(Luận văn) đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp quy hoạch, quản lý cảnh quan khu nghỉ dưỡng tại thành phố đồng hới, tỉnh quảng bình

Trong quá trình học tập và thực hiện đề tài nghiên cứu, tôi nhận được sự giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi của Lãnh đạo Trung tâm Công viên Cây xanh Đồng Hới, Bộ phận quản lý bảo dư

Trang 1

quản lý cảnh quan khu nghỉ dưỡng tại thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình” là kết quả nghiên cứu của tác giả Các số liệu nghiên cứu, kết quả điều tra, kết quả phân tích trung thực, chưa từng được công bố Các số liệu liên quan được trính dẫn có ghi chú nguồn gốc

Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm nếu kết quả là sản phẩm kế thùa hoặc đã công bố của người khác

Trang 2

nhận được rất nhiều sự giúp đỡ của thầy cô và của các đơn vị hướng dẫn

Trước hết tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến khoa Lâm nghiệp, trường Đại học Nông Lâm Huế đã tạo điều kiện cho tôi thực hiện đề tài này Tôi xin cảm ơn đến toàn thể thầy cô giáo trong khoa Lâm nghiệp đã tận tình giảng dạy tôi trên ghế nhà trường

Đặc biệt tôi xin chân thành biết ơn thầy giáo, TS Ngô Tùng Đức đã hướng dẫn tôi trong suốt quá trình làm luận văn

Tôi xin cảm ơn các học viên lớp Cao học Lâm học 22A, những người đã tận tình giúp đỡ tôi trong suốt thời gian qua

Trong quá trình học tập và thực hiện đề tài nghiên cứu, tôi nhận được sự giúp

đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi của Lãnh đạo Trung tâm Công viên Cây xanh Đồng Hới, Bộ phận quản lý bảo dưỡng cảnh quan thuộc Tập đoàn Trường Thịnh, sự quan tâm giúp đỡ nhiệt tình của cán bộ, viên chức Phòng Kế hoạch kỹ thuật, cán bộ và nhân viên trường Đại học Nông Lâm Huế Tôi xin chân thành cảm ơn

Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến cơ quan, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã động viên, tạo mọi điều kiện học tập và nghiên cứu trong suốt thời gian qua

Trang 3

cảnh quan khu vực nghỉ dưỡng ở thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình” được

tiến hành từ tháng 7 năm 2017 đến tháng 3 năm 2018 Với các phương pháp nghiên cứu thường quy, kết hợp giữa nghiên cứu kỹ thuật và xã hội, nghiên cứu đã đánh giá

và xác định được các điểm cơ bản sau:

Qua quá trình điều tra hiện trạng, cây xanh tại công viên Nhật Lệ và Sun Spa Resort được phân chia thành ba loại chính, gồm cây gỗ; cây cảnh, cây tạo hình, cây bụi và cây phủ nền Đa số đều là những loài cây phù hợp với điều kiện khí hậu tại địa phương Tuy nhiên, số lượng, chủng loại, cách phối kết bố trí cây xanh và các yếu tố cảnh quan khác vẫn còn nhiều hạn chế và bất cập

Cây xanh trồng tại công viên Nhật Lệ nhìn chung các loài cây lớn tương đối đa dạng và sinh trưởng tốt Tuy nhiên chủng loại cây bụi, cây tạo hình, cây cảnh và và phủ nền tương đối ít, chỉ tập trung vào một số loài như Dương liễu, Cau trắng, Ngâu bun, Cẩm tú mai, Chuỗi ngọc, Chè tàu, Với số lượng loài ít nhưng trồng với mật độ tương đối nhiều gây nên sự nhàm chán Hình thức phối kết giữa các loại cây trồng chưa đa dạng và chưa phù hợp, chỉ tập trung ở hình thức bố trí cây độc lập và cây theo hàng Một số địa điểm còn yếu về hình thức bố trí và chủng loại cây Việc bố trí tiểu cảnh ở các phân khu chức năng tương đối hợp lý, tuy nhiên vẫn còn sơ sài và chưa đa dạng Hệ thống đài phun nước tường xuyên bị hư hỏng do người dân gây nên và bắt đầu xuống cấp cũng gây mất mỹ quan cho công viên

