kinh nghiệm nâng cao chất lượng dạy hóa 9, bằng việc giải thích những hiện tượng thực tế giúp học sinh hiểu sâu nội dung bài học

Vì vậy đối với giáo viên trong quá trình giảng dạy, việc truyềnthụ lý thuyết và thực hành vẫn chưa đủ mà trong các bài học giáo viên còn phảiđưa ra một số ví dụ có liên quan đến đời sống

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

Phố Lu, ngày 12 tháng 3 năm 2013

Kính gửi: Hội đồng sáng kiến cấp huyện

Họ tên tác giả: Nguyễn Thị Toán

Ngày, tháng, năm sinh: 12/02/1960

Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường THCS TT Phố Lu, huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào CaiTrình độ chuyên môn: Đại học sư phạm

I TÊN SÁNG KIẾN, KINH NGHIỆM:

“Kinh nghiệm nâng cao chất lượng dạy Hóa 9, bằng việc giải thích những hiện tượng thực tế giúp học sinh hiểu sâu nội dung bài học”.

II MÔ TẢ NỘI DUNG SÁNG KIẾN, KINH NGHIỆM:

Mục đích của môn học hóa học là giúp cho học sinh hiểu đúng đắn, hoàn

chỉnh, nâng cao cho học sinh những tri thức, hiểu biết về thế giới, con ngườithông qua các bài học, giờ thực hành của bộ môn hoá học, một bộ môn khoahọc tự nhiên Học hoá để hiểu, giải thích được các vấn đề thực tiễn, thông qua

cơ sở cấu tạo nguyên tử, phân tử, sự chuyển hoá của các chất bằng các phương

trình phản ứng hoá học Đồng thời là khởi nguồn, là cơ sở phát huy tính sángtạo ra những ứng dụng phục vụ trong đời sống của con người Học hoá còn gópphần giải tỏa xoá bỏ hiểu biết sai lệch làm phương hại đến đời sống, tinh thầncủa con người Vì vậy đối với giáo viên trong quá trình giảng dạy, việc truyềnthụ lý thuyết và thực hành vẫn chưa đủ mà trong các bài học giáo viên còn phảiđưa ra một số ví dụ có liên quan đến đời sống hàng ngày, giải thích các hiệntượng trong tự nhiên để giúp cho học sinh khắc sâu kiến thức lâu hơn, về nhàcác em có thể ứng dụng vào thực tế của gia đình, hiểu được ý nghĩa các câu cadao, tục ngữ có ý nghĩa khoa học Muốn làm tốt được điều này, đòi hỏi bản thângiáo viên phải đầu tư cho chuyên môn và trong một tiết dạy phải chuẩn bị câuhỏi thực tế giúp HS hiểu sâu nội dung bài học.

Để đạt được mục đích của học hoá học trong trường trung học cơ sở giáoviên dạy hoá học phải là nhân tố tham gia quyết định chất lượng Do vậy, ngoàinhững hiểu biết về hoá học, người giáo viên dạy hoá học còn phải có

phương pháp truyền đạt thu hút gây hứng thú cho học sinh khi lĩnh hội kiến thứchoá học, đó là vấn đề mà tôi luôn quan tâm và có ý tưởng nghiên cứu, đúc rútkinh nghiệm giảng dạy cho học sinh có sự hiểu biết về thế giới xung quanhchúng ta

Trong kinh nghiệm này tôi có đề cập đến vấn đề: “Kinh nghiệm nâng cao

chất lượng dạy hóa 9 bằng việc giải thích những hiện tượng thực tế giúp học sinh hiểu sâu nội dung bài học” Với mục đích góp phần cho học sinh học dễ

hiểu, biết áp dụng thiết thực với đời sống và lôi cuốn học sinh yêu thích mônhọc

2- Thực trạng của vấn đề

Trước tình hình dạy hoá hiện nay nhiều vấn đề, hiện tượng cần giải thích

sâu hơn để học sinh hiểu được bản chất vấn đề, không mơ hồ, hoài nghi vì vậyphải đổi mới phương pháp dạy học đang thực sự là yếu tố quyết định hiệu quảgiờ dạy hóa

