SKKN Kinh nghiệm bồi dưỡng học sinh giỏi môn thể dục

Giáo dục thể chất còn mang lại cho thế hệ trẻ cuộc sống vui tơi, lành mạnh tác động mạnh mẽ đến các mặt giáo dục khác nh giáo dục đạo đức, trí tuệ, lao động thẩm mỹ cho nên mục đích của

Sáng kiến kinh nghiệm môn thể dục

A Đặt vấn đề

Giáo dục thể chất là một bộ phận của nền giáo dục tiến bộ, là nhu cầu tất yếu khách quan của sự tồn tại và phát triển của xã hội văn minh nói chung và công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội,bảo vệ Tổ quốc nói riêng Giáo dục thể chất còn mang lại cho thế hệ trẻ cuộc sống vui tơi, lành mạnh tác động mạnh mẽ đến các mặt giáo dục khác

nh giáo dục đạo đức, trí tuệ, lao động thẩm mỹ cho nên mục đích của giáo dục thể chất trong nhà trờng tiểu học là nhằm thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ góp phần đào tạo thế hệ thanh thiếu niên thành những ngời “ phát triển cao về trí tuệ, cờng tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức” mục đích này của giáo dục thể chất vừa mang tính nhân văn, vừa mang tính hiện thực

Giáo dục thể chất trong Nhà trờng Tiểu học là một bộ phận quan trọng trong toàn bộ sự nghiệp TDTT nói chung Nó đợc tiến hành phù hợp với đặc điểm về giải phẫu, tâm sinh lý, giới tính của học sinh và các yêu cầu khác Nó thúc đẩy sự phát triển hài hòa của cơ thể đang tr-ởng thành, giữ gìn và hình thành t thế ngay ngắn, thân hình cân đối, nâng cao các khả năng, chức năng của bộ phận cơ thể, tăng cờng quá trình trao đổi chất, củng cố và rèn luyện hệ thần kinh vững chắc Phát triển một cách hợp lí các phẩm chất thể lực và năng lực của bản thân, nâng cao khả năng làm việc về trí óc và thể lực

Trên cơ sở phát triển thể chất toàn diện, tổ chức các hoạt động vui chơi lành mạnh, nghỉ ngơi tích cực, rèn luyện nâng cao khả năng chịu

đựng và sức đề kháng của cơ thể với các ảnh hởng không có lợi của ngoại cảnh, phòng chống bệnh tật Điền kinh nói chung và môn chạy Tiếp sức (4x25m) nói riêng là môn học chủ yếu ở trờng Tiểu học Nó

là môn học chính với các nội dung phong phú và đa dạng nhằm bồi d-ỡng đạo đức, ý trí dũng cảm, tính kiên trì, giáo dục ý thức kỉ luật, năng lực thực hành, kĩ thuật động tác, các môn điền kinh nh chạy cự li 60m, chạy cự li 30m, ném bóng, nhảy xa

Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy, hớng dẫn các em rèn luyện thể chất, nâng cao sức khỏe Qua thực tế công tác tại trờng tiểu học

Sáng kiến kinh nghiệm môn thể dục Thống Nhất tôi luôn băn khoăn, trăn trở là làm thế nào để giúp các em biết cách rèn luyện để bảo vệ sức khỏe tốt, góp phần rèn luyện các em trở thành những ngời có sức khỏe, có tri thức và đạo đức tốt để bớc vào cuộc sống, học tập, lao động và sản xuất

Thực tế Thống Nhất là một Thị trấn đa số học sinh là con em Nông trờng, cuộc sống của gia đình có phần khá giả Trong giáo dục rèn luyện thể chất là một vấn đề rèn luyện để nâng cao sức bền, là một trong những vấn đề hết sức quan trọng trong học tập, cũng nh trong lao động sản xuất Do vậy chúng ta những ngời làm công tác dạy học nói chung và dạy môn thể dục nói riêng trong Nhà trờng Tiểu học phải biết giáo dục và hớng dẫn cho các em các bài tập luyện về sức bền tốc độ Muốn các em có sức khỏe để học tập cao hơn và lao động sản xuất sau này thì ngay ở trờng Tiểu học các em phải có nền móng thể chất vững chắc thì bớc tới tơng lai mới huy hoàng đợc

Môn chạy cự li 60 m đã có nhiều tác giả đang nghiên cứu nhng một

số bài tập để ứng dụng cho học sinh ở một lớp học sinh nữ trong Nhà trờng Tiểu học thì cha đề cập tới Xuất phát từ những vấn đề trên với kiến thức và kinh nghiệm của bản thân đợc trau dồi trong công tác giảng dạy tại trờng Tiểu học -Thị Trấn Thống nhất -Yên Định bản thân mong muốn góp phần nâng cao hiệu quả trong giảng dạy và huấn luyện cho học sinh, tôi mạnh dạn cho đề tài:

