Luận văn thạc sĩ Quản lý công: Thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân 3 dân tỉnh ở tỉnh Phú Yên

Vị trí và vai trò của việc thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh.... Kinh nghiệm của một số địa phương về thu hút nguồn nhân lực chất lượn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

……/…… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

BÙI TRỌNG LÂN

THU HÚT NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO CHO CÁC CƠ QUAN CHUYÊN MÔN THUỘC ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH

Ở TỈNH PHÚ YÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

ĐẮK LẮK - NĂM 2017

LỜI CAM ĐOAN

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

……/…… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

BÙI TRỌNG LÂN

THU HÚT NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO CHO CÁC CƠ QUAN CHUYÊN MÔN THUỘC ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH

Ở TỈNH PHÚ YÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Chuyên ngành: Quản lý công

Mã số: 60 34 04 03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN THỊ HỒNG HẢI

ĐẮK LẮK - NĂM 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tác giả Nội dung nghiên cứu, kết quả trình bày, nguồn trích dẫn trong Luận văn là trung thực Kết quả nghiên cứu trong Luận văn do tác giả tự khảo sát, tìm hiểu, phân tích một cách trung thực, khách quan và chưa được công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào khác./

Tác giả

Bùi Trọng Lân

MỤC LỤC

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các chữ viết tắt

Danh mục các bảng, biểu đồ

MỞ ĐẦU Trang

1 Lý do chọn đề tài luận văn ……… ……….….…… 1

2 Tình hình nghiên cứu của đề tài ……… …… …… ……… 3

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ……… ……… ……….….………. 5

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn 5

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn 6

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn 7

7 Kết cấu của luận văn 7

Chương 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ THU HÚT NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO CHO CÁC CƠ QUAN CHUYÊN MÔN THUỘC UỶ BAN NHÂN DÂN CẤP TỈNH 8

1.1 Nguồn nhân lực chất lượng cao 8

1.1.1 Khái niệm nguồn nhân lực 8

1.1.2 Khái niệm nguồn nhân lực chất lượng cao 10

1.2 Tiêu chí nhận diện nguồn nhân lực chất lượng cao 13

1.2.1 Tiêu chí chung ……… ……… ………… 13

1.2.2 Tiêu chí cụ thể 13

1.3 Cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho các cơ quan chuyên môn ……….… ……… 17

1.3.1 Cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh ………… … 17

1.3.1.1 Khái niệm 17

1.3.1.2 Đặc điểm cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh … 19

1.3.2 Thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho các cơ quan chuyên

môn thuộc UBND cấp tỉnh 21

1.3.2.1 Khái niệm thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh 21

1.3.2.2 Sự cần thiết thu hút nguồn nhân lực chất lượng cho cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh 22

1.3.2.3 Vị trí và vai trò của việc thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh 23

1.3.2.4 Nguyên tắc thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh 26

1.3.2.5 Nội dung thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh 28

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh ……… … … 31

1.4.1 Môi trường bên ngoài, bên trong của tổ chức 31

1.4.2 Điều kiện tự nhiên 32

1.4.3 Chính sách của Nhà nước 32

1.4.4 Sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương 33

1.4.5 Nguồn nhân lực của địa phương 33

1.4.6 Các nguồn lực để thu hút 34

1.4.7 Sự cạnh tranh của các địa phương khác trong khu vực 34

1.5 Kinh nghiệm của một số địa phương về thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh và bài học kinh nghiệm vận dụng cho tỉnh Phú Yên 35

1.4.1 Kinh nghiệm của một số địa phương 35

1.5.2 Bài học kinh nghiệm vận dụng cho tỉnh Phú Yên 40

Tiểu kết Chương 1 41

Chương 2: THỰC TRẠNG THU HÚT NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO CHO CÁC CƠ QUAN CHUYÊN MÔN THUỘC ỦY BAN

NHÂN DÂN TỈNH PHÚ YÊN 42

2.1 Tổng quan về điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội của tỉnh Phú Yên 42

2.2 Thực trạng nguồn nhân lực trong các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh Phú Yên 43

2.2.1 Số lượng nguồn nhân lực trong các cơ quan chuyên môn 44

2.2.2 Trình độ nguồn nhân lực trong các cơ quan chuyên môn 45

2.3 Phân tích thực trạng thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh Phú Yên 46

2.3.1 Cơ sở pháp lý của thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh Phú Yên 46

2.3.2 Về đối tượng, điều kiện và tiêu chuẩn để thực hiện thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho các cơ quan chuyên môn 48

