(Luận văn) đặc điểm truyện thiếu nhi của nguyễn thái hải

Ông viết như sau: “Khi đặt chân vào Khu Vườn Hạnh Phúc của nhà văn Nguyễn Thái Hải, tôi đã bị cái đẹp và sức hấp dẫn của những câu chuyện trong khu vườn đưa mình vào thế giới trẻ thơ, đ

ý nghĩ cao thượng, giáo dục các em biết yêu thương, căm giận, biết phân biệt phải trái, hiểu rõ nghĩa vụ công dân và hạnh phúc làm người” [57, tr.25] Trên tinh thần ấy, các nhà văn như Tô Hoài, Nguyễn Huy Tưởng, Trần Đăng Khoa… đã tạo nên nhiều tác phẩm gây ấn tượng mạnh đối với bạn đọc nhỏ tuổi Trong tình cảm sâu xa của mỗi người, họ là những nhà văn thân thuộc của tuổi thơ

Thuộc số đó, chúng tôi muốn nói tới một cây bút phương Nam - nhà văn Nguyễn Thái Hải Ông là một gương mặt của văn học thiếu nhi đương đại, là hội viên của Hội nhà Văn Việt Nam, viết cho thiếu nhi từ trước năm

1975 khi còn đi học ở vùng đô thị Sài Gòn Truyện viết cho thiếu nhi của ông nhẹ nhàng, ngập tràn tình yêu thương đối với những số phận bất hạnh Mỗi tác phẩm của ông luôn chứa đựng niềm vui, niềm hy vọng và những bài học sâu sắc cho tuổi thơ

Nhà văn Nguyễn Thái Hải có một sự nghiệp văn chương phong phú, nhiều giá trị Song đến nay, tác phẩm của ông chưa được nghiên cứu một cách

hệ thống, chuyên sâu Đề tài Đặc điểm truyện thiếu nhi của Nguyễn Thái Hải

của chúng tôi được xây dựng với mong muốn phát hiện, khẳng định những nét

bản sắc cùng đóng góp của nhà văn đối với văn học thiếu nhi nước nhà

2 Lịch sử vấn đề

Nguồn tư liệu nghiên cứu về Nguyễn Thái Hải chưa nhiều Hầu hết đều

là bài đọc sách, phê bình báo chí và phỏng vấn

Trên báo www.baodongnai.com.vn có bài viết Giới thiệu hai tập truyện thiếu nhi mới của nhà văn Nguyễn Thái Hải (Truyện dài Mơ làm thủ lĩnh và

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Bích Vân có bài viết “Cha con ông Mắt Mèo” - hãy nâng đỡ tâm hồn những đứa trẻ đăng trên báo www.baocantho.com Bài viết giới thiệu nội dung truyện Cha con ông Mắt Mèo: “Câu chuyện kể về một cậu bé 10 tuổi tên

Út Đen sống với người cha bê tha, bạo hành Bằng trái tim trong trẻo, hướng thiện, Út Đen đã từng bước đưa cha mình thoát khỏi nỗi cô đơn, đau khổ để làm lại cuộc đời” [73]

Trên trang blog cá nhân, Bùi Công Thuấn có bài viết Những thú vị trong vườn hạnh phúc (Đọc khu vườn hạnh phúc, truyện đồng thoại của Nguyễn Thái Hải, Nhà xuất bản Trẻ 2014), thừa nhận đã bị tác phẩm Khu vườn hạnh phúc lôi cuốn một cách mạnh mẽ Ông viết như sau: “Khi đặt chân vào Khu Vườn Hạnh Phúc của nhà văn Nguyễn Thái Hải, tôi đã bị cái đẹp và

sức hấp dẫn của những câu chuyện trong khu vườn đưa mình vào thế giới trẻ thơ, được sống như trẻ thơ, trong một bầu khí đầy sức sống và thanh khiết Đôi khi phải tự nhìn lại chính mình, nhưng khi ra khỏi khu vườn ấy, tôi vẫn thấy lòng âm vang bao nhiêu điều thú vị” [67]

Bài viết Nguyễn Thái Hải - Khôi Vũ cây viết có duyên với truyện thiếu nhi của tác giả Trần Hoàng Vy đăng trên báo www.vanhocquenha.vn đã tổng

hợp nhiều thông tin về Nguyễn Thái Hải từ trước cho đến nay Ở bài viết này, Trần Hoàng Vy giới thiệu: “Nguyễn Thái Hải từng sáng tác truyện Thiếu nhi

từ những năm đầu của thập niên 70 thế kỷ trước ở Sài Gòn, cộng tác viên của

các sách, tạp chí Tuổi xanh, Thằng Bờm, Tuổi Hoa, Ngàn Thông… Tính đến

nay (2014), ông đã có 24 đầu sách truyện cho thiếu nhi ( ) Truyện thiếu nhi của ông đa dạng, phong phú, nhiều màu sắc, cho các lứa tuổi từ Nhi đồng đến cấp I, II” [76]

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

các em bằng những ý nghĩ non tơ, khơi dậy lòng ham muốn, tò mò tìm hiểu những điều mới lạ của vạn vật xung quanh Truyện của ông đã thổi vào tâm hồn các em những ngọn gió lành, tạo làn gió mát, trong trẻo trong tâm hồn độc giả” [46]

Nhìn chung, các bài viết về ông chưa đi sâu phân tích, đánh giá tường tận các giá trị nội dung và nghệ thuật tác phẩm viết cho thiếu nhi của Nguyễn Thái Hải Giới nghiên cứu phê bình chưa dành nhiều quan tâm tới văn chương Nguyễn Thái Hải Thực tế này đòi hỏi cần có những nghiên cứu sâu hơn về một nhà văn vốn có quá trình sáng tác lâu dài, có nhiều thành tựu như Nguyễn Thái Hải Vì vậy, chúng tôi chọn hướng nghiên cứu bao quát, tổng hợp về truyện viết cho thiếu nhi của Nguyễn Thái Hải để có cái nhìn toàn diện và đánh giá khách quan về đặc điểm văn thiếu nhi của ông

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là truyện viết cho thiếu nhi của Nguyễn Thái Hải Mục đích của luận văn là khái quát thành những đặc điểm

về nội dung lẫn nghệ thuật của hệ thống tác phẩm

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Tính đến nay (2016), Nguyễn Thái Hải đã có 27 đầu sách truyện thiếu

nhi Trong đó, tác phẩm Cha con ông Mắt Mèo đạt giải Khuyến khích cuộc

thi Sáng tác Văn học thiếu nhi “Vì tương lai đất nước” năm 1993, truyện ngắn

Hai con diều bay thấp đạt giải thưởng cuộc thi “Tình bạn tuổi thơ” năm 2006 Ngoài ra, các truyện: Hoa tầm gửi, Chiếc lá thuộc bài, Mùa sương mù,

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

của Nguyễn Thái Hải Vì vậy, chúng tôi khảo sát 27 tác phẩm văn xuôi dành cho thiếu nhi của Nguyễn Thái Hải được sáng tác trước và sau năm 1975 Bên cạnh đó, để làm nổi bật nét riêng trong sáng tác của cây bút viết cho thiếu nhi, chúng tôi sẽ so sánh với một số tác phẩm của Tô Hoài, Nguyễn Nhật Ánh…

4 Phương pháp nghiên cứu

Thực hiện đề tài này chúng tôi vận dụng kết hợp các phương pháp sau:

4.1 Phương pháp thống kê: Khi khảo sát các sáng tác của Nguyễn

Thái Hải, chúng tôi áp dụng phương pháp thống kê nhằm khảo sát những đặc điểm nội dung và nghệ thuật trong truyện thiếu nhi Nguyễn Thái Hải

4.2 Phương pháp phân tích – tổng hợp: Nhằm tìm hiểu những đặc

điểm về nội dung và hình thức trong sáng tác của Nguyễn Thái Hải, chúng tôi

đi vào phân tích những tác phẩm cụ thể để đi đến nhận định có tính chất khái quát tổng hợp các đặc trưng cơ bản trong những sáng tác cho thiếu nhi của Nguyễn Thái Hải

4.3 Phương pháp so sánh: Chúng tôi áp dụng phương pháp này

nhằm đối chiếu các sáng tác truyện thiếu nhi của Nguyễn Thái Hải với các tác giả cùng viết về thiếu nhi Từ đó, phát hiện những nét riêng trong sáng tác Nguyễn Thái Hải Phương pháp này cho phép chúng ta có cái nhìn tổng quan hơn về nội dung và nghệ thuật trong các sáng tác của nhà văn

4.4 Phương pháp nghiên cứu tác giả: Chúng tôi đi vào nghiên cứu

tác giả để có cái nhìn tổng quan về tiểu sử, phong cách sáng tác của Nguyễn Thái Hải

4.5 Phương pháp nghiên cứu tác phẩm: Nhằm khái quát những đặc

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Luận văn là công trình đầu tiên nghiên cứu về đặc điểm truyện thiếu nhi của Nguyễn Thái Hải Đóng góp của luận văn thể hiện ở việc cung cấp một danh mục đầy đủ các tác phẩm truyện viết cho thiếu nhi của nhà văn Quan trọng hơn, luận văn làm rõ đặc điểm, nhất là những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật truyện thiếu nhi của một cây bút sáng tác những thời kì,

những hoàn cảnh xã hội khác nhau

Với kết quả đó, luận văn sẽ góp phần làm giàu thêm thành tựu nghiên cứu về nhà văn Nguyễn Thái Hải và những tác phẩm thiếu nhi của ông Đồng thời, chúng tôi cũng hy vọng luận văn sẽ có những đóng góp tích cực vào mảng nghiên cứu văn học thiếu nhi nước nhà

6 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, Phụ lục, Nội dung luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Hành trình sáng tác và quan niệm viết cho thiếu nhi của Nguyễn Thái Hải

Chương 2: Đặc điểm truyện thiếu nhi của Nguyễn Thái Hải về đề tài và nhân vật

Chương 3: Đặc điểm truyện thiếu nhi của Nguyễn Thái Hải về cốt truyện và ngôn ngữ

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

CỦA NGUYỄN THÁI HẢI

1.1 Hành trình sáng tác

1.1.1 Các chặng đường sáng tác

Nguyễn Thái Hải sinh ngày 3 tháng 8 năm 1950, quê gốc ở Làng Hới, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình Năm 6 tuổi, ông theo gia đình chuyển vào sinh sống tại Biên Hòa, Đồng Nai Mảnh đất này về sau đã in dấu trong nhiều

tác phẩm của ông

Nguyễn Thái Hải sinh ra trong một gia đình trung lưu Tuổi thơ ông có cuộc sống khá đầy đủ nhờ tài tháo vát của mẹ cha Dù học rất giỏi các môn tự nhiên, trở thành sinh viên trường Dược nhưng Nguyễn Thái Hải có niềm đam

mê với văn chương từ sớm Năm 15 tuổi, Nguyễn Thái Hải đã có tác phẩm

đầu tay là truyện ngắn Nắng lên in hai kỳ trên báo Tuổi Xanh Trái ngọt đầu

mùa đã tiếp thêm động lực để suốt những năm tháng ngồi trên ghế giảng đường trường Đại học Dược khoa Sài Gòn, Nguyễn Thái Hải hăng say sáng tác, không chỉ truyện ngắn mà còn có cả thơ Năm 1968, Nguyễn Thái Hải có

tác phẩm Nốt ruồi in trên báo Tuổi Hoa Đây là tờ báo dành cho thiếu nhi rất

có tiếng ở Sài Gòn những năm 60,70 của thế kỉ XX Cứ thế, vừa học, vừa viết, Nguyễn Thái Hải xuất hiện khá đều đặn trên mặt báo với các tác phẩm được ấn định in dài kỳ và ông trở thành cộng tác viên của nhiều tờ báo cho

thiếu nhi thời bấy giờ như tạp chí Tuổi Xanh, Thằng Bờm, Tuổi Hoa… Ngoài

việc viết cho thiếu nhi, Nguyễn Thái Hải còn mở rộng sang đối tượng độc giả người lớn, lấy bút danh Nguyễn Thái Yên Chi