“Một số phơng pháp tập luyện nhằm nâng cao thành tích môn chạy

Tiếp sức ; trờng Tiểu học -Thị Trấn Thống nhất -Yên Định ”

B Tổng quan tài liệu

I Mục đích và ý nghĩa của đề tài

1 Mục đích của đề tài

So sánh hai phơng pháp tập luyện, phơng pháp tập luyện đối

chứng và phơng pháp tập luyện thực nghiệm nhằm nâng cao thành tích môn chạy Tiếp sức có hiệu quả nhất

2 ý nghĩa của đề tài

Sáng kiến kinh nghiệm môn thể dục Tiếp tục hoàn thiện quá trình giảng dạy và huấn luyện môn chạy

Tiếp Sức và góp phần nâng cao chất lợng môn học này trong Nhà tr-ờng

II Phơng pháp nghiên cứu

Để nghiên cứu đề tài này đợc tốt tôi đã tiến hành sử dụng một số

ph-ơng pháp sau:

1 Phân tích và tổng hợp các tài liệu có liên quan

Nhận xét tình hình giảng dạy môn chạy Tiếp sức trong Nhà trờng

Tiểu học -Thị Trấn Thống nhất -Yên Định

Các tài liệu có liên quan bao gồm: Sách lí luận và phơng pháp giáo dục thể chất học thuyết huấn luyện, sách điền kinh và một số bản tin

về vấn đề chuyên môn

2 Ph ơng pháp quan sát s phạm

Để tiến hành đề tài này chúng tôi đã quan sát về hình dáng, sự phát triển thể lực của học sinh cùng khối( lớp 5A và lớp 5B )

3 Ph ơng pháp thực nghiệm s phạm

Chúng tôi đã sử dụng phơng pháp này để kiểm tra, đánh giá hiệu quả trong quá trình thực nghiệm các bài tập Sau khi đã lựa chọn và xác định đợc các bài tập chúng tôi đã tiến hành phân nhóm thực

nghiệm

+8 em học sinh lớp 5A và lớp 5B nhóm đối chứng tập các bài tập trò chơi thể lực

+ 8 em học sinh lớp 5A và lớp 5B nhóm thực nghiệm tập theo các bài tập chuyên môn chúng tôi đã lựa chọn

III Tổ chức nghiên cứu

1 Địa điểm nghiên cứu

Tại trờng Tiểu học -Thị Trấn Thống nhất -Yên Định Đối t ợng

nghiên cứu

8 em học sinh lớp5A và 8 em học sinh lớp 5B của trờng Tiểu học

Thống Nhất - Yên Định

3 Thời gian nghiên cứu

Tháng 09 - 10 năm 2010 làm đề cơng nghiên cứu

Sáng kiến kinh nghiệm môn thể dục Tháng 11 - 12 năm 2010 thu thập tài liệu và tổ chức nghiên cứu

Tháng 01 - 02 năm 2011 viết chính thức và nộp cho hội đồng khoa học trờng Tiểu học -Thị Trấn Thống nhất -Yên Định vào ngày 08/03/2010

IV Kết quả và phân tích kết quả

Kĩ thuật chạy Tiếp sức chia làm 4 x25m: Trong đó giai đoạn chạy

giữa quãng là quan trọng nhất Nó quyết định đến thành tích thi đấu Chạy là một hoạt động có chu kỳ Các bớc chạy đợc lặp đi, lặp lại nhiều lần Vậy muốn có thành tích tốt, ngoài kĩ thuật còn phải tập luyện thể lực chuyên môn Nhìn lại ở trờng Tiểu học -Thị Trấn Thống nhất -Yên Định trong những năm qua, do chơng trình của bộ giáo dục quy định, các kĩ thuật của môn điền kinh nói chung và môn chạy Tiếp sức nói riêng là môn chính trong công tác giáo dục thể chất của Nhà trờng Muốn cú thành tớch cao trong cỏc nội dung thể dục cần cú thể lực tốt, thành tớch của mỗi vận động viờn đều dựa vào năng khiếu, khả năng tố chất thể lực và ý chớ tập luyện Quỏ trỡnh giảng dạy và bồi dưỡng đội năng khiếu cho thấy: Trong cỏc nội dung như: Trũ chơi vận động, cỏc bài tập phỏt triển thể lực, đặc biệt là nội dung búng đỏ đều sử dụng động tỏc chạy, nhảy Chương trỡnh thể dục Tiểu học thỡ cỏc bài tập dưới dạng trũ chơi chiếm đa số Do đú, việc tập luyện cho cỏc em một số tố chất thể lực như sức nhanh, sức mạnh, sức bền và tớnh khộo lộo để cỏc em thực hiện trũ chơi một cỏch cú hiệu quả là điều rất cần thiết

