TIểu luận môn tài chính quốc tế: Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam hậu WTO.Thực trạng và giải pháp

TIểu luận tài chính quốc tế: Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam hậu WTO.Thực trạng và giải pháp

Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam

hậu WTO.Thực trạng và giải pháp

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 3

CHƯƠNG I : VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀ TÁC ĐỘNG CỦA WTO ĐẾN DÒNG VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO VIỆT NAM 5

1 Sự cần thiết của vốn đầu tư t rực tiếp nước ngoài FDI tại Việt Nam hiện nay 5

2 Tác động của WTO đến việc thu hút vốn đầu tư trực tiếp vào Viêt Nam 5

CHƯƠNG II : THỰC TRẠNG DÒNG VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO VIỆT NAM HẬU WTO 7

1 FDI và sự gia tăng đột biến sau khi gia nhập WTO 7

2 Nguyên nhân dẫn đến sự gia tăng đột biến vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong thời gian qua 10

3 Những hạn chế còn tồn tại 11

3.1 Về luật pháp, chính sách 11

3.2 Về công tác quy hoạch 11

3.3 Về cơ sở hạ tầng 12

3.4 Về nguồn nhân lực 12

3.5 Về xúc tiến đầu tư 12

CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THU HÚT VÀ SỬ DỤNG VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH GIA NHẬP WTO 13

3.1 Chính sách thu hút đầu tư 13

3.2 Quy hoạch về sử dụng đất, quy hoạch ngành kinh tế kỹ thuật 13

3.3 Cơ sở hạ tầng 14

3.4 Cơ chế chính sách pháp luật 15

3.5 Cải cách hành chính 17

3.6 Nguồn nhân lực cho các doanh nghiệp FDI 17

3.7 Xúc tiến đầu tư 18

3.8 M ột số giải pháp khác 19

KẾT LUẬN 21

TÀI LIỆU THAM KHẢO 21

LỜI MỞ ĐẦU

Ngày 10/01/2007, Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ 150 của tổ chức Thương mại thế giới, đây cũng là thời điểm đánh dấu bước ngoặt phát triển, hội nhập kinh tế sâu rộng của nền kinh tế Việt Nam với kinh tế toàn cầu

Gia nhập WTO là điều kiện cần để Việt Nam thu hút có hiệu quả dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài Nhưng làm sao để sử dụng dòng vốn này có hiệu quả để làm cơ sở cho dòng vốn này tiếp tục tăng lên vẫn đang là một bài toán khó đối với Việt Nam

* Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu tổng quan về tác động của WTO tới dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam, đồng thời đánh giá những kết quả và vấn đề còn tồn tại của Việt Nam khi thu hút dòng vốn này trong giai đoạn từ năm 2007 đến nay Từ đó rút ra những nguyên nhân và đưa ra giải pháp để cải thiện tình hình thu hút vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu

Tình hình thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam sau khi gia nhập WTO

- Chương III : Giải pháp nâng cao hiệu quả thu hút và sử dụng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam hậu WTO

CHƯƠNG I : VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀ TÁC ĐỘNG CỦA WTO ĐẾN DÒNG VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO

VIỆT NAM

1 Sự cần thiết của vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI tại Việt Nam hiện nay

Để thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo tốc độ tăng trưởng kinh

tế giai đoạn 2006-2007 là 7.5-8% và đến năm 2013 là 5.5%, nền kinh tế Việt Nam cần huy động một lượng lớn vốn đầu tư toàn xã hội, trong đó 65% huy động từ các nguồn vốn trong nước và 35% huy động từ vốn đầu tư nước ngoài Chính vì vậy vốn đầu ư trực tiếp nước ngoài FDI là nguồn vốn chiếm vị trí quan trọng cần được chú trọng thu huets

và sử dụng có hiệu quả

Với những tiềm năng kinh tế sẵn có, việc khơi thông dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam là một yêu cầu vô cùng bức thiết để hỗ trợ phát triển kinh tế xã hội Hội nhập kinh tế và đặc biệt là sự kiện gia nhập tổ chức Thương mại quốc tế WTO là con đường để Việt Nam có thể tiếp cận và thu hút nguồn vốn đó một cách có hiệu quả nhất