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Cuộc đời Nguyễn Thái Hải nếm trải không ít thăng trầm và rong ruổi Sau ngày giải phóng 30 tháng 4, Nguyễn Thái Hải hầu như dừng bút, ông không có tác phẩm nào in báo và những tác phẩm trước 1975 bị cấm, kể cả 7 đầu sách viết cho thiếu nhi Có lúc ông bi quan nghĩ rằng: “Thế là cuộc đời cầm bút của mình chấm dứt!” Nhưng không lâu sau đó, cơ hội đã đến với ông, đưa ông trở lại con đường văn chương

Năm 1978, khi vào làm việc ở phòng Kế hoạch Nghiệp vụ của Công ty Dược phẩm tỉnh Đồng Nai, ông trở lại với việc sáng tác Tác phẩm đầu tiên ở

lần trở lại này là truyện ngắn Trạm xá ngoại thành (1981) viết cho người lớn,

in trên báo Văn nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, với bút danh là Khôi Vũ (tên người con trai đầu) Từ đó trở đi, như một quy ước, bút danh này gắn liền với các tác phẩm viết cho người lớn, còn ở tác phẩm viết cho trẻ em sẽ là Nguyễn Thái Hải

Năm 1982, Nguyễn Thái Hải được đi học lớp bồi dưỡng viết văn trẻ

do các cây bút đại thụ của nền văn học Việt Nam giảng dạy như Chế Lan Viên, Nguyễn Quang Sáng, Anh Đức, Thu Bồn… Tham gia lớp học này, ông thu hoạch được nhiều kinh nghiệm nghề nghiệp từ các nhà văn đi trước

Ông viết truyện ngắn Đồng đội để làm bài tổng kết khóa học Tác phẩm sau

đó được chọn gửi tham dự cuộc thi sáng tác truyện và ký của Hội nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh và được trao giải nhì (không có giải nhất) Kết quả này đã trở thành nguồn động viên rất lớn để ông tiếp tục con đường sáng tác văn chương

Tháng 8 năm 1983, để toàn tâm cho sáng tác, Nguyễn Thái Hải chuyển qua làm việc ở Hội Văn Nghệ Đồng Nai và trở thành phóng viên Nguyễn Thái Hải đã đến nhiều nơi, tiếp xúc với nhiều người làm nhiều ngành nghề khác nhau Chính những chuyến đi thực tế này đã cho ông thêm nhiều trải nghiệm thú vị Cùng với viết báo, Nguyễn Thái Hải còn cho in một số truyện luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

ngắn và truyện dài dành cho người lớn

Đối với mảng sáng tác cho thiếu nhi, Nguyễn Thái Hải chưa cho xuất bản nên tất cả đều ở dạng bản thảo Mãi đến năm 1989, Nguyễn Thái Hải chỉnh sửa truyện viết cho thiếu nhi trước năm 1975 và đưa in tại nhà xuất

bản Đồng Nai Cuốn Bên bóng thái sơn (1989) ra mắt độc giả nhí sau 14

năm Nguyễn Thái Hải vắng bóng trên văn đàn

Năm 1991, Nguyễn Thái Hải nghỉ việc ở Hội Văn Học Nghệ Thuật Đồng Nai, đi làm dược trình viên cho một công ty Dược phẩm của Thụy

Sĩ Bận rộn với công việc mới nhưng Nguyễn Thái Hải vẫn không từ bỏ văn chương Nguyễn Thái Hải vẫn in đều đặn, trong đó có tác phẩm được giải thưởng

Năm 1993, ông quay trở lại tòa soạn báo Lao Động Đồng Nai làm

việc Cùng thời gian ấy, truyện dài Cha con ông Mắt Mèo được xuất bản

Đây là truyện dài đầu tiên Nguyễn Thái Hải viết sau 1975 và được bạn đọc đón nhận nồng nhiệt

Với mong muốn thiếu nhi Đồng Nai có một trang báo riêng, Nguyễn

Thái Hải đã đứng ra gánh vác công việc tổ chức tờ Dưới Mái Trường từ

khâu lên ý tưởng, thiết kế, in ấn cho đến phát hành Tháng 3 năm 1998, tờ

Dưới Mái Trường – tờ báo thiếu nhi đầu tiên cho học sinh Đồng Nai ra đời

đánh dấu bước phát triển của văn học thiếu nhi Đồng Nai

Nguyễn Thái Hải là cây bút trưởng thành từ nền văn học đô thị miền Nam Viết cho thiếu nhi trước và sau năm 1975 nhưng tác giả không hề bị trùng lặp lối viết cũ Mặc dù vừa viết cho thiếu nhi, vừa viết cho người lớn nhưng Nguyễn Thái Hải luôn làm chủ ngòi bút của mình Các tác phẩm viết cho người lớn của ông thường đề cập đến các vấn đề của xã hội với nhiều trăn trở, suy tư Nhưng khi viết cho thiếu nhi, ngòi bút của Nguyễn Thái Hải dịu dàng, mềm mại và ông tỏ ra rất am hiểu tâm lý trẻ thơ Viết cho hai thế hệ luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

nhưng ngòi bút không bị trộn lẫn, Nguyễn Thái Hải đã chinh phục được thử thách của nghiệp văn

Các tác phẩm thiếu nhi của Nguyễn Thái Hải viết trước 1975 chủ yếu viết về những trẻ em nông thôn có hoàn cảnh bất hạnh, nghèo khó, mồ côi nhưng luôn có tinh thần lạc quan, vượt lên hoàn cảnh, hướng đến cuộc sống tốt đẹp hơn Người đọc dễ nhận thấy mặc dù nhà văn viết về những cái khổ, cái nghèo nhưng trong mỗi trang văn luôn lấp lánh tình lương thiện, các nhân vật của Nguyễn Thái Hải không ngừng cố gắng để có một cuộc sống yêu thương, bình yên, hạnh phúc Trong hoàn cảnh đất nước đang hứng chịu nỗi đau của chiến tranh, những trang văn đầy tính nhân văn đã tạo động lực thúc đẩy sự bước lên của các em trong thời chiến, các tác phẩm góp phần kích lệ tinh thần, tác động rất lớn đến ý chí vươn lên của trẻ em lúc bấy giờ

Sau 1975, ngòi bút của ông linh hoạt hơn và dường như, thời gian tôi luyện với văn chương đã làm bút lực của ông dồi dào hơn bao giờ hết Ông viết nhiều và viết hay hơn Vẫn viết về những trẻ em nghèo khó, chú ý khai thác những vẻ đẹp tâm hồn nhưng bản thân các em đã bản lĩnh hơn, sống mạnh mẽ hơn và nhân vật trẻ em của ông sau 1975 chủ yếu là trẻ em ở thành thị Nguyễn Thái Hải viết nhiều về chủ đề gia đình và mỗi nhân vật có một hoàn cảnh riêng Đặc biệt ông hướng ngòi bút của mình về truyện đồng thoại, những câu chuyện về loài vật của ông ngộ nghĩnh, chân thật và mang nhiều ý nghĩa giáo dục

1.1.2 Thành tựu văn học thiếu nhi

Có thể nói, Nguyễn Thái Hải là con người của hai thế kỉ, chứng kiến sự thay đổi của xã hội và bản thân ông cũng nhiều lần trải qua nhọc nhằn để đến với văn chương Bên cạnh những vốn sống và với tố chất của mình, Nguyễn Thái Hải đã cống hiến cho người đọc những hình ảnh cuộc sống muôn màu muôn vẻ trên mỗi trang văn Ông là nhà văn có nhiều thành tựu

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Tính từ truyện ngắn khởi nghiệp Nắng lên cho đến nay (2016), Nguyễn

Thái Hải đã viết liên tục, bền bỉ suốt hơn 50 năm Không ngày nào ông ngơi nghỉ quan sát và tư duy, không sáng tác văn chương thì ông làm thơ, viết ca khúc Nguyễn Thái Hải luôn sốt sắng giãi bày tâm tư của mình với cuộc đời, trải lòng thao thức với thiếu nhi Trên hành trình văn chương của mình, Nguyễn Thái Hải vừa viết cho thiếu nhi, vừa sáng tác cho người lớn Thành quả là ông đã in được hơn 200 truyện các loại và xuất bản được hơn 50 cuốn sách, trong đó quá nửa số tác phẩm ông dành tặng cho các em Sự nghiệp văn chương của Nguyễn Thái Hải đạt không ít thành tựu, dường như bút lực của ông đều tập trung vào truyện thiếu nhi, và ông đã tạo được nhiều dấu son trên con đường sáng tác của mình

Khi còn là học sinh trung học, Nguyễn Thái Hải mơ ước trở thành nhà văn và ước được đọc tiểu sử lúc còn sống như nhà văn Nhất Linh của Tự Lực Văn Đoàn Ước mơ ấy đã thôi thúc Nguyễn Thái Hải cầm bút Tác phẩm đầu

tay là truyện Nắng lên Tác phẩm ấy là động lực để ông tiếp tục viết truyện

ngắn, sáng tác thơ và ông bắt đầu tập viết truyện dài với mong muốn được in thành sách Với những nỗ lực ấy, ông xuất hiện đều đặn trên các trang báo thiếu nhi Những truyện Nguyễn Thái Hải viết ở thời kì này xoanh quanh

những không gian quen thuộc của vùng cù lao Phố (Con nắng lên rồi, Hoàng hôn trên sông, Ở quê ), khu xóm Phúc Hải là nơi gia đình ông sinh sống (Nốt ruồi, Còn bé, Ngõ lội ), hay khu cư xá Lâm A nơi ông từng theo học (Tắng nắng, Chủ nhật cuối tháng, Chiều tím ) Trong 5 năm đầu cầm bút, Nguyễn

Thái Hải vừa lo hoàn thành việc học tập, vừa sáng tác, kết quả, ông có 18 truyện được đăng báo Đây là một con số không nhỏ đối với những người sáng tác trẻ như Nguyễn Thái Hải

Nguyễn Thái Hải đặt mục tiêu 20 tuổi phải có truyện được in sách Nhờ

cố gắng tìm hiểu, học hỏi, quan sát và nuôi dưỡng cảm xúc, năm 20 tuổi, luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Nguyễn Thái Hải cho ra mắt cuốn sách đầu tiên có tên Hoa tầm gửi (1971) Ở

truyện này, Nguyễn Thái Hải lấy bối cảnh cô nhi viện Diệu Quang nơi ông thường hay đến vào các buổi chiều rảnh rỗi để dạy học cho các em nhỏ Được

tiếp xúc với những trẻ em có hoàn cảnh khác nhau, Nguyễn Thái Hải đã viết Hoa tầm gửi đầy xúc động kể về cuộc đời của cô bé Dung Chi Sau thành

công của cuốn sách đầu tiên này, Nguyễn Thái Hải liên tiếp ra mắt các truyện

dài: Chiếc lá thuộc bài (1971), Ngoài cửa sổ (1971), Mùa sương mù (1971), Tiếng hát vành khuyên (1972), Xóm nhỏ (1972), Nhóm lửa (1973) và Con dốc cổng trường (1975) Trong đó, truyện dài Chiếc lá thuộc bài (1971) được bạn