Qua thực tế giảng dạy tụi thấy rằng phần lớn học sinh đều biết động tỏc đi thường, chạy, nhảy, nộm … theo phản xạ tự nhiờn, và tập cỏc bài tập thể dục tay khụng Tuy nhiờn cần hướng dẫn cho học sinh thực hiện bài tập như thế nào? để cú thành tớch tốt mới là vấn đề cần

thiết Và làm cho học sinh hiểu “Tại sao phải tập luyện thường

Sáng kiến kinh nghiệm môn thể dục

xuyờn liờn tục?”, “Thời gian và cường độ tập luyện, cỏch dựng sức như thế nào là hợp lý? ”.

1 Giải quyết nhiệm vụ I

Yếu tố quan trọng trong môn chạy Tiếp sứclà vấn đề phát triển sức bền của học sinh trong điều kiện chạy tốc độ cao Sức bền là khả năng cơ thể chống lại mệt mỏi trong hoạt động nào đó

Căn cứ vào đặc thù của từng loại hoạt động, ngời ta phân biệt một

số dạng mệt mỏi: mệt mỏi trí óc, mệt mỏi cảm giác, mệt mỏi cảm xúc, mệt mỏi thể lực Mặc dù vậy, trong bất kì mọi hoạt động nào cũng xuất hiện các thành phần khác nhau của các dạng mệt mỏi thể lực của dạng cơ bắp gây nên, chiếm vị trí chủ yếu Do đó trong khi giáo dục sức bền cho học sinh, cần phải thờng xuyên giải quyết các nhiệm vụ, phát triển toàn diện các đặc điểm chức năng của cơ thể, là cái xác định sức bền chung và các loại sức bền chuyên môn

Không thể giải quyết nhiệm vụ trên nếu thiếu một hoạt động với khối lợng tơng đối nặng và đơn điệu mà trong quá trình đó nhất thiết tiếp tục tập luyện mặc dù hiện tợng mệt mỏi xuất hiện Do đó ngời tập phải có ý trí cao, giáo dục sức bền phải kết hợp với tinh thần cần cù, tinh thần chịu đựng lợng vận động lớn và các cảm giác mệt mỏi xuất hiện rất nặng nề

Sức bền chỉ phát triển trong những trờng hợp mà trong quá trình tập luyện ngời học phải thắng đợc mệt mỏi ở mức độ nhất định, lú này cơ thể của ngời tập thích ứng với những biến đổi chức năng mà biểu hiện bên ngoài nó là sức bền dợc năng lên mức độ và hớng biến đổi thích nghi phù hợp với mức độ và đặc điểm của những phản ứng do lợng vận động gây lên

Khi giáo dục sức bền nhờ những bài tập có chu kỳ và một số bài tập khác lợng vận động tơng đối đầy đủ Nghiên cứu những bài tập môn chạy Tiếp sức chủ yếu phát triển sức bền tốc độ

Sức bền giúp cho con ngời tập môn điền kinh có khả năng hoạt

động trong thời gian dài chống lại mệt mỏi chẳn hạn, giúp cho quân

Sáng kiến kinh nghiệm môn thể dục

đội có khả năng hành động chiến đấu trong thời gian dài, giúp cho công nhân, nông dân, trí thức có khả năng làm việc liên tục trong thời gian dài vẫn đảm bảo năng suất lao động Với ngời học TDTT làm công tác sức khỏe, sức bền không những cần thiết làm cho việc học tập để thi đấu mà còn cần cho huấn luyện

Sức bền phụ thuộc vào mức độ phát triển của hệ thống cơ thể, đặc biệt là hệ thống thần kinh, tim mạch, hô hấp với hệ cơ, xơng và hình thành kỹ thuật với động tác và biết cách tiết kiệm năng lợng trong khi thực hiện động tác

Sức bền gồm sức bền chung và sức bền chuyên môn:

 Sức bền chung là hoạt động trong một thời gian kéo dài với cờng

độ trung bình, thu hút toàn bộ hệ cơ tham gia hoạt động còn đối với học sinh học môn thể dục còn là một thành phần phát triển thể lực toàn diện, là kết quả của sự biến đổi thực sự, trớc tiên ở hệ thống thần kinh trung ơng cũng nh hệ thống tim mạch, hô hấp