Một trong những yếu tố để đạt giờ dạy có hiệu quả và phát huy tính thực

tế, giáo dục về môi trường, về tư tưởng, những vấn đề cũ nhưng không cũ mà

vẫn có tính chất cập nhật mới mẻ, đảm bảo tính khoa học hiện đại, cơ bản; tínhthực tiễn và giáo dục kỹ thuật

Trong thực tế giảng dạy môn hoá học trong trường THCS là một trong

môn học khó, nếu không có những bài giảng và phương pháp hợp lý phù hợpvới học sinh dễ làm cho học sinh thụ động trong việc tiếp thu, dễ chán học, đã

có hiện tượng một số bộ phận học sinh không muốn học hoá

Có một vài giáo viên chưa quan tâm đúng mức đến phân loại nhận thứccủa các đối tượng học sinh, có hiện tượng dùng đồng loạt cùng một cách dạy,một bài giảng cho nhiều lớp khác nhau

Do phương pháp đó người giáo viên đã trở thành người cảm nhận, truyềnthụ tri thức một chiều, học sinh hiểu mơ hồ những hiện tượng thực trong đờisống mà không giải thích nổi vì sao

Giáo viên nên là người hướng dẫn học sinh chủ động trong quá trình lĩnhhội tri thức theo yêu cầu giáo dục hiện nay một cách chủ động, chiếm lĩnh trithức và tự giải thích được những hiện tượng thực tế trong đời sống

3/ Giải pháp thực hiện của đề tài.

Một trong những việc tôi đã rút ra: “Kinh nghiệm nâng cao chất lượng

dạy hóa 9 bằng việc giải thích những hiện tượng thực tế giúp học sinh hiểu sâu nội dung bài học” Đó là vấn đề có thể giúp học sinh giải thích những hiện

tượng trong tự nhiên, thậm chí hiểu được những ý nghĩa khoa học trong nhữngcâu ca dao, tục ngữ và có thể ứng dụng trong thực tiễn đời sống thường ngày chỉbằng những kiến thức rất phổ thông mà không gây nhàm chán;

Vấn đề lại có tác dụng kích thích tính chủ động, sáng tạo, hứng thú trongmôn học; làm cho hoá học không khô khan, bớt đi tính đặc thù và phức tạp,tránh việc mê tín dị đoan

Trong phạm vi đề tài này tôi kkông có tham vọng giải quyết mọi vấn đềtrong thực tiễn có thể giải thích hết được mà chỉ nêu lên một vài suy nghĩ của cánhân coi đó là kinh nghiệm mong muốn góp phần dạy học hiệu quả cao hơn quacác bài giảng

4-Giải quyết thực trạng các vấn đề.

Từ các vấn đề trên tôi thấy rằng: “Kinh nghiệm nâng cao chất lượng

dạy Hóa 9 bằng việc giải thích những hiện tượng thực tế giúp học sinh hiểu sâu nội dung bài học” sẽ tạo hứng thú, khơi dậy niềm đam mê; học sinh hiểu

được vai trò và ý nghĩa thực tiễn trong học hoá học.Để thực hiện được, ngườigiáo viên cần nghiên cứu kỹ bài giảng, xác định được kiến thức trọng tâm, tìmhiểu,tham khảo các vấn đề thực tế liên quan phù hợp với từng đối tượng họcsinh ; đôi lúc cần quan tâm đến tính cách sở thích của đối ượng tiếp thu, hìnhthành tính tích cực chủ động của học sinh, phải mang tính hợp lý và hài hoà, sâusắc,vẫn đảm nhiệm được mục đích học hoá học

III-TÍNH MỚI CỦA SÁNG KIẾN, KINH NGHIỆM:

Tính mới của sáng kiến đó là:

* Nêu hiện tượng thực tiễn xung quanh đời sống hàng ngày thay cho lờigiới thiệu bài giảng mới Cách nêu vấn đề này có thể tạo cho học sinh bất ngờ,

có thể là một câu hỏi rất khôi hài hay một vấn đề rất bình thường mà hàng ngàyhọc sinh vẫn gặp nhưng lại tạo sự chú ý quan tâm của học sinh trong quá trìnhhọc tập, gây hưng phấn đầu giờ học như món ăn khai vị cho bữa ăn

