(Luận văn) quản lý hoạt động dạy học tại các trường trung học phổ thông thành phố bến tre, tỉnh bến tre

Khuyến khích giáo viên sử dụng thường xuyên và hiệu quả công nghệ thông tin trong dạy học, tạo hiệu quả tích cực đến đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học; chuyển các hoạt động

Trang 1

LÊ THỊ THU HIỀN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ BẾN TRE, TỈNH BẾN TRE

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI, 2021

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Trang 2

LÊ THỊ THU HIỀN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ BẾN TRE, TỈNH BẾN TRE

Trang 3

cứu trong luận văn này là trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng công bố trong bất kì công trình nào khác

Tác giả luận văn

Lê Thị Thu Hiền

Trang 4

Với tình cảm chân thành, tác giả xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến:

- TS Lê Văn Chín, người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận văn

- Lãnh đạo Khoa Tâm lý - Giáo dục, Học viện Khoa học xã hội (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), Quý Thầy, Cô giáo đã giảng dạy lớp Cao học Quản lý giáo dục Khóa X năm 2019, các phòng chuyên môn của Học viện đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu

- Ban lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bến Tre; lãnh đạo và giáo viên các Trường Trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu, Trung học phổ thông Lạc Long Quân, Trung học phổ thông Võ Trường Toản đã nhiệt tình cộng tác, cung cấp thông tin, số liệu, góp ý và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình khảo sát, nghiên cứu thực tế để hoàn thành luận văn

Bản thân tác giả đã rất cố gắng, nhưng chắc chắn luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót Tác giả rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của quýThầy, Cô giáo, các nhà khoa học và các bạn đồng nghiệp để luận văn này có giá trị thực tiễn Xin chân thành cảm ơn!

Trang 5

1.1 Hoạt động dạy học ở các trường trung học phổ thông 10 1.2 Quản lý hoạt động dạy học tại các trường trung học phổ thông 19 1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học tại các trường trung học phổ thông 29

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ BẾN TRE, TỈNH BẾN TRE 33

2.1 Tình hình kinh tế- xã hội và giáo dục trung học phổ thông thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre 33 2.2 Tổ chức và phương pháp nghiên cứu thực trạng 37 2.3 Thực trạng hoạt động dạy học tại các trường trung học phổ thông thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre 40 2.4 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học tại các trường trung học phổ thông thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre 53 2.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học tại các trường trung học phổ thông thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre 59 2.6 Đánh giá chung thực trạng quản lý hoạt động dạy học tại các trường trung học phổ thông thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre 60

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ BẾN TRE, TỈNH BẾN TRE 65

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp 65 3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học tại các trường trung luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Trang 6

TÀI LIỆU THAM KHẢO 86 PHỤ LỤC

Trang 7

2 GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo

Trang 8

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Số liệu trường, lớp, học sinh các THPT thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre 34

Bảng 2.2: Cán bộ quản lý (CBQL), giáo viên các trường THPT thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre 35

Bảng 2.3 Chất lượng học tập học sinh 35

Bảng 2.4 Chất lượng hạnh kiểm học sinh 36

Bảng 2.5 Cơ sở vật chất các trường THPT 36

Bảng 2.6 Thực trạng mức độ thực hiện mục tiêu, chương trình, kế hoạch dạy học 41 Bảng 2.7 Thực trạng mức độ thực hiện việc soạn bài chuẩn bị lên lớp và lên lớp của giáo viên 42

Bảng 2.8 Thực trạng mức độ thực hiện việc kiểm tra, đánh giá của giáo viên 43

Bảng 2.9 Thực trạng mức độ thực hiệnsinh hoạt tổ chuyên môn và hồ sơ chuyên môn của giáo viên 45

Bảng 2.10 Đánh giá của giáo viên về thực trạng mức độ thực hiện hoạt động học trên lớp của học sinh 46

Bảng 2.11 Đánh giá của học sinh về thực trạng mức độ thực hiện hoạt động học trên lớp của học sinh 47

Bảng 2.12 Đánh giá của giáo viên về thực trạng mức độ thực hiện hoạt động tự học của học sinh 49

Bảng 2.13 Đánh giá của học sinh về thực trạng mức độ thực hiện hoạt động tự học của học sinh 49

Bảng 2.14 Đánh giá của giáo viên về thực trạng mức độ thực hiện các biện pháp học của học sinh 50

Bảng 2.15 Đánh giá của học sinh về thực trạng mức độ thực hiện các biện pháp học của học sinh 51

Bảng 2.16 Thực trạng cơ sở vật chất phục vụ HĐDH 52

Bảng 2.17 Thực trạng lập kế hoạch HĐDH 54

Bảng 2.18 Thực trạng tổ chức hoạt động dạy của giáo viên 54

Bảng 2.19 Thực trạng tổ chức hoạt động học của học sinh 56

Trang 9

Bảng 2.20 Thực trạng chỉ đạo HĐDH 57Bảng 2.21 Thực trạng kiểm tra, đánh giá HĐDH 58Bảng 2.22 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý HĐDH 59Bảng 3.1 Kết quả khảo nghiệm mức độ cần thiết của 5 biện pháp quản lý HĐDH tại các trường THPT thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre 81Bảng 3.2 Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của 5 biện pháp quản lý HĐDH tại các trường THPT thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre 82

Trang 10

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Thực trạng mức độ thực hiện hoạt động học trên lớp của học sinh 48 Biểu đồ 2.2 Thực trạng mức độ thực hiện hoạt động tự học của học sinh 50 Biểu đồ 2.3 Thực trạng mức độ thực hiện các biện pháp học của học sinh 52 Biểu đồ 3.1 Kết quả khảo nghiệm mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý HĐDH tại các trường THPT thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre 82

Sơ đồ 1.1 Mối quan hệ của các chức năng trong chu trình quản lý 21

Trang 11

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hoạt động dạy học (HĐDH) là hoạt động chủ đạo trong các nhà trường nói chung

và trường trung học phổ thông nói riêng Quản lý HĐDH của Hiệu trưởng trường THPT hiện nay là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng vì nó trực tiếp ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục của từng giáo viên và học sinh trong nhà trường Quản lý HĐDH là công việc được tiến hành thường xuyên, liên tục qua từng giờ dạy học, qua các học kỳ và từng năm học, đây là điều kiện tất yếu để nhà trường đáp ứng yêu cầu của mục tiêu giáo dục:

“Nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” [23]

Đã có nhiều nhà khoa học trong nước, ngoài nước nghiên cứu những vấn đề cơ bản

và chung nhất về quản lý HĐDH, đó là những thành tựu khoa học rất đáng trân trọng, được cán bộ quản lý nhà trường vận dụng và mang lại những kết quả nhất định

Nghị quyết 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức,

kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học” [1, tr.5] Mục tiêu đổi mới được Nghị quyết 88/2014/QH13 của Quốc hội quy định:

“Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hoà đức, trí, thể, mĩ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh” [4] Trong những năm qua, ngành giáo dục và đào tạo tỉnh Bến Tre đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, góp phần phát triển bền vững kinh tế- xã hội của địa phương Mạng lưới trường, lớp từ mầm non đến phổ thông tiếp tục được điều chỉnh,

Trang 12

cơ bản đáp ứng được yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục và nhu cầu học tập của nhân dân Các trường THPT xây dựng và thực hiện kế hoạch giáo dục nhà trường theo định hướng phát triển năng lực, phẩm chất học sinh trên cơ sở thực hiện chương trình giáo dục phổ thông hiện hành và vận dụng phù hợp với điều kiện thực tiễn của đơn vị, địa phương Tăng cường các hoạt động trao đổi, thảo luận, dự giờ, rút kinh nghiệm trong giảng dạy Khuyến khích giáo viên sử dụng thường xuyên và hiệu quả công nghệ thông tin trong dạy học, tạo hiệu quả tích cực đến đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học; chuyển các hoạt động tập thể, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, hoạt động ngoại khóa sang hướng tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo, nghiên cứu khoa học kỹ thuật, giáo dục kỹ năng sống góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện

Công tác quản lý HĐDH ở các trường THPT thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre

đã có nhiều đổi mới nhất định, phát triển đáng kể cả về quy mô và chất lượng, song hiệu quả chưa cao, vẫn còn nhiều hạn chế: biện pháp quản lý của Hiệu trưởng chưa khoa học, còn nhiều lúng túng, chưa đáp ứng với yêu cầu phát triển kinh tế, văn hoá, giáo dục trong giai đoạn hiện nay; giáo viên chưa đầu tư nghiên cứu đổi mới phương pháp dạy học, chưa tạo được hứng thú học tập ở học sinh; khả năng tích cực chủ động, tư duy sáng tạo, tự học, tự nghiên cứu của học sinh chưa được phát huy;

tỷ lệ học sinh đỗ vào các trường Đại học, Cao đẳng, học sinh đạt giải cao cấp Tỉnh

và cấp Quốc gia chưa đồng đều, chỉ tập trung ở một vài trường THPT trong tỉnh Một trong những nguyên nhân của tình trạng trên là do công tác quản lý HĐDH của Hiệu trưởng các trường THPT thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre còn nhiều hạn chế và bất cập Để hoạt động dạy học tại các trường THPT đáp ứng được yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo hiện nay, việc lựa chọn đề

tài nghiên cứu “Quản lý hoạt động dạy học tại các trường trung học phổ thông

thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre” là rất cần thiết

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

2.1 Nghiên cứu ở nước ngoài

Vấn đề quản lý giáo dục được nhiều nhà nghiên cứu nước ngoài như: I.Macmutov, V.Kudriapxep,M.N.Scatkin, M.Macchiuskin, M.A.Danhilop,