đọc nhỏ tuổi dành nhiều tình cảm nhất Tác phẩm kể về câu chuyện học tập của cô bé Hương Vì học yếu, em được ba khích lệ bằng cách tặng cho em chiếc lá trắc bá diệp Niềm tin về chiếc lá diệu kì đã giúp em có kết quả học tập tốt hơn Nhưng thật đáng tiếc, khi em đạt kết quả cao trong học tập thì người cha đã không còn nữa Câu chuyện có kết thúc buồn, để lại nhiều ngậm ngùi và bài học sâu sắc về tình cảm cha con, bạn bè, bài học về niềm tin, về tầm quan trọng của gia đình Như vậy, tính từ năm 1970 đến năm 1975, Nguyễn Thái Hải có gần 50 truyện ngắn thiếu nhi in báo và 8 truyện dài thiếu

nhi được in sách Bạn đọc có lí khi gọi ông là nhà văn của thiếu nhi

Sau 1975, Nguyễn Thái Hải mở rộng sáng tác sang mảng văn học người lớn, song không vì thế mà thiếu gắn bó với văn học thiếu nhi Với ông, viết cho thiếu nhi như một thiên mệnh Năm 1989, Nguyễn Thái Hải quay lại sáng tác văn học cho thiếu nhi Ông sửa lại các bản thảo viết trước năm 1975

và đưa in thành sách

Cũng cần nói thêm, trong văn học Việt Nam, Nguyễn Thái Hải là một trong số ít các nhà văn có nhiều thành tựu ở cả lĩnh vực văn học thiếu nhi lẫn văn chương người lớn Với mảng văn học ngưới lớn, Khôi Vũ đoạt các giải thưởng của Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Đồng Nai, giải thưởng của Hội nhà luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Văn Việt Nam với tác phẩm Lời nguyền hai trăm năm, chính thức trở thành

Hội viên Hội nhà Văn năm 1990

Năm 1993, Nguyễn Thái Hải lần lượt cho in các truyện: Thằng đầu bò (1989), Những trái sao xoay (1993), Cha con ông mắt mèo (1993), Ba chàng thám tử (1992), trong đó truyện dài Cha con ông mắt mèo (1993) được nhận

được giải thưởng của Nhà xuất bản Trẻ, Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh Cuốn sách được tái bản nhiều lần, được chuyển thể thành phim, đoạt giải Bông Sen Bạc tại Liên hoan phim toàn quốc lần thứ 10 năm 1993 Sau

thành công của truyện dài Cha con ông Mắt Mèo, Nguyễn Thái Hải liên tiếp

ra mắt các truyện dài cho tuổi mới lớn: Cây trứng cá gãy ngọn (2006), Chú bé phiêu lưu (2002), Thằng Heo sữa (2003) Đặc biệt, năm 2011, ông thực hiện

dự án Trở về với tuổi thơ Dự án này được Nguyễn Thái Hải thực hiện trong 5

năm với nội dung đi thực tế, làm việc trong các môi trường thiếu nhi, viết

truyện dài và truyện ngắn cho thiếu nhi, in sách tặng các em nhỏ Sao chim không hót (2011), Mơ làm thủ lĩnh (2011), là hai tác phẩm đầu tiên của dự án này, sau đó một loạt các tác phẩm thiếu nhi được in Ai cưới chiếc laplop (2013), Một ngày hè ở biển (2012), Hai còn diều bay thấp (2014), Mèo con đã lớn lên như thế (2015), Lớp học làng rừng (2015), Những sợi tóc sâu của mẹ

(2015) Thực hiện dự án này, Nguyễn Thái Hải dần khẳng định tài năng của mình ở thể loại truyện đồng thoại Đây không phải là thể loại chủ lực trong phong cách Nguyễn Thái Hải nhưng lại được bạn đọc nhỏ và cả người lớn chú ý bởi tính đơn giản, gần gũi nhưng tinh tế, giàu hình ảnh, giàu chất thơ và chứa đựng nhiều bài học sâu sắc

Nguyễn Thái Hải là nhà văn viết khỏe, lao động sáng tạo không mệt mỏi, luôn đi tìm cảm hứng, tích lũy kĩ năng và vốn sống để nuôi dưỡng cảm xúc, viết với những trải nghiệm của mình chứ không chỉ với khả năng thiên bẩm Nguyễn Thái Hải cầm bút viết cho thiếu nhi từ khi còn là học sinh phổ luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

thông Đến nay, Nguyễn Thái Hải đã thử sức ở nhiều thể loại, đã xuất bản được gần 30 truyện dài, in báo hàng trăm truyện ngắn, hàng chục bài thơ và

ca khúc

1.2 Quan niệm viết cho thiếu nhi

1.2.1 Viết cho thiếu nhi là một hạnh phúc

Nguyễn Thái Hải là nhà văn yêu con trẻ, viết cho thiếu nhi với tất cả tâm sức của mình Nhà văn chia sẻ rằng: “Tôi sẽ viết và in sách cho đến khi không còn sức lực nữa ( ) Tôi nhận ra mình hạnh phúc khi được “va chạm” với tuổi thơ, “va chạm” với sự trung thực và trong sáng mà thế giới người lớn đang dần mất đi” [37] Từ ý kiến trên, chúng ta thấy, với ông, viết cho thiếu nhi là cả một niềm hạnh phúc, là để bước vào thế giới thần thiên xinh đẹp, thế giới của sự trong trẻo, tinh khiết

Khoảng thời gian trước năm 1975, Nguyễn Thái Hải viết vì nhu cầu muốn được viết, muốn được thử sức khả năng viết lách Trong quan niệm của ông lúc bấy giờ, ông chủ trương viết theo trí tưởng tượng của mình, viết về những câu chuyện gần gũi, hồn nhiên, trong sáng, viết về những điều vốn ẩn chứa trong tâm hồn của lứa tuổi học sinh Những ngày đầu cầm bút, Nguyễn Thái Hải chưa để ý nhiều đến chủ đề, tư tưởng, cách xây dựng nhân vật hay việc thể hiện ngôn ngữ, giọng điệu Ông chỉ nghĩ đến cốt truyện, làm sao để xây dựng được tình huống truyện hấp dẫn, kết thúc truyện bất ngờ là đủ yêu cầu của một tác phẩm Nguyễn Thái Hải không đặt nặng vấn đề văn chương phải mang ý nghĩa giáo dục, với ông văn chương mang đến cho các em những câu chuyện tình cảm hoặc những câu chuyện hài hước để giải trí Ông quan niệm, văn chương đơn thuần mang chức năng giải trí như những trò chơi bắn

bi, thả diều Ông kiêm tốn cho rằng mình chỉ là người kể chuyện cho các em, chỉ là một người viết bình thường, những tác phẩm của ông được các em đón nhận thì đó chính là may mắn, hạnh phúc của ông chứ không bởi tài năng hay luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

thiên bẩm Quan niệm về văn chương lúc này của Nguyễn Thái Hải đơn giản, không cầu kì Song, ông đã xác lập cho mình một kiểu viết về sau này Đó là viết về những điều gần gũi với các em, câu chuyện chỉ xoay quanh trường học, gia đình và các truyện viết cho thiếu nhi của ông đều rất hiền lành, không

có quá nhiều biến cố

Sau năm 1975, Nguyễn Thái Hải thể hiện quan niệm văn chương rõ ràng hơn Khi viết cho thiếu nhi, ông không chỉ viết theo trí tưởng tượng của mình mà ông còn viết bằng kinh nghiệm Khi viết, Nguyễn Thái Hải đặt mình vào suy nghĩ của trẻ em Ông nhặt nhạnh từng chi tiết, từng tình huống khi quan sát đời sống của các em để đưa vào tác phẩm của mình, làm cho tác phẩm gần gũi với hiện thực cuộc sống của các em hơn Ông nhận thấy khi sáng tạo văn chương nếu những trang viết xuất phát từ những câu chuyện có thật – lại là của chính mình – bao giờ cũng dễ tạo được hiệu ứng tốt từ phía

người đọc Trong quan niệm của ông, viết văn là viết những gì mình muốn

viết, thích viết, cần viết Sáng tạo phải xuất phát từ chính cảm xúc thì tác phẩm mới chân thật, nhất là với văn chương Viết theo tiếng lòng, viết những điều mình muốn nói và viết về những điều người tiếp nhận cần là điều cần thiết Ý thức được điều đó, Nguyễn Thái Hải đã đóng góp cho văn học thiếu nhi những sáng tác các em thực sự cần

Nguyễn Thái Hải viết văn bởi sự thúc đẩy của nội lực bên trong Ông quan niệm văn chương không chỉ là tiếng nói tâm hồn mà còn là một nghề để kiếm sống Ông coi văn chương như bao nghề lao động chân chính khác, viết

để kiếm nhuận bút mà sống Song, không vì thế mà văn ông suồng sã, không

có nghĩa là Nguyễn Thái Hải cẩu thả với cảm xúc, dễ dãi với nghề viết Hồng Hạnh xét: “Mỗi một câu chuyện thiếu nhi của ông đều rưng rưng một nỗi niềm đồng cảm với trẻ em mất mát, thiệt thòi, trao gửi một thông điệp nhỏ nhưng ý nghĩa đến các em và vẫn thể hiện được sự hồn nhiên trong trẻo của luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

lứa tuổi này” [10] Nguyễn Thái Hải viết văn vừa là để giãy bày lòng mình, vừa là để kiếm sống và quan trọng hơn hết viết cho thiếu nhi không có nguyên cớ trực tiếp nào ngoài tình yêu dành cho các cháu, viết cho các em là

để sống lại những ngày tháng tuổi thơ trong trẻo, hồn nhiên Đọc truyện Nguyễn Thái Hải, chúng ta nhận thấy các tác phẩm của ông luôn ngập tràn các hình ảnh, kỉ niệm, tình cảm thân thương, đáng yêu về gia đình, về bạn bè

và những kí ức tuổi thơ của ông Dường như những kí ức thuở thơ bé của Nguyễn Thái Hải là nguồn suối xúc cảm bất tận trên nhiều trang viết của ông Viết về tuổi thơ, viết cho trẻ thơ là một niềm hạnh phúc trong ngần của Nguyễn Thái Hải

Nguyễn Thái Hải từng tâm sự: “Những sáng tác đầu tiên của tôi là viết cho thiếu nhi Những sáng tác cuối cùng của tôi cùng dành cho tuổi thơ” [75] Mặc dù vừa sáng tác cho người lớn, vừa sáng tác cho trẻ em nhưng mọi bút lực, mọi tâm huyết của ông đều dành cho văn học thiếu nhi Được cống hiến, được viết cho các em là niềm tự hào, là hạnh phúc của nhà văn Phải là một người yêu thương trẻ em, tâm huyết với văn học thiếu nhi như Nguyễn Thái Hải mới có thể làm được điều đó

1.2.2 Trẻ em có cách tiếp nhận văn học riêng

Viết cho thiếu nhi không dễ, nhất là thiếu nhi thời nay với cơ hội được tiếp cận rất nhiều thông tin, nhiều kênh giải trí Nguyễn Thái Hải xác nhận:

“Điều khó nhất là để các em chấp nhận đó là tác phẩm viết cho thiếu nhi chứ không phải của người lớn Người ta hay dùng từ thiếu nhi cho cả lứa tuổi mới lớn, cận kề thanh niên Theo tôi thì không đúng” [37] Trẻ em có cách nhìn và cách cảm rất khác với người lớn, với đặc điểm lứa tuổi của mình, các em tiếp cận tác phẩm thông qua ngôn ngữ, giọng điệu, hình ảnh Tác phẩm văn học

để được các em đón nhận cần phải nắm bắt được tâm lý trẻ, ngôn ngữ gần gũi

và phù hợp với văn hóa của trẻ em Đối với từng độ tuổi, cách tiếp nhận tác luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

phẩm khác nhau vì vậy mà cần phải có cách viết khác nhau để phù hợp với từng độ tuổi Khi viết cho trẻ em lứa tuổi nhi đồng, người viết không thể viết

về những tình cảm đầu đời, những rung động đáng yêu của các em lứa tuổi mới lớn Nguyễn Thái Hải nắm bắt được cách tiếp cận riêng của trẻ em theo từng độ tuổi nên khi viết cho các em, ông “phân biệt rõ: nhi đồng (6-10 tuổi), thiếu niên (11-15 tuổi), mới lớn (16-18 tuổi) Mỗi lứa tuổi có nhận thức khác nhau Tôi thường chọn viết cho các em từ 6-15 tuổi và tùy từng lứa tuổi để chọn hình thức cho phù hợp” [37]

