kskn sử dụng vở bài tập ngữ văn 9 trong tiết dạy văn bản

Và càng khó hơn nhiều khiđiều này áp dụng cho những môn thuộc khoa học xã hội , đặc biệt là môn Ngữvăn cụ thể là tiết tìm hiểu văn bản .Hơn nữa chương trình cũ phân môn vănhọc không sử

MỤC LỤC

Mục lục ……… Trang1 A- Mở đầu ……… Trang2 I/ Lí do chọn đề tài ……… Trang2 II/ Đối tượng nghiên cứu ……… Trang2 III/ Phạm vi nghiên cứu ……… Trang3 IV/ Phương pháp nghiên cứu ……… Trang3

B- Nội dung ……… Trang3 I/ Cơ sở lí luận ……… Trang3 II/ Cơ sở thực tiễn ……… Trang4 III/ Nội dung nghiên cứu ……… Trang5 1/ Giới thiệu vấn đề ……… Trang5 2/ Giải quyết vấn đề ……… Trang5 IV/ Kết luận ……… Trang10 C- Kết luận ……… Trang11 1/ Bài học kinh nghiệm ……… Trang11 2/ Hướng phổ biến kinh nghiệm ……… Trang11 Tài liệu tham khảo ……… Trang13

A MỞ ĐẦU

I Lý do chọn đề tài

Lý thuyết luôn đi đôi với thực hành, đó là điều không ai có thể chối cãi Vớicác môn khoa học tự nhiên thì việc làm sao để học sinh biết vận dụng tốt lýthuyết vào thực hành làm bài tập là một điều đã khó Và càng khó hơn nhiều khiđiều này áp dụng cho những môn thuộc khoa học xã hội , đặc biệt là môn Ngữvăn ( cụ thể là tiết tìm hiểu văn bản ) Hơn nữa chương trình cũ phân môn vănhọc không sử dụng vở bài tập trong tiết học nên việc vận dụng làm bài tập trongtiết giảng càng gặp nhiều khó khăn hơn

Nhưng bản thân tôi vẫn thấy được rằng sử dụng vở bài tập trong tiết dạy văn bản

có thể đáp ứng được việc đổi mới phương pháp dạy học, phù hợp với chươngtrình SGK mới , phát huy được tính chất tích cực của học sinh , đồng thời cũngrèn luyện cho kỹ năng ghi nhận và tiếp thu nội dung bài học tại lớp nhanh dễdàng hơn làm nền tảng vững chắc , thuần thục khi sủ dụng vở bài tập trong tiếtdạy văn bản ở những lớp sau

Cảm nhận được những khó khăn và sự cần thiết trên nên tôi đã quyết định chọn

đề tài “Sử dụng vở bài tập Ngữ văn 9 trong tiết dạy văn bản”

II Đối tượng nghiên cứu

- Hướng dẫn sử dụng vở bài tập trong tiết dạy văn bản học sinh lớp 9A4TrườngTHCS Thị Trấn

- Biện pháp thực hiện : Vở bài tập ngữ văn trong tiết dạy văn bản ghi lại cáccâu hỏi ở phần tìm hiểu văn bản và phần bài tập Ngoài ra, ở mỗi câu đều có sựgợi ý cụ thể Giáo viên dựa vào đó mà hướng dẫn các em cách thực hiện Giáoviên giới thiệu ,gợi ý lần lượt các câu hỏi bài tập để học sinh hiểu và thực hiênvào vở bài tập

Giáo viên kiểm tra thường xuyên đôn đốc nhắc nhở kết hợp trong các tiêt học ,Giáo viên có biên pháp xử lý đối với những em không chú ý , không chuẩn bị bàiGiáo viên kết hợp hài hòa nhiều phương pháp để hướng dẫn nhằm đạt hiệu quả

III Phạm vi nghiên cứu :

- Không gian: tiết dạy văn bản lớp 9A2 Trường THCS Thị Trấn

- Thời gian: chia làm 3 giai đoạn:

