Bài giảng nhi khoa vàng da sơ sinh

Bất kỳ sự gia tăng nào của bilirubin huyết thanh cần điều trị bằng chiếu đèn 3.. Tăng nồng độ bilirubin trong huyết thanh 0,2 mg / dL / giờ.. Cận lâm sàng• Định lượng bilirubin TP, TT, G

VÀNG DA SƠ SINH

MỤC TIÊU

• Sinh lý và chuyển hóa billirubin

• Nguyên nhân gây vàng da

• Thăm khám lâm sàng trẻ vàng da và chỉ định xét nghiệm phù hợp

• Điều trị vàng da và theo dõi

Tổng quan

• 60% trẻ đủ tháng

• 80% trẻ non tháng

• Do sự gia tăng bilirubin

trong máu gây vàng da

và kết mạc mắt

Nguồn gốc bilirubin

Chuyển hóa bilirubin

Phân loai

Vàng da sinh lý

Vàng da bệnh lý

1 Khởi phát vàng da trước 24 giờ tuổi.

2 Bất kỳ sự gia tăng nào của bilirubin huyết thanh cần điều trị bằng chiếu đèn

3 Tăng nồng độ bilirubin trong huyết thanh 0,2 mg / dL / giờ.

4 Dấu hiệu của bệnh tiềm ẩn ở bất kỳ trẻ sơ sinh nào (nôn mửa, thờ ơ, bú kém, sụt cân quá mức, ngưng thở, thở nhanh hoặc thân nhiệt không ổn định).

5 Vàng da kéo dài sau 8 ngày ở trẻ đủ tháng hoặc sau 14 ngày ở trẻ đẻ non

Phân biệt vàng da sinh lý – bệnh lý

Nguyên nhân

Nguyên nhân và thời điểm vàng da

<24 giờ tuổi 24 giờ tuổi đến 2

Nhiễm trùng Sang chấn/ bướu máu

Tắc nghẽn ống tiêu hóa

Đa hồng cầu Rối loạn chuyển hóa

Suy giảm men gan

Vàng da sữa mẹ Suy giáp

Tắc nghẽn ống tiêu hóa

Nhiễm trùng Suy giảm men gan Viêm gan sơ sinh Tắc mật

Bất đồng nhóm máu ABO

Bất đồng nhóm máu Rh

Vàng da bú mẹ - vàng da sữa mẹ

Đánh giá 1 trẻ vàng da

• Hỏi BS: tuổi thai, ngày tuổi bắt đầu xuất hiện vàng da,màu nước tiểu và phân, bú sữa gì, tình trạng bú, tiền căn mẹ và gia đình, nhóm máu mẹ

Đánh giá mức độ vàng da

• Đánh giá tình trạng vàng da ở trẻ??

+ Đủ tháng 38 tuần + 3 ngày tuổi

Các yếu tố nguy cơ vàng da nặng

Vàng da nhân

Bệnh não bilirubin cấp tính

Chia 3 giai đoạn:

• Giai đoạn 1 : Trương lực cơ giảm, bú kém, Ii bì, ngủ lịm, khóc thét

• Giai đoạn 2: Tăng trược lực cơ duỗi (ưỡn cong người, ngữa cổ, co cứng, giật nhãn cầu, co

giật…)

• Giai đoạn 3: Giảm trương lực cơ, co cứng giảm dần

Bệnh não bilirubin cấp tính

Bệnh não bilirubin mạn tính

Biểu hiện các di chứng về tinh thần và vận động:

• Múa giật – múa vờn 2 bên/ liệt chi

• Chậm phát triển tinh thần

• Nói khó, điếc

• Lác mắt, giới hạn cử động nhìn lên

• Loạn sản mọc răng

Cận lâm sàng

• Định lượng bilirubin TP, TT, GT

• Nhóm máu của mẹ - con

• Test Coomb trực tiếp/ gián tiếp

• Công thức máu và huyết đồ

• Định lượng G6PD

• Nồng độ albumin huyết thanh

• Xét nghiệm nhiễm trùng, cấy máu, cấy nước tiểu, dịch não tủy nếu có nghi ngờ nhiễm trùng

• Chức năng giáp

Điều trị vàng da tăng bilirubin gián

Chiếu đèn

Chỉ định

• Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ (2004)