Theo Nguyễn Thái Hải, để các tác phẩm được các em đón nhận, nhà văn “không có cách nào khác hơn là tiếp cận và “chơi” với các em (…) ngôn ngữ của chúng rất “ngộ” Khi không “chơi” với các em ở lứa tuổi đó, người viết dễ bị chìm trong lứa tuổi của mình và không thoát ra được” [37] Khi tiếp xúc với các em, người viết có điều kiện quan sát trực tiếp từng hành động, diễn biến cảm xúc của các em Hơn nữa, những cuộc trò chuyện sẽ giúp nhà văn hiểu hơn về tâm tư, tình cảm của trẻ thơ Trò chuyện với các em là một cách để nhà văn trao – nhận những mật mã riêng giữa trẻ em và người viết cho trẻ em Tiếp cận với các em là cách tốt nhất, cách hay nhất để đi sâu tìm hiểu đời sống tinh thần và những thói quen sinh hoạt của trẻ nhỏ từ đó mới hiểu, mới đồng cảm để có những tác phẩm thực sự gần gũi với các em, “sau khi đã đi vào đời sống nhi đồng, chúng ta sẽ thấy thế giới bên trong của nhi đồng là vô cùng rộng lớn, sức tưởng tượng phong phú của các em, trạng thái tâm lý của các em, ngay đến hành động cử chỉ của các em đều không đơn giản chút nào Không dễ dàng thấy ngay được” [40]

Khác với người lớn, ngôn ngữ của trẻ em ngây thơ và đôi khi là những

câu chữ chưa tròn vành rõ chữ Viết cho các em phải thể hiện ngôn ngữ của

các em, thể hiện giọng điệu của trẻ thơ, phù hợp với phong cách ngôn ngữ của các em thì những tác phẩm đó mới được các em đón nhận Bởi vậy, Nguyễn luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Thái Hải luôn tìm cơ hội để được gần với các em Ông nói: “Tôi lắng nghe tâm tình của các cháu, ghi chép ngôn ngữ của chúng, mỗi khi đặt bút viết tình huống nào đó, ứng xử nào đó của trẻ thì tôi nghĩ đến những kỉ niệm và những lần tôi quan sát các cháu hành động, nói năng thế nào” [9]

Phương thức tiếp cận tác phẩm của trẻ em sẽ chi phối đến quan niệm và cách lựa chọn đề tài, cách viết cho các em của nhà văn Với Nguyễn Thái Hải, lựa chọn kỹ thuật viết là điều quan trọng bởi bút pháp viết cho các em phải giản dị, trong trẻo và gần gũi với tuổi thơ

Tiểu kết chương 1

Nguyễn Thái Hải xuất hiện trên văn đàn từ những năm 60 của thế kỉ

XX Cho đến nay, dù tuổi đã cao nhưng bút lực của ông vẫn dồi dào, khả năng sáng tạo và sức cống hiến vẫn không hề vơi cạn Hơn năm mươi năm miệt mài với văn học thiếu nhi, trải qua nhiều giai đoạn khó khăn của sự nghiệp, Nguyễn Thái Hải vẫn vững vàng với nghề viết và có nhiều đóng góp không thể phủ nhận

Nguyễn Thái Hải viết cho thiếu nhi ở hai thời kỳ văn học (trước 1975

và sau 1975) Càng về sau, ngòi bút của ông càng thể hiện sự dày dặn kinh nghiệm sống và kinh nghiệm viết Những trang văn của ông luôn chất chứa bao nỗi niềm khắc khoải về thế giới tuổi thơ Tuổi thơ trong các tác phẩm của ông là những khao khát cháy bỏng về mái ấm gia đình Những niềm vui khi đến trường có thầy cô, bạn bè, tuổi thơ còn là những tháng ngày vô tư với những trò chơi thú vị

Những tác phẩm viết cho thiếu nhi là một gia tài lớn trong sự nghiệp văn chương của Nguyễn Thái Hải Ông in gần 30 cuốn truyện dài, hàng trăm truyện ngắn in báo, hàng chục bài thơ, nhiều các ca khúc và đạt nhiều giải thưởng Số lượng tác phẩm, bề dày thành tựu cùng những đóng góp của ông luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

cho nền văn học đã thể hiện tâm huyết của Nguyễn Thái Hải với trẻ em Nguyễn Thái Hải coi việc sáng văn chương vừa là công việc chân chính

để kiếm sống, vừa để thử sức năng lực sáng tác, tôi luyện khả năng làm chủ ngòi bút, cảm xúc Nhưng trên tất cả, với ông, viết cho thiếu nhi xuất phát từ tình yêu con trẻ Mong muốn của ông là đem đến cho các em những tác phẩm các em thực sự hay, hấp dẫn, có tác dụng bồi dưỡng tâm hồn Nhờ khả năng quan sát và tình yêu trẻ thơ, Nguyễn Thái Hải đã nhận ra phương thức tiếp cận tác phẩm riêng của thiếu nhi, từ đó, ông cũng lựa chọn cho mình một phong cách viết gần gũi, trong trẻo, thuần khiết với tuổi thơ

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Chương 2 ĐẶC ĐIỂM TRUYỆN THIẾU NHI CỦA NGUYỄN THÁI HẢI

VỀ ĐỀ TÀI VÀ NHÂN VẬT

2.1 Đặc điểm đề tài

Đề tài là một trong những khái niệm cơ bản của khoa học nghiên cứu văn học nói chung và lí luận văn học nói riêng Theo nhận định chung, đề tài thuộc nội dung của tác phẩm gắn liền với hiện thực đời sống, được tác giả nhận thức, lựa chọn để xây dựng những vấn đề - hiện tượng trong tác phẩm

Đề tài là dụng ý nghệ thuật của nhà văn, thể hiện lập trường tư tưởng và quan

điểm thẩm mĩ của tác giả Sách Từ điển thuật ngữ văn học khẳng định: “Đề

tài (tiếng Pháp: thème) là khái niệm chỉ loại các hiện tượng đời sống được miêu tả, phản ánh trực tiếp trong sáng tác văn học Đề tài là phương diện khách quan của nội dung tác phẩm” [9, tr.110]

Trong hệ thống tác phẩm văn học viết cho thiếu nhi, Nguyễn Thái Hải khai thác nhiều đề tài khác nhau Trong đó, nổi bật lên là đề tài về thế giới tuổi thơ

2.1.1 Thế giới tuổi thơ

Thế giới tuổi thơ được Nguyễn Thái Hải miêu tả với nhiều diễn biến, nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau Ở đó, người đọc có lúc bắt gặp trạng thái hạnh phúc với đầy đủ vật chất, nhưng lại có lúc thấy nhiều vất vả lo toan cuộc sống Tuổi thơ là những tháng ngày hạnh phúc trong vòng tay cha mẹ nhưng lại có lúc buồn tủi vì sự đổ vỡ của gia đình Hoặc tuổi thơ là những tháng ngày bình dị với những trò chơi khám phá, cùng bạn bè nắm tay nhau bước qua khoảng thời gian hồn nhiên của cuộc đời Cũng có khi là những tháng ngày lao động mệt mỏi không có tuổi thơ Tất cả những nội dung ấy được tác giả thể hiện rất rõ trong các tác phẩm của mình

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

2.1.1.1 Tuổi thơ với gia đình

Tuổi thơ của mỗi người đều có nhiều kỉ niệm, nhiều cảm xúc Thế giới tuổi thơ trong truyện thiếu nhi Nguyễn Thái Hải hầu như gắn liền với những

kỉ niệm, những trải nghiệm mà nhà văn từng đi qua Mỗi một câu chuyện tuổi thơ là những mảnh ghép nhiều cảm xúc được nối liền mạch mà nhà văn thể hiện trong tác phẩm dành cho các em

Nguyễn Thái Hải dành nhiều tình cảm cho chủ đề gia đình Đây là chủ

đề nổi bật sáng rõ nhất trong các tác phẩm của ông Gia đình là chủ đề xuyên suốt trong sự nghiệp văn chương của Nguyễn Thái Hải, cả những sáng tác trước và sau năm 1975 Tuy nhiên, ở mỗi giai đoạn, nhà văn đều có cách thể hiện riêng

Ở giai đoạn Tuổi Hoa (trước 1975), những tác phẩm viết về gia đình của Nguyễn Thái Hải chủ yếu nói về những thiếu hụt tình thương mà nguyên nhân bởi chiến tranh, bởi xã hội gây nên Các tác phẩm thể hiện niềm khao khát yêu thương của hạnh phúc gia đình, thể hiện những nhu cầu tình cảm chính đáng của con trẻ Các tác phẩm sau 1975, Nguyễn Thái Hải tập trung đi vào miêu tả những rạn vỡ của gia đình, những đổ vỡ của cha mẹ khiến các con phải chịu nhiều tổn thương và thiệt thòi, có lúc nhà văn miêu tả cuộc sống gia đình hạnh phúc nhưng nỗi lo cơm – áo – gạo – tiền đè nặng lên vai buộc các em phải cùng cha mẹ lao động kiếm sống, tuổi thơ cứ thể trôi qua còn nhân vật thì chưa kịp cảm nhận thế nào là tuổi thơ

Gia đình là nơi để nương tựa nhưng Dung Chi trong tác phẩm Hoa tầm gửi không có được may mắn đó Trong tác phẩm này, Nguyễn Thái Hải đã

phác họa những nét chân thực về cuộc sống trẻ em trong những ngày tả tơi của chiến tranh Tác phẩm không nói về chiến tranh, không nói về những hy sinh mất mát của người lính mà nói về nỗi đau của con trẻ Chiến tranh khiến các em trở thành những đứa trẻ mồ côi Sống trong cô nhi viện, nỗi khát khao luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

về một hạnh phúc gia đình luôn thường trực trong Dung Chi Trong tâm hồn non dại của những đứa trẻ có hoàn cảnh như Dung Chi là nỗi niềm đau đáu về đường đến tình thương, về hành trình đi tìm tình thương Kết thúc tác phẩm là hình ảnh Dung Chi từ nhà cha mẹ nuôi trở về cô nhi viện Người đọc hiểu, rồi đây, Dung Chi sẽ được sống trong bình đẳng, trong sự đồng cảm chung với những con người có cùng hoàn cảnh, không còn những hiềm khích, ganh đố Tuy không có một gia đình trọn vẹn nhưng ở đây em được các Sư cô bảo bọc, được sống chan hòa với các bạn vốn đều là những đứa trẻ mồ côi, đáng thương và thiệt thòi Các em ý thức được nỗi đau của mình, đồng cảm với nỗi đau của bạn để rồi hòa vào nhau, sống và chia sẻ Tuổi thơ của các em đi qua với nỗi thao thức, mong mỏi về một gia đình êm ấm

Nhân vật của Nguyễn Thái Hải không chỉ trải qua tuổi thơ với nỗi đau mất đi gia đình mà còn có những nỗi buồn khác của tâm hồn con trẻ Đó là khi được sống trong đầy đủ vật chất, có sự hiện diện của cha mẹ nhưng các

em lại thấy cô đơn, lạc lõng trong chính vòng tay mẹ cha Chúng tôi muốn nói

đến tác phẩm Ngoài cửa sổ kể về những tháng ngày thơ ấu của cô bé Túy

Đoan sống trong nhung lụa nhưng em thiếu sự quan tâm, chia sẻ của cha mẹ Cũng giống như Dung Chi, Túy Đoan luôn khao khát được yêu thương, thèm

sự ngọt ngào ân cần của mẹ, em luôn mong giữa ba mẹ và em sẽ xích lại gần nhau hơn nữa Điều này cho thấy rằng vật chất không phải là cái quyết định hạnh phúc của các em, các em cần có một đời sống đầy đủ nhưng cần hơn hết vẫn là sự yêu thương, chăm sóc của cha mẹ Ở tuổi của Dung Chi và Túy Đoan, các em cần nhận được nhiều sự quan tâm và chia sẻ, bởi đó là độ tuổi

có nhiều thay đổi về tâm – sinh lý, nhu cầu được chia sẻ, được thổ lộ lòng mình rất lớn Tác giả đặt các em vào mối quan hệ với gia đình để thấy được

sự phát triển của con trẻ cần có sự dìu dắt, nâng đỡ của mẹ cha, điều đó sẽ giúp các em tự tin hơn và “tình thương sẽ ươm mầm nuôi mạch sống”