+ Giai đoạn 1: Từ tháng 9 đến hết tháng 10 :Thu thập tài liệu liên quan đến đề tài+ Giai đoạn 2: từ tháng 11 đến cuối học kì I : Thực hiện viết đề tài

+ Từ cuối học kì I đến giữa học kí II: Hoàn thành đề tài

VI Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp đọc tài liệu: là phương pháp tìm hiểu, tham khảo những tài liệu

có liên quan đến việc sử dụng vở bài tập trong tiết dạy văn bản

+sách giao khoa ngữ văn 9 tập 1,2 Nhà xuất bản giáo dục

+bài tập ngữ văn 9 tập 1,2 –Nhà xuất bản giáo dục

+ Thiết kế bài giảng ngữ văn 9- Nhà xuất bản Hà nội-Nguyễn văn Đường

+Sách giáo khoa giáo viên ngữ văn 9 tâp 1,2- Nhà xuất bản giáo dục

+ Giới thiệu giáo án ngữ văn tập 1,2- Nhà xuất bản Hà Nội Đỗ Thuỳ, Lê Huân,Thảo Nguyên

=> Để thu thập những tài liệu liên quan làm cơ sở thực hiện đề tài

- Phương pháp dự giờ nghiên cứu việc sử dụng bài vở trong tiết dạy văn bản:

để thấy được những thuận lợi như thế nào trong tiết dạy khi sử dụng vở bài tập

Từ đó thực hiện phát huy cái mạnh của phương pháp này Đồng thời qua đó thấyđược những khó khăn gì để có biện pháp khắc phục và tự hoàn thiện

- Phương pháp thống kê: là phương pháp kiểm tra so sánh kết quả đạt được sovới yêu cầu đề ra trong quá trình nghiên cứu thực nghiệm

B - NỘI DUNG

I Cơ sở lí luận.

Để thực hiện việc sử dụng vở bài tập trong tiết dạy văn bản là một vấn đề khóđối với học sinh Hơn nữa việc đổi mới phương pháp dạy học là phải giải quếtnhiều vấn đề trong một tiết học Nếu không có vở bài tập sẽ không đảm bảo thờigian để thực hiện những yêu cầu của tiết dạy Khi dạy văn bản Giáo viên sử dụngrất nhiều câu hỏi vấn đáp nhưng không phải tất cả những câu trả lới đề ghi chéptrong tập học.Và có rất nhiều câu gợi ý trả lời cho các câu hỏi trong vở bài tập ,nếu như trong tiết học giáo viên không kết hợp cho học sinh làm trong vở bài tậptại lớp thì liệu về nhà học sinh có thể nhớ được những câu trả lời để làm trong vởbài tập hay không Với tôi điều này là rất khó đối với học sinh

Như vậy ,nếu không sử dụng vở bài tập trong tiết dạy giáo viên không thể kếthợp cho học sinh những kỹ năng.Nghe – nói - viết một cách thuần thục, góp phầntạo nên nền tảng giúp học sinh học tập tốt hơn Nếu không sử dụng vở bài tậptrong tiết dạy văn bản, hoặc sử dụng chưa tốt sẽ không rèn cho học sinh kĩ năngnghe - nói - viết và kém trong kĩ năng thực hành

II Cơ sở thực tiễn.

Trong giảng dạy nói chung và đặc biệt là môn ngữ văn(tiết dạy văn bản) nóiriêng Vở bài tập là một trong những phương tiện quan trọng trong quá trình dạyhọc Bởi nó giúp các em luyện tập thực hành ngay trong các tiết học Các em cóthể làm bài tập , trả lời những nội dung kiến thức của bài học ở trên lớp cũng như

ở nhà theo sự hướng dẫn của giáo viên mà không tốn thời gian ghi lại câu hỏi.Bởi vở bài tập đã ghi lại những nội dung câu hỏi ở sách giáo khoa, cộng thêmphần gợi ý trả lời đặc biệt là phần luyện tập còn có những bài mẫu để tham khảo