2.3.3 Về chế độ đãi ngộ đối với nguồn nhân lực chất lượng cao 49

2.3.4 Tổ chức thực hiện thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh 50

2.3.4.1 Tổ chức thực hiện thu hút ……… … 50

2.3.4.2 Kết quả thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao 53

2.4 Đánh giá chung thực trạng thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao qua khảo sát điều tra xã hội học và khảo cứu tài liệu 56

2.4.1 Về ưu điểm và nguyên nhân 56

2.4.2 Hạn chế và nguyên nhân 62

Tiểu kết Chương 2 ……… ……… … … 72

Chương 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THU HÚT NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO CHO CÁC CƠ QUAN CHUYÊN MÔN THUỘC ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH PHÚ YÊN 73

3.1 Quan điểm, mục tiêu của tỉnh Phú Yên về thu hút nguồn nhân lực chất

lượng cao ……….……… ……… 73

3.1.1 Quan điểm ……… …… ……… 73

3.1.2 Mục tiêu thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao thời gian tới 74

3.2 Giải pháp thực hiện thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh Phú Yên 75

3.2.1 Xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh 75

3.2.2 Đổi mới nhận thức về đối tượng, tiêu chuẩn nguồn nhân lực chất lượng cao cho các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh 77

3.2.3 Tiếp tục cải thiện chế độ đãi ngộ hướng vào nhu cầu vật chất 78

3.2.4 Đẩy mạnh tuyên truyền, quảng bá, xúc tiến chính sách thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao…… 79

3.2.5 Đổi mới cách thức tổ chức thực hiện thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh …… 80

3.2.6 Đổi mới việc bố trí, sử dụng và tạo môi trường làm việc cho đối tượng thu hút ……… ……… …… …… 81

3.2.7 Đề cao trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh trong thực hiện thu hút, sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao… ……… …… 83

Tiểu kết Chương 3 ……… ……… … …… 84

KẾT LUẬN ……… ……….…… ……… ….……… 86

TÀI LIỆU THAM KHẢO ……… ……… ….… 87

PHỤ LỤC ……… ……… ………… … … 91

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ

Bảng

Bảng 2.1 Số người được thu hút từ năm 2012 đến 2016 54

Bảng 2.2 Đánh giá chính sách thu hút nguồn nhân lực 57

Bảng 2.3 Đánh giá của đối tượng thu hút về chế độ sử dụng lao động của cơ quan, đơn vị 59

Bảng 2.4 Nhận xét của cơ quan tiếp nhận, sử dụng về việc tạo điều kiện, môi trường công tác cho đối tượng thu hút 60

Bảng 2.5 Đánh giá của đối tượng được thu hút về chế độ đãi ngộ của tỉnh 64

Bảng 2.6 Đánh giá của các cơ quan sử dụng về chính sách thu hút và các cơ chế, chính sách khác đối với người được thu hút 66

Bảng 2.7 Đánh giá đối tượng thu hút về điều kiện và môi trường làm việc 67

Bảng 2.8 Kết quả khảo sát đánh giá đối tượng thu hút về cơ hội đào tạo và phát triển ……… ……… …… ……… 69

Biểu đồ Biểu đồ 2.1 Nhân lực chất lượng cao thu hút từ năm 2012 - 2016 55

Biểu đồ 2.2 Đánh giá công tác quản bá chính sách thu hút 58

Biểu đồ 2.3 Mức độ hài lòng của đối tượng được thu hút về chế độ sử dụng lao động của các cơ quan 59

Biểu đồ 2.4 Tạo điều kiện môi trường công tác cho đối tượng được thu hút … 61

Biểu đồ 2.5 Mức độ hài lòng của đối tượng được thu hút về chế độ đãi ngộ 64

Biểu đồ 2.6 Mức độ hài lòng về thực hiện chính sách thu hút 66

Biểu đồ 2.7 Mức độ hài lòng của đối tượng được thu hút về điều kiện và

môi trường làm việc ……… ……… ………… 68

Biểu đồ 2.8 Mức độ hài lòng của đối tượng được thu hút về cơ hội được đào tạo và phát triển ……… … … ……… 70

