NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ
Đặt vấn đề
Chấn thương sọ não (CTSN) là sự biến đổi về tâm thần và giải phẫu chức năng do va chạm vào đầu, là một bệnh phổ biến trong lâm sàng với chi phí điều trị cao và tỷ lệ di chứng cũng như tử vong lớn Hàng năm, từ 1,5 đến 8 triệu người Mỹ gặp phải CTSN, trong đó khoảng 52.000 người tử vong và 100.000 người mang di chứng suốt đời Một nghiên cứu tại Philadelphia cho thấy cứ mỗi 15 giây lại có một ca chấn thương sọ não xảy ra tại Mỹ Khoảng 2% dân số Mỹ chịu di chứng liên quan đến CTSN, đây là nguyên nhân gây tử vong phổ biến nhất ở thanh niên dưới 35 tuổi.
Bệnh viện Việt Đức điều trị khoảng 15.000 bệnh nhân mỗi năm, trong đó có hơn 1.200 trường hợp tử vong do chấn thương sọ não (CTSN), tương đương với 3 bệnh nhân chết mỗi ngày Tỷ lệ tử vong do CTSN tại đây là 17,4%, trong khi ở các nước phát triển, CTSN đứng thứ ba trong danh sách nguyên nhân gây tử vong, chỉ sau bệnh ung thư và bệnh tim mạch, với tỷ lệ tử vong ở Mỹ là 45%, Anh 52% và Pháp từ 50-70% Vấn đề này trở nên nghiêm trọng khi tỷ lệ tử vong cao để lại di chứng nặng nề, ảnh hưởng chủ yếu đến những người trong độ tuổi lao động Trong các tai nạn giao thông, CTSN chiếm 71% và 64% các trường hợp tử vong.
Chấn thương sọ não (CTSN) không chỉ gây ra tổn thương trong sọ mà còn dẫn đến nhiều rối loạn ngoài sọ như tim mạch, hô hấp và nội tiết Những rối loạn này có thể gây ra tổn thương thứ phát trong sọ, góp phần vào các biến chứng nghiêm trọng.
Rối loạn hô hấp là một trong những nguyên nhân chính gây tử vong nhanh trong các trường hợp chấn thương sọ não nặng Việc chẩn đoán và xử lý kịp thời rối loạn hô hấp sau chấn thương là một trong những nguyên tắc quan trọng nhất trong cấp cứu và hồi sức cho bệnh nhân chấn thương sọ não Tiên lượng lâu dài cho những trường hợp này thường rất xấu.
Trong hơn 20 năm qua, nghiên cứu về sinh lý bệnh chấn thương sọ não (CTSN) và tiến bộ công nghệ đã dẫn đến việc áp dụng nhiều phương pháp mới trong chẩn đoán và điều trị CTSN, giúp giảm di chứng và tỷ lệ tử vong Để ngăn ngừa các biến chứng nặng và tử vong, bệnh nhân cần được theo dõi lâm sàng và cận lâm sàng chặt chẽ trong thời gian nằm viện, nhằm phát hiện kịp thời các dấu hiệu bất thường Điều dưỡng viên cần theo dõi các chỉ số tri giác theo thang điểm Glasgow coma Score, các dấu hiệu thần kinh khu trú như liệt nửa người hay giãn đồng tử, và mức độ chảy máu qua dẫn lưu sau mổ hàng giờ Tình trạng huyết động và nhiệt độ cơ thể cũng là những yếu tố quan trọng cần được giám sát trong quá trình điều trị.
Chăm sóc bệnh nhân chấn thương sọ não (CTSN) là rất quan trọng để duy trì các chức năng sống trong giới hạn bình thường, từ đó nâng cao khả năng phục hồi và giảm thiểu di chứng Trong quá trình chăm sóc, việc đảm bảo thông thoáng và kiểm soát đường thở cần được ưu tiên hàng đầu và thực hiện sớm nhất có thể.