Trang 13

M.IKONDACOP (1984) Quản lý giáo dục là tập hợp những biện pháp tổ chức, phương pháp, cán bộ giáo dục, kế hoạch hoá, tài chính,… nhằm đảm bảo sự vận hành bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáo dục, bảo đảm sự tiếp tục phát triển và mở rộng cả về mặt số lượng cũng như chất lượng [28] Vấn đề quản lý HĐDH trong nhà trường được các tác giả đề cập đến trong các công trình nghiên cứu Để quản lý HĐDH tốt cần phải xác định rõ chủ thể quản lý và khách thể quản

lý Chủ thể quản lý là Hiệu trưởng, phó Hiệu trưởng Còn khách thể quản lý là các yếu tố của quá trình quản lý dạy học, bao gồm: kế hoạch, nội dung, phương pháp; hoạt động dạy của giáo viên, hoạt động học của học sinh và kết quả dạy học

Các nhà khoa học giáo dục trên thế giới, các nhà khoa học có tên tuổi của Liên

Xô trước đây như: Đannhilốp, Êxipôp, Lecne, Babansky , các nhà tâm lý học nổi tiếng như: Piagiê, Lêônchiep đã có nhiều công trình nghiên cứu đến hoạt động dạy học, đặt cơ sở lý luận có tính nền tảng cho phương pháp dạy học

J.A.Cômenxki (1592 - 1670) cho rằng: Giáo dục có mục đích đánh thức năng

lực nhạy cảm, phán đoán đúng, phát triển nhân cách,… Hãy tìm ra phương pháp cho phép giáo viên dạy ít hơn, học sinh học nhiều hơn [10] Đặc biệt ông cho rằng: Cái gì không qua cảm giác ban đầu của trẻ em thì sẽ không đọng lại trong đầu óc của chúng [26]

Công trình “Lãnh đạo nhà trường thế kỷ 21” của tác giả Linda Ellison, Brent Davies, Christopher Bowring-Carr (2005) đã chỉ ra vai trò của giáo viên trong việc

tổ chức hoạt động học tập, sử dụng công nghệ thông tin trong việc đổi mới phương pháp dạy học; vai trò của người Hiệu trưởng trong quản lý việc giảng dạy và học tập, quản lý và phát triển trường học; hoạch định chiến lược phát triển nhà trường, quản lý sự thay đổi, lãnh đạo và quản lý chất lượng giáo dục

Các nhà triết học đồng thời là nhà giáo dục thời cổ đại đã thể hiện tư tưởng về quản lý HĐDH như: phương pháp đàm thoại trong dạy học của Socrates (469 - 399 TCN) được sử dụng đến ngày nay; các biện pháp dạy học buộc học sinh phải tìm tòi, suy nghĩ được J.A.Komenxki (1592 - 1670) đưa ra để nắm được bản chất của sự vật hiện tượng thông qua việc phân tích các hiện tượng trong tự nhiên và hiện thực;

Trang 14

người học sẽ tự khám phá tích luỹ kiến thức thông qua chính hoạt động của mình được J.J.Rousseau (1717 - 1778) chủ trương giáo dục người học

Phương châm chính trong dạy học của Đức Khổng Tử (551- 479 TCN) là khải phát (gợi mở), giúp học trò phát triển bằng cách khuyến khích sở trường và phê bình sở đoản Cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, quan điểm hướng đến sự tích cực hóa hoạt động nhận thức của người học được nhiều nhà giáo dục tiêu biểu như John Dewey (1859 - 1952), A.Macarenco (1888 - 1938), Jean Piaget (1896 - 1980),… nghiên cứu

2.2 Nghiên cứu ở trong nước

Ở nước ta, trong thư gửi học sinh nhân ngày khai trường vào những ngày đầu của nền giáo dục cách mạng Việt Nam, Bác Hồ đã viết: “Từ giờ phút này trở đi, các cháu được hưởng một nền giáo dục hoàn toàn Việt Nam làm phát triển hoàn toàn năng lực sẵn có của các cháu” [21, tr.11] Nội dung bức thư khẳng định phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh, phương pháp dạy học đúng sẽ phát triển hoàn toàn năng lực vốn có của người học

Các tác giả Vũ Dũng, Nguyễn Thị Mai Lan, Phạm Minh Hạc, Phạm Viết Vượng, Nguyễn Cảnh Toàn, Đặng Bá Lãm, Nguyễn Hữu Châu, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, đã có nhiều công trình nghiên cứu về lý luận quản lý HĐDH được cán bộ quản lý giáo dục vận dụng trong công tác quản lý trường học

Vũ Văn Tảo, Nguyễn Cảnh Toàn, Đặng Thành Hưng, Trần Kiều, Đỗ Đình Hoan, Phan Trọng Luận,Vũ Trọng Rỹ, Hồ Ngọc Đại, Nguyễn Kỳ, đã có những nghiên cứu đề tài đổi mới HĐDH, đưa ra nhiều kiến nghị cải tiến phương pháp dạy học trong các hội thảo khoa học Đặc biệt, tác giả Thái Duy Tuyên nghiên cứu sâu

và có nhiều đóng góp cho thành công về lĩnh vực đổi mới HĐDH qua tác

phẩm:“Phương pháp dạy học truyền thống và đổi mới” [27, tr.114] Bên cạnh đó, còn có các tác phẩm tiêu biểu như: Phương pháp luận khoa học giáo dục của Phạm Minh Hạc; Khoa học Quản lý giáo dục - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn của Trần

Kiểm [11;12;13;18], trong đó các nhà khoa học đã đề cập đến việc phát triển công tác quản lý trường học thông qua đúc kết từ tiếp cận, nghiên cứu sâu về quản lý giáo dục và quản lý trường học

Trang 15

Nội dung quản lý dạy học theo tác giả Nguyễn Phúc Châu (2010) bao gồm: (1) Quản lý tổ chức nhân lực dạy học; (2) Quản lý quy chế chuyên môn; (3) Quản lý môi trường dạy học; (4) Quản lý việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học; (5) Quản lý việc huy động và sử dụng tài lực, vật lực [6] Tác giả phân tích quản lý HĐDH là quản lý các thành tố mục tiêu, nội dung - chương trình, phương pháp - hình thức, cơ sở vật chất, lực lượng, đánh giá kết quả và môi trường dạy học

Tác giả Nguyễn Thành Vinh, Đặng Quốc Bảo (2011) cho rằng: quản lý đổi mới phương pháp dạy học cần tập trung vào 7 hướng sau: (1) Đổi mới cách soạn giáo án, lập kế hoạch bài học và xây dựng mục tiêu bài học; (2) Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học trong quá trình lĩnh hội tri thức; (3) Phát triển khả năng tự học của người học; (4) Kết hợp nhuần nhuyễn và sáng tạo các phương pháp dạy học khác nhau; (5) Kết hợp cá nhân với hoạt động nhóm và phát huy khả năng của cá nhân; (6) Tăng cường kỹ năng thực hành; (7) Đổi mới cách kiểm tra đánh giá kết quả học tập của người học [3]

HĐDH giữ vị trí trung tâm, chi phối mọi hoạt động khác và quyết định chất lượng của một nhà trường Quản lý HĐDH là hoạt động quan trọng nhất trong công tác quản lý trường học của người Hiệu trưởng Chính vì vậy, vấn đề quản lý HĐDH luôn được các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý giáo dục đề cập trong các công trình nghiên cứu khoa học Ý kiến của các nhà nghiên cứu có thể khác nhau nhưng điểm chung trong các công trình nghiên cứu của họ là khẳng định vai trò quan trọng của công tác quản lý trong việc nâng cao chất lượng dạy và học ở các cấp học, bậc học Đây cũng chính là một quan điểm mang tính chiến lược về phát triển giáo dục của Đảng ta là đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương pháp và quản lý giáo dục đào tạo

Đề tài quản lý HĐDHđã được nhiều tác giả nghiên cứu khai thác, đánh giá ở nhiều góc độ của từng cấp học thông qua các luận văn thạc sỹ, cả luận án tiến sỹ Một số công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài quản lý HĐDH của Hiệu trưởng trường THPT đã được công bố như:

Hướng nghiên cứu về quản lý HĐDH có luận văn “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý chất lượng dạy học ở trường THPT huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre” của Phạm Tấn Thành thực hiện năm 2016 (học viên Trường Đại học Vinh); luận

Trang 16

văn “Quản lý dạy học môn Tiếng Anh ở các Trường THPT tỉnh Điện Biên theo hướng phát triển năng lực học sinh” của Đức Thị Hồng Thu thực hiện năm 2017 (học viên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội); luận án “Quản lý HĐDH theo tiếp cận năng lực học sinh ở các trường trung học cơ sở vùng Tây Nam Bộ” (2020) của Võ Văn Luyến (Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam)

Tuy nhiên, chưa có đề tài nào nghiên cứu chuyên sâu và trực tiếp về quản lý HĐDH tại các trường THPT thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre Việc nghiên cứu đề tài này rất quan trọng để tìm hiểu thực trạng quản lý HĐDH của các trường THPT, trên cơ sở đó đề ra những biện pháp quản lý HĐDH, góp phần nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác quản lý của đội ngũ Hiệu trưởng THPT nói riêng và chất lượng giáo dục nói chung trên địa bàn thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu lý luận và đánh giá thực trạngvề quản lý HĐDH tại các trường THPT thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre Trên cơ sở đó đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả và chất lượng quản lý HĐDH tại các trường THPT thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre

3.2 Nhiệm vụ nghiêncứu

3.2.1 Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý HĐDH tại các trường THPT 3.2.2 Đánh giá thực trạng quản lý HĐDH tại các trường THPT thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre

3.2.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý HĐDH tại các trường THPT thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý HĐDH tại các trường THPT thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre

4.2 Phạm vi nghiên cứu

*Nội dung nghiên cứu

Đề tài này tập trung nghiên cứu quản lý HĐDH các trường THPT thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre

* Phạm vi không gian

Trang 17

Đề tài tập trung nghiên cứu tại 3 trường THPT thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre: Trường THPT Nguyễn Đình Chiểu, Trường THPT Lạc Long Quân, Trường THPT Võ Trường Toản

* Khách thể nghiên cứu Hoạt động dạy học tại các trường THPT

Giới hạn khách thể khảo nghiên cứu:

Nhóm 1: chọn ngẫu nhiên Cán bộ quản lý giáo dục của 3 trường THPT gồm: Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, 5 Tổ trưởng chuyên môn Tổng cộng 25 người Nhóm 2: giáo viên của 3 trường THPT: chọn ngẫu nhiên 120 người (40 giáo viên/trường)

Nhóm 3: học sinh của 3 trường THPT: chọn ngẫu nhiên 180 người (60 học sinh/trường)

Tổng số khách thể nghiên cứu 325 người

Trong số 325 người được nghiên cứu định lượng sẽ chọn ra ngẫu nhiên 24 người để nghiên cứu bằng phương pháp phỏng vấn sâu

* Thời gian nghiên cứu: Đề tài tiến hành khảo sát quản lý HĐDH tại các trường THPT thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre trong hai năm học 2019-2020 và 2020-2021; thời gian thực hiện luận văn từ tháng 3/2021 đến tháng 11/2021

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận nghiên cứu của đề tài

Tiếp cậnquản lý HĐDH tại các trường THPT theo chức năng quản lý đó là: lập

kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá HĐDH Các chức năng này được thể hiện xuyên suốt trong quá trình quản lý hoạt động dạy và học của chủ thể

Chủ thể quản lý HĐDH là hiệu trưởng các trường THPTcần phối hợp một cách đồng bộ, hài hoà và chặt chẽ các chức năng quản lý trên trong quá trình quản

lý HĐDH tại các trường THPT

Nguyên tắc hoạt động: nghiên cứu về quản lý HĐDH về thực hiện chương trình giáo dục phổ thông; mục tiêu chương trình giáo dục phổ thông; kế hoạch giáo dục; đổi mới phương pháp dạy học; hoạt động kiểm tra, đánh giá để hiểu rõ các biện pháp quản lý HĐDH

Nguyên tắc tiếp cận hệ thống: quản lý HĐDH tại các trường THPT thành phố

Trang 18

Bến Tre, tỉnh Bến Tre chịu tác động, ảnh hưởng của nhiều yếu tố: chủ quan, khách quan, trực tiếp, gián tiếp,…Vì vậy khi nghiên cứu phải tiếp cận hệ thống tổng thể kết hợp nhiều yếu tố trong đánh giá nhận định

Nguyên tắc kế thừa và phát triển: nghiên cứu về quản lý HĐDH tại các trường THPT cần phải nghiên cứu sự biến đổi, sự phát triển, sự tác động của các yếu tố ảnh hưởng; cơ sở đánh giá sự vận động, biến đổi và phát triển đó Kết quả quản lý HĐDH đã đạt được và dự báo các hoạt động sẽ diễn ra trong tương lai

5.2 Phương pháp nghiên cứu đề tài 5.2.1 Phương pháp nghiên cứu văn bản, tài liệu

5.2.1.1 Mục đích nghiên cứu Phương pháp này được sử dụng nhằm mục đích tổng quan các nghiên cứu trên thế giới và ở Việt Nam về quản lý HĐDH tại các trường THPT Trên cơ sở tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước xác định phương pháp tiếp cận,

cơ sở lý luận để xây dựng khung lý thuyết của đề tài Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng bộ công cụ nghiên cứu thực tiễn của đề tài

5.2.1.2 Nội dung nghiên cứu Nghiên cứu sách chuyên khảo (có chỉ số ISPM); nghiên cứu giáo trình (có chỉ

số ISPM); nghiên cứu luận văn, luận án; nghiên cứu các công trình khoa học trong

và ngoài nước liên quan đến đề tài luận văn; nghiên cứu các bài báo khoa học, tạp chí (có chỉ số ISSM); nghiên cứu đề tài khoa học các cấp, các báo cáo tổng hợp; nghiên cứu các số liệu thứ cấp qua báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), các trường THPT thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre; nghiên cứu sản phẩm HĐDH của các trường THPT thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre

5.2.1.3 Cách thức nghiên cứu Thu thập tài liệu liên quan tới đề tài luận văn; phân tích, đánh giá tổng quan các tài liệu Từ phân tích các tài liệu xác định cách tiếp cận nghiên cứu cho luận văn, các khái niệm công cụ của luận văn, nội dung lý luận về HĐDH của các trường THPT thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre và quản lý hoạt động này cũng như các yếu

tố ảnh hưởng tới quản lý hoạt động này, xác định các chỉ báo để xây dựng bộ công

cụ nghiên cứu của luận văn

Trang 19

5.2.2 Phương pháp điều tra bảng hỏi 5.2.3 Phương pháp phỏng vấn sâu 5.2.4 Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học

Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn sẽ được trình bày cụ thể tại chương 2

và chương 3 của luận văn

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Luận văn hệ thống hóa lý luận nghiên cứu quản lý HĐDH tại các trường THPT Trong đó gồm khái niệm, các vấn đề lí luận về HĐDH tại các trường THPT, quản lý HĐDH tại các trường THPT và các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý HĐDH tại các trường THPT Từ cách tiếp cận chức năng quản lý, đề tài cụ thể hóa những nội dung quản lí như lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá HĐDH tại các trường THPT là phù hợp với chủ thể quản lý ở trường THPT và đối tượng quản lý

là giáo viên và học sinh

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn phân tích, đánh giá thực trạng HĐDH tại các trường THPT, quản lý HĐDH tại các trường THPT, các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý HĐDH tại các trường THPT thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre Đề tài nghiên cứu, phát hiện ra những điểm yếu, hạn chế ở các nội dung quản lý này và nhận diện rõ nguyên nhân của hạn chế nhằm đề xuất các biện pháp quản lý HĐDH tại các trường THPTthành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre phù hợp và hiệu quả

Kết quả nghiên cứu của luận văn là tài liệu tham khảo bổ ích cho lãnh đạo

quản lý, giáo viên các trườngTHPT thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, phần nội dung chính của luận văn được chia làm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học tại các trường THPT Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học tại các trường THPT thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre

Chương 3: Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học tại các trường THPT thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre

Trang 20

Chương 1

CỞ SỞ LÝ LUẬNVỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

1.1 Hoạt động dạy học ở các trường trung học phổ thông

1.1.1.Khái niệm hoạt động dạy học ở các trường trung học phổ thông

1.1.1.1 Trường trung học phổ thông trong hệ thống giáo dục quốc dân Trường THPT là cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân có tư cách

pháp nhân và có con dấu riêng

Trường THPT là cấp cơ sở của hệ thống giáo dục, nơi trực tiếp giáo dục, đào tạo học sinh, nơi thực thi mọi chủ trương, đường lối, chế độ, chính sách, nội dung, phương pháp, chế độ tổ chức giáo dục Đó cũng là nơi trực tiếp diễn ra lao động dạy của thầy, lao động học của trò, hoạt động của bộ máy quản lý nhà trường

Điều 28, Luật Giáo dục ghi rõ: “Giáo dục trung học phổ thông được thực hiện trong 03 năm học, từ lớp mười đến hết lớp mười hai Học sinh vào học lớp mười phải có bằng tốt nghiệp trung học cơ sở Tuổi của học sinh vào học lớp mười là 15 tuổi và được tính theo năm”

Nhà trường trong hệ thống giáo dục quốc dân thuộc mọi loại hình đều được thành lập theo quy hoạch, kế hoạch của Nhà nước nhằm phát triển sự nghiệp giáo dục Nhà nước tạo điều kiện để trường công lập giữ vai trò nòng cốt trong hệ thống giáo dục quốc dân

Trường THPT là một loại hình đào tạo chính quy ở Việt Nam, dành cho lứa tuổi từ 15 tới 18 không kể một số trường hợp đặc biệt Nó gồm các khối lớp: lớp 10, lớp 11, lớp 12 Sau khi tốt nghiệp hệ giáo dục này, học sinh được nhận bằng Tốt nghiệp Phổ thông trung học

Trường phổ thông được lập tại các địa phương trên cả nước Người đứng đầu một ngôi trường được gọi là "Hiệu Trưởng" Trường được sự quản lý trực tiếp của

Sở Giáo dục và Đào tạo (tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương)

Nhiệm vụ và quyền hạn của trường THPT được quy định cụ thể trong Điều 3, Điều lệ trường trung học cơ sở, trường THPT và trường phổ thông có nhiều cấp

Trang 21

học, được xác định như sau:

Xây dựng chiến lược, kế hoạch phát triển nhà trường gắn với điều kiện kinh tế

- xã hội của địa phương; xác định tầm nhìn, sứ mệnh, các giá trị cốt lõi về giáo dục, văn hóa, lịch sử và truyền thống của nhà trường

Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục của nhà trường theo chương trình giáo dục phổ thông do Bộ trưởng Bộ GD&ĐT ban hành Phối hợp với gia đình học sinh, tổ chức và cá nhân trong tổ chức các hoạt động giáo dục

Tuyển sinh và tiếp nhận học sinh, quản lý học sinh theo quy định của Bộ GD&ĐT

Thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục trong phạm vi được phân công