Hình thức phối kết cây xanh tại Sun Spa Resort tương đối đa dạng và phong phú

Cây xanh được bố trí với nhiều hình thức, nhịp điệu và màu sắc khác nhau tạo nên nhiều cảnh quan cây xanh đẹp Chủng loại cây xanh ở đây tương đối đa dạng và phong phú Một số thảm cây và cây bụi có sức sống kém do không thích hợp trồng ở nơi đất cát và nhiều gió biển Đa số ở đây trồng những loài ít rụng lá, thường xanh, tuy nhiên một số khu vực vẫn xuất hiện hiện tượng cây mọc bụi, cây không khống chế tán khá nhiều Điều này làm cho một số loài dưới tán của cây phát triển kém, mất thẩm mỹ

Cây xanh một số nơi gần nhà dân và hồ nhân tạo còn hạn chế, mọc dại khá nhiều Nhìn chung, hình thức và việc bố trí các yếu tố cảnh quan tương đối hợp lý, đáp ứng nhu cầu của du khách Tuy nhiên, tại khu vực khu ngoạn cảnh, các yếu tố cây xanh và trang trí khác còn sơ sài, cây xanh chủ yếu là cây Dừa, Cọ dầu, Ngâu, Cỏ Nhật, một

số yếu tố khác như hồ nhân tạo, chòi nghỉ cơ sở vật chất đang xuống cấp, chưa được tu sửa gây mất mỹ quan Đồng thời, do thời điểm điều tra vào cuối mùa du lịch nên một

số cảnh quan bị xuống cấp, chưa bảo dưỡng

Công tác quy hoạch và quản lý hệ thống cảnh quan vẫn còn tồn tại một số mặt yếu kém Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa đơn vị quản lý và các cơ quan có thẩm quyền

Nhằm nâng cao hơn nữa tính thẩm mỹ cũng như nâng cao hiệu quả quản lý hệ thống

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Trang 4

pháp quản lý Đây sẽ là cơ sở cho việc quy hoạch và quản lý hệ thống cảnh quan sau này tại các khu nghỉ dưỡng trên địa bàn thành phố Đồng Hới

