I KHỦNG HOẢNG KINH TẾ 1 Khái niệm Khủng hoảng kinh tế (KHKT) là khái niệm dùng để chỉ hiện tượng kinh tế mất ổn định kéo dài mà không điều chỉnh được của quá trình tái sản xuất trong nền kinh tế và gâ[.]
Trang 1I KHỦNG HOẢNG KINH TẾ
1 Khái niệm
Khủng hoảng kinh tế (KHKT) là khái niệm dùng để chỉ hiện tượng kinh tế mất ổn định kéo dài mà không điều chỉnh được của quá trình tái sản xuất trong nền kinh tế và gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho nền kinh tế trong quy mô rộng hoặc hẹp
2 Điểm xuất phát của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2008
Những ngày cuối tháng 8, đầu tháng 9/2008, cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất kể từ sau Thế chiến thứ II bắt đầu lan rộng Từ sự suy thoái của thị trường nhà đất Mỹ với nguyên nhân được người ta nhắc đến nhiều nhất sau này là "cho vay dưới chuẩn" (tài sản thế chấp cho các khoản vay bất động sản không đủ đảm bảo trả nợ), cuộc khủng hoảng lan sang thị trường tài chính và rồi tới kinh tế toàn cầu
3 Diễn biến của cuộc khủng hoảng 2008 – Khủng hoảng tài chính toàn cầu
Để cứu vãn nền tình thế, ngân hàng trung ương các nước đã phải cắt giảm lãi suất, bơm tiền cho các công ty hay mua lại nợ xấu Tuy nhiên, động thái đó cũng không thể ngăn cản Nhật, EU, Mỹ, Nga và nhiều quốc gia khác trên thế giới rơi vào suy thoái trong quý
IV năm đó Theo cựu Chủ tịch Cục dự trữ liên bang Mỹ (FED) - Alan Greenspan, đây là cuộc khủng hoảng "hàng trăm năm mới có một lần"
5 năm khủng hoảng, người ta đã chứng kiến một nước Mỹ với những cuộc chơi tài chính rủi ro, lấn át cả kinh tế thực, một châu Âu ì ạch với những khoản nợ công khổng lồ, Trung Quốc phát triển nóng và khó có khả năng "hạ cánh mềm", trong khi Nhật Bản vốn
đã chật vật với bài toán tiêu dùng trong nước lại không may khi phải hứng chịu thảm họa kép động đất sóng thần Với những nghịch lý như vậy, theo Kinh tế trưởng của IMF -Olivier Blanchard cho rằng dù đã qua khỏi giai đoạn tồi tệ nhất nhưng thế giới vẫn sẽ phải mất ít nhất 10 năm để lấy lại đà phục hồi như giai đoạn trước khủng hoảng Nhận định này không phải là quá bi quan nếu nhìn vào bức tranh kinh tế toàn cầu hiện nay Xen giữa những sự kiện, 9 tháng đầu năm cũng chứng kiến các cơn sốt dầu, lương thực,
và lạm phát khuynh đảo nền kinh tế toàn cầu Đặc biệt là giá dầu lập kỉ lục trên 147 $ một thùng vào 11/7/2008
Tại Mỹ, 5 năm sau khủng hoảng tài chính, nền kinh tế số một thế giới vẫn chưa hoàn toàn hồi phục Theo AP, đây là cuộc khủng hoảng có đà phục hồi chậm chạp nhất kể từ Đại suy thoái những năm 1930 Riêng năm 2009, 140 ngân hàng Mỹ xóa sổ, GDP nước này cũng tăng trưởng âm 2.8% Hai đại gia sản xuất oto General Motors (GM) và
Trang 2Chrysler nộp đơn xin bảo hộ phá sản trong cùng năm đó Cuộc chiến nâng trần nợ công năm 2011 còn khiến Mỹ lần đầu tiên bị hạ xếp hạng tín nhiệm
Sau suy thoái từ cuối năm 2009, châu Âu lại gần như ngay lập tức sa lầy vào cuộc khủng hoảng nợ công đã bước sang năm thứ 5 Một phần nguyên nhân bắt nguồn từ cơn địa chấn tài chính 2008 Các quốc gia tăng cường tung kích thích bằng các biện pháp tài khóa