Tổ chức cho giáo viên, nhân viên, học sinh tham gia các hoạt động xã hội Quản lý giáo viên, nhân viên theo quy định của pháp luật

Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực cho hoạt động giáo dục theo quy định của pháp luật

Quản lý, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất, trang thiết bị theo quy định của pháp luật

Thực hiện các hoạt động về bảo đảm chất lượng giáo dục, đánh giá và kiểm định chất lượng giáo dục theo quy định của Bộ GD&ĐT

Thực hiện công khai về cam kết chất lượng giáo dục, các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục và thu, chi tài chính theo quy định của pháp luật

Thực hiện dân chủ, trách nhiệm giải trình của cơ sở giáo dục trong quản lý các hoạt động giáo dục; bảo đảm việc tham gia của học sinh, gia đình và xã hội trong quản lý các hoạt động giáo dục theo quy định của pháp luật

Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo quy định của pháp luật [5] 1.1.1.2 Khái niệm hoạt động dạy học

HĐDH “là hệ thống những hành động phối hợp, tương tác giữa giáo viên và học sinh, trong đó, dưới tác động chủ đạo của giáo viên, học sinh tự giác, tích cực, chủ động lĩnh hội hệ thống tri thức khoa học, kỹ năng, kỹ xảo, phát triển năng lực nhận thức, năng lực hành động, hình thành thế giới quan khoa học và những phẩm chất của nhân cách” [7, tr.98]

Trang 22

Theo tác giả Đặng Huỳnh Mai: “Dạy học là một bộ phận của quá trình sư phạm tổng thể, là quá trình tác động qua lại giữa giáo viên và học sinh nhằm truyền thụ và lĩnh hội những tri thức khoa học, những kỹ năng, kỹ xảo hoạt động nhận thức

và thực tiễn, trên cơ sở đó phát triển năng lực tư duy và hình thành thế giới quan khoa học” [20, tr.54]

Từ các khái niệm nêu trên, trong luận văn này khái niệm HĐDH được xác định như sau: HĐDH là quá trình gồm hai hoạt động thống nhất biện chứng: hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh Hai hoạt động này luôn gắn

bó mật thiết với nhau, tác động qua lại lẫn nhau, bổ sung cho nhau Trong đó dưới

sự tổ chức, điều khiển của giáo viên, người học tự giác, tích cực tự điều khiển hoạt động học tập của mình nhằm chiếm lĩnh tri thức khoa học, hình thành kỹ năng, thái

độ, phát triển nhân cách Trong quá trình dạy học, hoạt động dạy của giáo viên có vai trò chủ đạo, hoạt động học của học sinh có vai trò tự giác, chủ động, tích cực Nếu thiếu một trong hai hoạt động trên, quá trình dạy học không diễn ra

* Hoạt động dạy của giáo viên Hoạt động dạy của giáo viênlà việc giáo viên điều khiển quá trình học sinh chiếm lĩnh, lĩnh hội tri thức hình thành và phát triển nhân cách Quá trình dạy học

có vai trò chủ đạo trong tổ chức và điều khiển hoạt động học tập của học sinh, giúp học sinh nắm kiến thức, hình thành kỹ năng, thái độ Hoạt động dạy có chức năng kép là truyền đạt thông tin dạy học và điều khiển hoạt động học

Trong dạy học, hoạt động của giáo viên phải “Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học, năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên ” [8, tr.2].Công việc của người dạy là tổ chức, điều khiển, hướng dẫn, uốn nắn những hoạt động chiếm lĩnh tri thức của học sinh

Hoạt động dạy của giáo viên gồm:

Giáo viên nghiên cứu nội dung sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, nắm vững

và lựa chọn phương pháp giảng dạy phù hợp với trình độ học sinh Trên cơ sở đó, giáo viên xây dựng phương án thích hợp nhất để dạy từng bài cụ thể cho từng lớp học

Trang 23

Trong quá trình giảng dạy trên lớp, các hoạt động của giáo viên được phối hợp nhịp nhàng với hoạt động của học sinh như củng cố kiến thức, nêu vấn đề, giảng dạy kiến thức mới, rèn luyện kỹ năng, hướng dẫn học sinh tự học

* Hoạt động học của học sinh Theo Phạm Minh Hạc: “Hoạt động học nhằm tiếp thu (lĩnh hội) những điều của hoạt động dạy truyền thụ và biến những điều tiếp thu được thành năng lực thể chất và năng lực tinh thần” [12, tr.138]

Hoạt động học là quá trình tự điều khiển thể hiện ở sự tự giác, tích cực và sáng tạo của người học dưới sự hướng dẫn của giáo viên với phương pháp phù hợp nhằm chiếm lĩnh tri thức khoa học, biến kiến thức nhân loại thành học vấn của bản thân Hoạt động học của học sinh bao gồm: học sinh phối hợp hoạt động với giáo viên trên lớp và tiếp thu kiến thức, kỹ năng mới; học sinh tự học ở nhà để mở rộng kiến thức, vận dụng kiến thức mới vào cuộc sống đồng thời ghi nhớ các kiến thức,

kỹ năng cơ bản để có thể biểu đạt lại thành lời nói, chữ viết cho giáo viên và người khác hiểu được

Hoạt động học là quá trình học sinh biến kinh nghiệm xã hội lịch sử loài người thành kiến thức, kinh nghiệm bản thân, từ đó hình thành và phát triển nhân cách

1.1.2.Đặc điểm hoạt động dạy học ở các trường trung học phổ thông

1.1.2.1 Hoạt động dạy của giáo viên Hoạt động dạy của giáo viên trong nhà trường THPT được thực hiện thông qua những nội dung cụ thể sau đây:

* Việc thực hiện mục tiêu, chương trình, kế hoạch dạy học Chương trình giáo dục THPT giúp học sinh tiếp tục phát triển những phẩm chất, năng lực cần thiết đối với người lao động, ý thức và nhân cách công dân, khả năng tự học và ý thức học tập suốt đời, khả năng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân để tiếp tục học lên, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động, khả năng thích ứng với những đổi thay trong bối cảnh toàn cầu hoá và cách mạng công nghiệp mới

Chương trình giáo dục THPT bao gồm chương trình tổng thể (khung chương trình), các chương trình môn học và hoạt động giáo dục Chương trình giáo dục

Trang 24

THPT được xây dựng trên cơ sở quan điểm của Đảng, Nhà nước về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo

Chương trình dạy học là pháp lệnh của Nhà nước do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, là căn cứ pháp lý để cơ quan quản lý giáo dục tiến hành chỉ đạo, kiểm tra, giám sát hoạt động giảng dạy trong nhà trường Chương trình dạy học quy định nội dung, phương pháp, hình thức dạy học và thời gian dạy học từng môn

Kế hoạch thời gian thực học trong một năm học tương đương 35 tuần Các trường THPT có thể tổ chức dạy học 1 buổi/ngày hoặc 2 buổi/ngày và phải thực hiện nội dung giáo dục bắt buộc chung thống nhất đối với tất cả cơ sở giáo dục trong cả nước

Trên cơ sở yêu cầu của từng bộ môn học, căn cứ vào hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học của các cấp quản lý, hướng dẫn giảng dạy bộ môn, định mức chỉ tiêu được giao, tình hình điều tra chất lượng học sinh, các điều kiện đảm bảo cho việc dạy họcvà tình hình thực tế của nhà trường, mỗi giáo viên phải đề ra kế hoạch giảng dạy phù hợp, trong đó xác định mục tiêu, chỉ tiêu phấn đấu về các mặt hoạt động,đề ra các biện pháp để đạt được các mục tiêu đó

Để hoạt động dạy của giáo viên đảm bảo được chất lượng, mỗi giáo viên cần thực hiện tốt kế hoạch đã đề ra; cần thảo luận, bàn bạc trong tổ chuyên môn về những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn giảng dạy để kịp thời điều chỉnh

* Việc soạn bài chuẩn bị lên lớp Việc soạn bài chuẩn bị lên lớp là điều kiện cần thiết và bắt buộc đối với giáo viên Khi soạn bài, giáo viên cần nghiên cứu kỹ nội dung chương trình, mục đích yêu cầu, phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức trong từng tiết học, bài học sao cho phù hợp với từng đối tượng học sinh Qua mỗi tiết dạy, giáo viên tự đánh giá rút kinh nghiệm về phương pháp dạy để cải tiến việc soạn bài theo hướng đổi mới phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo, gây hứng thú cho học sinh Dạy học vừa có tính khoa học vừa có tính nghệ thuật, đòi hỏi giáo viên luôn luôn sáng tạo trong hoạt động giảng dạy và được thể hiện qua việc soạn bài chuẩn bị lên lớp Việc soạn bài và chuẩn bị bài chu đáo, cẩn thận, dự đoán được những tình huống xảy ra trong từng tiết học để có những phương pháp giảng dạy phù hợp với từng

Trang 25

đối tượng học sinh là công việc rất quan trọng, đem lại thành công cho tiết học

* Việc lên lớp của giáo viên Lên lớp là khâu quan trọng có vai trò quyết định đối với chất lượng dạy học Mỗi giờ lên lớp, giáo viên vừa phải thực hiện toàn bộ kế hoạch bài giảng đã được thiết kế, vừa phải giải quyết các tình huống xảy ra trong giờ học một cách linh hoạt, sáng tạo nhằm phát huy tính chủ động, tích cực của học sinh Thành công của mỗi tiết dạy được thể hiện qua nghệ thuật sư phạm, phong cách giảng dạy của giáo viên; hay nói cách khác, giờ lên lớp được thể hiện bởi trình độ chuyên môn, năng lực sư phạm, kinh nghiệm tổ chức, điều khiển hướng dẫn, sử dụng phương tiện, đồ dùng dạy học của giáo viên