*Nêu hiện tượng thực tiễn xung quanh đời sống hằng ngày thường saukhi đã kết thúc bài học Cách nêu vấn đề này có thể tạo cho học sinh căn cứ vàonhững kiến thức đã học tìm cách giải thích hiện tượng ở nhà hay những lúc bắtgặp hiện tượng đó, học sinh sẽ suy nghĩ, ấp ủ câu hỏi vì sao lại có hiện

tượng đó? Tạo tiền đề thuận lợi khi học bài học mới tiếp theo

* Nêu hiện tượng thực tiễn xung quanh đời sống ngày thường thông quacác bài tập tính toán Cách nêu vấn đề này có thể giúp cho học sinh trong khilàm bài tập lại lĩnh hội được vấn đề cần truyền đạt, giải thích Vì muốn giải được bài toán hoá đó học sinh phải hiểu được nội dung kiến thức cần huy động,hiểu được bài toán yêu cầu gì? Giải quyết như thế nào?

* Nêu hiện tượng thực tiễn xung quanh đời sống ngày thường qua cácphương trình phản ứng hoá học cụ thể trong bài học Cách nêu vấn đề này có thể

sẽ mang tính cập nhật làm cho học sinh hiểu và thấy được ý nghĩa thực tiễn bài

học Giáo viên có thể giải thích để giải toả tính tò mò của học sinh, mặc dù vấn

đề được giải thích có tính chất rất phổ thông

* Nêu hiện tượng thực tiễn xung quanh đời sống ngày thường thông quanhững câu chuyện rất ngắn có tính khôi hài, có thể xen vào bất cứ thời gian nàotrong suốt tiết học Hướng này có thể góp phần tạo không khí học tập thoải mái,

đó cũng là cách kích thích niềm đam mê học hoá

* Tiến hành tự làm thí nghiệm qua các hiện tượng thực tiễn xung quanhđời sống ngày thường ở địa phương, gia đình …sau khi đã học bài giảng Cáchnêu vấn đề này có thể làm cho học sinh căn cứ vào những kiến thức đã học tìmcách giải thích hay tự tái tạo lại kiến thức qua các thí nghiệm hay những lúc bắtgặp hiện tượng, tình huống đó trong cuộc sống, giúp học sinh phát huy khả năngứng dụng hoá học vào đời sống thực tiễn

* Nêu hiện tượng thực tiễn xung quanh đời sống ngày thường từ đó liên

hệ với nội dung bài giảng để rút ra những kết luận mang tính quy luật Làm chohọc sinh không có cảm giác khó hiểu vì có nhiều vấn đề lý thuyết nếu đề cậptheo tính đặc thù của bộ môn thì khó tiếp thu được nhanh so với gắn nó với thựctiễn hàng ngày

* Ngoài việc giải thích những hiện tượng thực tiễn xung quanh đời sốngtrong các tiết học hằng ngày, giáo viên có thể đưa vào thành một chuyên đề đểbồi dưỡng học sinh giỏi và đưa các câu hỏi giải thích những hiện tượng thực tiễnliên quan đến hóa học vào các buổi ngoại khóa, các cuộc thi rung chuông vàng

về kiến thức hóa ở trường nhằm tạo sự hứng thú, niềm say mê, thích tìm tòikhám phá của các em đối với bộ môn hóa học vốn được cho khô khan

VI-TÍNH HỮU ÍCH CỦA SÁNG KIẾN, KINH NGHIỆM:

1/ Để tổ chức thực hiện được giáo viên có thể dùng nhiều phương pháp, phương tiện khác nhau như: Giải thích, sưu tìm hình ảnh, đoạn Video

…có thể tiến hành dạy trong nhiều hoàn cảnh như dùng máy chiếu hay không.Điều này cần phụ thuộc vào điều kiện ở mỗi trường, căn cứ vào hoàn cảnh cụ

thể và phong cách dạy khác nhau để huy động tối đa nhưng đảm bảo được nội

dung dạy học theo yêu cầu của chương trình Mỗi giáo viên khi giải thích cáchiện tượng trong thực tiễn liên quan đến bài học cần lựa chọn cách giải thíchngắn gọn, dễ hiểu theo từng đối tượng học sinh để gây được hứng thú đối vớihọc sinh

2/Một số nội dung cần giải thích thông qua một số hiện tượng trong thực tế mà trong số hàng nghìn, hàng vạn hiện tượng thực tiễn có thể áp dụng

trong các bài học hóa:

* Vì sao khi luộc rau muống nên cho vào trước một ít muối ăn hay một chút

dầu ăn?