đã khiến thâm hụt ngân sách và nợ công tăng dần Khủng hoảng bắt đầu từ cuối năm
2009 tại Hy Lạp, sau đó lan ra toàn khu vực đồng euro Hy Lạp, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Ireland và Síp đã phải xin cứu trợ quốc tế để tránh vỡ nợ
Những diễn biến này đã khiến đồng euro mất giá trầm trọng Chính sách thắt lưng buộc bụng của các nước trong khu vực, nhằm giảm thâm hụt và nợ công, cũng khiến tỷ lệ thất nghiệp tại Hy Lạp hay Tây Ban Nha thường xuyên trên 25% GDP Hy Lạp thậm chí còn giảm tới 30% kể từ năm 2008
Tại châu Á, kinh tế Hàn Quốc cũng báo động đỏ khi đồng won mất giá hơn 40% kể từ
đầu năm và hiện ở mức thấp nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 1997 Chính phủ Hàn Quốc đã phải thực hiện một số biện pháp khẩn cấp như cắt giảm lãi suất và bơm tiền vào hệ thống tài chính
Diễn biến kinh tế quốc tế năm 2008
2/1: Giá dầu thô lần đầu tiên vượt 100 USD mỗi thùng
16/3: Bear Stears tuyên bố phá sản, báo hiệu chuỗi đổ vỡ của các định chế tài chính vào những tháng tiếp theo
11/7: Giá dầu chạm mức lịch sử 147,27 USD mỗi thùng
7/9: Mỹ chi 200 tỷ USD tiếp quản Freddie Mac và Fannie Mae
14/9: Bank of America mua lại Merrill Lynch
15/9: Lehman Brothers tuyên bố phá sản
16/9: Mỹ giải cứu AIG
21/9: Goldman Sachs và Morgan Stanley thay đổi mô hình hoạt động
28/9: Ngân hàng Bradford & Bingley (Anh) sụp đổ
29/9: Quốc hội Mỹ bác kế hoạch 700 tỷ USD, khiến Dow Jones có mức sụt giảm lớn nhất lịch sử, gần 778 điểm, và phố Wall mất 1.200 tỷ USD
3/10: Hạ viện Mỹ thông qua gói 700 tỷ USD
7/10: Anh chi 88 tỷ USD cứu hệ thống ngân hàng
8/10: Các ngân hàng trung ương đồng loạt hạ lãi suất
12/10: Chính phủ Iceland có nguy cơ sụp đổ vì khủng hoảng tài chính
27/10: IMF bơm tiền hỗ trợ hàng loạt nền kinh tế
5/11: Ông Barack Obama đắc cử Tổng thống Mỹ, với đường lối kinh tế được thế giới kỳ vọng thay đổi hiện trạng kinh tế Mỹ và toàn cầu
Trang 310/11: Trung Quốc chi gần 600 tỷ USD kích thích kinh tế
14/11: 15 nước châu Âu thừa nhận lâm vào suy thoái
17/11: Nhật thông báo đã suy thoái
25/11: Mỹ chi thêm 800 tỷ USD hỗ trợ kinh tế
1/12: Mỹ thừa nhận đã suy thoái từ cuối năm 2007
11/12: Vụ lừa đảo 50 tỷ USD của Bernard Madoff vỡ lở, với hàng nghìn nạn nhân
* Tại Việt Nam:
Việt Nam, niềm vui trở thành thành viên Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm
2007 chưa tày gang, tác động của cuộc khủng hoảng đã ập tới Nhưng dường như khó khăn của nền kinh tế mới chỉ thực sự bộc lộ vài năm gần đây
Nền kinh tế Việt Nam trong năm 2008 và những tháng đầu năm 2009 đã trải qua những trạng thái hoàn toàn trái ngược từ quá nóng sang quá lạnh
Những tháng đầu năm 2008 do giá nguyên liệu, dầu mỏ và lương thực tăng chóng mặt kèm theo chính sách nới lỏng tiền tệ và tài khóa một cách quá mức của chính phủ trong những năm trước đây đã tạo là chỉ số giá tiêu dùng tăng vọt ở mức cao nhất trong vòng