Bệnh viện đa khoa tỉnh Phú Thọ, một bệnh viện hạng I, đã nỗ lực cải thiện chăm sóc người bệnh tại khoa Ngoại Thần Kinh - Lồng Ngực theo thông tư 07, đặc biệt là đối với bệnh nhân có vấn đề về thần kinh sọ não Tuy nhiên, việc chăm sóc hô hấp cho bệnh nhân chấn thương sọ não vẫn chưa đạt được sự thống nhất trong quy trình, và chất lượng thực hiện quy trình chăm sóc còn cần được nâng cao.
Với những lý do nêu trên và nhận thức rõ vai trò quan trọng của điều dưỡng ngoại khoa trong việc chăm sóc bệnh nhân chấn thương sọ não, đặc biệt là trong lĩnh vực chăm sóc hô hấp, tôi quyết định chọn chuyên đề này.
''Thực trạng chăm sóc hô hấp bệnh nhân chấn thương sọ não tại khoa Ngoại
Thần Kinh – Lồng Ngực Bệnh viện đa khoa tỉnh Phú Thọ '' với mục tiêu:
1 Mô tả thực trạng công tác chăm sóc hô hấp người bệnh chấn thương sọ não tại khoa Ngoại Thần Kinh – Lồng Ngực Bệnh viện đa khoa tỉnh Phú Thọ năm
2017 luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
2 Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả chăm sóc hô hấp người bệnh chấn thương sọ não tại khoa Ngoại Thần Kinh – Lồng Ngực Bệnh viện đa khoa tỉnh Phú Thọ năm 2017
2 2 Cơ sở lý luận và thực tiễn 2.2.1.Cơ sở lý luận:
2.2.1.1 Đại cương về chấn thương sọ não
Chấn thương sọ não đã được nghiên cứu từ lâu Từ thời Hyppocrat (460-
Nghiên cứu về chảy máu hộp sọ đã bắt đầu từ năm 377 trước Công nguyên, nhưng đến đầu thế kỷ 18, cơ chế chèn ép do máu tụ trong chấn thương sọ não mới được hiểu rõ Trong gần 30 năm qua, chẩn đoán và điều trị chấn thương sọ não đã có những tiến bộ vượt bậc nhờ vào các ứng dụng mới trong sơ cứu, chẩn đoán hình ảnh, xử trí, điều trị, hồi sức và phục hồi chức năng sau chấn thương.
Chấn thương sọ não được định nghĩa là những tổn thương xương sọ và/hoặc nhu mô não do chấn thương, theo Selecki và cộng sự (1981) Tuy nhiên, có nhiều quan điểm khác nhau về định nghĩa này, dẫn đến sự không đồng nhất trong các số liệu nghiên cứu Các tác giả như Field, Anderson & MacMillan, Jennett & MacMillan, Klauber, Kraus, Jagger, và Brookes đã đưa ra 7 định nghĩa khác nhau về chấn thương sọ não Trong số đó, định nghĩa của Selecki và cộng sự được coi là đơn giản, dễ hiểu, dễ áp dụng và chính xác nhất.
Chấn thương sọ não được phân loại thành nhiều nhóm khác nhau, với ba nhóm chính theo Hội phẫu thuật thần kinh Mỹ (1997): chấn thương sọ não nhẹ (GCS-15), chấn thương sọ não trung bình (GCS = 9-12) và chấn thương sọ não nặng (GCS = 3-8) Ngoài ra, chấn thương sọ não còn được chia thành chấn thương sọ não kín và vết thương sọ não Chấn thương sọ não kín bao gồm các tình trạng như vỡ nền sọ, vỡ xương vòm sọ, máu tụ trong sọ và giập não Phân loại chi tiết hơn có thể dựa trên thương tổn giải phẫu, như máu tụ ngoài màng cứng, máu tụ dưới màng cứng và dập não.
- Nguyên nhân trực tiếp: do vật rắn đập vào đầu luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
- Nguyên nhân gián tiếp ngã đập đầu xuống nền cứng: ngã cao, tai nạn giao thông, tường đổ
- Ngoài tổn thương tại chỗ còn có những tổn thương do dồn ép, xoay gây máu tụ c Cơ chế bệnh sinh[12]
Cơ chế gây tổn thương sọ và não liên quan đến nhiều yếu tố như cơ học, động lực học của dịch não tủy, huyết quản, mạch máu và thần kinh nội tiết Trong trường hợp chấn thương sọ não cấp tính, não bị rung chuyển và kích thích, với yếu tố quyết định trong bệnh sinh là sự tổn thương cấu trúc của thân não.