2 Tác động của WTO đến việc thu hút vốn đầu tư trực tiếp vào Viêt Nam

Tác động tích cực đầu tiên mà WTO mang đến là mức độ rủi ro trong quyết định đầu tư vào Việt Nam sẽ ngày càng giảm mạnh song s ong với sự mở cửa ngày càng lớn của nền kinh tế Việt Nam theo lộ trình cam kết với WTO Khi luật pháp của Việt Nam càng phù hợp với thông lệ quốc tế ,những rào cản được dỡ bỏ … sẽ mang lại tác động tích cực thúc đẩy thu hút FDI vào Việt Nam trong những năm tiếp theo.Là thành viên của WTO, Việt Nam cam kết sẽ tuân thủ toàn bộ những hiệp định và nghị định mang tính ràng buộc của tổ chức này với nguyên tắc chính là mở cửa thi trường về hàng hóa và dịch

vụ, không phân biệt đối xử giữa các đối tác, thực hiện các quy định về đầu tư, bảo hộ sở hữu trí tuệ, công khai minh bạch về chính sách, giải quyết các tranh chấp thông qua cơ quan của WTO Điều này sẽ giúp môi trường kinh doanh tại Việt Nam trở nên hấp dẫn hơn , tạo lòng tin cho các nhà đầu tư khi đến với Việt Nam

Tác động tích cực thứ hai có thể kể đến là việc cắt giảm thuế quan nhập khẩu Tác động này chủ yếu diễn ra đối với việc nhập khẩu hàng hóa là nguyên liệu cho sản xuất hàng tiêu dung trong nước, cũng như để phục vụ tiêu dung tư nhân và chính phủ Mức thuế nhập khẩu thấp sẽ có tác động làm giảm chi phí sản xuất dẫn đến giảm mặt bằng giá

cả ở Việt Nam, do đó làm tăng mức hấp dẫn của thi trường Việt Nam đối với các doanh nghiệp FDI sản xuất hướng xuất khẩu

Tác động tích cực thứ ba của WTO lên dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam thông qua cam kết tự do hóa thị trường dịch vụ Đây là một trong những cam kết mang tính cải cách lớn nhất từ trước đến nay đối với Việt Nam Tự do hóa ngành dịch

vụ sẽ có tác động mạnh đến FDI Đặc biệt phần lớn những ngành dịch vụ bị đóng cửa/hạn chế chặt chẽ từ trước đến nay sẽ được mở rộng và là mảnh đất màu mỡ cho các nhà đầu

tư nước ngoài khai thác Bên canh đó, tự do hóa ngành dịch vụ mà kết quả là tính cạnh tranh được nâng cao sẽ dẫn đến năng suất trong các ngành này được cải thiện mạnh mẽ

Do dịch vụ là một mắt xích quan trọng liên kết toàn bộ các ngành kinh tế khác trong nền kinh tế nên nó cũng góp phần làm tăng năng s uất của toàn bộ nền kinh tế, cải thiện đáng

kể môi trường đầu tư, giảm chi phí và thời gian sản xuất tại Việt Nam Điều này cũng tác động tích cực đến thu hút FDI hướng xuất khẩu như tác dụng giảm thuế nhập khẩu nói trên

Hơn thế nữa, WTO sẽ còn nhiều tác động trực tiếp và tích cực khác lên việc thu hút FDI vào Việt Nam thông qua việc xóa bỏ hoàn toàn các hạn chế về lượng (quota) của Mỹ

và EU hay các nước thành viên khác áp đặt lên các sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam như dệt may, thủy sản, da giầy, đồ gỗ…chừng nào Việt Nam không vi phạm các quy định

về gian lận thương mại và bán phá giá

Sở hữu một lực lượng lao động dồi dào với trình độ tương đối, chi phí cạnh tranh với một nền chính trị ổn định thì Việt Nam ngày càng có sức hút đối với các nhà đầu tư nước ngoài