… Điều đó giúp các em đễ dàng hơn trong việc nắm nội dung kiến thức bàihọc Thế nhưng trong thực tế , nhiều em chưa có ý thức tốt trong việc sử dụng vởbài tập trong tiết học văn bản, nhiều em ý thức học tập chưa cao , vào lớp chưa

tập trung chú ý nghe giảng , về nhà chưa học bài bà chuẩn bị bài theo sự hướngdẫn của giáo viên qua vở bài tập Nên việc kết hợp giữa tiếp thu kiến thức vàthực hành trong vở bài tập cón rất lung túng không biết làm sao để kết hợp linhhoạt trong tiết học

Về phía giáo viên, do quá tham kiến thức nên chưa đảm bảo thới gian để hướngdẫn các em một cách cụ thể và chưa kiểm tra sát sao nên các em ít thực hiện vàthực hiện chưa hoàn chỉnh ở vở bài tập Chính vì vậy mà đa số các em sử dụng

vở bài tập trong tiết học văn bản chưa đạt yêu cầu như sau:

- Tổng số học sinh lớp 9A2 ở giai đoạn 1 - 2 như sau:

- về cơ sở vật chất tương đối đầy đủ: phòng học rộng rãi thoáng mát, bàn ghế,sách vở đầy đủ, tài liệu nghiên cứu khá phong phú thuận lợi cho việc xây dựng đềtài Hơn nữa, được sự quan tâm của ngành, sự quan tâm tạo điều kiện của bangiám hiệu Đó cũng là thuận lợi lớn cho bản thân đối với việc xây dựng đề tài.Tuy nhiên bên cạnh những thuận lợi vẫn còn một số hạn chế: do đặc trưng của bộmôn đồ dùng dạy học hầu như không có mà chỉ có chăng là một vài bức tranh,một vài chân dung tác giả và bảng phụ, một số tranh vẽ mà giáo viên tự tạo đểlàm dụng cụ trực quan trong giảng dạy Ví thế nên cũng còn nhiều hạn chế trongquá trình giảng dạy

- Với đề tài này đã có người nghiên cứu ở những năm trước song chưa hoànthiện, chưa đạt hiệu quả cao nên cần nghiên cứu tiếp để hoàn thiện hơn tronggiảng dạy.

-> Qua những đánh giá trên cho thấy: việc sử dụng vở bài tập Ngữ văn trong tiếtdạy văn bản là một vấn đề khó, đòi hỏi phải kết hợp nhiều yếu tố, đưa ra nhiềubiện pháp cụ thể, tích cực mới có thể thực hiện đạt hiệu quả

III Nội dung nghiên cứu

1 Giới thiệu vấn đề

Những vấn đề ảnh hưởng đến việ sử dụng vở bài tập ngữ văn 9 trong tiết dạy vănbản

_ Thuận lợi :

+ Dùng vở bài tập giúp thầy – trò tiết kiệm được thời gian

+ Vận dụng vở bài tập để thực hiện yêu cầu về đổi mới phương pháp

+ Có vở bài tập thì buộc học sinh phải làm việc tích cực và nắm bài vững hơn+ Vở bài tập thiết kế theo mẫu có kí hiệu :

Hình tròn có dấu chấm hỏi bên trong ( ) là :câu hỏi và bài tập

Hình vuông có dấu hai chấm bên trong ( ) là : phần gợi ý , hướng dẫn Hình tam giác () là phần làm bài của học sinh

_ Khó khăn :

Bên cạnh nhửng thuận lợi nói trên trong việc sử dụng vở bài tập ngữ văn trongtiết dạy văn bản cũng còn nhiều khó khăn :

+ Đầu năm có một số em học sinh không có vở bài tập

+ Học sinh không chú ý phần gợi ý làm bài

+ Học sinh chưa kết hợp tốt giữa nghe và ghi

+ Học sinh không xem kỹ những bài tập trong vở bài tập nên khi đặt câu hỏi họcsinh không biết có trong vở bài tập để kết hợp cho kịp thời

2.Giải quyết vấn đề

:



Để thực hiện tốt việc sử dụng vở bài tập trong tiết dạy văn bản với tôi giáo viên

và học sinh cần thực hiện tốt các yêu cầu sau :

Cuối cùng là giáo viên cần chọn lọc và chuẩn bị cho mình một hành trang tốtnhất khi lên lớp đó là giáo án

* Những ký hiệu trong giáo án

H :câu hỏi giáo viên đưa ra

GV :Phần giáo viên gợi mở

Câu trả lời

 Mực đỏ là câu hỏi mở rộng nâng cao và lieân heä giáo dục

 GV: Phần diễn giảng và chốt ý của giáo viên

Một điều góp phần không nhỏ trong việc giúp tiết dạy thành công là giáo viêncần thực hiện kĩ, tốt phần dặn dò:

+ Giáo viên yêu cầu học sinh đọc kĩ văn bản, tóm tắt văn bản

+ Tìm hiểu, nắm ý ở phần chú thích



+ Tập trả lời các câu hỏi trong phần tìm hiều văn bản có thể yêu cầu học sinhchuẩn bị vào vở bài tập bằng bút chì (theo hướng dẫn ở sách giáo khoa), đến lớpkhi tìm hiểu văn bản học sinh có thể điều chỉnh bổ sung ý hoặc chưa chính xác.+ Tóm tắt và chuẩn bị trước phần luyện tập (nếu có)

- Giáo viên phải nghiêm khắc có biện pháp xử lí những học sinh không chuẩn

“Bàn về đọc sách của Chu Quang Tiềm

 Sau khi đã giới thiệu bài, giáo viên tiếp tục cho phần 1 của việc dạy bàimới là cho học sinh đọc hiểu văn bản

 Tiếp theo giáo viên cho tìm hiểu văn bản (yêu cầu học sinh mở vở bàitập để trước mặt, chú ý những caâu hỏi giáo viên nêu, giáo viên gọi học sinh trảlời – gọi học sinh khác nhận xét, giáo viên nhận xét chung, nêu ra ý đúng yêu cầuhọc sinh tự kết hợp làm trong vở bài tập, giáo viên không đọc



 Giáo viên cĩ thể xuống lớp quan sát vở bài tập của một số em cĩ chuẩn

bị hay khơng, học sinh nào làm tốt giáo viên tuyên dương, chấm điểm Những emchưa chuẩn bị bài một đến hai lần giáo viên nhắc nhở, lần thứ ba phê bình, lầnthứ tư chấm điểm yếu, kém để học sinh cĩ ý thức hơn trong học tập

* Minh họa thực tế tiết dạy

- Khi dạy văn bản: “Bàn về đọc sách”(tt)

Bước 1:

+ Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc – hiểu văn bản

+ Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc văn bản – Giáo viên đọc mẫu một đoạn.+ Gọi học sinh đọc

+ Cho học sinh nhận xét

+ Cho học sinh tìm hiểu tác giả, tác phẩm

+ Giáo viên kiểm tra việc nắm ý nghĩa và từ loại của một số từ khĩ

 Hai thiên hướng sai lệch

+ Sách nhiều khiến người ta không chuyên sâu, dễ sa vào lối ăn tươi, nuốt sống,không kịp tiêu hóa

+ Sách nhiều khiến người đọc khó chọn lựa, lãng phí thời gian

- Giáo viên yêu cầu học sinh điều chỉnh đối chiếu, bổ sung vào vở bài tập

H Theo tác giả cần lựa chọn sách khi đọc như thế nào ?

- Giáo viên: cho học sinh thảo luận (3`) theo nhóm

- Giáo viên: gọi đại diện nhóm trình bày

- Các nhóm khác nhận xét – Giáo viên bổ sung hoàn chỉnh

 + Chọn sách thực sự có giá trị, có lợi ích cho mình

+ Chọn những cuốn sách thuộc lĩnh vực chuyên môn, chuyên sâu

+ Đảm bảo vừa chuyên vừa rộng, các loại sách thưởng thức , kề cận chuyên mônGiáo viên yêu cầu học sinh đối chiếu – điều chỉnh bổ sung vào vở bài tập nếuthiếu hoặc chưa đúng

* Giáo viên liên hệ thực tế giáo dục học sinh

H Ở lứa tuổi học sinh các em cần lựa chọn cho mình những loại sách nào đểđọc ?