Sự dịch chuyển của não trong hộp sọ theo cả hai hướng thẳng và xoay chiều có thể gây ra tổn thương não, do não bị trượt lên các tầng của hộp sọ.
Liên hệ thực tiễn
Khoa Lồng Ngực được thành lập vào ngày 20/8/2007, hiện có 25 cán bộ, bao gồm 6 bác sĩ (1 Tiến Sỹ, 2 bác sĩ chuyên khoa II, 2 bác sĩ và 1 thạc sĩ) và 18 điều dưỡng (12 cử nhân điều dưỡng đại học, 4 cao đẳng điều dưỡng, 2 trung cấp điều dưỡng).
Hình 12: Tập thể khoa Ngoại Thần Kinh - Lồng Ngực
Khoa Ngoại Thần kinh - Lồng ngực tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Phú Thọ là một trong những chuyên khoa hàng đầu, không ngừng nâng cao chất lượng dịch vụ y tế Khoa đã tích cực học hỏi và chuyển giao kỹ thuật từ các bệnh viện tuyến Trung ương, giúp người dân tiết kiệm thời gian và chi phí khi không phải di chuyển lên tuyến trên Từ khi thành lập, khoa đã phát triển mạnh mẽ, trở thành địa chỉ tin cậy cho bệnh nhân tại Phú Thọ và các tỉnh lân cận.
Khoa có nhiệm vụ chính là ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật tiên tiến trong việc chẩn đoán và điều trị các bệnh lý liên quan đến thần kinh lồng ngực Đồng thời, khoa cũng đóng vai trò quan trọng trong nghiên cứu khoa học, đào tạo và thực tập cho sinh viên các trường Đại học và Cao đẳng y dược.
Khoa Ngoại Thần kinh - Lồng ngực đã áp dụng hầu hết các kỹ thuật theo danh mục của Bệnh viện đa khoa hạng đặc biệt, với nhiều dịch vụ kỹ thuật nổi bật.
- Phẫu thuật cấp cứu chấn thương sọ não, chấn thương cột sống
- Điều trị các bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống cổ, thắt lưng
Điều trị các bệnh lý như u tủy cổ và lưng, lao đốt sống, ung thư thân đốt sống, u não bán cầu, u não cạnh đường giữa, u não nền sọ, cùng với các bệnh lý về thần kinh ngoại vi là rất quan trọng để cải thiện sức khỏe và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.
Điều trị các bệnh lý mạch não như xuất huyết mạch máu não, phình mạch não và dị dạng mạch não là rất quan trọng Những bệnh lý này cần được chẩn đoán và điều trị kịp thời để giảm thiểu nguy cơ biến chứng Nếu bạn cần tài liệu tham khảo, có thể tìm kiếm luận văn tốt nghiệp và luận văn thạc sĩ mới nhất qua email luanvanfull@gmail.com.
Hình 13: Các Bác sỹ, ĐD đi buồng khám bệnh
Để nâng cao chất lượng khám chữa bệnh và chăm sóc cho người bệnh, đặc biệt là những người bị chấn thương sọ não, khoa đã triển khai mô hình chăm sóc theo đội Những bệnh nhân này đang phải đối mặt với nhiều khó khăn do bệnh tật gây ra.
- Điều dưỡng gồm: điều dưỡng trưởng khoa, điều dưỡng trưởng đội, điều dưỡng chăm sóc
- Sinh viên y khoa, sinh viên điều dưỡng
- Người bệnh, người nhà của người bệnh
Hàng ngày, đội chăm sóc thực hiện việc đánh giá tình trạng bệnh nhân tại từng buồng bệnh, ghi chép những khó khăn và vấn đề cần can thiệp trong quá trình chăm sóc Sau đó, họ đưa ra các biện pháp và thực hiện kỹ thuật chăm sóc nhằm giúp bệnh nhân nhanh chóng hồi phục và trở lại với cuộc sống hàng ngày Đặc biệt, đối với bệnh nhân chấn thương sọ não, công tác chăm sóc hô hấp được chú trọng và thực hiện một cách hiệu quả tại khoa.