Do nhiệt độ sôi của nước ở áp suất 1at là 100oC, nếu ta thêm NaCl thì lúc

đó làm cho nhiệt độ của nước muối, dầu ăn khi sôi là > 100oC Do nhiệt độ sôi

của nước muối, dầu ăn cao hơn của nước nên rau chín nhanh hơn, thời gian luộc

rau không lâu nên rau ít mất vitamin, vì vậy khi đó rau muống sẽ mềm hơn vàxanh hơn

Vấn đề này có thể có học sinh biết nhưng cũng có học sinh không để ý vànếu được biết đến thì các em có thể tiến hành thí nghiệm ngay trong mỗi buổinấu ăn, góp phần tạo thêm kinh nghiệm cho học sinh và rất thiết thực Áp dụngđưa hiện tượng này vào trong bài: Một số muối quan trọng (Tiết 15-Hóa 9)

*Vì sao nước biển lại mặn?

Các con sông, suối …Các dòng nước trên lục địa đều chảy về biển, đại dương và hoà tan mọi vật thể có thể hoà tan Do quá trình bay hơi, các nguyên

tố, hợp chất tụ tập trong nước biển ngày càng nhiều theo thời gian, vị mặn củanước biển chủ yếu do NaCl gây nên Trong nước biển có khoảng hơn 80 nguyên

tố, các halogen có nhiều trong nước biển, nguyên tố Br có trong nước biển tới99% tổng lượng tồn tại và chiếm 0,065% trong nước biển.Áp dụng đưa vào bài:

clo (Tiết 15-hóa 9 ).

*Cao dao Việt Nam có câu: “Lúa chiêm lấp ló đầu bờ

hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên”.

Hãy giải thich hàm ý của câu ca dao về khoa học hoá học như thế nào?

Đây là một câu ca dao mang một ý nghĩa thực tiễn, câu ca dao nhắc nhởngười làm lúa vàovụ chiêm khi lúa đang trổ đòng đòng mà có trận mưa rào, kèmtheo sấm chớp thì sẽ rất tốt và cho năng suất cao sau này Do trong không khí có78% khí N2 và 21% khí O2, khi có tia chớp (tia lửa điện) sẽ tạo điều kiện cho N2

Vấn đề này áp dụng vào tiết dạy: Phân bón hóa học (Tiết 16-Hóa 9) tạocho học sinh có thể tự quan sát, tiện kiểm nghiệm trong đời sống

* Tại sao nhôm lại được dùng làm dây dẫn điện cao thế? Còn dây đồng lại

được dùng làm dây dẫn điện trong nhà?

Tuy đồng dẫn điện tốt hơn nhôm nhưng nhôm ( có khối lượng riêng củanhôm là: d= 2,70g/cm3) nhẹ hơn đồng nhiều Do đó, nếu như dùng đồng làm dâydẫn điện cao thế thì phải tính đến việc xây các cột điện sao cho chịu được trọnglực của dây điện, việc làm đó không có lợi về mặt kinh tế Còn trong nhà thìviệc chịu trọng lực của dây dẫn điện không ảnh hưởng lớn lắm Vì vậy ở trongnhà thì ta dùng dây dẫn điện bằng đồng

Vận dụng vấn đề này vào bài: Tính chất vật lý của kim loại (Tiết 21-Hóa 9)

* Vài kỷ lục trong thế giới kim loại

.Kim loại có khối lượng riêng lớn nhất: Osmi (Os) với D = 22,7g/cm3

.Kim loại có nhiệt độ nóng chảy cao nhất: Vonfram (W) với tnc = 34100C

.Kim loại nhẹ nhất: Liti (Li) với D = 0,53g/cm3

.Kim loại dẻo nhất: Vàng (Au)

.Kim loại có nhiệt độ nóng chảy thấp nhất: Thủy ngân (Hg) với tnc = −390C

.Kim loại dẫn điện, dẫn nhiệt tốt nhất: Bạc (Ag)

.Kim loại được con người sử dụng làm công cụ sớm nhất: Đồng (Cu)

.Kim loại có trữ lượng lớn nhất: Nhôm (Al), chiếm 7% về khối lượng vỏ trái đất.Vận dụng vào bài: Tính chất vật lý của kim loại (Tiết 21-hóa 9 )

* Vì sao có thể đánh cảm bằng dây bạc và khi đó dây bạc bị hóa đen? Để

dây bạc trắng sáng trở lại, người ta sẽ ngâm vào nước tiểu?