- Giáo viên cho học sinh phát biểu tự do – giáo viên khái quát lại trên bảng phụ

 Cần lựa chọn sách phù hợp với lứa tuổi ( sách phục vụ học tập : nâng cao ,tham khảo, giới thiệu bài tập … ) sách có ý nghĩa giáo dục (người tốt, việc tốt )giải trí ……

Giáo viên nhắc nhở : không nên đọc những loại sách có nội không lành mạnh,vô

bổ, nhảm nhí, không phù hợp với lứa tuổi

H Từ những phân tích trên ta cần lựa chọn sách đọc cụ thể là gì ?

 Chọn cho tinh, đọc cho kỹ những sách hay có ý nghĩa giáo dục

(Đây là câu hỏi tổng kết ý, nếu học sinh trả lời tốt , giáo viên nên chấm điểm đểkhuyến khích học sinh có thể có nhiều học sinh không trả lời được giáo viên nêuyêu cầu học sinh thực hiện ngay vào vở bài tập)

* Vậy ở nhà em thường chọn và đọc những loại sách cụ thể nào ?

- Giáo viên cho học sinh tự bộc lộ

Giáo viên cho học sinh thấy được : chọn được sách hay nhưng cần đọc như thếnào cho hiệu quả

H Khi đọc sách cần chú ý những điểm gì? Giáo viên có thể dùng câu hỏi gợi mở:Khi đọc sách nên đọc lấy số lượng hay chất lượng ? Khi đọc cần đọc như thếnào ? Đọc kỹ hay lướt qua ? Nên đọc tràn lan hay có hệ thống ? ………… )

 Không đọc lấy số lượng không nên đọc lướt qua, đọc để trang trí bề mặt màphải vừa đọc vừa suy ngẫm , trầm ngâm tích lũy ,tưởng tưởng Đọc có kế hoạch ,

có hệ thống ,không đọc tràn lan theo kiểu hứng thú cá nhân

H Vì thế , đọc sách không chỉ để học mà còn để làm gì ?

 Đọc sách không chỉ là học tập tri thức , mà còn là chuyện làm người

Học sinh tự đối chiêu , bổ sung vào vở bài tập để khắc sâu thêm bài học

H Theo em tính thuyết phục ,sức hấp dẫn của văn bản thể hiện ở điều gì ?

- Giáo viên cho học sinh thảo luận (4`) theo sự gợi ý của giáo viên

- Giáo viên goi đại diện học sinh trình bày

+ Nội dung lời bàn của tác giả như thế nào ?

 Nội dung lời bàn thấu tình đạt lý :các ý kiến nhận xét xác đáng ,có lý lẽ với tưcách là một học giả có uy tín từng qua quá trình nghiên cứu ,tích lũy Giọng tròchuyện tâm tình

+ Nhận xét về bố cục và cách dẫn dắt của tác giả ?

 Bố cục chặt chẻ hợp lý ,dẫn dắt tụ nhiên các ý kiến (3 phần :khẳng định tầmquan trọng và ý nghĩa cần thiết của việc đọc sách , nêu khó khăn, các thiên hướngsai lệch dễ mắc phải của việc đọc sách hiện nay; Bàn về phương pháp đọc sách

+ H Cách viết, cách trình bày vấn đề của tác giả như thế nào?

- Giáo viên cho học sinh dựa vào gợi ý của câu hỏi ở sách giáo khoa để trìnhbày có dẫn chứng cụ thể

 Cách viết giàu hình ảnh, ví von cụ thể sinh động: Tác giả ví việc đọc sách nhưđánh trận Dùng nhiều hình ảnh so sánh (liếc qua, tuy vất vả nhiều nhưng đonglại rất ít Đọc nhiều không suy nghĩ như: cưỡi ngựa qua chợ, … chuột chui vàosừng trâu, …)

- Giáo viên yêu cầu học sinh đối chiếu bổ sung vao vở bài tập

H Tác dụng của cách trình bày này là gì?