CHƯƠNG II : THỰC TRẠNG DÒNG VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI

VÀO VIỆT NAM HẬU WTO

Việt Nam có môi trường tự nhiên thuận lợi, môi trường chính trị - xã hội ổn định, hệ thống chính sách, pháp luật đang dần được điều chỉnh nhằm tạo môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch với thủ tục đầu tư đơn giản, thuận lợi và nhanh chóng cho các nhà đầu

tư, đồng thời đáp ứng yêu cầu của hội nhập quốc tế Bên cạnh đó, hệ thống cơ sở hạ tầng mặc dù chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra cho phát triển kinh tế nói chung và thu hút FDI nói riêng, tuy nhiên hiện nay cũng đang được Chính phủ rất quan tâm để đầu tư phát triển

1 FDI và sự gia tăng đột biến s au khi gia nhập WTO

Qua biểu đồ có thể dễ dàng nhận thấy mức tăng đột biến của FDI vào Việt Nam kể

từ sau khi gia nhập WTO Nếu như năm 2006, vốn FDI vào Việt Nam chỉ dừng lại ở con

số khiêm tốn khoảng 12 tỷ USD , thì đến 2007 con số đó đã tăng lên khoảng 21 tỷ USD

và đỉnh điểm là năm 2008 với thành tích ấn tượng là hơn 71 tỷ USD Cho đến 2009, mặc

dù cả thế giới đang chìm trong cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu thì lượng FDI chảy vào Việt Nam vẫn đạt khoảng 22 tỷ USD, tuy rằng đã có sự sụt giảm mạnh về nguồn vốn FDI nhưng trong bối cảnh khủng hoảng tài chính toàn cầu thì đây vẫn là một con số ấn

tượng

Trong giai đoạn 1998-2009 Việt Nam đã thu hút được 12.575 dự án FDI với tổng số vốn 194,4295 tỷ USD và đến cuối năm 2011, số dự án FDI thu hút được đã lên đến 13.440 dự án tương đương số vốn FDI thu thút đạt 199.078 tỷ USD Như vậy chỉ trong 3 năm gần đây ( từ 2009-2011) thì số dự án FDI đã tăng 6.8% so với giai đoạn 10 năm trước đây, tổng số vốn FDI tăng 2.4%

Đây là những con số khá ấn tượng bởi nó không chỉ góp phần vào sự tăng trưởng kinh tế của Việt Nam mà nó còn cho thấy sự quan tâm của các nhà đầu tư nước ngoài, trong đó có những đối tác lớn như Mỹ và EU, đối với thị trường còn mới mẻ và đầy tiềm năng này

Cùng với sự gia tăng mạnh mẽ về quy mô vốn đăng ký, cơ cấu FDI theo ngành, lĩnh vực, theo đối tác đầu tư và theo vùng lãnh thổ tiếp tực có những chuyển biến tích cực

Trong năm 2006 vốn FDI chủ yếu tập trung vào lĩnh vực công nghiệp và xây dựng, chiếm tới 69% và 28% vào lĩnh vực dịch vụ, còn lại là nông, lâm nghiệp và thủy sản Tuy nhiên đến năm 2011 – 4 năm sau gia nhập WTO – thì cơ cấu FDI đã có sự chuyển biến rõ rệt Vốn FDI vào lĩnh vực nông - lâm nghiệp - thủy s ản và công nghiệp và xây dựng đều sut giảm chỉ còn 58%, và 1% Ngược lại, vốn FDI đầu tư vào lĩnh vực dịch vụ lại tăng mạnh, chiếm 41 %, gần gấp đôi năm 2006 Như vậy có thể thấy xu hướng đầu tư đã bắt đầu chú trọng hơn tới lĩnh vực dịch vụ với sự xuất hiện của một số dự án quy mô lớn trong lĩnh vực bất động sản, cảng biển Điều này sẽ gps phần năng cao chất lượng khu vực dịch vụ bao goomg tài chính ngân hàng, bảo hiểm… góp phần thúc đẩy sự phát triển của một số ngành kinh tế trong thời gian tới Điều này cũng phù hợp với sự chuyển dịch