* Hoạt động kiểm tra, đánh giá của giáo viên Hoạt động kiểm tra, đánh giá của giáo viên đối với kết quả học tập của học sinh làthực hiện nghiêm túc quy chế chuyên môn thông qua điểm số, nhận xét, đánh giá chất lượng học tập của học sinh; thực hiện đổi mới kiểm tra, đánh giá theo chuẩn kiến thức, kỹ năng theo các cấp độ: biết - hiểu - vận dụng; thực hiện các loại bài kiểm tra theo chương trình, kế hoạch dạy học; ra đề kiểm tra, đề thi; chấm, chữa bài cho học sinh và thực hiện các văn bản hướng dẫn về đánh giá xếp loại học sinh theo đúng quy chế quy định Vì vậy, tổ chức kiểm tra nghiêm túc và đánh giá đúng thực chất, khách quan, công bằng giữ vai trò quan trọng trong HĐDH

Qua kiểm tra, đánh giá giúp giáo viên phát hiện thực trạng kết quả học tập của học sinh cũng như những nguyên nhân cơ bản dẫn đến thực trạng kết quả đó, là cơ

sở để giáo viên điều chỉnh, hoàn thiện HĐDH của mình và đưa ra những tư vấn giúp học sinh tự điều chỉnh phương pháp học tập phù hợp để đạt kết quả tốt nhất; giúp Hiệu trưởng đánh giá được chất lượng HĐDH của nhà trường, trên cơ sở đó có những chủ trương, biện pháp chỉ đạo, điều chỉnh quá trình dạy học

* Hoạt động tổ chuyên môn Theo quy định tại Khoản 2, Điều 16, Điều lệ trường trung học cơ sở, trường THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học, tổ chuyên môn có các nhiệm vụ sau:

Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng dẫn xây dựng và quản lý

kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch dạy học, phân phối chương trình và các

Trang 26

hoạt động giáo dục khác của nhà trường

Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ; tham gia đánh giá, xếp loại các thành viên của tổ theo quy định của chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học và các quy định khác hiện hành

Giới thiệu tổ trưởng, tổ phó

Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên

Tổ chuyên môn sinh hoạt hai tuần một lần và có thể họp đột xuất theo yêu cầu công việc hay khi Hiệu trưởng yêu cầu

Tổ chuyên môn có vai trò quan trọng trong việc xây dựng chương trình, kế hoạch hoạt động của tổ; quản lý hoạt động của các thành viên trong tổ; động viên, giúp đỡ nhau dạy tốt, tham gia dự giờ, trao đổi, góp ý rút kinh nghiệm trong giảng dạy, đổi mới phương pháp giáo dục, nghiên cứu khoa học để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên

Giáo viên tham gia sinh hoạt tổ chuyên môn thực hiện bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, kiểm tra, đánh giá chất lượng, hiệu quả giảng dạy, giáo dục và quản lý sử dụng đồ dụng dạy học của các thành viên trong tổ theo kế hoạch của nhà trường; tham gia đánh giá, xếp loại giáo viên theo quy định Chuẩn nghề nghiệp giáo viên THPT

Hoạt động tổ chuyên môn có nhiệm vụ xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần, tháng, năm học nhằm thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và các hoạt động giáo dục khác; sinh hoạt tổ chuyên môn được tiến hành hai tuần một lần thông thường tập trung vào hai phần: phần có tính chất hành chính và phần nội dung chuyên môn, là hoạt động không thể thiếu trong HĐDH

* Thực hiện hồ sơ chuyên môn của giáo viên

Hồ sơ chuyên môn của giáo viên gồm: kế hoạch bài dạy (giáo án), kế hoạch giảng dạy bộ môn; sách giáo khoa, sách hướng dẫn giảng dạy, chương trình và phân phối chương trình bộ môn; các loại sổ: sổ theo dõi đánh giá kết quả học tập của học sinh (sổ điểm), sổ báo giảng, sổ dự giờ, sổ chủ nhiệm lớp (nếu là giáo viên chủ nhiệm lớp); các loại hồ sơ khác theo quy định của nhà trường, Sở GD&ĐT

Trang 27

1.1.2.2 Hoạt động học của học sinh Hoạt động học của học sinh trong nhà trường THPT được thực hiện thông qua

những nội dung cụ thể sau đây:

* Hoạt động học trên lớp của học sinh Hoạt động học trên lớp của học sinh gồm: việc chuẩn bị đầy đủ đồ dùng, dụng

cụ học tập, phương pháp học tập, ý thức, động cơ đúng đắn trong học tập;tinh thần, thái độ của học sinh tham gia vào bài giảng của giáo viên: thảo luận, phát biểu ý kiến xây dựng bài học, tham gia giải quyết các tình huống trong học tập trên lớp; trung thực trong học tập và kiểm tra

Học tập là một quá trình nhận thức, khi học sinh có nhu cầu hiểu biết sẽ có động cơ học tập tốt; hoạt động học trên lớp của học sinh có hiệu quả góp phần nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường

* Hoạt động tự học của học sinh Theo Giáo sư Vũ Văn Tảo: “Học, cốt là tự học, là quá trình phát triển nội tại, trong đó chủ thể tự thể hiện và biến đổi mình, tự làm phong phú giá trị con người mình bằng cách thu thập, xử lý và điều chỉnh thông tin từ môi trường sống xung quanh mình” [26] Tự học là một quá trình người học tự chiếm lĩnh tri thức bằng chính sự rèn luyện, phấn đấu của bản thân mình, hướng tới những mục tiêu nhất định

HĐDH trước đây theo lối truyền thụ kiến thức một chiều, phương pháp dạy học ngày nay là dạy học sinh cách học, đặc biệt dạy học chuyển sang hoạt động tự học, học sinh có ý thức tự học, tự nghiên cứu tài liệu ở nhà hay qua các phương tiện khác Bản chất của hoạt động tự học là tự mình suy nghĩ, sử dụng các năng lực trí tuệ và phẩm chất tâm lý để chiếm lĩnh các tri thức khoa học Việc hình thành ở học sinh năng lực tự học là mục tiêu cơ bản của quá trình dạy học

* Các biện pháp học của học sinh Học sinh học chính khóa ở trường dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh

tự học, tham gia học nhóm, học phụ đạo Tự học là hoạt động tự giác, có mục đích của cá nhân, tự mình tìm tòi suy nghĩ, sử dụng các năng lực trí tuệ để hoàn thành bài tập, thực hiện bài thực hành, chuẩn bị bài mới

Trang 28

Học tập theo nhóm là sự tác động trực tiếp giữa học sinh với nhau, phối hợp cùng hoạt động, trao đổi thảo luận, tranh luận với nhau về những vấn đề nhất định của nội dung tài liệu học tập dưới sự hướng dẫn của giáo viên Học tập theo nhóm

có sự kết hợp tính tập thể và cá nhân rất cao

Học sinh học phụ đạo được tổ chức dạy học bằng sự giúp đỡ trực tiếp của giáo viên đối với từng học sinh Phụ đạo thường được tiến hành với hai loại đối tượng: học sinh yếu kém và học sinh giỏi

Học chính khóa, giáo viên trực tiếp tổ chức hoạt động học và có ảnh hưởng đến các biện pháp học khác của học sinh Trong học chính khóa có tự học, học theo nhóm và học phụ đạo Các biện pháp học này tác động qua lại và hỗ trợ nhau cùng hướng đến đạt chất lượng học tập

Học sinh có phương pháp học tập tốt sẽ giúp phát triển năng lực tư duy hiệu quả Một số phương pháp học tập cơ bản như: cách xác định mục tiêu và kế hoạch học tập, cách luyện tập các kỹ năng thực hành và học kiến thức, cách sử dụng tài liệu học tập và học liệu điện tử, cách thức tham gia tích cực và chủ động vào các hoạt động học tập tương tác, tự đánh giá và điều chỉnh hoạt động, kế hoạch học tập của bản thân

Học sinh lựa chọn các phương pháp học tập phù hợp với năng lực, đặc điểm

và điều kiện học tập của cá nhân Các phương pháp học tập phù hợp giúp học sinh học tập tích cực và có hiệu quả, trở thành những người có khả năng tự học một cách độc lập trong tương lai

1.1.2.3 Cơ sở vật chất phục vụ hoạt động dạy học Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 của Bộ GD&ĐT về việc ban hành Chương trình giáo dục phổ thông quy định cơ sở vật chất phục vụ HĐDH gồm:

- Đảm bảo các điều kiện tối thiểu về sách giáo khoa, cơ sở hạ tầng và trang thiết bị theo quy định của Bộ GD&ĐT

- Những trường có điều kiện cần nối mạng Internet, trang bị máy tính, màn hình và đầu chiếu, phần mềm dạy học tiếng Anh; khuyến khích sử dụng thiết bị công nghệ thông tin hỗ trợ việc dạy học tiếng Anh

Trang 29

- Số lượng học sinh cho một lớp học không vượt quá quy định của Bộ GD&ĐT

Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học là điều kiện quan trọng không thể thiếu trong quá trình dạy học, tác động tích cực đến việc nâng cao chất lượng dạy học; là phương tiện lao động sư phạm của giáo viên và là phương tiện điều khiển hoạt động nhận thức, học tập của học sinh Nhờ thiết bị dạy học giúp học sinh dễ hiểu bài, tiếp thu kiến thức nhanh hơn Cơ sở vật chất, thiết bị hỗ trợ HĐDH được trang bị tốt tạo điều kiện cho hoạt động giảng dạy đạt hiệu quả.Do vậy, trong HĐDH cần tạo thói quen sử dụng thường xuyên các trang thiết bị hỗ trợ dạy học, đồng thời có kế hoạch bảo quản, xây dựng, cải tạo, sửa chữa, mua sắm bổ sung kịp thời trang thiết bị phục

Theo tác giả Vũ Dũng và Nguyễn Thị Mai Lan cho rằng: “Quản lý là sự tác động có định hướng, có mục đích, có kế hoạch và có hệ thống thông tin của chủ thể đến khách thể của nó”[9, tr.52-53]

Theo tác giả Trần Kiểm cho rằng: “Quản lý là những hoạch định của chủ thể quản lý trong việc huy động, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối

ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất” [18, tr.74]

Tác giả Nguyễn Hữu Hải đã rút ra khái niệm quản lý: "Quản lý là sự tác động

có tổ chức, có đích hướng của chủ thể lên đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu dự kiến" [14]

Theo Đặng Quốc Bảo: “Quản lý là quá trình gây tác động của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt mục tiêu chung” [2, tr.16]

Tác giả Hà Mạnh Hùng xác định: “Quản lý là tập hợp các hoạt động lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra các quá trình tự nhiên, xã hội, khoa học,

Trang 30

kỷthuật và công nghệ để chúng phát triển hợp quy luật, các nguồn lực (hiện hữu và tiềm năng) vật chất và tinh thần, hệ thống tổ chức và các thành viên thuộc hệ thống, các hoạt động để đạt được các mục tiêu đã định”[16].