17 năm qua lên đến 23% Đồng thời với đó do nền kinh tế phát triển quá nóng dẫn tới đầu
tư tràn lan kém hiệu quả gây ra nhập khẩu tăng vọt đẩy thâm hụt thương mại lên mức kỉ lục là 17 tỷ USD Mức thâm hụt lớn này gây sức ép lên VND và khiến VND có khả năng
bị mất giá nghiêm trọng Trước hoàn cảnh khó khăn đó chính phủ Việt Nam đã thực thi hàng loạt các biện pháp cấp bách như thắt chặt tiền tệ (lãi suất cơ bản có lúc đã đẩy lên đến mức 14%), siết chặt đầu tư công và chi tiêu chính phủ bằng việc đình hoãn, hủy bỏ hàng loạt các dự án chưa cấp bách Các chính sách này đã tỏ ra hiệu quả khi lạm phát đã
hạ nhiệt vào các tháng cuối năm, thâm hụt thương mại giảm bớt qua đó tỷ giá VND/USD
đã trở nên cân bằng và ổ định hơn Nền kinh tế Việt Nam đã thoát khỏi nguy cơ đổ vỡ Tuy nhiên chưa kịp hoàn hồn, ngay sau đó Việt Nam lại tiếp tục phải đối mặt với những thử thách cam go hơn đến từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu bắt nguồn từ những tháng cuối năm 2008 Cuộc khủng hoảng này đã tác động mạnh mẽ vào nền kinh tế Việt Nam khi nhu cầu hàng hóa của toàn cầu suy giảm nghiêm trọng Điều này dẫn tới sự sụt giảm xuất khẩu cũng như đầu tư của Việt Nam tạo ra nguy cơ suy thoái kinh tế và đe dọa làm mất cân bằng cán cân thương mại một lần nữa
4 Sự phục hồi của nền kinh tế toàn cầu
Quay trở lại với diễn biến của khủng hoảng tài chính, tình trạng thị trường tài
chính đóng băng ngày càng tồi tệ đã khiến Ngân hàng Trung ương Mỹ, Anh, Nhật, EU
và nhiều quốc gia khác phải cắt giảm lãi suất hàng loạt để khơi thông dòng vốn Mỹ
Trang 4kể từ đầu năm đến nay đã 8 lần cắt giảm lãi suất, từ đó lãi suất cơ bản từ 5% đã xuống chỉ còn 0,25%
Không dừng lại ở các điều chỉnh tài khóa, các quốc gia trên cũng tích cực bơm tiền nhằm
hỗ trợ thanh khoản cho các tập đoàn tài chính, cũng như kích thích hoạt động tiêu dùng
và cho vay Trong đó, FED quyết định dùng 700 tỷ đôla để mua lại nợ xấu của các Ngân hàng
Vào ngày 13-14/10, các quốc gia châu Âu đã công bố gói giải pháp hỗ trợ kinh tế khổng lồ có trị giá lên tới 2.300 tỷ đôla
Sau nhiều động thái, đến tận cuối năm 2009, khu vực đồng tiền chung châu Âu tuyên bố EU, trừ Hy Lạp và Tây Ban Nha, đã thoát khỏi suy thoái Các nền kinh tế khác như Nhật Bản, Singapore, Hong Kong (Trung Quốc), Đức, Pháp cũng cho biết đã ra khỏi thời kỳ đen tối nhất Với tăng trưởng quý III đạt 2,2%, nền kinh tế lớn nhất thế giới - Mỹ cũng đã qua đáy sau 4 quý tăng trưởng âm liên tiếp
Tuy nhiên, mãi đến thời gian gần đây, kinh tế Mỹ mới có một số dấu hiệu lạc quan Nước này đã tăng trưởng 2,8% năm ngoái, cao hơn thời kỳ tiền khủng hoảng năm
2006 (2,7%) Niềm tin doanh nghiệp và đầu tư trong quý II/2013 đã được cải thiện Thị trường nhà đất ấm dần, chứng khoán cũng liên tiếp lập kỷ lục trong vài tháng gần đây trước các số liệu lạc quan của nền kinh tế Ngân sách Mỹ tháng 6 lên cao nhất 5 năm và
tỷ lệ thất nghiệp cũng giảm đáng kể so với gần 10% cuối năm 2010