1

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài luận văn

Nhân loại đã trải qua các thời kỳ phát triển với những triết lý phát triển khác nhau Sự kỳ vọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội với quan điểm nhấn mạnh vào yếu tố kỹ thuật, máy móc, thiết bị đã sớm được nhận thức lại Lịch sử phát triển của thế giới nói chung, kinh tế nói riêng đã chỉ ra một chân lý: nguồn lực con người mới là yếu tố quan trọng nhất, quyết định nhất cho sự phát triển Chỉ trên cơ sở phát triển nguồn lực, con người mới tạo nền tảng bền vững cho

sự phát triển

Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, con người là chủ thể của mọi hoạt động Nguồn lực con người đóng vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình phát triển Ngày nay, đứng trước xu thế hội nhập, toàn cầu hóa, nền kinh tế thị trường phát triển chuyển nhanh thành nền kinh tế tri thức, việc quan tâm chăm

lo phát triển nguồn nhân lực, biết khai thác và sử dụng hợp lý, hiệu quả nguồn lực này thì công cuộc xây dựng và phát triển nền kinh tế tất sẽ thành công

Trong cơ cấu nguồn nhân lực quốc gia, nguồn nhân lực khu vực công có vai trò đặc biệt quan trọng Chất lượng nguồn nhân lực trong khu vực công không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, năng lực của bộ máy nhà nước

mà còn đối với sự phát triển của đời sống kinh tế - xã hội Bởi nguồn nhân lực trong khu vực công là chủ thể tham gia vào quá trình hoạch định chính sách, tạo lập thể chế và tổ chức thực hiện chính sách, thể chế đó

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng (2011), phần Chiến lược phát triển kinh tế, xã hội 2011 - 2020, mục IV đã khẳng định “phát triển và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là một đột phá chiến lược, là yếu tố quyết định đẩy mạnh phát triển ” [22]

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng đã đề ra nhiệm vụ xây dựng đội ngũ cán bộ trong sạch, có năng lực, nhất là “Có cơ chế, chính sách phát hiện, thu hút, trọng dụng nhân tài ” [23]

2

Kết luận số 86-KL/TW ngày 24/01/2014 của Bộ Chính trị về chính sách thu hút, tạo nguồn sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, các nhà khoa học trẻ, đã nêu rõ quan điểm phát hiện nhân tài ngay từ cơ sở đào tạo và thực tiễn công tác

Như vậy, từ tư tưởng chỉ đạo “con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển” đến việc xác định vai trò đột phá chiến lược của phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tư duy về phát triển của Đảng ta đã có một bước tiến mới và nhìn nhận rõ hơn vai trò hạt nhân của nguồn nhân lực chất lượng cao thu hút vào trong bộ máy hành chính Nhà nước

Trong những năm qua, cùng với nhiều địa phương trong cả nước, tỉnh Phú Yên đã chủ động thực hiện chính sách “trải thảm đỏ”, ban hành các nghị quyết, chính sách khuyến khích về vật chất và tinh thần nhằm đào tạo, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao về làm việc, nhưng kết quả đạt được vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh; các chính sách được ban hành để thu hút nguồn nhân lực chưa có tính đột phá, hấp dẫn và khả thi trong huy động, tập hợp và trọng dụng người tài, giỏi Điều đó là do nhiều nguyên nhân, nhưng một trong những nguyên nhân chính là do những bất cập trong chính sách thu hút, sử dụng Mặt khác, đứng trước những khó khăn khi phải cạnh tranh với các tổ chức thuộc khu vực ngoài Nhà nước cũng như các địa phương khác, tỉnh Phú Yên cần phải tiếp tục hoàn thiện cơ chế, cách thức thực hiện, tìm kiếm các điểm mới mang tính đột phá và có tính khác biệt mang đặc thù của địa phương để thu hút nguồn nhân lực có chất lượng hơn Theo đó, việc hoàn thiện này phải hướng đến những nhóm đối tượng cụ thể khác nhau, tránh việc dàn trải thiếu trọng tâm như hiện nay; cũng như không chỉ dừng lại ở khâu thu hút mà còn phải gắn với đổi mới trong tất cả các khâu còn lại, từ tuyển dụng,

sử dụng đến đánh giá các đối tượng được thu hút Vấn đề này chưa được điều tra, khảo sát và đánh giá một cách toàn diện, cần tiếp tục nghiên cứu một cách

có hệ thống, từ lý luận đến thực tiễn

Xuất phát từ những vấn đề trên, tác giả chọn đề tài “Thu hút nguồn

nhân lực chất lượng cao cho các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân

3

dân tỉnh ở tỉnh Phú Yên” cho Luận văn thạc sĩ của mình, với mong muốn góp

phần tích cực đề xuất giải pháp hiệu quả để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao (NNLCLC), phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh

2 Tình hình nghiên cứu của đề tài

Hiện nay, ở nước ta đã có khá nhiều công trình, bài viết, tạp chí, nghiên cứu khoa học đề cập dưới nhiều góc độ khác nhau về thu hút nguồn nhân lực và

sử dụng NNLCLC Có thể kể đến một số bài viết, công trình tiêu biểu như:

- Bài viết: Một số vấn đề về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở nước ta hiện nay, của Tô Huy Rứa đã nêu lên tầm quan trọng của chiến lược

phát triển con người nói chung, phát triển nguồn nhân lực nói riêng, trong đó phát triển NNLCLC là một trong 3 đột phá chiến lược, nhằm thực hiện thành công các mục tiêu của Cương lĩnh xây dựng đất nước thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội [12]

- Bài viết: Phát triển nguồn nhân lực Việt Nam giai đoạn 2015 - 2020, đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế,

của Đặng Xuân Hoan, khẳng định quan điểm coi con người là trung tâm của sự phát triển, của công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Hiện nay, trong điều kiện đẩy mạnh công nghiệp hoá và hội nhập quốc tế, phát triển nhân lực được coi là một trong ba khâu đột phá của chiến lược chuyển đổi mô hình phát triển kinh tế

- xã hội của đất nước Đồng thời, phát triển nhân lực trở thành nền tảng phát triển bền vững và tăng lợi thế cạnh tranh quốc gia [9]

- Bài viết: Nguồn nhân lực chất lượng cao thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa” của Nguyễn Long Giao, khẳng định phát triển nguồn nhân lực chất

lượng cao là chìa khóa để tăng trưởng, phát triển và cạnh tranh hiệu quả trong kỷ nguyên của kinh tế tri thức và toàn cầu hóa, đáp ứng yêu cầu của quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa [17]

- Đề tài khoa học: Nguồn nhân lực và nhân tài cho phát triển xã hội và quản lý phát triển xã hội ở Việt Nam trong tiến trình đổi mới do Nguyễn Ngọc

Phú làm chủ nhiệm, khẳng định nhân tài là bộ phận tinh túy của nguồn nhân lực

4

nói chung, nguồn nhân lực chất lượng cao nói riêng, là người có tài năng vượt trội trong một hoặc một vài lĩnh vực hoạt động nào đó, lấy việc cống hiến tối đa cho đất nước, dân tộc, nhân loại làm lẽ sống của mình” [11]

Ngoài ra, còn nhiều bài viết, công trình nghiên cứu khác bàn về NNLCLC

và giải pháp thu hút NNLCLC Tuy nhiên, chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu một cách toàn diện, có hệ thống đến vấn đề thu hút NNLCLC cho các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Phú Yên Vì vậy, đây là vấn đề cần quan tâm và nghiên cứu để thực hiện trong thời gian tới

Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Phú Yên đến năm 2020 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 122/2008/QĐ-TTg ngày 29/8/2008 đã xác định nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, có chính sách thu hút NNLCLC đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, đây là một trong 5 quan điểm phát triển của tỉnh [28] Đề án chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Phú Yên đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 cũng xác định xây dựng và thu hút nguồn nhân lực để đáp ứng các yêu cầu phát triển đột phá của tỉnh, là một trong 4 giải pháp để thực hiện chiến lược chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh [28] Thu hút NNLCLC là một trong những hoạt động trọng tâm, đóng vai trò quan trọng quyết định đến phát triển của tỉnh trong thời gian tới Thực hiện tốt bước đột phá trong công tác nguồn nhân lực sẽ làm tăng “sức mạnh mềm”, tạo

ra sức mạnh tổng hợp có ảnh hưởng và quyết định đến sự phát triển của tỉnh trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng

Những năm gần đây, tỉnh Phú Yên đã có nhiều chủ trương, chính sách phát triển nguồn nhân lực như: chính sách đầu tư cho đào tạo sau đại học, thí điểm thi tuyển chức danh lãnh đạo, quản lý, đặc biệt là công tác thu hút trí thức trẻ, nhân lực trình độ cao Qua 05 năm triển khai thực hiện Chương trình hành động số 07-CTr/TU ngày 24/6/2011 của Tỉnh ủy, về phát triển nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa của tỉnh giai đoạn 2011 - 2015,

đã đạt được một số kết quả nhất định Tuy nhiên, vẫn còn một số tồn tại, hạn chế khiến chính sách chưa thật sự tạo được bước đột phá như mong đợi [29]