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Tác phẩm Mùa sương mù cho người đọc thấy được hoàn cảnh của những

đứa trẻ phải xa rời gia đình, sống trong gia đình cha mẹ nuôi Tuy kết thúc câu chuyện có hậu, Hòa trở về với gia đình của mình, mẹ nuôi em cũng về sống chung hòa thuận với mẹ ruột, mọi hiểu lầm được xóa tan nhưng người đọc không khỏi ngậm ngùi về những tháng ngày tuổi thơ của Hòa Câu chuyện về nhân vật Hòa đã chuyển tải những vấn đề liên quan đến việc giáo dục nhân cách, môi trường sống của trẻ quyết định đến tính cách, tình cảm, hành vi của các em Trẻ cần nhận được sự yêu thương của gia đình, người lớn không nên vì

sự ích kỷ của bản thân mà gây nên những bất hạnh không đáng có cho con trẻ Bác Hồ đã từng nói: “Hiền dữ đâu phải là tính sẵn/ Phần nhiều do giáo dục mà nên” Cho nên, gia đình cần phải thiếp lập môi trường sống lành mạnh để các

em có điều kiện phát triển toàn diện

Văn hoá gia đình ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển nhân cách của trẻ

Từ mái ấm gia đình con người dần trưởng thành cả về thể xác lẫn tâm hồn, lối sống và đạo đức làm người Các em nhìn vào cách cha mẹ mình đối xử với mọi người xung quanh để học theo và dần hình thành văn hóa ứng xử Trẻ cần được sống đúng vị trí của mình trong gia đình để thể hiện vai trò của một người con,

để cảm nhận sự ấm áp của gia đình Mặc dù vẫn được nhận nhiều yêu thương khi sống xa gia đình mình nhưng ít nhiều trong tâm hồn non nớt của Hòa có những tổn thương tinh thần không thể nào bù đắp được

Bên bóng thái sơn kể về tuổi thơ nhiều buồn tủi, vất vả của những

ngày không cha Sự vô trách nhiệm của người làm cha, làm chồng đã đẩy vợ con, gia đình mình vào cảnh bi đát Vì một người phụ nữ, ba Tuấn bỏ phế gia đình Từ ngày ba bỏ đi là những ngày bi thương của mẹ con Tuấn Gia đình có sáu người con ấy chia nhau mỗi người mỗi việc, mỗi người một phương kiếm sống và tất cả chúng đều chờ mong ngày cha quay về Ước mong một ngày gia đình được đoàn tụ luôn là một niềm mong mỏi khắc luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

khoải trong các em Không chỉ đi làm để mưu sinh, để phụ giúp mẹ mà trong tâm hồn những đứa trẻ ấy, lê la hết con đường ngày ngõ hẻm khác chỉ để mong được thấy cha mình, khuyên nhủ cha quay về hoặc chỉ mong một lần được thấy cha vẫn mạnh khỏe Nỗi niềm ấy của con trẻ khiến cho người đọc phải xót xa Qua câu chuyện của gia đình Tuấn cho chúng ta thấy được gia đình có vai trò vô cùng quan trọng đối với trẻ thơ Gia đình không chỉ là nhà

để ở, không chỉ là những bữa cơm canh đạm bạc mà gia đình còn là nơi để các thành viên cùng yêu thương, chia sẻ, nương tựa vào nhau Dầu khó khăn, dầu vất vả đến đâu, nếu gia đình luôn kề sát thì mọi khó khăn sẽ nhanh chóng đi qua

Trong truyện Cha con ông Mắt Mèo, Nguyễn Thái Hải kể một về tình

phụ tử thiêng liêng đầy cảm động Ông Mắt Mèo là người đàn ông thô kệch, thiếu học lại thường ngập ngụa trong men say và dạy con những ngón nghề trộm cắp Ông cấm nó học đọc, học viết chỉ vì nghĩ đôi con chữ là nguyên nhân khiến gia đình ông xáo trộn Tuy có vẻ là một người cay nghiệt với tất

cả nhưng ông Mắt Mèo mang trong mình một tình thương bao la của một người cha Con người ai cũng có tình thương, nhưng tình thương phải vô cùng lớn mới có thể thay đổi được những suy nghĩ, lề lối đã bén rễ sâu vào trong họ Và tình yêu của ông Mắt Mèo dành cho Út đen cũng lớn lao như vậy Qua những lần đi làm nghề bị nạn ông bắt đầu lo cho tương lai của con trai Ông ta gan góc, không sợ chết, nhưng lại sợ không có ai chăm cho Út đen, sợ rằng con trai cứ theo ông “đi mần” mãi rồi cũng có ngày gặp nguy hiểm Tình thương của người cha đã khiến ông thay đổi, ông tìm con đường làm ăn chân chính, ông giữ cho lòng mình chính trực để không một lần nào nữa sa ngã mà đánh mất những điều quý giá của mình là Út Đen Điều quan trọng hơn cả là ông Mắt Mèo nhận ra việc quan trọng của con chữ, ông tìm cách để con trai được đi học, được đến trường, để thành người có ích Tình luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

cảm gia đình có sức mạnh thay đổi và cảm hóa con người Vì gia đình, người ta có thể thay đổi bản thân để gia đình có cuộc sống tốt đẹp, hạnh phúc Vì yêu con, ông Mắt Mèo đã thay đổi bản thân để con trai mình có những ngày tháng tươi sáng hơn đó cũng là cách ông Mắt Mèo đưa mình thoát khỏi những hố đen của quá khứ Tuổi thơ của Út Đen vắng bóng mẹ nhưng bù lại, cha em nhận ra những điều thực sự cần thiết với con mình để hoàn lương, sống một cuộc sống có ý nghĩa hơn

Đọc thiên truyện, chúng ta thấy Út Đen hầu như không một lần nhắc đến mẹ, nhưng trong sâu thẳm tâm hồn bé nhỏ, Út Đen rất thương nhớ và mong mẹ trở về Suốt câu chuyện, người đọc ray rứt với niềm khao khát của một đứa trẻ lên mười về cuộc sống gia đình ấm êm Qua nhật vật Út Đen, người đọc hiểu ra nhiều khi ước mơ nhỏ nhoi của con trẻ chỉ là được đi học

và sống hạnh phúc bên cha mẹ, được yêu thương Tuổi thơ hạnh phúc là khi con có cha, có mẹ, được sống bình đẳng và hồn nhiên như chúng bạn Rồi đây, Út Đen sẽ được cha bù lại những tháng ngày tuổi thơ cơ cực, không còn những rụt rè sợ hãi về cha, cuộc sống của hai cha con từ đây sẽ ngập tràn hạnh phúc và tiếng cười Cuộc sống dù thiếu bóng dáng dịu dàng, vun vén của mẹ nhưng không vì thế mà ủ dột, héo úa Tình phụ tử cao cả đã thắp sáng ngọn lửa yêu thương trong lòng đứa trẻ đáng thương

Trong cách đối xử của người lớn với trẻ nhỏ, không phải lúc nào các

em cũng cảm thấy thật sự công bằng Đâu đó trong cuộc sống hàng ngày, các em vẫn thấy người lớn chưa thật công bằng với mình và chưa tôn trọng ý kiến của mình Các em có cách chống lại sự chưa công bằng đó theo cách riêng của mình Chúng tìm cách đòi lấy công bằng cho mình nhưng không

có nghĩa hành động theo một hướng tiêu cực Những việc làm để thể hiện chính kiến riêng của các em khiến người lớn phải bật cười Trong mắt người lớn, trẻ em luôn là đối tượng cần được định hướng và thay các em quyết luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

định mọi việc Cô bé Sao trong truyện Cây trứng cá gãy ngọn nghĩ rằng:

“Người lớn, không hiểu sao họ cứ thích áp đặt đám trẻ? Mà Sao đâu còn là trẻ con, Sao đã là một thiếu nữ mười bốn tuổi” Các em luôn muốn khẳng định mình, thể hiện mình đã lớn vì vậy các em muốn tự mình quyết định mọi việc Chú bé Thân rất khó chịu khi ba không lắng nghe ý kiến của nó, trong suy nghĩ của Thân “người lớn rắc rối hơn nó tưởng” Nhưng trong mắt bọn trẻ, người lớn cũng thật là siêu khi biết được mọi suy nghĩ, mọi việc làm lũ nhỏ Triều

(Những sợi tóc sâu của mẹ) nhận ra mẹ như có một chiếc chìa khóa mở được

tất cả mọi chiếc hộp bí mật “chẳng có gì giấu được người mẹ” Heo sữa cũng vậy, nó cảm phục và thấy người lớn thật giỏi khi biết những điều nó không biết – suy nghĩ rất ngây thơ, ngốc nghếch và đáng yêu Rõ ràng, không chỉ có người lớn mới biết phán xét trẻ em mà trẻ em cũng có những phán đoán, nhận xét về người lớn một cách ngô nghê và không kém phần tinh tế

Trong cuốn Tâm lý học trẻ em lứa tuổi mầm non có viết: “Văn hóa gia

đình là môi trường rất cần thiết cho trẻ thơ (…) Mỗi người có thể chịu ảnh hưởng từ nhiều phía của nền văn hóa xã hội Nhưng những gì mà văn hóa gia đình đã hun đúc nên vẫn được mang theo trong mỗi người đến suốt cuộc đời” [71, tr 62– 63] Gia đình là nơi đầu tiên và là nơi quyết định sự phát triển nhân cách của trẻ về sau Viết về tuổi thơ của trẻ em trong mối quan hệ với gia đình, Nguyễn Thái Hải chú ý đến những ảnh hưởng sâu sắc của gia đình đến sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ Vấn đề gia đình được tác giả nhìn nhận một cách trực tiếp và có chiều sâu, gia đình không chỉ là nơi nuôi dưỡng mà còn là một môi trường tạo tiền đề cho trẻ bước ra thế giới bên ngoài với nhiều cánh cửa với vô vàn những mối quan hệ

2.1.1.2 Tuổi thơ với nhà trường

Nếu như gia đình là cái nôi của cội nguồn thì nhà trường là nơi chắp cánh cho những cách chim tuổi thơ Nhà trường là ngôi nhà thứ hai của mỗi luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

người Trường không chỉ là nơi để học tập mà còn là nơi để sống, để sinh hoạt

và nhận yêu thương Dung Chi trong Hoa tầm gửi sống trong cô nhi viện, đó

là nơi dạy em từng con chữ nhưng cũng là nơi gắn bó với em như gia đình Các bạn có cùng hoàn cảnh với em là anh chị em, còn các Sư cô vừa là mẹ vừa là thầy dạy dỗ em Thầy cô không chỉ là người dạy dỗ em mà còn là

người làm cầu nối, giúp đỡ các em vượt qua khó khăn Thầy Bằng (Con dốc cổng trường) vừa là thầy lại vừa là người bác còn lại duy nhất của Trân

Thầy không chỉ quan tâm, giúp đỡ các học sinh khác mà còn là người đứng sau lưng quan sát từng bước đi của người cháu duy nhất của mình Thầy không chỉ giúp đỡ Trân trong học tập mà còn để lại cho em một số vốn trước khi mất, giúp em có cuộc sống tốt hơn và hơn hết, Trân còn giúp đỡ được

mọi người Vợ chồng thầy giáo Khanh đã giúp gia đình Tuấn (Bên bóng thái sơn) đi qua những ngày tháng cơ cực nhất khi gia đình vắng bóng người trụ

cột, thầy còn là cầu nối tình cảm để ba em quay về với mẹ con Tuấn Thầy không chỉ là thầy ở trường mà thầy còn là người anh, người bạn cùng em chia sẻ những vất vả, cơ cực của cuộc đời Ý nghĩa biết bao khi giữa khó khăn có một bàn tay đưa ra cứu dỗi Đó là động lực để mẹ con Tuấn bước

qua những ngày tháng vất vả Cô giáo Thủy trong Cây trứng cá gãy ngọn

yêu thương và cưng chiều những đứa học trò nhỏ, luôn vui vẻ với những đòi hỏi của các em Vừa là một cô giáo nghiêm khắc, nhiệt thành vừa là một người chị gần gũi và gắn bó với các em, cùng các em chia sẻ những vui

buồn Thầy C trong Những sợi tóc sâu của mẹ không chỉ là thầy người thầy

ân cần trên lớp mà còn là người thầy sâu sắc trong cuộc sống

Trong quan niệm của trẻ em, không phải cứ đến trường mới có thầy cô giáo, nhất là đối với những đứa trẻ không được đi học và những em bé lang thang cơ nhỡ Với chúng, nếu có người nào dạy chữ cho mình thì người đó