Những nền kinh tế châu Á, như Nhật Bản, Singapore hay Hong Kong (Trung Quốc) cũng thoát khỏi suy thoái tương đối sớm, hầu hết vào nửa cuối năm 2009, thậm chí còn đóng góp 40% vào tăng trưởng GDP của thế giới
Thậm chí, một số quốc gia trong nhóm nền kinh tế mới nổi (BRICS), như Ấn Độ hay Trung Quốc chỉ bị giảm nhẹ tăng trưởng GDP trong hai năm 2008 và 2009, nhưng vẫn ở mức cao so với toàn cầu Đặc biệt là Trung Quốc - cỗ máy tăng trưởng của thế giới với 9,6% năm 2008 và 9,2% năm 2009
II KINH NGHIỆM NƯỚC NGOÀI TRONG KHÔI PHỤC NỀN KINH TẾ SAU KHỦNG HOẢNG
1 Hoa Kỳ - Cái nôi của khủng hoảng
Cục Dự trữ Liên bang-FED
Ngay khi khủng hoảng tín dụng nhà ở thứ cấp nổ ra, FED bắt đầu can thiệp bằng cách hạ lãi suất và tăng mua MBS (Mortgage Backed Securities: chứng khoán có đảm bảo bằng tài sản thế chấp) Đến khi tình hình phát triển thành khủng hoảng tài chính từ tháng 8 năm
Trang 52007, Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (FED) đã tiếp tục tiến hành các biện pháp nới lỏng tiền tệ để tăng thanh khoản cho các tổ chức tài chính
Cụ thể là :
-Lãi suất cho vay qua đêm liên ngân hàng đã được giảm từ 5,25% qua 6 đợt xuống còn 2% chỉ trong vòng chưa đầy 8 tháng (18/9/2007-30/4/2008) Lãi suất này sau đó còn tiếp tục giảm và đến ngày 16/12/2008 chỉ còn 0,25%, mức lãi suất gần 0 hiếm thấy
-FED còn thực hiện nghiệp vụ thị trường mở (mua lại các trái phiếu chính phủ Hoa Kỳ
mà các tổ chức tài chính nước này có) và hạ lãi suất tái chiết khấu Giữa tháng 12 năm
2008, FED tuyên bố có kế hoạch thực hiện chính sách nới lỏng tiền tệ mặt lượng
Tính đến tháng 11 năm 2008, đã có 300 tỷ dollar được FED đem cho vay theo chương trình này FED còn tiến hành cho vay thế chấp đối với các tổ chức tài chính với số tiền tổng cộng tới 1,6 nghìn tỷ tính đến tháng 11 năm 2008
Chính phủ Mỹ
Mỹ - nền kinh tế đầu tàu thế giới, cũng là nơi cuộc khủng hoảng bắt nguồn, nước Mỹ
thấm thía hơn ai hết những tác động, hệ lụy của cuộc khủng hoảng tài chính quốc gia Hàng loạt những gói cứu trợ, kích thích kinh tế đã được đưa ra trong nỗ lực vực dậy nền kinh tế, cũng như vị thế đứng đầu của quốc gia này
Gói kích thích kinh tế đầu tiên, phải kể đến 700 tỷ đô la Mỹ được Hạ viện nước này
chính thức thông qua vào ngày 3/10/2008, và không đầy 2 giờ sau đã được tổng thống Bush ký hành đạo luật
Trọng tâm của kế hoạch giải cứu lần này là giải cứu khối ngành Ngân hàng – tâm bão của khủng hoảng tài chính 700 tỷ đô la sẽ được dùng để mua lại những khoản nợ liên quan đến thế chấp từ các Ngân hàng Mỹ Chính vì vậy, gói hỗ trợ lần này còn được biết đến
với tên gọi “Kế hoạch giải trừ các tài sản xấu” gọi tắt là Tab.
Trong 700 tỷ đô la Mỹ được thống nhất phê chuẩn, đã có 250 tỷ đô được chi ngay trong năm 2008 để mua lại cổ phiếu của 9 Ngân hàng và thực hiện các biện pháp khác để giải quyết cuộc khủng hoảng tín dụng Kế hoạch giải cứu đình đám này dự kiến được tiến hành theo 5 bước:
1 Mua chứng khoán được đảm bảo bằng bất động sản gặp khó khăn
Trang 62 Mua các thế chấp của ngân hàng địa phương.