Theo dõi Dấu hiệu sinh tồn người bệnh hàng ngày - chăm sóc cơ bản khi NB nằm viện
Theo dõi dấu hiệu sinh tồn là nhiệm vụ của điều dưỡng tại khoa, thực hiện theo y lệnh và tình trạng bệnh của bệnh nhân Dấu hiệu sinh tồn bao gồm việc theo dõi mạch, nhiệt độ, huyết áp và nhịp thở.
Hình 14 : Hình ảnh đo dấu hiệu sinh tồn cho người bệnh
Theo quan sát 100% điều dưỡng ở khoa thực hiện theo dõi dấu hiệu sinh tồn
Bệnh nhân gặp tình trạng ứ đọng và tăng tiết đờm dãi do không thể tự khạc đờm, thường là do tri giác kém hoặc khi mở canuyn khí quản Do đó, việc chăm sóc để thông thoáng đường thở là rất cần thiết.
Làm sạch dịch ứ đọng ở canuyn mở khí quản và hầu họng là rất quan trọng, và cần thực hiện bằng phương pháp hút đờm theo quy trình chuẩn Tuy nhiên, nhiều đơn vị dịch vụ thường bỏ qua hoặc rút ngắn các bước trong quy trình này, dẫn đến hiệu quả không cao.
Hình 15: ĐD hút đờm dãi cho NB luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
Theo dõi sát các thông số về hô hấp như: mức độ tím, tần số thở,sp02
Tăng cường vệ sinh buồng bệnh, hướng dẫn người nhà vệ sinh răng miệng cho bệnh nhân
Theo dõi và phát hiện sớm các dấu hiệu nhiễm khuẩn đường hô hấp như tăng mệt mỏi, sốt, đờm chuyển màu đục, vàng hoặc xanh, cùng với sự gia tăng số lượng bạch cầu trong công thức máu là rất quan trọng.
Thực hiện y lệnh thuốc cho người bệnh
Khi bệnh nhân ổn định tại phòng điều trị, đặc biệt là những bệnh nhân có canuyn mở khí quản và được bác sĩ chỉ định, cần tiến hành vỗ rung và hướng dẫn cho người nhà.
NB kết hợp cùng theo quy trình (Công tác vỗ rung chủ yếu do người nhà NB thực hiện)
Hình 16: Điều dưỡng vỗ rung cho người bệnh
Sau khi trải qua chấn thương sọ não (CTSN), trẻ sơ sinh (NB) có nguy cơ thiếu oxy và sẽ được các điều dưỡng theo dõi và chăm sóc cẩn thận.
Nhận định về kiểu thở, tần số thở, quan sát da niêm mạc, các thông số trên Monitor, khả năng tự thở của NB
Báo cáo BS các dấu hiệu bất thường
Thực hiện y lệnh cho NB thở oxy theo quy trình ở trên (ĐDV thường bỏ bước trong quy trình)
Đảm bảo buồng bệnh thoáng khí, ấm về mùa lạnh, đảm bảo đủ ấm và ẩm không khí thở cho NB
Thường xuyên thay đổi tư thế cho NB
Theo dõi tần số thở, mức độ tím tái, PaO2, SaO2, các biểu hiện thần kinh và tri giác, đồng thời kịp thời báo cáo cho bác sĩ khi phát hiện các diễn biến xấu như khó thở, ngáy ngủ, vật vã, kích thích hoặc cơn ngừng thở.
Hình 17: ĐD cho người bệnh thở oxy
Đề xuất các giải pháp
Bệnh viện triển khai kế hoạch bổ sung nhân lực, đặc biệt là đội ngũ điều dưỡng và kỹ thuật viên, nhằm ứng phó với tình trạng bệnh nhân quá tải và đảm bảo chất lượng chăm sóc cho người bệnh.