đều là thầy và chúng luôn ngưỡng mộ Út Đen (Cha con ông Mắt Mèo) gọi

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

thằng Lân công tử là “sư phụ” bởi nó dạy chữ cho em và tặng cuốn sách tập đọc mặc dù thằng Lân dạy chữ cho Út Đen không đến nơi đến chốn Hay thằng Heo sữa coi chị Hồng mo-rát như một thần tượng, một người thầy không chỉ dạy bảo nó viết sao cho đúng chính tả mà còn là người dạy bảo nó

nhiều điều trong cuộc sống

Trường học còn là nơi ươm mầm cho những tình cảm đầu đời thơ ngây,

trong sáng Ngôi trường Ngô Quyền (Con dốc cổng trường) đã chứng kiến tình

cảm đẹp của Trân và Vượng, của Thủy và An Tình yêu đầu đời trong trẻo của

họ nảy nở trong những lần cùng nhau sinh hoạt phong trào của trường và những lần hoạt động thiện nguyện Tình yêu tuổi học trò càng đẹp thêm với hình ảnh các cô cậu học trò cùng động viên, dìu dắt nhau học tập tốt hơn Tình cảm trong sáng của tuổi học trò giúp cho họ có thêm những niềm vui, nguồn động lực để vượt qua những khó khăn Tình cảm của Vượng dành cho Trân đã giúp cô vượt qua nỗi buồn thân phận con hoang, Trân thêm tin yêu vào cuộc đời, vào tình người Mặc dù tình yêu học trò trong truyện thiếu nhi Nguyễn Thái Hải không được tô đậm như trong truyện của Nguyễn Nhật Ánh nhưng người đọc vẫn thấy rằng trong cảm quan sáng tác của nhà văn, tình yêu tuổi học sinh là những tình cảm đầu đời thơ ngây, trong trẻo nhất của đời người

2.1.1.3 Tuổi thơ với trò chơi

Một điều thú vị khác của tuổi thơ trong truyện Nguyễn Thái Hải là những trò chơi của lứa tuổi Trong mối quan hệ này, các em được là mình, được thể hiện những gì trẻ con nhất, hồn nhiên nhất và dường như niềm vui cũng nhân lên gấp nhiều lần

Thế giới tuổi thơ của trẻ em luôn gắn liền với những trò chơi hồn nhiên, thú vị Chúng tổ chức trò chơi, đôi lúc là suy diễn vấn đề một cách rất trẻ con theo suy nghĩ của lứa tuổi Trẻ em mang trong mình một người lớn đang dần hình thành, chúng không muốn bị bó buộc với cuộc sống tẻ nhạt Vì thế, chúng luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

thường tạo cho mình những sân chơi, những cuộc vui do mình nghĩ ra rồi rủ bạn bè cùng tham gia

Tìm hiểu truyện Nguyễn Thái Hải, chúng tôi nhận thấy ông thường viết

về các trò chơi khám phá của trẻ em với sự tham gia của cả bạn nam lẫn bạn

nữ Tác giả thường viết về các vụ trộm, những cuộc phiêu lưu, giải mã các bí

ẩn và các cuộc đấu võ có sự tham gia của nhiều bạn nhỏ Các cuộc đấu, các vụ

án phần nhiều mang tính chất hài hước, vui vẻ, kết thúc có hậu gần gũi với truyện thiếu nhi truyền thống và tâm lý của các em chứ không phải những vụ

án kinh dị, nguy hiểm Viết về đề tài này, Nguyễn Thái Hải tỏ ra am hiểu tâm

lý các em Nhà văn cùng các em khám phá và tìm ra manh mối của từng phi

vụ Qua từng lớp truyện, Nguyễn Thái Hải thể hiện tâm lý thích khám phá, thích phiêu lưu, năng động, luôn đi tìm những cái mới của các em và sự quyết tâm giải mã cho bằng được những bí ẩn mà các em đang đi tìm, thể hiện sự ham học hỏi, tò mò của con trẻ

Khi tham gia vào các trò chơi khám phá, trẻ được thể hiện khả năng của bản thân, mở rộng mối quan hệ với bạn bè và thế giới xung quanh mình, chúng vừa là một người chơi vừa là một nhà nghiên cứu nghiệp dư trong thế giới bé thơ đó Các trò chơi giúp bé phát triển những kỹ năng, thể hiện tư duy và giúp trẻ nhận thức về cuộc sống Ba chàng thám tử anh em nhà Lý Văn Hoạt đã thể hiện khả năng phán đoán để tìm ra manh mối của vụ án biệt tự Mẫu Đơn Với trí tưởng tượng phong phú, ba anh em thám tử cùng đám con gái khám phá hang tối và chúng nghĩ tại đây đã xảy ra một vụ giết người kinh hoàng khi người sát hại để lại những dấu vết của máu (nhưng thực ra là sơn đỏ) Khi vụ

án “giết người” chưa được khám phá rõ thì chúng lại vui vẻ với trò hun chuột của thằng Hồng Trẻ vốn vô tư, hồn nhiên, chúng lo lắng, sợ hãi đó rồi lại vui

vẻ ngay với những trò chơi mới “chúng tôi reo hò thích thú Gì chứ hun chuột thì chúng tôi đã có rất nhiều kinh nghiệm Vui khỏi chê” Từ trò hun chuột, luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

đám trẻ đã lần lần tìm ra được kết quả đó chỉ là cái chết của con gà Cuộc phiêu lưu để lại những kỉ niệm đẹp cho một chuyến đi đầy thú vị Câu chuyện khép lại là tiếng cười của người lớn và tiếng thở phào nhẹ nhõm của bạn đọc nhỏ Câu chuyện được kéo lên đỉnh điểm với nghi vấn về cái chết trở nên gay cấn nhưng kết thúc truyện nhẹ nhàng và phù hợp tâm lý bạn đọc nhỏ tuổi

Trẻ không chỉ vui khi tham gia khám phá những cuộc chơi mà chúng còn thích thú khi bản thân mình đi tìm sự thật, trở thành một nhà trinh thám thực sự Anh em Hổ Mun tỏ ra có nhiều kinh nghiệm khi truy tìm chiếc laptop

của anh Long hàng xóm (Ai cướp chiếc laptop) Công việc điều tra của anh em

Hổ Mun đã giúp các chú công an nhanh chóng tìm ra thủ phạm thực Niềm vui

và niềm tự hào len lỏi trong các em, các em được thể hiện mình và cảm thấy mình trưởng thành Qua cuộc điều tra, các em nhận thức được nhiều về thế giới xung quanh

Trẻ em vốn hiếu động, chúng không thể ngồi yên một chỗ mà chúng liên tục tưởng tượng, bày trò đủ các kiểu để bớt đi những tháng ngày nhàm chán và

đó là một cách để các em thể hiện cá tính của mình Đọc Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ của Nguyễn Nhật Ánh, độc giả không quên nhân vật cu Mùi với ước

mong thay đổi cuộc sống mà nó cho là nhàn chán, tẻ nhạt Cậu nhóc tám tuổi

ấy thậm chí còn có ý nghĩ táo bạo nếu là trái đất cậu sẽ không quay một cách nhàm chán như vậy mà sẽ tìm cách quay một hướng khác mặc cho mọi thứ ra sao thì ra Cu Mùi là thằng đầu têu cho tất cả những trò thay đổi nghịch ngợm

của mình với chúng bạn để rồi sau đó bị đòn roi của mẹ Đọc Mơ làm thủ lĩnh

của Nguyễn Thái Hải người đọc cũng sẽ bắt gặp hình ảnh của cậu bé Lê Thanh Trung với ước mong thay đổi trật tự trong thế giới bé thơ của mình với trò đấu

võ – một trò chơi bạo lực của bọn con trai Trò chơi ấy thể hiện cá tính mạnh

mẽ muốn đứng đầu, muốn thể hiện bản thân của trẻ nhỏ Mọi trò chơi chúng nghĩ ra đều thể hiện tư tưởng trẻ con của mình đồng thời cũng thể hiện những luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

ước muốn con trẻ

Những trò chơi khám phá của trẻ em trong tác phẩm Nguyễn Thái Hải đều là những trò chơi, những vụ án ưa thích với các em, các trò chơi khám phá thiên nhiên như chuột, trò chơi thể hiện khả năng suy đoán tư duy, thể hiện

mong muốn thể hiện bản thân (Mơ làm thủ lĩnh) Chơi mà học, học mà chơi,

các em vừa khám phá, vừa thể hiện năng lực bản thân Với bản tính tò mò, thích phiêu lưu, tìm tòi, những đứa trẻ luôn say mê trong những trò chơi khám phá thế giới xung quanh

Ngoài các trò chơi trinh thám thì đá bóng, ca hát, tắm sông, ném nắp phéng, chọc phá hàng xóm và thậm chí rủ cả nhóm bạn cùng đi ăn trộm cũng nằm trong danh sách các trò chơi lý thú của trẻ em Trong truyện của mình, Nguyễn Thái Hải mô tả nhiều trò chơi tuổi thơ mà bất cứ ai cũng đã từng trải qua Đọc truyện của ông, trẻ em thích thú vì thế giới của mình được ghi lại chân thật và vui nhộn dưới cái nhìn của một nhà văn lớn tuổi, với người lớn thì như được sống lại những năm tháng tuổi thơ của mình, tìm về những miền ký

ức đẹp trong tâm khảm

Con người cần được đặt trong mối quan hệ với thế giới xung quanh để phát triển toàn diện Sự phát triển ở trẻ em cũng nằm trong quy luật chung đó Tuy còn nhỏ nhưng tâm hồn con trẻ cũng chứa đựng những suy nghĩ, tâm tư, nhận thức phức tạp và đa chiều chẳng khác gì người lớn Trong các em luôn

có sự vận động tâm lý mãnh liệt Khi đặt các em vào mối quan hệ đa chiều, các em được thể hiện cá tính của mình và tâm hồn có sự hòa diệu với môi trường xung quanh Nguyễn Thái Hải đặt các nhân vật nhí của mình vào trong nhiều mối quan hệ để khám phá được thế giới tuổi thơ đầy xúc cảm và đặc biệt trong mối quan hệ với gia đình để thấy gia đình có sự tác động rất lớn đến việc hình thành và phát triển nhân cách của trẻ ở thời thơ ấu và đến sau này

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

2.1.2 Thế giới loài vật

Đề tài về thế giới loài vật vốn rất phổ biến trong văn học thiếu nhi Trước Nguyễn Thái Hải đã có Tô Hoài, Phạm Hổ, Võ Quảng… là những nhà văn rất thành công với truyện đồng thoại Song, mỗi nhà văn có một cách khai thác riêng Nếu Tô Hoài đi mô tả thế giới loài vật có đời sống nội tâm phong phú, hoạt bát, năng động mang bản chất của con người thì Phạm

Hổ viết đồng thoại cho trẻ em mềm mại, ngọt ngào mang âm hưởng của các câu chuyện cổ tích dân gian Nguyễn Thái Hải viết về đề tài loài vật với những đặc điểm riêng của từng loài và tác giả lý giải những thắc mắc của bạn đọc nhỏ về thế giới loài vật nhiều lý thú Thông qua đó, tác giả gửi gắm những bài học giàu ý nghĩa giáo dục