Trang 5

LỜI CẢM ƠN ii

TÓM TẮT iii

MỤC LỤC v

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT viii

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU ix

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, HÌNH ẢNH x

MỞ ĐẦU 1

1 Đặt vấn đề 1

2 Mục đích và mục tiêu nghiên cứu 2

3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 2

CHƯƠNG 1 3

TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 3

1.1 Tổng quan về cảnh quan 3

1.1.1 Khái niệm về cảnh quan 3

1.1.2 Phân loại các loại hình cảnh quan 3

1.1.3 Cảnh quan đô thị 4

1.1.4 Cảnh quan Resort 6

1.2 Tổng quan về quy hoạch cảnh quan 7

1.2.1 Khái niệm 7

1.2.2 Các yếu tố của kiến trúc cảnh quan 7

1.2.3 Các nguyên tắc bố cục cảnh quan 11

1.2.4 Đối tượng và nhiệm vụ của kiến trúc cảnh quan 11

1.2.5 Một số mô hình kiến trúc cảnh quan trong các khu nghỉ dưỡng trên thế giới và ở Việt Nam 12

1.3 Tổng quan về thành phố Đồng Hới 13

1.3.1 Vị trí địa lý 14

1.3.2 Đặc điểm tự nhiên 14

Trang 6

1.4 Quy hoạch cây xanh đô thị tại Việt Nam 21

CHƯƠNG 2 24

ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 24

2.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 24

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu 24

2.1.2 Phạm vi nghiên cứu 24

2.2 Nội dung nghiên cứu 24

2.3 Phương pháp nghiên cứu 25

2.3.1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp 25

2.3.2 Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp 26

2.3.3 Phương pháp xử lý số liệu 26

CHƯƠNG 3 27

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 27

3.1 Tình hình cơ bản của khu vực nghiên cứu 27

3.1.1 Công viên Nhật Lệ 27

3.1.2 Sun Spa Resort 28

3.1.3 Thực trạng chung của công tác quản lý và quy hoạch cảnh quan trên địa bàn thành phố Đồng Hới 29

3.2 Hiện trạng cảnh quan tại các khu nghỉ dưỡng ở thành phố Đồng Hới 30

3.2.1 Thành phần chủng loại cây xanh tại các khu nghỉ dưỡng 30

3.2.2 Số lượng cây xanh tại các khu nghỉ dưỡng 37

3.2.3 Đánh giá phẩm chất cây xanh tại các khu nghỉ dưỡng 43

3.2.4 Đánh giá thành phần cảnh quan trong các phân khu chức năng 50

3.3 Đánh giá công tác quản lý tại các khu nghỉ dưỡng ở thành phố Đồng Hới 61

3.3.1 Công tác quản lý tại Công viên Nhật Lệ 61

3.3.2 Công tác quản lý tại Sun Spa Resort 65

3.4 Định hướng quy hoạch, tôn tạo hệ thống cảnh quan tại các khu nghỉ dưỡng và đề xuất giải pháp quản lý 66

Trang 7

3.4.1 Định hướng chung trong quy hoạch, tôn tạo hệ thống cảnh quan tại các khu

nghỉ dưỡng 66

3.4.2 Giải pháp quản lý 71

CHƯƠNG 4 75

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 75

4.1 Kết luận 75

4.2 Kiến nghị 76

TÀI LIỆU THAM KHẢO 77

PHỤ LỤC 79

Trang 8

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BXD : Bộ Xây dựng

CP : Chính phủ

NĐ : Nghị Định NXB : Nhà xuất bản

QĐ : Quyết định

QH : Quốc hội TCN : Trước Công nguyên TCXDVN : Tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam TP.HCM : Thành phố Hồ Chí Minh

Trang 9

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 1.1 Mật độ dân số tại thành phố Đồng Hới năm 2016 17

Bảng 1.2 Tiêu chuẩn đất cây xanh sử dụng công cộng 21

Bảng 1.3 Tiêu chuẩn đất cây xanh công viên 21

Bảng 3.1 Danh mục cây gỗ tại công viên Nhật Lệ 31

Bảng 3.2 Danh mục cây cảnh, cây tạo hình tại công viên Nhật Lệ 32

Bảng 3.3 Danh mục cây trồng viên, cây phủ nền tại công viên Nhật Lệ 32

Bảng 3.4 Danh mục cây gỗ tại Sun Spa Resort 33

Bảng 3.5 Danh mục cây bụi và cây phủ nền tại Sun Spa Resort 35

Bảng 3.6 Danh mục cây cảnh, cây tạo hình tại Sun Spa Resort 36

Bảng 3.7 Số lượng cây gỗ tại công viên Nhật Lệ 37

Bảng 3.8 Số lượng cây cảnh, cây tạo hình tại công viên Nhật Lệ 38

Bảng 3.9 Số lượng cây bụi và cây phủ nền tại công viên Nhật Lệ 39

Bảng 3.10 Số lượng cây gỗ tại Sun Spa Resort 40

Bảng 3.11 Số lượng cây cảnh, cây tạo hình tại Sun Spa Resort 41

Bảng 3.12 Số lượng cây bụi và cây phủ nền tại Sun Spa Resort 42

Bảng 3.13 Đánh giá phẩm chất cây gỗ tại công viên Nhật Lệ 44

Bảng 3.14 Đánh giá phẩm chất cây bụi và cây tạo hình tại công viên Nhật Lệ 47

Bảng 3.15 Đánh giá phẩm chất cây gỗ tại Sun Spa Resort 48

Bảng 3.16 Cơ cấu phân khu chức năng trong công viên Nhật Lệ 51

Bảng 3.17 Số lượng các yếu tố trang trí tại công viên Nhật Lệ 53

Bảng 3.18 Tỷ lệ các thành phần cảnh quan trong phân khu chức năng tại công viên Nhật Lệ 53

Bảng 3.19 Cơ cấu phân khu chức năng trong Sun Spa Resort 55

Bảng 3.20 Tỷ lệ các thành phần cảnh quan trong phân khu chức năng tại Sun Spa Resort 56