- Tăng cường công tác kiểm tra giám sát các hoạt động chăm sóc người bệnh của điều dưỡng
- Có chế tài khen thưởng, xử phạt cụ thể đưa vào tiêu chuẩn bình xét thi đua và tổ chức xét thi đua của đơn vị
Bệnh viện cần nâng cao chất lượng chăm sóc người bệnh bằng cách xây dựng kế hoạch đào tạo lại và đào tạo liên tục cho đội ngũ điều dưỡng viên.
- Quan tâm, giúp đỡ, tạo điều kiện hỗ trợ cho ĐDV học tập nâng cao trình độ
Điều dưỡng trưởng cần giám sát chặt chẽ quy trình chăm sóc hô hấp cho người bệnh và tổ chức các cuộc họp định kỳ để rút kinh nghiệm cho các điều dưỡng viên chưa thực hiện đúng quy trình.
- Thường xuyên lồng ghép tư vấn giáo dục sức khỏe cho người bệnh vào các buổi họp Hội đồng người bệnh cấp khoa
- Thường xuyên kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy trình chăm sóc
- Định kỳ triển khai thăm dò, lấy ý kiến của người bệnh và người nhà trước khi ra viện về công tác chăm sóc của điều dưỡng
- Tổ chức thi điều dưỡng giỏi giữa các khoa trong bệnh viện luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
- Không ngừng tham gia học tập nâng cao trình độ chuyên môn
Tập huấn cho đội ngũ Điều dưỡng các kỹ năng phục hồi chức năng hô hấp cơ bản cho bệnh nhân sau chấn thương sọ não nặng và sau mở khí quản Áp dụng các kỹ thuật như vỗ và rung lồng ngực cho bệnh nhân điều trị tại khoa NTK-LN.
2.4.3 Đối với người điều dưỡng viên:
Cần nâng cao ý thức tự giác và lòng yêu nghề trong công tác chăm sóc người bệnh Đạo đức nghề nghiệp và tinh thần trách nhiệm là yếu tố quan trọng, không nên giao phó việc chăm sóc cho người nhà bệnh nhân mà phải chủ động thực hiện nhiệm vụ này.
Cần thiết phải cung cấp hỗ trợ chăm sóc hô hấp trực tiếp cho bệnh nhân, đồng thời khuyến khích sự tham gia của người nhà, nhưng cần phải hướng dẫn cẩn thận và giám sát chặt chẽ.
Cần cung cấp hướng dẫn và hỗ trợ cho người nhà bệnh nhân trong việc chăm sóc vệ sinh, đồng thời giám sát để tránh các biến chứng như teo cơ, cứng khớp, loét ép và viêm phổi Việc này không chỉ giúp giảm thời gian nằm viện và chi phí điều trị mà còn cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân.
Kết luận
Trong quá trình điều trị, chăm sóc của điều dưỡng đóng vai trò quan trọng, nâng cao chất lượng điều trị cho bệnh nhân chấn thương sọ não Chăm sóc hô hấp tốt giúp giảm thiểu tổn thương thứ phát Tại khoa ngoại thần kinh - lồng ngực Bệnh viện đa khoa tỉnh Phú Thọ, điều dưỡng đã thực hiện cấp cứu và chăm sóc hiệu quả, kịp thời Tuy nhiên, vẫn còn hạn chế trong quy trình cấp cứu và chăm sóc, như thiếu bước trong quy trình và kỹ thuật phục hồi chức năng hô hấp chưa thành thạo Để nâng cao chất lượng chăm sóc, bệnh viện cần bổ sung nhân lực, tổ chức thi điều dưỡng giỏi, hướng dẫn quy trình chăm sóc hô hấp thống nhất, và thường xuyên tập huấn kiến thức Cần kiểm tra giám sát quy trình chăm sóc và rèn luyện kỹ năng thực hiện chăm sóc hô hấp cho bệnh nhân chấn thương sọ não, đồng thời điều dưỡng cần trực tiếp hỗ trợ và hướng dẫn người nhà trong quá trình chăm sóc.