Người bị cảm trong cơ thể thường sinh ra những hợp chất dạngsunfua(S2−) vô cơ hay hữu cơ đều có tính độc Khi đánh cảm bằng bạc, do S có

ái lực mạnh với Ag nên xảy ra phản ứng tạo Bạc sunfua (Ag2S) kết tủa màu đen

Do đó loại được chất độc ra khỏi cơ thể và cũng làm cho dây bạc chuyển thànhmàu đen: Ag+S  Ag2S

Trong nước tiểu có NH3, khi ngâm dây bạc vào thì sẽ xảy ra phản ứng:

Ag2S +4NH4 2[Ag(NH3)2 ]+

+S

2-Nên Ag2S bị hoà tan, bề mặt dây bạc lại trở nên sáng bóng, áp dụng vào bài:Tính chất hóa học của kim loại(Tiết 22-hóa 9 )

* Vì sao các đồ vật bằng bạc để lâu ngày thường bị xám đen? Vì sao dùng

đồ bằng bạc đựng thức ăn, thức ăn lâu bị ôi?

Do bạc tác dụng với khí O2 và H2S có trong không khí tạo ra bạc sunfua(Ag2S) màu đen:4Ag+O2+2H2S  2Ag2S +2H2O

Khi bạc sunfua gặp nước sẽ có một lượng rất nhỏ đi vào nước thành ion

Ag+ Ion Ag+ có tác dụng diệt khuẩn rất mạnh, chỉ cần 1/5 tỉ gam bạc trong 1 lítnước cũng đủ diệt vi khuẩn Không cho vi khuẩn phát triển nên giữ cho thức ănlâu bị ôi thiu.Đây là những ứng dụng rất hay của bạc Giáo viên có thể đưa 2 ví

dụ vào bài: Tính chất hóa học của kim loại(Tiết 22-hóa 9 )

* Tại sao khi đánh rơi nhiệt kế thủy ngân thì không được dùng chổi quét

mà nên rắc bột S lên trên?

Thủy ngân (Hg) là kim loại ở dạng lỏng, dễ bay hơi và hơi thủy ngân làmột chất độc Vì vậy khi làm rơi nhiệt kế thủy ngân nếu như ta dùng chổi quétthì thủy ngân sẽ bị phân tán nhỏ, làm tăng quá trình bay hơi và làm cho quá trìnhthu gom khó khăn hơn Ta phải dùng bột S rắc lên những chỗ có thủy ngân, vì S

có thể tác dụng với thủy ngân tạo thành HgS dạng rắn và không bay hơi: Hg+S

 HgS Quá trình thu gom thủy ngân cũng đơn giản hơn

Giáo viên có thể vận dụng vấn đề này vào bài học liên quan đến Lưuhuỳnh , hoặc bài: Tính chất hóa học của kim loại (Tiết 22-hóa 9 )

* Vì sao để bảo vệ vỏ tàu biển bằng thép, người ta gắn các tấm kẽm vào

phía ngoài vỏ tàu ở phần chìm trong nước biển?

Khi thép và kẽm cùng ở trong nước biển thì sẽ xuất hiện cặp pin hóa học

và có sự ăn mòn điện hóa

Kẽm là cực âm, thép là cực dương và nước biển là dung dịch điện li.Trong quá trình ăn mòn điện hóa thì kẽm sẽ bị ăn mòn Do đó, vỏ tàu biển đượcbảo vệ Đây là phương pháp bảo vệ kim loại bằng phương pháp điện hóa

Giáo viên có thể đưa vấn đề này vào trong bài dạy: Sự ăn mòn kim loại(Tiết 27 -Hóa 9)

* Tại sao trong nước máy lại có mùi clo?

Khi sục vào nước một lượng nhỏ Clo có tác dụng sát trùng do clo tan 1phần (gây mùi) và phản ứng 1 phần với nước:

H O Cl   HCl HClOHợp chất HClO không bền có tính oxi hoá mạnh: HClO    HCl + O

Oxi nguyên tử có khả năng diệt khuẩn.(Tiết 31-hóa 9 ).