Tác giả Nguyễn Lộc (2010) “Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, kiểm tra công việc của các thành viên trong tổ chức và sử dụng mọi nguồn lực sẵn có để đạt những mục tiêu của tổ chức” [19]

Khái quát ý kiến của nhiều tác giả khác nhau, có thể xác định: Quản lý là một

hệ thống gồm hai yếu tố: chủ thể quản lý và khách thể quản lý, hai yếu tố này có mối quan hệ, tác động qua lại lẫn nhau Chủ thể quản lý là người tạo ra các hoạt động, còn khách thể quản lý là người chịu sự quản lý của chủ thể quản lý Như vậy, quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý một cách có định hướng bằng kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra nhằm thực hiện các mục tiêu

đề ra

1.2.1.2 Chức năng của quản lý Quản lý có 4 chức năng cơ bản:

Chức năng lập kế hoạch là một trong những chức năng cơ bản nhất của quản

lý, lập kế hoạch là dự kiến mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện, trình tự, thời gian tiến hành các hoạt động; sử dụng các nguồn lực để triển khai các hoạt động nhằm đạt được các mục tiêu đề ra Nói cách khác, lập kế hoạch là dự kiến những vấn đề, những ý tưởng của chủ thể quản lý để đạt được mục đích và đi đến mục tiêu

Chức năng tổ chức là việc sắp xếp, phân phối các nguồn lực (nhân lực, các nguồn lực khác), thực hiện phân công lao động, giao nhiệm vụ, trách nhiệm, quyền hạncho các nhân sự trong tổ chức, nhằm làm cho tổ chức vận hành theo kế hoạch, đạt được mục tiêu đặt ra

Chức năng chỉ đạo thực hiện làquá trình tác động gây ảnh hưởng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý; chủ thể quản lý định ra các chủ trương, nguyên tắc hoạt động và vận hành các hoạt động của tổ chức bằng mệnh lệnh, thông báo, yêu cầu thực hiện các nhiệm vụ Chủ thể quản lý luôn đặt tất cả mọi hoạt động của tổ chức trong tầm quan sát và ứng xử kịp thời sao cho người bị quản lý luôn luôn phát

Trang 31

huy tính tự giác và tính kỷ luật Nói cách khác, chỉ đạo thực hiện là phương thức tác động của chủ thể quản lý nhằm điều hành tổ chức vận hành đúng theo kế hoạch, thực hiện được mục tiêu quản lý

Chức năng kiểm tra, đánh giá là chức năng quan trọng của quản lý Qua kiểm tra, đánh giá sẽthu thập thông tin phản hồi, đánh giá được kết quả công việc, khẳng định những ưu điểm, phát hiện ra những sai sót để điều chỉnh kịp thời; rút ra các kinh nghiệm, tránh lặp lại những sai lầm để đảm bảo các hoạt động đi đúng hướng

và thực hiện được các mục tiêu quản lý đề ra

Tóm lại, quản lý cũng có 4 chức năng cơ bản: chức năng lập kế hoạch, chức năng tổ chức, chức năng chỉ đạo thực hiện và chức năng kiểm tra, đánh giá Có thể khái quát mối quan hệ giữa chức năng quản lý và vai trò thông tin trong chu trình quản lý bằng sơ đồ như sau:

Sơ đồ 1.1 Mối quan hệ của các chức năng trong chu trình quản lý

1.2.2 Quản lý hoạt động dạy học tại trường trung học phổ thông

1.2.2.1 Khái niệm HĐDH bao gồm hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh, hai hoạt động này luôn gắn bó tác động qua lại lẫn nhau Hoạt động dạy của giáo viên gồm: việc thực hiện mục tiêu, chương trình; việc soạn bài chuẩn bị lên lớp; việc lên lớp của giáo viên; quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá của giáo viên; hoạt động tổ chuyên môn; việc thực hiện hồ sơ chuyên môn của giáo viên Hoạt động học của học sinh gồm: hoạt động học trên lớp của học sinh; hoạt động tự học của

Kế hoạch

Tổ chức Chỉđạo Thông tin quyết định quản lý

Đánh giá

Trang 32

học sinh; các biện pháp học của học sinh Ngoài ra, trong hoạt động dạy học còn có các điều kiện về cơ sở vật chất phục vụ HĐDH

Quản lý HĐDH là quản lý quá trình dạy và học vận hành một cách có kế hoạch, tổ chức và được chỉ đạo, kiểm tra, giám sát thường xuyên nhằm từng bước thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ dạy học đã đề ra Giáo viênsử dụng phương pháp, phương tiện dạy họcphù hợptổ chức, truyền đạt hệ thống những tri thức khoa học

mà loài người đã tích lũy được; học sinh tự tổ chức, tự điều khiển, tự giác, tích cực, chủ động, chiếm lĩnh một cách sáng tạo các kiến thức do giáo viên truyền thụ 1.2.2.2 Nội dung quản lý hoạt động dạy học tại các trường trung học phổ thông

Theo cách tiếp cận chức năng quản lý, tiếp cận theo nội dung của HĐDH, nội dung quản lý HĐDH tại các trường THPT gồm: lập kế hoạch HĐDH; tổ chức

HĐDH; chỉ đạo HĐDH; kiểm tra, đánh giá HĐDH

* Lập kế hoạch HĐDH tại các trường THPT Lập kế hoạch HĐDH ở trường THPT là quá trình xây dựng mục tiêu, nội dung, phương pháp, trình tự thời gian tiến hành HĐDH; chuẩn bị các nguồn lực (con người, tài chính, cơ sở vật chất ) để triển khai HĐDH một cách khoa học Đồng thời theo dõi tiến trình thực hiện kế hoạch, dự kiến kết quả, dự kiến những phát sinh và phương án điều chỉnh; rút ra những vấn đề còn hạn chế, xác định các vấn đề ưu tiên cần tập trung giải quyết trong kế hoạch HĐDH nhằm đạt kết quả cao nhất theo mục tiêu của nhà trường đề ra

Kế hoạch dạy học là sự cụ thể hóa chương trình dạy học, quy định về trình tự nội dung môn học, cụ thể tới từng chương và kế hoạch thực hiện từng nội dung đó Đây là căn cứ để giáo viên tiến hành tổ chức HĐDH Kế hoạch dạy học quy định nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức giảng dạy, thời lượng dạy học từng môn Đây là yêu cầu bắt buộc đối với mỗi giáo viên, giáo viên dựa vào chương trình dạy học, kế hoạch dạy học để thực thi HĐDH Vì vậy, muốn đảm bảo được tiến độ thực hiện chương trình có hiệu quả, trước hết cần quản lý tốt việc lập kế hoạch của giáo viên Việc lập kế hoạch dạy học tiến hành ngay từ đầu năm học và được Hiệu trưởng nhà trường ký duyệt Sau khi kế hoạch được phê duyệt, các tổ trưởng chuyên

Trang 33

môn cần giám sát việc thực thi kế hoạch, kiểm tra mức độ hoàn thành và kết quả đạt được, từ đó có những biện pháp bổ sung điều chỉnh kịp thời cho năm học sau Hiệu trưởng là người hướng dẫn giáo viên qui trình xây dựng kế hoạch, giúp giáo viên biết xác định mục tiêu đúng đắn và tìm ra các biện pháp để thực hiện mục tiêu đó

Nội dung yêu cầu kế hoạch đối với cá nhân:

- Căn cứ làm cơ sở để xây dựng kế hoạch: các chỉ thị, hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học, hướng dẫn giảng dạy bộ môn, định mức chỉ tiêu được giao, kết quả điều tra chất lượng học sinh, điều kiện cơ sở vật chất đảm bảo cho việc dạy và học

- Xác định mục tiêu, chỉ tiêu phấn đấu của các mặt hoạt động; đề ra biện pháp

để đạt được các mục tiêu đó; điều kiện để đảm bảo thực hiện kế hoạch như: sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, trang thiết bị dạy học bộ môn, kinh phí dành cho các hoạt động, kế hoạch cụ thể từng chương, bài, tháng, tuần

Nội dung kế hoạch đối với tổ chuyên môn: Hiệu trưởng chỉ đạo tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch chung của tổ

