải trong thực tiễncuộc sống

Quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học đóng một vai trò quantrọng đến sự phát triển nhân cách con người Nó “đặt những viên gạch đầu tiên”cho sự hình thành ở các em nhân cách người công dân Mặt khác , nó còn giúpcác em hình thành cơ sở ban đầu của “ sức đề kháng” chống lại sự xâm nhập củanhững cái xấu từ bên ngoài và gột rửa những cái xấu bị tiêm nhiễm

II.Vị trí, vai trò của công tác giáo dục đạo đức trong trường tiểu học hiện nay.

Xuất phát từ vai trò, vị trí của giáo dục đạo đức nói chung và phân môn đạođức nói riêng Trong việc hình thành và phát triển nhân cách (pháp triển toàn diện

- Đức, trí, thể, mĩ) cho học sinh thì các biện pháp, phương pháp giáo dục đạo đứccho học sinh tiểu học có vị trí và vai trò rất quan trọng và là nhân tố quyết địnhđến việc hoàn thành mục tiêu, yêu cầu của giáo dục đã đề ra

Chương 2.

Thực trạng của việc giáo dục đạo đức của nhà trường hiện nay.

I.Vài nét khái quát về trường tiểu học Lê Văn Tám.

Trường TH Lê Văn Tám là một trường mới được thành lập (tháng 10 năm2004) cơ sở vật chất hầu như không có gì Tổng số giáo viên của nhà trường là 12người, trình độ chuyên môn cũng như năng lực giảng dạy không đồng đều, cụ thể:

II.Thực trạng của công tác giáo dục đạo dức hiện nay của nhà trường 1).Kết quả đạt được( năm học 2004 – 2005).

( Theo báo cáo tổng kết năm học của Nhà trường )

Trong những năm qua giáo dục vẫn được coi là “Quốc sách”, vẫn được cáccấp các ngành quan tâm, giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi về mọi mặt Kinh tế xãhội đang trên đà phát triển mạnh mẽ, trìng độ dân trí ngày được nâng cao Với sự

nỗ lực không ngừng nghỉ của đội ngũ các thầy cô giáo và các cấp lãnh đạo giáodục Giáo dục đạo đức ở nhà trường luôn luôn được trú trọng và đã đạt đượcnhững thành quả rất đáng trân trọng,cụ thể:

- Đa số các em học sinh chăm ngoan học giỏi, biết vâng lời thầy cô ông bà,cha mẹ và những người lớn tuổi

- Ở nhà trường các em thực hiện tốt 5 điều Bác Hồ dạy và bốn nhiệm vụcủa người học sinh Có em thực hiện tốt các chuẩn mực hành vi đạo đức như: biếtcảm ơn, xin lỗi, đi xin phép về chào hỏi, Giúp đỡ bạn cùng tiếu bộ

- Biết tham gia lao động vệ sinh trường lớp, trồng và chăm sóc, bảo vệ câyxanh Biết phụ giúp cha mẹ những công việc phù hợp với lứa tuổi

- Quan tâm giúp đỡ những người khác thể hiện tấm lòng tương thân, tương

ái Ủng hộ, giúp đỡ những người gặp khó khăn hoạn nạn, chăn sóc để tỏ lòng biết

ơn đối với những người có công, các gia đình chính sách, leo đơn, các gia đìnhthương binh liệt sĩ

- Đi học chuyên cần, không ngừng học tập, vượt qua mọi trở ngại khó khăntrong cuộc sống vươn lên học giỏi, đạt nhiều thành tích xuất sắc như: Danh hiệuhọc sinh giỏi cấp trường, huyện; học sinh xuất sắc, học sinh tiên tiến; cháu ngoanBác Hồ, thi kể truyện đạo đức các cấp,

- Hầu hết các em đã biết kế thừa và phát huy những truyền thống tốt đẹpcủa dân tộc, biết áp dụng những điều đã học vào thực tế của cuộc sống – thể hiệntrong việc ứng xử giao tiếp hàng ngày

- Kết quả xếp loại hạnh kiểm năm học 2004 – 2005

Tổng số học sinh toàn trường: 340 em

Xếp loại hoàn thành: em Trong đó, hoàn thành tốt có: em chiếm % Xếp loại chưa hoàn thành: em chiếm %

2.Thực trạng của vấn đề (tồn tại và những nguyên nhân chủ yếu).

Khi chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài này đã sử dụng 140 phiếu điều tra

để tiến hành trưng cầu ý kiến của 140 phụ huynh và học sinh của trường Kết quả

đạt được, cụ thể như sau: ( Có bảng tổng hợp kèm theo).