Chỉ định

• Viện chăm sóc sức khỏe quốc gia của Anh (2010 )

Bili App

Ngưng chiếu đèn

• Ngừng chiếu đèn khi nồng độ bilirubin huyết thanh đã giảm xuống mức tối thiểu 50

micromol / lít dưới ngưỡng chiếu đèn

• Kiểm tra bilirubin huyết thanh lặp lại 12 -18 giờ sau khi ngừng chiếu đèn để tránh tình

trạng tăng bilirubin dội trở lại

Lưu đồ chiếu đèn

Thay máu

Chỉ định

• Đánh giá tỷ lệ rủi ro / lợi ích của thay máu bao gồm

sự an toàn, hiệu quả và các biến chứng của thay máu.

• Có dấu hiệu thần kinh phù hợp với bệnh não cấp

do tăng bilirubin và nồng độ bilirubin không giảm khi điều trị chiếu đèn.

• Đối với trẻ sơ sinh có mức độ tăng bilirubin máu đang tiến đến ngưỡng để thay máu, phương pháp điều trị chiếu đèn được thực hiện đầu tiên Bilirubin được đo mỗi 4 đến 6 giờ để xác định xem

có đáp ứng điều trị hay không, do đó tránh chỉ định thay máu cho trẻ.

Kỹ thuật thay máu

• Xuất huyết trong não thất

• Hạ đường huyết hoặc tăng đường huyết

• Hạ canxi máu, tăng kali máu

• Rối loạn nhịp tim, nhịp tim chậm

• Giảm bạch cầu, rối loạn đông máu

• Không dung nạp thức ăn, viêm ruột hoại tử

• Nhiễm trùng huyết

• Hạ hoặc tăng thân nhiệt

Điều trị vàng da tăng bilirubin trực

tiếp

• Hỗ trợ dinh dưỡng

⮚ Nếu không phẫu thuật, trọng tâm chính là cung cấp đầy đủ dinh dưỡng và bổ sung vitamin.

⮚ Hấp thu kém các axit béo chuỗi dài và các vitamin tan trong chất béo

là phổ biến, có thể ảnh hưởng đến sự tăng trưởng, đông máu và khoáng hóa xương.

⮚ Cho ăn đường ruột để giảm truyền dịch cho trẻ.

Dự phòng

• Cho bú sớm- kích thích nhu động ruột cũng như hệ khuẩn chí đường ruột với những vi sinh vật chuyển bilirubin kết hợp thành stercobilin

• Đảm bảo lượng bú thích hợp: dự phòng mất nước có thể gây tăng bilirubin

• Nhận biết những trẻ có nguy có cao để phát hiện sớm và theo dõi

• Hướng dẫn bà mẹ theo dõi và phát hiện sớm trẻ bị vàng da

• https://www.youtube.com/watch?v=rQ21vJmTDz4

Câu hỏi lượng giá

Câu 1 Đời sống hồng cầu ở trẻ sơ sinh là bao nhiêu ngày?

• A 90 ngày

• B 80 ngày

• C 120 ngày

• D Tất cả đều sai

Câu hỏi lượng giá (tt)

Câu 2 Câu nào sau đây đúng

A 75 % bilirubin là do có nguồn gốc từ

hemoglobin được giải phóng bởi hồng cầu

không hiệu quả trong tủy xương

B 25 % bilirubin có nguồn gốc từ sự phá hủy bình thường của các tế bào hồng cầu lưu thông trong hệ thống lưới nội mô

C Một gam hemoglobin tạo ra 34 mg bilirubin

D Tất cả câu trên đều đúng

Câu hỏi lượng giá (tt)

Câu 3 Chỉ định chiếu đèn dựa vào yếu tố nào sau đây?

Câu hỏi lượng giá (tt)

Câu 4 Chỉ định thay máu được thực hiện trong trường hợp, ngoại trừ:

A Nồng độ bilirubin tăng ở ngưỡng thay máu

B Trẻ bị vàng da và có dấu hiệu thần kinh của bệnh não cấp do tăng bilirubin

C Nồng độ bilirubin tiếp tục tăng mặc dù đã

được chiếu đèn tích cực

D Tất cả các câu trên đều đúng

Câu hỏi lượng giá (tt)

Câu 5 Kể tên 5 nguyên nhân gây vàng da tăng bilirubin gián tiếp ?