- Căn cứ làm cơ sở để xây dựng kế hoạch: các chỉ thị, hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học, kế hoạch của nhà trường, đặc điểm tình hình của nhà trường, những thuận lợi, khó khăn của nhà trường, tổ bộ môn

- Xác định mục tiêu, chỉ tiêu phấn đấu của các mặt hoạt động; đề ra các biện pháp để đạt được các mục tiêu đó; điều kiện để đảm bảo thực hiện kế hoạch như: sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, trang thiết bị dạy học bộ môn, kinh phí dành cho các hoạt động, kế hoạch cụ thể từng chương, bài, tháng, tuần

Nội dung kế hoạch đối với tổ chuyên môn: Hiệu trưởng chỉ đạo tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch chung của tổ

- Căn cứ làm cơ sở để xây dựng kế hoạch: các chỉ thị, hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học, kế hoạch của nhà trường, đặc điểm tình hình của nhà trường, những thuận lợi, khó khăn của nhà trường, tổ bộ môn

- Lập kế hoạch công tác từng tháng, học kỳ và cả năm Xác định phương hướng nhiệm vụ, mục tiêu, chỉ tiêu phấn đấu Nêu các biện pháp thực hiện và điều kiện thực hiện như: cơ sở vật chất, sự phối hợp của các lực lượng giáo dục trong và

Trang 34

ngoài nhà trường, sự quan tâm chỉ đạo của lãnh đạo nhà trường và lãnh đạo các cấp trong việc thực hiện đổi mới HĐDH

Để HĐDH đảm bảo chất lượng thì mỗi cá nhân và tổ chuyên môn cần thực hiện tốt kế hoạch đã đề ra, đồng thời cán bộ quản lý nhà trường cần theo dõi, kiểm tra đôn đốc, tạo điều kiện thuận lợi để giáo viên và tổ chuyên môn thực hiện đạt mục tiêu đã đề ra trong kế hoạch Bên cạnh đó, Hiệu trưởng cần xem xét, phân tích, đánh giá việc thực hiện kế hoạch so với tình hình thực tế đang diễn ra trong nhà trường, chỉ đạo điều chỉnh kịp thời nhằm thực hiện tối ưu nhất các kế hoạch đề ra Lập kế hoạch HĐDH là chức năng cơ bản nhất trong các chức năng quản lý của chủ thể quản lý HĐDH ở trường THPT Đây là chức năng có ý nghĩa quyết định đến chất lượng dạy học tại trường THPT

* Tổ chức HĐDH tại các trường THPT HĐDH tại các trường THPT gồm hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh Vì vậy, tổ chức HĐDH tại các trường THPT là tổ chức hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh, hai hoạt động này có mối quan hệ biện chứng, gắn bó mật thiết với nhau

- Phân công giảng dạy cho giáo viên Phân công giảng dạy cho giáo viên là công việc rất quan trọng trong công tác quản

lý của Hiệu trưởng, đồng thời quyết định chất lượng dạy học, giáo dục của nhà trường Phân công giảng dạy là sắp xếp lớp dạy và bố trí thời gian lên lớp cho giáo viên sao cho phù hợp với năng lực, sở trường của họ Muốn làm tốt việc này đòi hỏi Hiệu trưởng phải hiểu rõ thực trạng chất lượng đội ngũ giáo viên của nhà trường như: điểm mạnh, điểm yếu, hoàn cảnh sống, tâm tư nguyện vọng của giáo viên… Hiệu trưởng phải thật sự công tâm, khách quan, không thiên vị; tuyệt đối không để lợi ích của bất kỳ một cá nhân nào tác động ảnh hưởng đến việc phân công giảng dạy Điều này sẽ khích lệ, động viên giáo viên phát huy tốt khả năng và tinh thần trách nhiệm trong công việc được giao

Việc phân công giảng dạy cho giáo viên phải được tiến hành trên cơ sở lấy ý kiến đề xuất của Tổ trưởng chuyên môn, Phó Hiệu trưởng chuyên môn và Hiệu trưởng xem xét, quyết định Quyết định phân công giáo viên phải được thông báo

Trang 35

công khai trong nhà trường trước khi bước vào năm học mới để giáo viên chủ động xây dựng kế hoạch, chuẩn bị tài liệu cho công tác giảng dạy

Phân công giảng dạy hợp lý, khoa học nhằm phát huy năng lực, sở trường của giáo viên, đây là yếu tố then chốt quyết định chất lượng dạy học

Theo tài liệu dự án SREM: “phân công giảng dạy phải xuất phát từ yêu cầu của việc giảng dạy và quyền lợi học tập của toàn thể học sinh Phân công giáo viên trước hết phải vì sự tiến bộ của tập thể sư phạm, tạo điều kiện người giỏi kèm người chưa có kinh nghiệm, người còn yếu nghề, đồng thời chú ý đúng mức đến khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh” [24, tr.166]

Quản lý việc phân công giảng dạy cho giáo viên là xem xét phân công hợp lý, đúng năng lực, sở trường và hoàn cảnh của giáo viên; sau một thời gian thực hiện

sự phân công nếu còn gặp khó khăn thì có thể điều chỉnh lại cho phù hợp

Chất lượng dạy học không chỉ phụ thuộc vào năng lực của giáo viên, học sinh,

cơ sở vật chất, thiết bị dạy học mà còn phụ thuộc rất nhiều vào sự phân công giảng dạy và bố trí công việc phù hợp cho giáo viên của Hiệu trưởng

- Tổ chức hoạt động dạy của giáo viên + Tổ chức thiết kế bài dạy: mỗi bài dạy phải được giáo viên thiết kế đảm bảo mục tiêu bài học, sử dụng phương pháp phù hợp với từng đối tượng học sinh giúp học sinh học tập tích cực, lĩnh hội kiến thức nhanh nhất và vận dụng giải quyết được các tình huống

+ Tổ chức đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học sao cho phát huy được tích tích cực, chủ động của học sinh trong học tập và tham gia các hoạt động của lớp học

+ Tổ chức đổi mới hình thức và phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh theo chuẩn kiến thức, kỹ năng theo các mức độ biết, hiểu, vận dụng

- Tổ chức hoạt động học của học sinh + Tổ chức đổi mới phương pháp học tập của học sinh Trước giờ lên lớp học sinh chuẩn bị bài trước ở nhà, chuẩn bị những câu hỏi liên quan đến bài học hôm nay Trong giờ học, học sinh không chỉ ghi chép những

Trang 36

lời thầy cô giảng mà còn phải lắng nghe, suy nghĩ và hiểu được nội dung cốt lõi bài học mà thầy cô truyền thụ

Sau giờ học trên lớp, học sinh còn tự học ở nhà, thời gian học ở nhà là thời gian học sinh tự ôn tập bài học, tự nghiên cứu, tự đọc tài liệu, củng cố kiến thức để hiểu sâu hơn những nội dung đã học trên lớp Việc tái hiện lại bài giảng của giáo viên trên lớp và biến thành kiến thức của mình đã hình thành kỹ năng tự học

+ Tổ chức đổi mới hình thức học tập của học sinh

Đa dạng hóa các hình thức học tập: học trên lớp, học nhóm, tự học, nghiên cứu khoa học; ứng dụng công nghệ thông tin như học trực tuyến, trường học kết nối

Sự kết hợp đa dạng các hình thức học tập này có sự kết hợp giữa làm việc cá nhân với làm việc tập thể, cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm, hợp tác để thực hiện nhiệm vụ học tập, đồng thời tạo cơ hội giao lưu học hỏi, giúp đỡ nhau trong học tập Từ đó hình thành các kỹ năng giao tiếp, tương tác, kỹ năng tạo môi trường học tập

* Chỉ đạo thực hiện HĐDH tại các trường THPT Chỉ đạo HĐDH tại các trường THPT là việc chủ thể quản lý nhà trường đưa ra mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức và các điều kiện, phương tiện,

cơ sở vật chất để tổ chức HĐDH; đồng thời huy động mọi lực lượng tham gia nhằm hoàn thành nhiệm vụ và đạt mục tiêu dạy học đã đề ra

- Chỉ đạo thực hiện mục tiêu, nguyên tắc HĐDH ở các trường THPT

Khoản 4, Điều 29, Luật Giáo dục 2019: “Mục tiêu của giáo dục trung học phổ thông nhằm trang bị kiến thức công dân; bảo đảm cho học sinh củng cố, phát triển kết quả của giáo dục trung học cơ sở, hoàn thiện học vấn phổ thông và có hiểu biết thông thường về kỹ thuật, hướng nghiệp; có điều kiện phát huy năng lực cá nhân để lựa chọn hướng phát triển, tiếp tục học chương trình giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp hoặc tham gia lao động, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [23]

Thực hiện mục tiêu, nguyên tắc HĐDH chính là thực hiện tốt việc tổ chức HĐDH để cuối cùng làm cho học sinh tự giác, tích cực, tự lực chiếm lĩnh được tri thức khoa học, phát triển năng lực, hình thành kỹ năng, thái độ Do vậy, cần thống nhất nhận thức HĐDH là nhiệm vụ quan trọng thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện cho học sinh tại trường THPT

Trang 37

- Chỉ đạo thực hiện nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức HĐDH ở các trường THPT

Chỉ đạo thực hiện nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức HĐDH bao gồm: + Chỉ đạo các chủ thể dạy học nắm vững nội dung, phương pháp, hình thức dạy học đặc trưng phù hợp từng bộ môn, từng khối lớp

+ Chỉ đạo thực hiện HĐDH thông qua các hình thức học trên lớp, học nhóm,

tự học, học phụ đạo, nghiên cứu khoa học một cách hợp lý

+ Chỉ đạo xây dựng kế hoạch dự giờ, thao giảng rút kinh nghiệm

HĐDH cần coi trọng tất cả các môn học và thực hiện theo phân phối chương trình, không cắt xén nội dung chuơng trình dưới bất kỳ hình thức nào