3 Bảo đảm các thế chấp và chứng khoán bảo đảm bằng thế chấp bất động sản
4 Mua lại cổ phần các tổ chức tài chính
5 Hỗ trợ người vay tiền không trả đúng kỳ hạn
Gói kích thích kinh tế thứ hai, 17/2/2009, Barack Obama đã ký American Recovery
and Reinvestment Act Đạo luật này cho phép Chính phủ thực hiện gói kích thích thứ hai
kể từ khi khủng hoảng nổ ra Gói kích thích này trị giá 787 tỷ dollar.
Điểm khác biệt rõ ràng nhất của gói hỗ trợ lần này so với chương trình Tab là ở đối tượng hướng đến của kế hoạch Diện hỗ trợ không chỉ bó gọn trong khối ngành Ngân hàng mà
đã hướng đến những lĩnh vực khác của nền kinh tế
- Cắt giảm thuế: 282 tỷ USD
- Cơ sở hạ tầng: 120 tỷ USD
- Năng lượng & bảo vệ môi trường 70 tỷ USD
- Hỗ trợ nghiên cứu và phát triển : 16 tỷ USD
- An sinh xã hội: 78 tỷ USD
- Giáo dục: 100 tỷ USD
- Chăm sóc sức khỏe: 106 tỷ USD
Ngoài 2 gói hỗ trợ đình đám trên, không thể không kể đến những đợt rót tiền nhỏ lẻ cho các đại gia như AIG, Citigroup Chính phủ Mỹ đã dùng tất cả khả năng có thể vì sự tồn vong của những ông lớn Tuy nhiên,ngay cả bản thân người dân Mỹ cũng không hoàn toàn lạc quan vào những kế hoạch của Chính phủ
Những thành tựu mà Mỹ đạt được sau khi thực hiện các gói kích thích:
- Tốc độ suy giảm kinh tế đang chậm lại Tuy nhiên, tỷ lệ thất nghiệp vẫn cao, lên tới 9% trong quý I/2009 và 9,4% trong tháng 7
- Gói kích thích này đã chuyển trọng tâm từ mục tiêu ban đầu đưa đất nước ra khỏi
tình trạng suy thoái tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ qua sang phát triển kinh tế dài hạn
- Nhiều dự án vẫn đang trong giai đoạn lên kế hoạch và sẽ mất một thời gian mới có thể bắt đầu Trong khi, một số bang chưa nhận được một xu nào từ gói kích thích, một số bang khác lại giành lấy từng USD được phân cho họ
Trang 7- Biết Bộ Giáo dục Mỹ đã nhận được 13 tỷ USD từ gói kích thích nhưng chi rất ít Khoản tiền bổ sung này đã giúp các trường duy trì số nhân viên mà đáng lẽ họ đã bị đuổi việc vì ngân sách eo hẹp
- Sự hồi phục không đồng đều, một số thành phố hồi phục nhanh, trong khi một số khác vẫn trong tình trạng hỗn loạn về kinh tế.Chẳng hạn, tỷ lệ thất nghiệp của Mỹ khoảng 9% trong quý đầu năm nay nhưng lại dao động từ 5%-17% tùy từng thành phố Và trong khi giá nhà của Mỹ chỉ giảm khoảng 6%, thì khu vực bang Nevada và California chứng kiến mức giảm 30%, còn giá nhà ở Houston lại tăng.- Bà Amy Liu, phó giám đốc Chương trình Chính sách Đô thị Brookings nói:"Gói kích thích này là gói hỗn hợp và đó
là lý do chúng ta có được kết quả hỗn hợp"
2 Châu Âu
Cuộc đại khủng hoảng tác động mạnh mẽ tới hầu hết các nước trên thế giới, cũng như liên minh châu Âu Để đối phó với tình hình khó khăn này, chính phủ các nước Châu Âu cũng như chính phủ các nước trên thế giới đã có rất nhiều nỗ lực, dùng mọi biện pháp để thoát khỏi giai đoạn này và hạn chế những tác động tiêu cực của cuộc khủng hoảng 26/11/2008, chính phủ các nước Châu Âu đã đề ra “ Chương trình phát triển Châu Âu” là một tập hợp các biện pháp nhằm phục hồi và phát triển nền kinh tế châu Âu trong đó có
lĩnh vực Ngân Hàng – Tài chính Nội dung chính của “Chương trình phát triển Châu Âu” là:
Nhóm giải pháp ngắn hạn: Các biện pháp nên làm ngay là ngăn chặn nguy cơ
phá sản của các Ngân Hàng và tập đoàn tài chính, các tổ chức hiện đang nắm giữ các vị trí quan trọng trong châu Âu
Nhóm các giải pháp dài hạn: Các biện pháp có tính chất dài hơi được đặt ra nhằm
ngăn chặn và phòng ngừa những rủi ro tiềm tàng:
- Duy trì sự ổn định dài hạn cho khu vực tài chính công nhằm kích cầu lâu dài
- Tăng cường sự điều tiết của nhà nước đối với toàn bộ hệ thống tài chính
- Các cơ sở phải tôn trọng những quyết định về nguồn vốn sạch để tránh rủi ro
Trang 8- Xây dựng hệ thống giám sát liên quốc gia.