Sức bền chuyên môn là sức bền đối với một hoạt động nhất định đợc chọn lọc tợng chuyên môn rõ ràng Vận dộng viên chạy cự li ngắn

không thể chạy dai nh những vận động viên chạy Maratong đợc Còn vận động viên chạy Maratong không thể chạy tốc độ lớn nh chạy 60m

đợc

Sức bền chuyên môn đợc xác định bởi trình độ chuẩn bị chuyên môn của các cơ quan trong cơ thể vận động viên với khả năng hoạt

động tâm sinh lí ở trình độ cao, phù hợp với đặc điểm môn lựa chọn Sức bền chuyên môn cũng phụ thuộc vào sự hoàn chỉnh kĩ thuật sao cho thực hiện động tác không bị căng thẳng, thừa và tiết kiệm năng l-ợng Đặc biệt đối với vận động viên chạy, nhìn toàn bộ cự li trong từng môn sức bền chuyên môn nh nhau mà có đặc điểm riêng

Trong phơng pháp phát triển, sức bền chung đợc tích lũy dần dần bằng tất cả các bài tập thể lực Đơng nhiên trong huấn luyện chuyên môn của từng môn cũng giúp cho việc tăng sức bền chung Song

ph-ơng pháp tốt nhất để phát triển sức bền chung là các bài tập chạy đờng dài với cự li không lớn, đặc biệt là chạy việt dã, đi bộ

Sáng kiến kinh nghiệm môn thể dục Sức bền chung đợc tăng lên không những do quá trình tác dụng của cơ thể sau khi tập luyện mà ngay cả trong khi tập luyện

Qua quỏ trỡnh giảng dạy mụn chạy Tiếp sức ( 4 x25m ) cho lứa tuổi học sinh tiểu học tụi nhận thấy rằng:Thường ở những học sinh thấp

cú tần số động tỏc, bước chạy lớn hơn ở em cú tầm vúc cao, song những em cú tầm vúc cao lại cú độ dài bước lớn hơn

Tố chất thể lực giữ địa vị hàng đầu của vận động viờn chạy cử

ly ngắn là sức nhanh, khả năng thực hiện nhanh động tỏc khi sản sinh cụng suất lớn là cơ sở của thành tớch trong chạy cử ly ngắn, khi chạy, mọi cơ bắp đều hoạt động tớch cực Để phỏt triển sức nhanh và nắm vững kỹ thuật chạy cự li ngắn, giỏo viờn cần dựng những bài tập chuyờn mụn thực hiện tại chổ và di động, ở mức độ khỏc nhau mụ phỏng động tỏc chạy và những bài tập chạy Thực hiện những bài tập này với nhịp điệu nhanh cực hạn, song cần thả lỏng thoải mỏi Phỏt triển sức nhanh khụng những bằng cỏch tăng sức mạnh nhanh, mà cũn bằng cỏch hoàn thiện quỏ trỡnh hoạt động của thần kinh trung ương tăng sự nhịp điệu động tỏc và hoàn thiện kỹ thuật Do vậy trong thời gian gần nếu học sinh chưa nắm được kỹ thuật của cỏc bài tập phỏt triển sức nhanh thỡ chưa nờn quỏ chỳ trọng đến tốc độ thực hiện động tỏc

Ngoài ra để gõy hứng thỳ cho học sinh trong giờ học cần sử dụng cỏc trũ chơi như:

Hoàng Anh, Hoàng Yến

Trũ chơi tung tăng mỳa ca

Người thừa thứ ba

S¸ng kiÕn kinh nghiÖm m«n thÓ dôc

Bóng chuyền 6

Lò cò chạy tiếp sức

Có thể phân thời gian và cường độ tập lưyện trong thời gian bồi dưỡng chuẩn bị thi đấu như sau:

a Tăng cường chuẩn bị thể lực chung cho học sinh

* Nâng cao kĩ thuật chạy ngắn: Xuất phát, chạy lao, chạy giữa quãng, về đích, chạy tiếp sức, chạy biến tốc, chạy bền

* Học sinh cần nắm vững kỹ thuật đơn giản của các môn điền kinh

và các bài tập thể lực: Nhảy xa, nhảy cao, chạy vượt rào, ném đẩy

* Tăng tố chất sức mạnh nhanh: Sức nhanh động tác sát với yêu cầu của chạy cự ly ngắn và sức mạnh cơ bắp

b Phát triển sức bền chuyên môn.