cơ cấu ngành kinh tế của Việt Nam là hướng tới phát triển dịch vụ

Tính đến tháng 9/2013 đã có tới 872 dự án có vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài được cấp chứng nhận đầu tư với tổng vốn đăng ký trên 9.29 tỷ USD, bằng 92.7% về số

dự án và 134.9% về số vốn đăng ký so với cùng kỳ năm 2012 Các nhà đầu tư nước ngoài

đã đầu tư vào 18 ngành lĩnh vực, trong đó lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo thu hút được nhiều sự quan tâm của nhà đầu tư nước ngoài với 400 dự án đầu tư đăng ký mới, tổng số vốn cấp mới và tăng thêm là 12,969 tỷ USD, chiếm 86,4% tổng vốn đầu tư đăng

ký Lĩnh vực kinh doanh bất động sản đứng thứ hai với tổng vốn đầu tư đăng ký cấp mới

và tăng thêm là 588,11 triệu USD, chiếm 4,7% tổng vốn đầu tư đăng ký Đứng thứ ba thuộc hoạt động chuyên môn, khoa học công nghệ với 116 dự án đầu tư mới, tổng vốn đầu tư đăng ký cấp mới và tăng thêm là 380,59 triệu USD

Có 50 tỉnh, thành phố đã nhận được nguồn vốn đầu tư nước ngoài trong năm nay Trong đó, với sự điều chỉnh tăng 2,8 tỷ USD vốn đầu tư của dự án lọc hóa dầu Nghi Sơn, Thanh Hóa là địa phương thu hút nhiều vốn FDI nhất với 2,9 tỷ USD vốn đăng ký mới và tăng thêm, chiếm 19,5% tổng vốn đầu tư Thái Nguyên đứng thứ 2 với tổng vốn đăng ký cấp mới và tăng thêm là 2,15 tỷ USD, chiếm 14,4% Hải Phòng đứng thứ 3 với tổng số vốn đăng ký cấp mới và tăng thêm 1,94 tỷ USD, chiến 12,9% vốn đăng ký Theo thứ tự, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore đang là 3 quốc gia có nhiều vốn FDI vào Việt Nam nhất tính đến thời điểm hiện tại Vốn đăng ký mới và tăng thêm của 3 quốc gia này đang ở con

số 11,3 tỷ USD, chiếm đến 75,4% vốn FDI trong 9 tháng

2 Nguyên nhân dẫn đến sự gia tăng đột biến vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong thời gian qua

Nguyên nhân chính là do có nhiều tác động từ việc gia nhập WTO, gia nhập WTO

có tác động tích cực đến các yếu tố sau:

Thứ nhất, việc gia nhập WTO đã góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế về kinh tế, chính trị và ngoại giao… Các đối tác thương mại đã dánh gia Việt Nam như một đối tác quan trọng và giaiuf tiềm năng của khu vực Đông Nam Á Vai trò của nước ta trong các hoạt động của WTO, ASEAN, APEC, ASEM và các tổ chức quốc tế ngày càng được nâng cao Đặc biệt việc trở thành ủy viên không thường trực Hội đồng bảo an Liên Hợp Quốc nhiệm kỳ 2008-2009 đã chứng tỏ uy tín quốc tế ngày càng được nâng cao của Việt Nam

Thứ hai, việc điều chỉnh thể chế kinh tế, hoàn thiện từng bước khung pháp lý, xóa

bỏ các rào cản và tính minh bạch trong chính sách kinh tế, thương mại, cải thiện môi trường kinh doanh đã làm tăng hiệu quả và thúc đẩy kinh tế phát triển bền vững hơn