- Đẩy mạnh cải cách Ngân Hàng, tăng cường tính cạnh tranh của chúng
Nhóm giải pháp quốc tế: Trước thềm hội nghị G20 diễn ra tại LonDon 4/2009 các
nhà lãnh đạo thống nhất những kiến nghị của mình nhằm kiến tạo lại thị trường tài chính toàn cầu:
- Tăng cường vai trò của IMF trong việc điều hành và giám sát hệ thống tài chính toàn cầu
- Điều tiết toàn bộ các lĩnh vực của hệ thống tài chính
- Gia tăng tính minh bạch và kiểm soát tiền lương
- Kiểm soát rủi ro tốt hơn và thực hiện hệ thống cảnh báo sớm
Bên cạnh đó dựa trên những nhóm giải pháp và những mục tiêu mà “ Chương trình phát triển Châu Âu”, hiện nay toàn EU nói chung cũng như các nước thành viên nói
riêng đã có thời gian để tiếp tục “đặc trị” khu vực tài chính – ngân hàng với những giải pháp cụ thể bao gồm tăng hỗ trợ vốn và bảo lãnh cho các ngân hàng, đồng thời tăng cường kiểm tra giám sát các hoạt động tài chính, tiếp tục thực hiện các giải pháp phục hồi như lưu thông tín dụng, tăng cường đầu tư cho nền kinh tế, kích cầu và thúc đẩy thương mại Với một số giải pháp như:
Một là, tăng cường nguồn vốn cho các ngân hàng, hạ thấp lãi suất cơ bản, hỗ trợ các
doanh nghiệp Giữa quý II/ 2008 EC đưa ra tuyên bố cam kết hỗ trợ 3 ngàn tỷ Euro nhằm củng cố hệ thống Ngân Hàng EU
Hai là, sử dụng các gói kích thích kinh tế, đồng thời đưa ra các chính sách kiểm soát các
khoản hỗ trợ tài chính, tránh sự cạnh tranh bóp méo ở EU
Ba là, phải kể đến là các biện pháp giảm thuế, kích cầu tiêu dùng và đầu tư Từ đầu tháng
3/2009, EU đã cho phép chính phủ các nước thành viên giảm thuế VAT đối với các lĩnh vực dịch vụ cần nhiều lao động nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo ra nhiều việc
Trang 9làm, hạn chế gia tăng thất nghiệp Nhằm kích thích đầu tư EC cũng đưa ra các dự án đầu
tư vào năng lượng mới, năng lượng chuyển đổi
Bốn là, các biện pháp nhằm nới lỏng các hoạt động trợ cấp của nhà nước đối với các
doanh nghiệp
Năm là, các biện pháp được áp dụng nhằm mục tiêu tăng cường sự linh hoạt của các thể
chế
Sáu là, được Liên minh Châu Âu áp dụng đó là xây dựng cơ chế kiểm soát rủi ro Các
nhà lãnh đạo 27 nước EU tại hội nghị Thượng Đỉnh Brusel 18 – 19/06/2009 đã nhất trí thành lập cơ quan kiểm soát tài chính gồm Ủy Ban rủi ro hệ thống Châu Âu , trực thuộc ngân hàng Châu Âu – ECB hợp tác với IMF Đồng thời hội đồng Châu Âu cũng nhất trí thành lập hệ thống giám sát tài chính Châu Âu nhằm nâng cao khả năng giám sát hệ thống tài chính các nước thành viên, tăng cường việc giám sát các định chế tài chính xuyên quốc gia và có thể ban hành các quyết định giám sát chung áp dụng cho tất cả thể chế tài chính ở EU kể cả các tổ chức liên quan đến tín dụng
3 Châu Á
* Trung Quốc
Các biện pháp cụ thể nhằm đối phó với ảnh hưởng tiêu cực của khủng hoảng