Truyện đồng thoại không phải là thể loại theo đuổi ngay từ đầu của Nguyễn Thái Hải Nhưng khi gắn bó với thể loại này, ông đã gặt hái được nhiều thành công bất ngờ Theo Bùi Công Thuấn: “Truyện đồng thoại của Nguyễn Thái Hải có thể đem đến cho người đọc và những người viết văn khác nhiều kinh nghiệm về tính giáo dục của truyện viết cho nhi đồng” [67] Nhận định trên cho thấy độ chín trong sự nghiệp sáng tác của ông Nguyễn Thái Hải thể nghiệm sang một thể loại mới vừa để phù hợp với thị hiếu bạn đọc nhỏ ở thời đại mới, vừa để đổi mới mình, thử sức mình và thể hiện bản lĩnh của một cây viết văn học thiếu thi khu vực miền Nam

Thế giới loài vật trong truyện của Nguyễn Thái Hải phong phú, đa dạng và gần gũi trong sinh hoạt đời thường của con người Đó là Bồ Câu, Chó, Mèo, chim Sẻ, Chuột cống, Ốc Sên, Gà, Vịt, Hoa, Cây cỏ… Tất cả các các loài vật nói trên được Nguyễn Thái Hải quan sát tỉ mỉ, tinh tế Trong thế giới loài vật của Nguyễn Thái Hải, mỗi con vật có một biệt tài, một cá tính riêng: những chú chó luôn sống có lý tưởng, bênh vực cái tốt, cái yếu (Mi

Lu Anh Mi Lu Em, ông Lu Lu); mèo thường bảnh bọe nhưng tốt bụng, đôi luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

khi tự rước tại họa vào mình (cô Miu Miu, mụ Mướp); bồ câu có đức hy sinh cao quý (bà Bồ Câu Bạch); Rắn hung dữ và hay bắt nạt người khác; Ốc Sên thường phá phách… Không những thế, thế giới loài vật của Nguyễn Thái Hải có số phận khác nhau, có loài được yêu thương, cưng chiều nhưng cũng

có loài phải chịu nhiều bất hạnh, vất vả

Khi viết về loài vật, Nguyễn Thái Hải không phân biệt loài xấu – loài đẹp, loài hiền – loài hung hăng, loài sạch – loài không sạch mà tất các các loài vật gần gũi với đời sống thiếu nhi đều được tác giả đưa vào tác phẩm nhằm giúp bạn đọc nhỏ có nhiều cách nhìn về thế giới loài vật, tạo điều kiện cho các em học hỏi, hiểu biết thêm các đặc tính của loài vật và còn giúp đọc giả nhí có cái nhìn liên hệ, so sánh giữa đời sống loài vật và đời sống con người Hơn nữa những loài vật thân quen giúp các em tiếp nhận tác phẩm nhanh hơn, tránh sự nhàm chán Khi Nguyễn Thái Hải viết về loài vật, ông không chỉ mô tả đúng các đặc điểm bên ngoài cũng như một phần tính cách của loài vật, sau đó gắn tính cách của con người lên con vật một cách phù hợp với đặc điểm của chúng mà còn lồng ghép vào câu chuyện các thông tin khoa học chính xác về loài Sự khéo léo của nhà văn đã dẫn dắt bạn nhỏ vào thế giới loài vật sinh động, đầy màu sắc

Có thể nói, những đề tài mà Nguyễn Thái Hải khai thác trong tác phẩm của mình không phải là những vấn đề mới nhưng ông chọn cho mình một cách viết khác để không trùng lặp các nhà văn đi trước Điều đó thể hiện

sự tìm tòi, nỗ lực của Nguyễn Thái Hải trên con đường mang đến niềm vui cho các em Truyện của ông không chỉ hấp dẫn bởi cách khai thác đề tài theo hướng bình cũ rượu mới mà còn cuốn hút người đọc bởi cốt truyện hấp dẫn, cuốn hút bởi sự tận tâm, tâm huyết của một nhà văn viết cho thiếu nhi luôn

cố gắng làm mới mình

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

2.2 Đặc điểm nhân vật

2.2.1 Hệ thống nhân vật

Trong 150 thuật ngữ văn học, Lại Nguyên Ân khẳng định: “Nhân vật

văn học là một đơn vị nghệ thuật, nó mang tính ước lệ, không thể bị đồng nhất với con người thật, ngay khi tác giả xây dựng nhân vật với những nét rất gần với nguyên mẫu có thật Nhân vật văn học là sự thể hiện quan niệm nghệ thuật của nhà văn về con người; nó có thể được xây dựng chỉ dựa trên cơ sở

quan niệm ấy” [2, tr.242 – 243] Giáo trình Lý luận văn học định nghĩa:

“Nhân vật văn học là con người được miêu tả, thể hiện trong tác phẩm bằng phương tiện văn học” [23, tr.277] Từ những quan niệm trên cho thấy, nhân vật văn học được hiểu khá thống nhất Có thể nói rằng, nhân vật văn học là trung tâm của tác phẩm, là phương tiện để nhà văn thể hiện tư tưởng, quan điểm của mình về con người, về cuộc đời

2.2.1.1 Nhân vật trẻ em

Nhân vật trẻ em trong truyện thiếu nhi Nguyễn Thái Hải có sự đa dạng

về độ tuổi và hoàn cảnh Nguyễn Thái Hải đặc biệt chú ý đến số phận của các

em bé nghèo khổ, bất hạnh Cũng có khi, nhân vật của ông là những em bé có đời sống vật chất đầy đủ, song vẫn có nỗi bất hạnh riêng bởi thiếu thốn tình yêu thương, chăm sóc của cha mẹ Trẻ em trong tác phẩm của Nguyễn Thái Hải luôn khao khát yêu thương, nhiều ước mơ và giàu lòng nhân hậu

Trong cảm quan sáng tác của Nguyễn Thái Hải, trẻ em là lớp người cần được yêu thương, chăm sóc ở mọi nơi, mọi lúc Nhưng cuộc sống vốn phức tạp, bằng cách này hay cách khác luôn tác động đến các em, gây nên không ít tổn thương, tạo nên những vết sẹo tâm hồn rất đáng tiếc

Viết truyện Hoa tầm gửi, Nguyễn Thái Hải đề cập đến số phận đáng

thương của cô bé Dung Chi trong mối quan hệ với bóng ma chiến tranh đầy thảm khốc Nguyễn Thái Hải lấy hình ảnh nguyên mẫu là cô bé Dung Chi luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

sống ở cô nhi viện Diệu Quang để xây dựng hình tượng nhân vật chính

Truyện dài Hoa tầm gửi được hoàn thành trong thời gian chưa đầy một tháng Ban đầu, truyện được tác giả đặt tên là Dung Chi theo tên nhân vật nguyên mẫu và cũng là nhân vật chính, sau được nhà xuất bản đổi lại thành Hoa tầm gửi như ngày nay

Hoa tầm gửi kể về bất hạnh của Dung Chi khi chiến tranh cướp đi

người thân, em phải về sống trong cô nhi viện Ở đó, em gặp khá nhiều bạn cùng cảnh ngộ - một thông tin đầy hàm ý về số phận tuổi thơ trong thời buổi bom gầm, đạn xé Dung Chi quyết định đi tìm tình thương, nhưng càng tìm

em chỉ nhận được mỗi một tình thương hại Với em, tình thương gia đình giờ đây khác nào một giấc mơ, còn hiện tại là thân phận mồ côi, danh phận con nuôi sớm nắng chiều mưa

Chiến tranh lấy đi của các em mái ấm gia đình, sống bơ vơ không nơi nương tựa hoặc nếu có chỗ để dung thân thì cũng là nơi đường cùng ngõ cụt,

dễ sa vào lối sống lưu manh, cướp giật Đọc Hoa tầm gửi, chúng ta bắt gặp

cảnh Dung Chi bị nhốt trong căn phòng ẩm thấp, hôi thối cùng năm đứa trẻ khác: “Đứa nằm đứa duỗi dài trên nền đất, đứa ngồi bó gối, đứa đứng tựa cửa Đứa nào cũng quần áo xốc xếch bẩn thỉu” Điều tệ hại hơn khi các em bị những kẻ chăn dắt, buôn bán người lợi dụng, biến thành món hàng kiếm lợi Các em được dạy những ngón nghề của kẻ giang hồ như cách móc túi, ăn xin sao cho sành sõi Trong thế giới ấy, cái ác, cái ranh ma lại được đề cao:

“Thằng Long hung dữ nhất, lại được mụ Hai cưng nhất Thằng Càn liều khỏi chê, dám giựt đồ của người ta ngay trước mặt cảnh sát” Khi viết về những số phận như vậy, ngòi bút Nguyễn Thái Hải trở nên đau đớn, xót xa và phẫn nộ Ông day dứt trước tình trạng nhiều đứa trẻ thành bụi đời, mồ côi, sống lạc lõng, không lý tưởng, sống không mục đích, bị điều khiển bởi những quy luật đường phố do giới giang hồ đặt ra, chi phối

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Khi miêu tả đời sống trẻ em, Nguyễn Thái Hải còn nhìn ra một khía cạnh đáng thương khác của lứa tuổi Đó là sự thiếu vắng tình thương dù mẹ cha vẫn hiện diện trong cuộc sống hàng ngày của chúng Thể hiện rõ điều này

là nhân vật Tuý Đoan trong truyện Ngoài cửa sổ Đó là một cô bé mười hai

tuổi có cuộc sống gia đình tương đối khá giả, nhưng em thiếu sự quan tâm, chăm sóc của ba mẹ Khi miêu tả cuộc sống gia đình Tuý Đoan, nhà văn Nguyễn Thái Hải cũng đồng thời miêu tả cuộc sống của một gia đình khác - gia đình chị Hiền nghèo mà vui Ở đây, việc miêu tả hai cảnh sống đối lập như vậy là một dụng ý của nhà văn, vừa khắc hoạ sâu sắc nội tâm của nhân vật Tuý Đoan, vừa cho thấy vật chất không phải là cái quyết định hạnh phúc của mỗi người, nhất là trẻ em Cũng giống như Dung Chi, Túy Đoan luôn khao khát được yêu thương, thèm sự ngọt ngào ân cần của mẹ, em luôn mong giữa ba mẹ và em sẽ xích lại gần nhau hơn nữa Sâu thẳm trong nội tâm Túy Đoan là cô bé có tấm lòng vị tha, hồn nhiên, trong sáng Sự cô đơn, trống trải trong lòng Túy Đoan là nguyên cớ để em bộc lộ cảm xúc, tình cảm, thể hiện nhu cầu được yêu thương Chính điều này đã giúp mẹ em hiểu ra những nhu cầu chính đáng của con mình, và đi đến quyết định từ bỏ công việc, dành nhiều thời gian hơn cho em Đoan làm bạn với chị Hiền Em không quan tâm tới sự giàu nghèo, sang hèn, em tìm chị Hiền cốt để tâm sự, tìm niềm an ủi, tìm tình thương Sự xuất hiện của Chị Hiền quả đã giúp em xua đi chút gì tẻ nhạt, nhàm chán, đơn điệu vốn vẫn diễn ra trong cuộc sống hàng ngày, giúp

em tin rằng có một ô cửa mở ra cho em thế giới tình thương đích thực Niềm

hy vọng về tình yêu thương gia đình với Túy Đoan là cả một khao khát to lớn, cháy bỏng Vậy nên, nỗi khổ của Đoan không phải là nỗi khổ miếng cơm manh áo, không phải nỗi khổ đi tìm một gia đình có cha mẹ như Dung Chi mà

là nỗi buồn, cô đơn, trống vắng ngay chính trong gia đình mình

Có thể nói, điểm nổi bật của truyện thiếu nhi Nguyễn Thái Hải viết luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

trước năm 1975 là những trang viết về cuộc sống nghèo khổ của trẻ em

Truyện Xóm nhỏ nói về những gia đình trong cái xóm nghèo nàn, thiếu thốn

mọi tiện nghi, qua tường thuật của người kể chuyện ở ngôi thứ nhất Theo truyện, gia đình nhân vật “tôi” cũng sống trong xóm nhỏ đó Gia đình “tôi” ở