* Cloramin là chất gì mà sát trùng được nguồn nước?

Cloramin là chất NH2Cl và NHCl2 Khi hoà tan cloramin vào nước sẽ giảiphóng cho ra khí Clo Clo tác dụng với nước tạo ra HClO

H O Cl   HCl HClOHClO có tính oxy hóa rất mạnh nên phá hoại hoạt tính một số enzim trong

vi sinh vật, làm cho vi sinh vật chết

Cloramin không gây độc hại cho người dùng nước đã được khử trùngbằng chất này,có thể đưa ví dụ này vào bài: Cácbon ( Tiết 33-Hóa 9)

* Vì sao than đá chất thành đống lớn có thể tự bốc cháy?

Do than đá tác dụng với khí O2 trong không khí tạo ra khí CO2, phản ứngtỏa nhiệt C+O2  CO2

Nhiệt tỏa ra được tích góp dần dần, khi đạt đến nhiệt độ cháy của than thìthan tự bốc cháy Có thể đưa ví dụ này vào bài: Cácbon ( Tiết 33-Hóa 9)

*Vì sao khi cơm khê người ta thường cho vào nồi cơm một mẩu than củi?

Do than củi xốp có tính hấp phụ mùi, nên hấp phụ được mùi khét của cơmlàm cho cơm đỡ mùi khê

Giáo viên có thể đưa ví dụ này vào bài: Cácbon ( Tiết 33-Hóa 9)

* Vì sao trong công nghiệp thực phẩm, muối (NH4 ) 2 CO 3 được dùng làm bột nở?

(NH4)2CO3 được dùng làm bột nở vì khi trộn thêm vào bột mì, lúc nướngbánh thì (NH4)2CO3 sẽ bị phân hủy thành các chất khí và hơi nên làm cho bánhxốp và nở hơn: (NH4)2CO3

NH CO   NH  CO  H O

Đưa vấn đề này áp dụng vào bài: Muối cacbonat (Tiết 37-hóa 9 )

* Tại sao khi nấu nước giếng ở một số vùng lại có lớp cặn ở dưới đáy ấm?

Cách tẩy cặn ở ấm: Cho vào ấm 1 lượng dấm (CH3COOH 5%) và rượu,đun sôi rồi để nguội qua đêm thì tạo thành 1 lớp cháo đặc chỉ hớt ra và lau mạnh

là sạch.Giáo viên có thể xen vào trong bài giảng về nước cứng (Tiết 37-hóa

9 ).Mục đích cung cấp mẹo vặt trong đời sống cũng góp phần cho học sinh hiểubản chất của vế đề có trong đời sống hàng ngày, học sinh có thể ứng dụng trongđời gia đình mình, tạo sự hưng phấn trong học tập Đó là một thí nghiệm tự làmđược

* Làm thế nào để biết dưới giếng có khí độc (CO) hoặc nhiều khí thiên

nhiên(CH 4 …)và không có oxi, để tránh khi xuống giếng bị ngạt?

Trong các giếng đào đặc biệt nhiều ở vùng đồng bằng thường có khí độc

CO, CH4… và không có O2 Mà người dân chúng ta hay có thói quen xuốnggiếng thau giếng hoặc vì lấy gầu múc nước… đã có nhiều trường hợp bị tử vongmột lúc nhiều mạng người vì gặp phải giếng có khí độc (CO) gây đông máu,

CH4…và không có O2 gây ngạt trong tích tắc, làm người xuống cứu cũng chết

Để tránh, tốt nhất không nên xuống các giếng đào, nếu có xuống phải đeo bìnhoxi Còn muốn biết có khí độc(CO) hoặc nhiều khí thiên nhiên(CH4…) và không

có O2 chỉ cần lấy dây buộc một con gà, vịt … thả xuống nếu nó chết thì chứng tỏ

có khí độc

Áp dụng: Đây là một hiện tượng hay xảy ra, giáo viên nên đưa vào bài

giảng để nhắc nhở học sinh, cộng đồng …tránh những cái chết thương tâm Vấn

đề này có thể xen vào bài dạy Cacbon o xit(Tiết 34-hóa 9 )hay Metan (Tiết hóa 9 )

45-*Tục ngữ Việt Nam có câu: “Nước chảy đá mòn”, câu này mang hàm ý của

khoa học hoá học như thế nào?