Đẩy mạnh quốc tế hóa đồng nhân dân tệ (NDT) Nhằm tăng tỷ lệ sử dụng đồng nội tệ
của mình trong các thanh toán quốc tế, Trung Quốc đã đẩy mạnh ký các thoả thuận hoán đổi tiền tệ với các nước và khu vực kinh tế như New Zealand, Hàn Quốc, Malaysia, Belarus, Indonesia, Argentina, Ireland, Singapore Trung Quốc đang tăng cường việc sử dụng đồng nhân dân tệ ở nước ngoài nhằm một phần giảm mối nguy hiểm tài chính xuất phát từ đồng USD, đồng thời tạo điều kiện để đồng nhân dân tệ có vai trò to lớn hơn trên thị trường toàn cầu
Thực hiện Chính sách tiền tệ “lỏng lẻo một cách thích đáng” Trung Quốc chủ
trương thực hiện chính sách tiền tệ nới lỏng ở mức độ phù hợp tăng cường tính trọng điểm, sự linh hoạt và ổn định trong chính sách tiền tệ Chính sách tiền tệ sẽ thực hiện theo hướng có sự phối hợp, hỗ trợ tích cực của chính sách tài chính, chính sách ngành nghề và
Trang 10chính sách phân phối thu nhập, đồng thời thúc đẩy phát triển thị trường vốn và tối ưu hóa
cơ cấu nguồn cung
- Thực hiện gói cứu trợ và kích thích kinh tế Điển hình là ngay từ tháng 11/2008,
Trung Quốc đã tung ra gói cứu trợ thực hiện trong 2 năm với trị giá 4.000 tỷ NDT (tương đương 586 tỷ USD) Đây là khoản tài chính được huy động từ ngân sách trung ương, địa phương và các ngân hàng nhằm tháo gỡ những khó khăn cho thị trường
- Kiểm soát chặt chẽ và thay đổi cơ cấu cung cấp vốn cơ bản của Nhà nước Trung
Quốc đã chú trọng kiểm soát và quản lý chặt chẽ việc cung cấp vốn cơ bản của Nhà nước
- Thực hiện các biện pháp kích cầu Để khắc phục những khó khăn do khủng hoảng
và suy thoái tại các thị trường xuất khẩu cũng như thị trường trong nước, ngoài gói tài chính, Chính phủ Trung Quốc còn thực thi nhiều chính sách kích cầu khác như nới rộng chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ, giảm lãi suất, tỷ lệ an toàn vốn đối với các ngân hàng
Trung Quốc đã ban hành hàng loạt biện pháp như 2 lần cắt giảm lãi suất cơ bản vay và huy động vốn ngân hàng, hạ giá xăng, đầu tư mạnh vào nhà xã hội cho các hộ gia đình có thu nhập thấp, sân bay và những công trình công cộng khác, tăng cường phúc lợi xã hội, kích thích tiêu dùng của các tầng lớp dân cư
- Hỗ trợ doanh nghiệp Chính quyền các cấp từ Trung ương đến địa phương đã tích cực
đẩy mạnh hỗ trợ mọi mặt đối với những khó khăn của các doanh nghiệp, thực hiện phối hợp với các doanh nghiệp để đảm bảo hạn chế sa thải lao động
- Đa dạng hóa nguồn ngoại hối Nhằm giới hạn sự lệ thuộc vào trái phiếu kho bạc Mỹ
trong dự trữ ngoại hối, thay vì dự trữ trái phiếu kho bạc Mỹ, Trung Quốc mở rộng đa dạng hóa dự trữ trái phiếu chính phủ châu Âu do lo sợ viễn cảnh Mỹ sẽ rơi vào bước đường cùng vì thâm hụt ngân sách và lạm phát
Phối hợp giữa giải pháp cấp bách đối phó với khủng hoảng và giải quyết các vấn đề căn bản của nền kinh tế