 Tăng sức thuyết phục cho bài văn

- Giáo viên giáo dục học sinh cách trình bày bài văn

- Giáo viên củng cố lại cho học sinh nội dung và nghệ thuật

- Giáo viên yêu cầu học sinh so sánh bồ sung vào vở bài tập

H Qua văn bản “Bàn về đọc sách” em nắm được gì về nội dung và nghệ thuật?

* Bước 3: Hướng dẫn học sinh tổng kết rút ra giá trị nội dung và nghệ thuật.

- Rút ra phần ghi nhớ ( Bổ sung những nội dung, nghệ thuật chưa có trong ghi

nhớ, nếu cần thiết)

- Gọi học sinh đọc phần ghi nhớ.

- Giáo viên nhấn mạnh ý trong ghi nhớ, khắc sâu kiến thức cho học sinh.

* Bước 4: Hướng dẫn học sinh luyện tập.

1 Bài tập 1 Gọi học sinh đọc bài tập 1, tóm tắt yêu cầu cảu bài tập 1?

- H: Những lời bàn trong văn bản “Bàn về đọc sách” cho ta những lời khuyênnào bổ ích về sách và việc đọc sách?

- Giáo viên cho học sinh thảo luận nhóm trong 5’

- Giáo viên gọi học sinh trình bày đại diện

- Các nhóm bổ sung

 Sách là di sản tinh thần quí giá của nhân loại Muốn có học vấn phải đọc sách.Nhưng không phải cứ đọc sách là có học vấn Đọc sách để nâng cao học vấn chỉ

có những người biết cách đọc Coi trọng việc chuyên sâu, chọn tính đọc kĩ, cómục đích

Yêu cầu học sinh đối chiếu bổ sung vào vở bài tập

Giáo viên giáo dục học sinh cách đọc sách đạt hiểu quả

2.Bài tập 2: Giáo viên gọi học sinh đọc bài tập 2 trên bảng phụ, tóm tắt yêu câubài tập 2

H – Em học được gì trong cách viết văn của Chu Quang Tiềm?

 Thái độ khen chê rõ ràng, lí lẽ được phân tích cụ thể, liên hệ so sánh gần gũinên dễ thuyết phục

Yêu cầu học sinh đối chiếu và chép vào vở bài tập

- Giáo viên có thể gọi học sinh đem vở bài tập lên để giáo viên chấm điểm và kếthợp kiểm tra việc thực hiện vở bài tập của các em Từ đó nắm được ý thức sửdụng vở bài tập của các em mà có biện pháp uốn nắn

Sau đó giáo viên chuyển sang phần củng cố dặn dò

Dựa vào những biện pháp đã làm ở trên qua các tiết dạy kết hợp kiểm tra chặt chẽviệc sử dụng vở bài tập trong tiết dạy văn bản đã có sự tiến bộ hẳn lên Tiết họctrở nên sinh động, giúp học sinh nắm bài tốt , tiết kiệm được thời gian (nhờ cácbước thực hiện qua các khâu của một tiết dạy)

IV Kết luận

Từ những hướng dẫn trên, tất cả các em đã hiểu và nắm vững các yêu cầu choviệc sử dụng vở bài tập trong tiêt dạy văn bản Ngoài ra giáo viên cần nhắc nhởcác em muốn thực hiện được các câu hỏi và bài tập ở vở bài tập Ngữ văn thì cầnđọc kĩ các văn bản , các câu hỏi và các gợi ý Đồng thời giáo viên thường xuyênkiểm tra , chấm điểm vở bài tập của các em Nhưng để có kết quả tốt thì giáo viêncần dặn dò cụ thể việc chuẩn bị bài ở nhà , đánh giá cách chuẩn bị bài của các em