“căn nhà ba thước rưỡi bề ngang, sáu thước hơn bề dài, nằm trong một xóm nhỏ khoảng năm nóc nhà (…) lúp xúp, nghèo nàn, chen lấn nhau trong một khoảng đất biệt lập” Cả xóm chung nhau một cái giếng; các con hẻm trong xóm chỉ nghĩ đến không thôi ai cũng “lắc đầu, le lưỡi” Tuy cả xóm đều là dân lao động nghèo nhưng tình làng nghĩa xóm lại rất mặn nồng, mọi người đoàn kết, giúp đỡ và yêu thương nhau Đặc biệt, sự góp sức của những đứa trẻ

đã làm cho cuộc sống của xóm nghèo sôi động hẳn lên, mọi sự mệt nhọc, vất

vả được vơi đi, được thay thế bằng niềm vui sống

“Tôi” và các em phụ giúp bố mẹ trong việc gây quỹ cho cả gia đình Vì cái nghèo mà tuổi thơ của các em lê la hết con đường này sang ngõ hẻm khác

để phụ giúp mẹ cha, các em lao động một phần vì tình thương, lòng hiếu thảo đối với cha mẹ, một phần vì thời thế thời phải thế Khi cái nghèo, cái đói tìm đến trước ngõ thì buộc các em phải làm những công việc của người lớn, chỉ

có như vậy mới mong được ăn no, mặc đủ Trẻ em tuy tham gia vào công việc của người lớn nhưng thực hiện theo phương châm tuổi nhỏ làm việc nhỏ, tùy theo sức của mình Phải tham gia vào hoạt động tăng gia sản xuất, ban đầu, các em có chút xấu hổ, thèn thẹn mỗi khi có người gọi con ông bán phở, con

bà bán báo Không ít lần, các em mong muốn gia đình chuyển đến một nơi khác văn minh hơn, rộng rãi và thoáng sạch hơn Nhưng ở lâu với cái xóm nghèo ấy lại thành ra gắn bó và yêu thương, lại thấy thân thuộc và yêu hơn những công việc hằng ngày mình làm Đây là độ tuổi có xu hướng khẳng định mình đã lớn, bởi các em cho rằng mình có thể trở thành người lớn khi làm công việc của người lớn Với suy nghĩ đó, dần dà lao động không còn là sự luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

xấu hổ, là sự bắt buộc mà trở thành thói quen, niềm vui

Nhìn chung, những tác phẩm cho thiếu nhi trước năm 1975 của Nguyễn Thái Hải đều đề cập đến các em bé có hoàn cảnh sống khó khăn, sống trong thiếu thốn tình thương và sự vất vả mưu sinh đè nặng Người đọc nghẹn ngào với những kháo khát của tình yêu thương gia đình – niềm mong mỏi chính đáng nhưng với các em thật khó Nghẹn ngào bởi tuổi thơ trôi qua nặng nề vì cơm áo ghì chặt, các em chỉ mong sao có đủ cái ăn, cái mặc Học hành và những trò chơi tuổi thơ hầu như không được nhắc đến mà thay vào đó là làm việc và buồn tủi, mải miết đi tìm tình yêu thương gia đình Đến các trang viết

sau năm 1975 như Bên bóng thái sơn, Cha con ông Mắt Mèo, Thằng Heo Sữa, Cánh chuồn kim biếc… vẫn là viết về những em bé có nhiều bất hạnh,

vất vả Tuy nhiên, Nguyễn Thái Hải chọn nhân vật đều là trẻ em của thời hiện đại với hoàn cảnh sống của thời đại mới Nhân vật sau này đa số là các em bé

mồ côi, cơ nhỡ, sống ở nhà tình thương (Dung Chi, Lộc, thằng Heo sữa, chú

bé Phiêu Lưu ) Công việc thường ngày ngoài học hành còn là những bước chân rong ruổi trên các con đường để mưu sinh với nghề bán báo, đánh giày, báo kẹo tự kiếm sống nuôi bản thân mình, hay những em bé từ quê lên thành phố trọ học cũng nhọc nhằn để mưu sinh, phụ giúp phần nào cho mẹ cha (Sao mít ướt, thằng Thân…) Các em tuy vất vả nhưng luôn lạc quan, yêu đời, các

em không còn tâm trạng u buồn, hoài nghi (hoặc nếu có cũng chỉ rất ít) như nhân vật thiếu nhi trong các tác phẩm trước năm 1975 Đọc các tác phẩm thiếu nhi viết sau 1975 của Nguyễn Thái Hải, người đọc không còn cảm thấy

bi thương, đau khổ với những nhọc nhằn mà nhân vật phải chịu đựng nữa mà người đọc cảm nhận được sức sống, hy vọng về tương lai tốt đẹp Ông đã đặt vào những mầm non ấy lòng tin tưởng, sự trân trọng, nâng niu và đặc biệt là lòng yêu thương vô bờ Có thể nói, lạc quan và tin tưởng là điểm sáng rõ trong tinh thần của các tác phẩm viết sau năm 1975 của Nguyễn Thái Hải luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Nguyễn Thái Hải viết nhiều về cái nghèo, cái khổ trong các tác phẩm của mình Điều này có thể được lý giải bởi hoàn cảnh sống của ông Nguyễn

Thái Hải may mắn được sống trong một gia đình khá giả Ông nhìn ra và nhận

thấy còn biết bao cảnh đời kém may mắn, ông đồng cảm, yêu thương và chia

sẻ những bất hạnh trên trang viết của mình, thể hiện niềm thương cảm xót xa

mà chân thành

Vì vất vả mưu sinh mà trẻ em trong truyện của Nguyễn Thái Hải không

được đến trường Út Đen (Cha con ông Mắt Mèo) cũng vì nghèo mà mỗi đêm

phải theo cha đi trộm Sầu Riêng khiến trái tim người đọc xót xa Tuổi thơ hồn nhiên, thơ ngây của em bị vấy đục bởi những việc làm không lương thiện Đến khi em cùng cha mưu sinh lương thiện với gánh xiếc của hai cha con thì trái tim người đọc lại nhói lên bởi miếng cơm được đặt lên trên cả tính mạng Hình ảnh Út Đen đứng im như pho tượng làm người nộm cho cha phóng những con dao khiến người đọc phải hồi hộp trong đau đớn, ngậm ngùi, chua xót - Nguyễn Thái Hải đã tạo dựng một chi tiết đắt giá cho tác phẩm Hình ảnh gánh xiếc của cha con Út Đen là một hình ảnh hiện thực mà Nguyễn Thái Hải từng chứng kiến trong một lần xem mãi võ Đông Sơn Gánh xiếc để lại ấn tượng mạnh mẽ trong tâm trí Nguyễn Thái Hải để ông làm chất liệu cho tác phẩm của mình Và hình ảnh đó cũng đã làm lay động trái tim người đọc Viết về trẻ em nghèo, Nguyễn Thái Hải chú trọng khám phá vẻ đẹp tâm hồn của các em Với ông, vẻ đẹp tâm hồn mới có sức sống bền lâu Các nhân vật của ông để lại ấn tượng cho người đọc bởi vẻ đẹp vĩnh cửu của nhân cách

và tấm lòng Khi miêu tả những trẻ em thuộc tầng lớp thượng lưu, ngòi bút của Nguyễn Thái Hải tỏ ra mềm mại Ông chú ý miêu tả chúng với những đặc điểm của con nhà giàu nhưng có vẻ đẹp rất riêng của tấm lòng con trẻ thơ ngây, các em không kiểu cách, đài các Trong tâm hồn các em luôn bừng lên sáng ánh của lương thiện, của tình thương con người, kể cả với những người luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

nghèo đói, cơ hàn nhất Bản chất tốt đẹp và sự hướng thiện của trẻ em trong sáng tác của Nguyễn Thái Hải là bài học sâu sắc cho người lớn Như Thạch

Lam đã nói: Một chút âu yếm, một chút tình thương cũng đủ nâng đỡ, an ủi những người khốn cùng ấy Phải chăng với nhóm nhân vật này, Nguyễn Thái

Hải muốn khẳng định đạo lý Ấm áp thì thương kẻ lạnh lùng, Thương người như thể thương thân của dân tộc Việt Nam Khao khát về một cuộc sống công bằng, mọi trẻ em đều được sống chung một bầu không khí ấm no, hạnh phúc

và sống đúng nghĩa là trẻ thơ

Nguyễn Thái Hải đồng cảm sâu sắc, thấu hiểu những suy nghĩ của các

em Vì thế, nhân vật thiếu nhi của ông hầu hết đều là những em bé giàu tình

cảm cho dù có thiếu thốn vật chất Trong Mùa sương mù, người đọc ấn tượng

với chú bé Hòa “là một đứa bé khá gan góc, liều lĩnh, bướng bỉnh và tệ hơn nữa, khó dạy” nhưng đến khi bắt gặp hình ảnh Hòa tìm cách giải cứu Thiện người đọc mới nhận ra, sau vẻ ngoài cứng đầu, khó bảo ấy, tâm hồn Hòa vẫn lấp lánh những sắc màu quý Vẻ ngoài ấy không nói lên tâm hồn của em Bề ngoài nhìn Hòa có vẻ bất cần, gai góc nhưng trong sâu thẳm em là cậu bé nhiều tình cảm và có nội tâm sâu sắc Câu chuyện viết về mùa sương mù trong một khoảng ấu thơ của nhân vật Hòa nhưng cái kết của câu chuyện là một bầu trời ấm áp của nắng xuân và sự ấm áp của tình người Nhân vật của Nguyễn Thái Hải không cần trang điểm cầu kì, tô vẽ nhiều màu sắc mà nhân vật của ông từ cuộc sống bước vào trang viết với những khuyết điểm rất đời, nhưng tâm hồn ngọt ngào yêu thương

Các trẻ em nghèo trong truyện của Nguyễn Thái Hải tuy có cuộc sống khó khăn nhưng luôn giữ được tinh thần lạc quan và niềm tin về lương lai Khi khó khăn, con người dễ chùng bước, nhất là với trẻ em, bởi đặc điểm tâm

lý trẻ em hiếu thắng, cả thèm chóng chán Song, nhân vật thiếu nhi của

Nguyễn Thái Hải không phải là những đứa trẻ dễ bỏ cuộc, Hương trong Chiếc

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

lá thuộc bài cố gắng từng ngày để có kết quả học tập tốt nhất Hòa, Lộc trong Mùa sương mù cùng nhau bước qua những ngày khó khăn, cơ cực với tinh

thần lạc quan và tin tưởng về một bầu trời không còn mù sương Nhân vật

“tôi” trong Xóm nhỏ không còn than vãn, bi quan mà vui vẻ, lạc quan đón

nhận những gì mình có, cố gắng để cải thiện cuộc sống tốt hơn Chị em Tuấn

trong Bên bóng thái sơn; Út Đen trong Cha con ông Mắt Mèo cơ cực vất vả

đến đâu cũng không ngừng cố gắng Nhân vật thiếu nhi của Nguyễn Thái Hải

là những đứa trẻ kiên trì và chịu thương chịu khó, các em lấy khó khăn biến thành động lực và sức mạnh vươn lên, niềm tin tưởng về tương lai tốt đẹp luôn sáng lên trong tâm hồn các em

em vào các nhân vật loài vật, vì thế mà truyện đồng thoại cuốn hút các bạn đọc nhỏ, nó góp phần làm phong phú thêm đời sống tinh thần của tuổi thơ

Thế giới loài vật trong truyện thiếu nhi Nguyễn Thái Hải có nét tương đồng với thế giới con người Nguyễn Thái Hải gắn đời sống loài vật với những vấn đề xã hội để làm nổi bật lên cảm xúc và lý tưởng sống Trong

truyện Khu vườn hạnh phúc, một thế giới loài vật sinh động được miêu tả với

khung cảnh sinh hoạt chung của các con vật trong khu vườn và không gian sinh hoạt riêng của từng gia đình loài vật Khu vườn ấy như một mô hình thu nhỏ về thế giới con người Trong khu vườn xinh đẹp ấy có những cuộc họp của dân làng mỗi khi có việc cần bàn bạc, khu vườn có những kẻ xấu – loài tốt góp phần làm nên một xã hội loài vật phong phú, đa dạng Bên cạnh đó, luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si