Trong đá, thông thường chủ yếu là CaCO3 nên trong nước sẽ tồn tại

Ca  CO  , theo nguyên lý chuyểndịch cân bằng hoá học thì cân bằng(*) chuyển dịch theo phía chống lại sự giảm

3 ,

Ca  CO  (chiều thuận) nên theo thời gian nước chảy qua đá sẽ mòndần

Có thể giải thích bổ sung thêm nguyên nhân khác: Vì trong nước có lẫnkhí CO2 nên sẽ xảy ra phản ứng: CaCO3  CO2  H O2  Ca HCO 3 2 Khi nướcchảy sẽ cuốn Ca(HCO3)2 trôi theo, qua thời gian đá sẽ bị mòn dần

* Hiện tượng tạo hang động và thạch nhũ với những hình dạng phong phú

đa dạng như thế nào?

Trong đá, thông thường chủ yếu là CaCO3, khi trời mưa, trong không khí

có CO2 tạo môi trường axit làm tan được đá vôi, những giọt nước mưa rơixuống như vô vàn mũi dao nhọn, sắc khắc vào đá những đường nét khác nhau

* Làm thế nào để khắc được thuỷ tinh?

Muốn khắc thuỷ tinh, người ta nhúng thuỷ tinh vào sáp nóng chảy, lấy racho nguội, dùng vật nhọn tạo hình, chữ…cần khắc nhờ lớp sáp (nến) mất đi, rồinhỏ dung dịch HF vào thuỷ tinh sẽ bị ăn mòn ở những nơi đã bị cạo đi lớp sáp

Nếu không có dung dịch HF, ta có thay bằng dung dịch H2SO4 đặc và bộtCaF2(màu trắng).Nhúng thuỷ tinh vào sáp nóng chảy, lấy ra cho nguội, dùng vậtnhọn tạo hình, chữ… cần khắc nhờ lớp sáp (nến) mất đi, rồi rắc bột CaF2 vàochổ cần khắc, cho thêm H2SO4 đặc vào và lấy tấm kính khác hoặc bìa cứng đặtlên trên khu vực khắc, sau 1 thời gian thuỷ tinh cũng sẽ bị ăm mòn những nơicạo lớp sáp

Do: CaF22H SO2 4  Ca HSO( 4 2) 2HF (dùng bìa cứng che)

Trong nông nghiệp, từ lâu người ta đã dùng đất đèn để làm kích thích quảxanh mau chín và chín đồng loạt ở các kho, thường dùng để dấm dứa, chuối, càchua,… vào dịp cuối mùa đông, đầu mùa xuân.

Giáo viên có thể vận dụng vào bài Axetilen (Tiết 47-hóa 9 )

* Vì sao lại không dùng xăng pha chì nữa?

Xăng pha chì là thêm Tetraetyl chì có tác dụng tiết kiệm 30% xăng dầukhi sử dụng Nhưng khí cháy trong động cơ, chì oxit bám vào các ống xả, thành

xi lanh nên thực tế xăng còn hoà tan thêm vào Dibrom etan thì chì oxit sẽ bịchuyển thành Chì bromua (PbBr2), dễ bay hơi, thoát ra khỏi xi lanh, ống xả, thảivào không khí làm ô nhiễm môi trường nghiêm trọng

Vì chì sẽ ở trong môi trường khí, tồn tại trong thực vật, động vật nên khitiếp xúc với khí thải, động thực vật bị bệnhsẽ làm ảnh hưởng nghiêm trọng đếnsức khoẻ con người.Ngoài ra hơi Brom bay ra gây nguy hiểm tới đường hô hấp,làm bỏng da Hiện nay, nước ta đã không sử dụng xăng pha chì

Hiện nay, nước ta không còn sử dụng xăng pha chì nữa, nhưng không ítmột bộ phận học sinh và nhân dân không hiểu vì sao Nên thông qua bài học liên

quan, giáo viên có thể làm rõ tại sao.Vấn đề này có thể xen trong tiết dạy về dầu

* Giải thích vì sao khi nấu canh cua thì có gạch cua nổi lên? Khi nấu trứng

thì lòng trắng trứng kết tủa lại?