* Tăng cường chuẩn bị ý chí và giáo dục đạo đức phẩm chất

* Tích luỹ chiến thuật và kinh nghiệm thi đấu

Việc hoàn thiện kỹ thuật chạy tiến hành liên tục thường xuyên, với mục đích tích luỹ những bài tập chạy tăng tốc độ chạy các cự ly với cường độ dưới dạng cực hạn Để phát triển sức nhanh, trong các buổi tập giáo viên cần cho học sinh thực hiện các bài tập khác nhau (đánh lăng, bật , ném đẩy ) với tốc độ động tác lớn nhất, đặc biệt nên tập các bài tập nhanh mà cơ bắp hoạt động tích cực Mỗi bài tập thực hiện trong 10 - 15 giây, lặp lại một số lần, nghĩ ở giữa 2- 3 phút

Trong quá trình dạy giáo viên có thể cho học sinh thực hiện bài tập chạy dưới dạng trò chơi (Chạy tiếp sức, lò cò tiếp sức …) Sử dụng một số bài tập phát triển sức nhanh tại chổ phổ biến như sau:

S¸ng kiÕn kinh nghiÖm m«n thÓ dôc

 Chạy nâng cao đùi

 Chạy nâng cao đùi vịn vào rào

 Đứng trên một chân,nâng chân kia như động tác trong chạy Ngoài ra cần cho học sinh thực hiện các bài tập di động khác như:Chạy đạp sau, bước chân đổi nhau không lớn nhưng nhanh cực hạn và thoải mái, đùi ép xuống dưới ra sau

 Chạy nâng cao đùi sao cho bàn chân đặt gần với điểm chiếu trọng tâm thân thể trên đường chạy

 Chạy bước nhỏ đạp ra căng hết bàn chân, khi đạp xuống đất thẳng chân

 Chạy tốc độ cao 10-15 mét với tần số bước lớn nhất, chạy tốc

độ cao10m-15m với số bước ít nhất

* Chạy tốc độ đạt tới tốc độ tối đa sau đó chuyển sang chạy thả lỏng (ít sức nhất) nhưng không giảm tốc độ đã đạt được

* Chạy xuống dốc (150m – 250m) rồi vào đường nằm ngang Khi giảng dạy kỹ thuật chạy giáo viên không nên gò ép học sinh, ngay từ đầu phải chạy vào khuôn khổ kỹ thuật, mà nên chú trọng động tác tự nhiên, thoải mái.Mặt khác không nên yêu cầu các em chạy nhanh quá nhiều, khi mà động tác kỹ thuật của học sinh bị gò

bó, dật cục , so vai, rụt cổ lao thanh về phía trước hoặc ngửa về phía sau

Trong quá trình giảng dạy môn chạy ngắn, các bài tập chạy giáo viên nên cho học sinh thực hiện trên thảm cỏ mềm, hoặc trên đường bằng phẳng Sau mổi lần thực hiện bài tập giáo viên phải chỉ

S¸ng kiÕn kinh nghiÖm m«n thÓ dôc

rõ chỗ sai và động tác đúng cho từng em, trên cơ sở đó học sinh nắm chắc kỹ thuật hơn

Nhìn chung quá trình giảng dạy người giáo viên phải phát huy hết mặt mạnh của học sinh để tận dụng được năng khiếu của từng em Riêng môn chạy ngắn cần chọn học sinh có thể lực, tầm vóc, độ dài bước chạy, sức nhanh, tần số bước chạy sau đó mới đưa vào tập luyện

2 Gi¶i quyÕt nhiÖm vô II

Để tập luyện một vận động viên chạy nhanh có thành tích tốt, điều đầu tiên người giáo viên phải làm đó là:

* Tuyển chọn vận động viên

* Lên kế hoạch tập luyện

*Sắp xếp thời gian tập, chuẩn bị thi đấu

* Điều kiện sân bãi và dụng cụ tập luyện đầy đủ

* Giáo viên lên kế hoạch tập luyện theo từng thời kì (Thời gian chuẩn bị, thời kì chuẩn bị thi đấu)

Kế hoạch tập luyện hàng tuần của thời kì chuẩn bị:

Ngày thứ nhất: phát triển sức bền chung, sức bền chuyên môn,

sức mạnh nhanh

-Chạy chậm 400m

-Chơi bóng ném (bóng chuyền sáu) 10 phút

-Bài tập bổ trợ chuyên môn ( chạy bước nhỏ, nâng cao đùi) 2x 15m

-Bài tập bật nhảy 10 phút

Ngày thứ hai: Phát triển sức nhanh, mạnh nhanh

-Các bài tập phát triển sức mềm dẻo 10 phút

-Chạy xuất phát thấp chạy lao 10m x 2L

-Chạy chậm thả lỏng, kết thúc 400m