- Chỉ đạo thực hiện các điều kiện, phương tiện, cơ sở vật chất tổ chức HĐDH

ở các trường THPT Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 của Bộ GD&ĐTvề việc ban hành Chương trình giáo dục phổ thông quy định cơ sở vật chất phục vụ HĐDHgồm:

+ Đảm bảo các điều kiện tối thiểu về sách giáo khoa, cơ sở hạ tầng và trang thiết bị theo quy định của Bộ GD&ĐT

+ Những trường có điều kiện cần nối mạng Internet, trang bị máy tính, màn hình và đầu chiếu, phần mềm dạy học tiếng Anh; khuyến khích sử dụng thiết bị công nghệ thông tin hỗ trợ việc dạy học tiếng Anh

+ Số lượng học sinh cho một lớp học không vượt quá quy định của Bộ GD&ĐT

Ngoài ra, chuẩn bị đầy đủ sách giáo khoa, tài liệu tham khảo phục vụ HĐDH Trang bị hệ thống phòng học, phòng thực hành bộ môn, thiết bị, thư viện, sân chơi, bãi tập đảm bảo các yêu cầu về vệ sinh học đường

Bên cạnh đó, mạng lưới trường lớp phát triển thuận lợi; cơ sở vật chất xây mới theo hướng đạt chuẩn quốc gia, trang thiết bị dạy học hiện đại, thiết bị kỹ thuật hỗ trợ trong quản lý đầy đủ là điều kiện để Hiệu trưởng phát huy được năng lực quản

lý trong thực tiễn; thông tin liên lạc phát triển đáp ứng nhu cầu dạy của giáo viên và học của học sinh, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục trong thời kỳ hội nhập

Trang 38

Các điều kiện, phương tiện, cơ sở vật chất được trang bị tốt góp phần nâng cao chất lượng HĐDH tại các trường THPT

* Kiểm tra, đánh giá HĐDH tại các trường THPT Trong hoạt động quản lý, kiểm tra, đánh giá vừa là biện pháp vừa là một trong bốn chức năng quản lý Muốn có quyết định quản lý đúng đắn thì phải kiểm tra, đánh giá; không có kiểm tra, đánh giá thì không có quản lý

Kiểm tra, đánh giá HĐDH để biết được thực trạng của HĐDH, từ đó xây dựng

kế hoạch HĐDH phù hợp với mục tiêu, chương trình và điều kiện cơ sở vật chật tại địa phương Ngoài ra, đánh giá HĐDH chính xác là cơ sở để Hiệu trưởng điều chỉnh phương pháp quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra

- Lập kế hoạch kiểm tra, đánh giá việc thực hiện HĐDH ở các trường THPT

Kế hoạch kiểm tra, đánh giá cần phải xác định rõ mục đích, yêu cầu kiểm tra; nội dung kiểm tra, đánh giá; phương pháp kiểm tra, đánh giá; lực lượng kiểm tra, đánh giá Do đó, phải nắm được mục đích của HĐDH và việc kiểm tra, đánh giá phải thực hiện đầy đủ, nghiêm túc các văn bản hướng dẫn về đánh giá, xếp loại học sinh

- Xây dựng được các tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá cụ thể, rõ ràng; kiểm tra, đánh giá phù hợp với mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học Muốn kiểm tra, đánh giá được khách quan cần xây dựng bộ tiêu chí cụ thể phản ánh được tất cả nội dung kiểm tra, đánh giá HĐDH; có các bậc thang điểm cho mỗi loại thông số để giáo viên và học sinh có thể tự kiểm tra, đánh giá

- Lựa chọn phương pháp, hình thức đánh giá phù hợp cho từng nội dung, đối tượng dạy học; có thể kết hợp nhiều phương pháp như: quan sát, nghiên cứu sản phẩm HĐDH, tự đánh giá Kết hợp chặt chẽ giữa đánh giá thường xuyên và đánh giá cuối kỳ, cuối năm học

Đánh giá là một khâu, công cụ quan trọng trong quá trình dạy học; có chức năng điều chỉnh quá trình dạy và học; là động lực để đổi mới phương pháp dạy học Việc kiểm tra, đánh giá phải chuyển biến mạnh theo hướng phát triển tính tích cực, sáng tạo của học sinh; khuyến khích học sinh vận dụng các kiến thức, kĩ năng đã học vào những tình huống thực tiễn Kiểm tra, đánh giá là một quá trình, đánh giá từng nội dung, từng bài học, từng hoạt động giáo dụcvà đánh giá toàn diện theo mục

Trang 39

tiêu giáo dục

Kiểm tra, đánh giá không chỉ ở thời điểm cuối học kì, cuối năm học, mà thực hiện trong cả quá trình học tập của học sinh Kiểm tra, đánh giá là một thành tố không thể thiếu trong HĐDH Muốn quản lý HĐDH, Hiệu trưởng phải kiểm tra hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh Không kiểm tra hoặc không kiểm tra đến nơi đến chốn thì sẽ không điều khiển được HĐDH đúng với mục tiêu, yêu cầu đề ra

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học tại các trường trung học phổ thông

1.3.1 Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về đổi mới hoạt động dạy học

Đổi mới HĐDH là chủ trương của Đảng, Nhà nước và của ngành nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu đổi mới của đất nước Do vậy, cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh nhận thức sâu sắc được tầm quan trọng của đổi mới HĐDH là rất cần thiết, giúp cán bộ quản lý nâng cao công tác quản lý HĐDH, giáo viên không ngừng nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học Khi cán bộ quản lý, giáo viên yêu nghề, có nhận thức và thái độ đúng đắn, có niềm tin vào đổi mới HĐDH sẽ hình thành ở cán bộ, giáo viên tư tưởng tích cực, định hướng đúng các công việc cần làm như: đổi mới trong lập kế hoạch HĐDH, đổi mới trong tổ chức, chỉ đạo thực hiện HĐDH, đổi mới trong thực hiện kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Từ đó thực hiện nghiêm túc và có hiệu quả đối với đổi mới HĐDH

1.3.2 Phẩm chất và năng lực tổ chức của Hiệu trưởng

Khoản 1, Điều 18, Luật giáo dục 2019 khẳng định: “Cán bộ quản lý giáo dục giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức, quản lý, điều hành các hoạt động giáo dục” [23] Trong đó, phẩm chất và năng lực tổ chức là yếu tố ảnh hưởng rất lớn đến công tác quản lý của Hiệu trưởng; khi có phẩm chất chính trị vững vàng, nắm chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước sẽ chỉ đạo đúng hướng mục tiêu cấp học Năng lực của Hiệu trưởng được thể hiện qua việc thực hiện các chức năng quản lý của chủ thể HĐDH như kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra và đánh giá

Bên cạnh đó, năng lực chuyên môn của Hiệu trưởng cũng là một yếu tố cần cho quản lý HĐDH Hiệu trưởng giỏi chuyên môn sẽ nắm các phương pháp dạy học,

Trang 40

có kỹ năng phân tích, kiểm tra hoạt động chuyên môn; có khả năng hoạch định kế hoạch tương lai cho tập thể, cho cá nhân và chỉ đạo đúng yêu cầu dạy học trong từng giai đoạn đổi mới, nhất là đổi mới về chương trình giáo dục phổ thông hiện nay

Để đáp ứng với xu thế đổi mới trong giáo dục hiện nay, Hiệu trưởng phải có khả năng xử lý thông tin,biết tư duy sáng tạo, tập hợp mọi người vào hoạt động chung để phát huy được sức mạnh của tập thể đưa hoạt động của nhà trường đạt hiệu quả cao

Ngoài ra, kinh nghiệm quản lý của Hiệu trưởng tác động rất lớn đến hiệu quả quản lý HĐDH Người có kinh nghiệm quản lý sẽ định hướng đưa ra những quyết sách hợp lý; có khả năng hoạch định kế hoạch tương lai cho tập thể, cho cá nhân;lường trước được tình huống có thể xảy ra trong dạy học; đề ra những biện pháp quản lý HĐDH hữu hiệu, đưa ra những quyết định quản lý kịp thời, chính xác để giáo viên và học sinh điều chỉnh hoạt động dạy và học của mình sao cho đạt được kết quả dạy học mong muốn

Tinh thần trách nhiệm của Hiệu trưởng giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức, quản lý, điều hành các hoạt động giáo dục Là cơ sở để giáo viên và học sinh noi theo Tinh thần trách nhiệm được thể hiện qua những việc làm cụ thể từ việc chấp hành nội quy cơ quan, quan tâm giúp đỡ đồng nghiệp, không ngừng học tập, rèn luyện, nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn, năng lực quản lý và

trách nhiệm cá nhân

Năng lực và kinh nghiệm quản lý của Hiệu trưởng tác động rất lớn đến hiệu quả quản lý HĐDH Tinh thần trách nhiệm của Hiệu trưởng giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức, quản lý, điều hành các hoạt động giáo dục

1.3.3 Chủ trương, chính sách về đổi mới quản lý hoạt động dạy học

Nghị quyết Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI)

về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạokhẳng định: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng

Tiêu đề	Quản lý hoạt động dạy học tại các trường trung học phổ thông thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre
Tác giả	Lê Thị Thu Hiền
Người hướng dẫn	TS. Lê Văn Chín
Trường học	Học viện Khoa học xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
Chuyên ngành	Quản lý giáo dục
Thể loại	Luận văn thạc sĩ
Năm xuất bản	2021
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	116
Dung lượng	1,31 MB