Vì trong những trường hợp đó có xảy ra sự kết tủa protit bằng nhiệt, gọi là

sự đông tụ.Một số protit tan trong nước tạo thành dung dịch keo, khi đun nóng

sẽ bị kết tủa

Giáo viên có thể chọn một trong 2 ví dụ này để xen vào bài giảng củaphần về protit Đây cũng là vấn đề thiết thực bắt gặp trong cuộc sống và phục vụthiết yếu trong việc chế biến thực phẩm.(Tiết 53-hóa 9 )

* Vì sao cồn có thể sát khuẩn?

Cồn là dung dịch Ancol etylic (C2H5OH) có khả năng thẩm thấu rất cao,

có thể xuyên qua màng tế bào tiến sâu vào trong gây đông tụ protein làm cho tếbào bị chết (Do protein là cơ sở sự sống của tế bào)

Thực tế thấy rằng chỉ có cồn 75% là có khả năng sát trùng tốt nhất, vì nếucồn > 75% thì nồng độ cồn quá cao làm choprotein bị đông tụ nhiều, làm proteintrên bề mặt vi khuẩn đông cứng hình thành một lớp vỏ cứng ngăn không cho cồnthấm vào nên vi khuẩn không bị chết Nếu cồn quá loãng (< 75%) thì hiệu quảsát trùng kém

Trong y tế, cồn được sử dụng đại trà khi tiêm, rửa vết thương … nhưng có

ít người quan tâm tại sao lại dùng cồn?Trong khi học, nếu học sinh được biết sẽrất tốt cho cuộc sống.Giáo viên có thể đưa vấn đề này vào trong các tiết dạy vềbài Ancol etylic (Tiết 54-hóa 9 )

* Dấm ăn là gì?Có ích gì?

Trong dấm ăn có vị chua vì có 3-5% là Axit axetic (CH3COOH) Dấm ăn

có tác dụng tạo vị chua và có tác dụng làm cho cơ thể có cảm giác muốn ăn vàtiêu hoá tốt, có khả năng tiêu độc, sát khuẩn để học sinh liên hệ trong thực tế,hiểu biết về vai trò của dấm ăn đối với con người

Dấm ăn là một thứ gia vị rất gần gũi trong đời sống, giáo viên có thể xenvào trong bài giảng về axit axetic (Tiết 55-hóa 9 )

* Vì sao không nên ăn hoa quả ngay sau bữa ăn?

Trái cây có loại đường đơn là monosaccarit và một số loại axit sẽ kết hợpvới axit trong dạ dày tạo ra Axit tactaric, Axit citric làm cho dạ dày đầy hơi Một

số loại hoa quả có hàm lượng Tanin và Pectin cao, chúng sẽ kết hợp với dịch vị,chất xơ và protein trong thức ăn, dễ tạo thành những hạt rắn, khó tiêu hóa.Những hạt này hình thành sỏi ở dạ dày, ruột Nên ăn hoa quả sau bữa ăn khoảng1−3 giờ

*Vì sao vắt chanh vào cốc sữa đặc có đường sẽ thấy có kết tủa?

Trong sữa có thành phần protein gọi là Cazein Khi vắt chanh vào sữa làmtăng độ chua, tức làm giảm pH của dung dịch sữa tới pH đúng với điểm đẳngđiện của cazein thì chất này sẽ kết tủa

Khi làm phomat, người ta cũng tách Cazein theo nguyên tắc tương tự vàcho lên men tiếp

*Vì sao nước rau muống đang xanh, khi vắt chanh vào thì chuyển sang màu

đỏ?

Có một số chất hoá học được gọi là chất chỉ thị màu, chúng làm cho màucủa dung dịch thay đổi khi độ axit thay đổi

Trong rau muống (và vài loại rau khác) có chất chỉ thị này Trong chanh

có 7% axit citric.Vắt chanh vào nước rau làm thay đổi độ axit, do đó làm thayđổi màu nước rau Khi chưa vắt chanh, nước rau muống có màu xanh lét là chứachất kiềm canxi

* Vì sao sau khi ăn trái cây thì không nên đánh răng ngay?

Các nhà khoa học khuyến cáo: Ai ăn trái cây thì phải một giờ sau mớiđược đánh răng, tại sao vậy? Vì chất chua (axit hữu cơ) trong trái cây sẽ kết hợp