Thứ ba, do việc điều chỉnh chính sách kinh tế theo các cam kết quốc tế, môi trường kinh doanh và đầu tư trở nên thông thoáng và minh bạch hơn dẫn đến sự gia tăng luồng vốn FDI vào Việt Nam Điều này phản ánh qua sự tăng đột biến về vốn FDI vào Việt Nam trong ba năm sau gia nhập WTO và cho đến nay, qua đó cho thấy niềm tin của các nhà đầu tư nước ngoài vào tiến trình hội nhập, mở cửa thị trường cũng như vào triển vọng

và tiềm năng phát triển kinh tế của Việt Nam, tin tưởng vào s ự ổn định chính trị, xã hội

và những quyết sách tích cực và hiệu quả của chính phủ Việt Nam trong việc đối phó với những khó khăn hiện nay

Thứ tư, việc mở cửa thị trường dịch vụ giúp phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật, nâng cao trình độ công nghệ cho các nhà sản xuất dẫn tới việc tăng cường thu hút đầu tư nước ngoài Mặt khác, thông qua liên doanh hợp tác với nước ngoài các doanh nghiệp Việt Nam cũng được tăng cường thêm về vốn, trình độ quản lý nhân sự và phát triển công nghệ

3 Những hạn chế còn tồn tại

Bên cạnh những thuân lợi thì Việt Nam cũng phải đối mặt với rất nhiều khó khăn

trong việc thu hút vốn FDI mà chủ yếu nguyên nhân là :

3.1 Về luật pháp, chính sách

Hệ thống luật pháp, chính sách về đầu tư, kinh doanh vẫn còn một số điểm thiếu đồng bộ giữa các bộ luật chung và luật chuyên ngành Vì vậy trên thực tế vãn tạo ra các cách hiểu khác nhau gây nhiều khó khăn cho việc xem xét cấp giấy chứng nhận đầu tư cũng như hướng dẫn các doanh nghiệp xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai dự án

3.2 Về công tác quy hoạch

Công tác quy hoạch lãnh thổ, ngành nghề, lĩnh vực, sản phẩm còn yếu và thiếu, đặc biệt trong bối cảnh phân cấp triệt để về việc cấp pháp và quản lý đầu tư ở các địa phương, dẫn đến mất cân đối chung Nhiều địa phương cấp phép tràn lan, khai tăng vốn đăng ký

của dự án để có thành tích, để cạnh tranh lẫn nhau dẫn đến tình trạng cùng cấp quá nhiều giấy phép cho các dự án có cùng một loại sản phẩm mà không đến khả năng thị trường gây dư thừa, lãng phí, hiệu quả đầu tư thấp

3.4 Về nguồn nhân lực

Tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực có trình độ, đặc biệt là công nhân kỹ thuật và

kỹ sư ngày càng rõ rệt, không chỉ xảy ra ở các khu kinh tế mới hình thành mà còn ở cả những trung tâm công nghiệp lớn

3.5 Về xúc tiến đầu tư

Công tác xức tiến đầu tư trong thời gian qua còn nhiều bất cập, thiếu tính chuyên nghiệp, chưa thực sự hiệu quả, nội dung và hình thức chưa phong phú, còn chồng chéo, mâu thuẫn gây lãng phí nguồn lực Chủ yếu là do Việt Nam chưa có một chiến lược tổng thể về xức tiến đầu tư, làm cho công tác xúc tiến đầu tư thiếu một tầm nhìn dài hạn, có tính hệ thống Trình độ cán bộ làm công tác xúc tiến đầu tư còn hạn chế, thiếu cơ sở vật chất và điều kiện hoạt động Công tác quản lý nhà nước và cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương trong công tác xúc tiến đầu tư chưa thực sự hiệu quả, nhiều nội dung chưa được xác định rõ rang do còn thiếu một văn bản pháp luật quy định cụ thể về vấn đề này