Bảng 3.21 Số lượng một số yếu tố trang trí tại Sun Spa Resort 57

Trang 10

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, HÌNH ẢNH

Biểu đồ 3.1 Phân bố cây gỗ tại công viên Nhật Lệ theo phẩm chất 45

Biểu đồ 3.2 Phân bố cây gỗ tại công viên Sun Spa Resort theo phẩm chất 49

Hình 3.1 Vị trí Công viên Nhật Lệ 27

Hình 3.2 Vị trí Sun Spa Resort 28

Hình 3.3 Hiện trạng cây Phượng tại công viên Nhật Lệ 45

Hình 3.4 Cây bị nghiêng đổ do thiệt hại bão số 10 năm 2017 46

Hình 3.5 Hiện trạng viền cây Chuỗi ngọc bị hư hỏng 46

Hình 3.6 Mặt bằng phân khu công viên Nhật Lệ 50

Hình 3.7 Mặt bằng tổng thể cảnh quan công viên Nhật Lệ 50

Hình 3.8 Cây xanh che khuất tầm nhìn tại khu dạo ven sông 51

Hình 3.9 Đường dạo bị xuống cấp trong công viên Nhật Lệ 52

Hình 3.10 Mặt bằng phân khu Sun Spa Resort 54

Hình 3.11 Mặt bằng tổng thể cảnh quan Sun Spa Resort 55

Hình 3.12 Hình thức phối kết cây xanh chủ yếu tại công viên Nhật Lệ 58

Hình 3.13 Hiện trạng cảnh quan trong khu Bugalow 60

Hình 3.14 Hồ nhân tạo tại Sun Spa Resort 61

Hình 3.15 Minh họa hình thức phối kết cây độc lập trong khu nghỉ dưỡng 68

Hình 3.16 Minh họa hình thức phối kết cây theo nhóm trong khu nghỉ dưỡng 69

Hình 3.17 Minh họa hình thức phối kết cây theo hàng trong khu nghỉ dưỡng 69

Hình 3.18 Minh họa hình thức phối kết theo mảng cây xanh trong khu nghỉ dưỡng 70

Trang 11

Các khu nghỉ dưỡng có một vai trò rất quan trọng trong việc đem lại không gian thư thái, nghỉ ngơi, giải trí sau những ngày làm việc vất vả của con người; và yếu tố cảnh quan chính là nhân tố chính mang lại điều đó Những không gian trong các công viên, khu nghỉ dưỡng là nơi diễn ra các sinh hoạt cộng đồng, giải trí và nghỉ ngơi;

đồng thời góp phần tạo dựng các không gian kiến trúc cảnh quan đặc trưng của đô thi cũng như cải thiện môi trường sống

Cây xanh trong các công viên, khu vực nghỉ dưỡng có vai trò rất quan trọng đối với con người và môi trường đô thị, là một bộ phận trong hệ sinh thái tự nhiên, có tác dụng lớn trong việc cải thiện khí hậu, bảo vệ môi trường sống, ngoài ra còn có tác dụng hút khí CO2, cung cấp O2 và ngăn giữ các chất bụi độc hại Cây xanh còn có tác dụng hạn chế tiếng ồn, nhất là ở khu vực nội thành Đặc biệt, công viên – cây xanh – mặt nước là một trong những yếu tố nghệ thuật bố cục không gian và cảnh quan đô thị, tạo bản sắc cho đô thị

Đồng Hới những năm gần đây là một trong những đô thị mới phát triển theo hướng du lịch, vì vậy cảnh quan là một nhân tố rất quan trọng trong sự phát triển đó

Tuy nhiên, hệ thống cảnh quan hiện hữu chưa đáp ứng được nhu cầu nghỉ ngơi, giải trí của người dân cũng như khách du lịch

Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn trên, với sự tìm hiểu và nghiên cứu, tác giả đã ý thức được tầm quan trọng của lĩnh vực này, từ đó đã thúc đẩy thực hiện đề tài “Điều tra hiện trạng và đề xuất giải pháp quy hoạch, quản lý hệ thống cảnh quan khu vực nghỉ dưỡng ở thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình” với mong muốn định hướng phát triển cảnh quan trong các khu nghỉ dưỡng của thành phố cũng như quản lý một cách hiệu quả nhất hệ thống cảnh quan trong tương lai

Trang 12

2 Mục đích và mục tiêu nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu Xác định hiện trạng, đề xuất giải pháp quy hoạch và quản lý cảnh quan khu vực nghỉ dưỡng ở thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình

Mục tiêu nghiên cứu

- Xác định hiện trạng cảnh quan ở các khu vực nghỉ dưỡng và thực trạng quản

2) Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ làm cơ sở cho việc quản lý cảnh quan khu vực nghỉ dưỡng trên địa bàn thành phố, cũng như góp phần định hướng quy hoạch, thiết kế cảnh quan phù hợp với việc mở rộng và phát triển của thành phố Đồng Hới

Trang 13

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Tổng quan về cảnh quan

1.1.1 Khái niệm về cảnh quan

Khái niệm cảnh quan trên quan điểm sinh thái học:

Cảnh quan là một khu vực không đồng nhất được cấu thành bởi một cụm của

các hệ sinh thái tương tác với nhau, được lặp lại trong không gian, với các kích thước, hình dáng, và quan hệ không gian khác nhau trong khắp cảnh quan Mỗi cảnh quan có các kiểu địa hình, kiểu thảm thực vật và kiểu kiến trúc khác nhau

Cảnh quan (landscape) là một khu vực rộng rãi có thể nhìn thấy từ một điểm

Định nghĩa này xét trên khía cạnh phạm vi, cung cấp cho ta một cách nhìn hợp lý và

dễ hiểu Định nghĩa, cảnh quan là bao gồm tất cả các nét đặc trưng có thể nhìn thấy của một khu vực bao gồm:

Các yếu tố vật lý của địa hình như núi, đồi, nguồn nước như sông, hồ, ao, biển, các yếu tố sống che phủ đất bao gồm cả thảm thực vật bản địa; Các yếu tố con người bao gồm các hình thức sử dụng đất khác nhau, các tòa nhà và các cấu trúc; Các yếu tố tạm thời như ánh sáng và điều kiện thời tiết

Kết hợp cả hai nguồn gốc vật lý tự nhiên và lớp phủ văn hóa do sự hiện diện của con người tạo ra sau nhiều thiên niên kỷ, cảnh quan phản ánh tổng hợp cuộc sống của người dân địa phương và khu vực sống của họ, những điều tạo lên bản sắc của một địa phương hay cả một quốc gia Cảnh quan, cư dân và tính cách của họ hình thành nên nét đặc trưng của một khu vực mà không nơi nào khác có được Đây chính là bức tranh toàn cảnh về cuộc sống của cư dân

1.1.2 Phân loại các loại hình cảnh quan

Theo Hàn Tất Ngạn (1996) tùy theo lịch sử hình thành cảnh quan phân ra cảnh quan thiên nhiên và cảnh quan nhân tạo

Cảnh quan thiên nhiên:

Được tạo dựng trong quá trình hình thành và biến đổi của tự nhiên Một số cảnh quan nổi tiếng thế giới như Sông băng Aletsch, (Thụy Sĩ), Hồ Baikal (Nga), Công viên khủng long (Canada), Quần đảo Galapagos (Ecuador), Dải đại san hô (Úc), Vịnh Hạ Long (Việt Nam)

Trái Đất có một phạm vi rộng lớn bao gồm rất nhiều các loại hình của cảnh quan như:

Cảnh quan băng giá của vùng cực Cảnh quan miền núi;

Cảnh quan sa mạc khô cằn rộng lớn Cảnh quan ven biển;

Trang 14

4Cảnh quan rừng phương bắc Cảnh quan rừng mưa nhiệt đới;

Cảnh quan nông nghiệp của vùng ôn đới;

Cảnh quan nông nghiệp của vùng nhiệt đới

Cảnh quan nhân tạo:

Do con người cải tạo thiên nhiên hay tạo dựng mới Những cảnh quan thuộc nhóm này như Đền Taj Mahal (Ấn Độ), Khu quần thể Điện Kremlin (Nga), Quảng Trường Thiên An Môn (Trung Quốc), Tháp Ephen (Pháp).…

Tùy Địa hình, đặc điểm, cấu trúc, quần thể, kích thước, thời gian… có thể chia chi tiết hơn cho mỗi lọai hình cảnh quan thiên nhiên hay nhân tạo như cảnh quan thuộc dạng:

Sông nước Đồi núi, cao nguyên, cảnh quan của quần thể núi lửa phun trào Quần thể hang động

Làng mạc vùng đồng bằng sông Cửu Long, sông Hồng Quần thể ruộng bậc thang vùng cao

Vùng ngoại ô, đô thị…

Cảnh quan nhân tạo là cảnh quan được hình thành do hệ quả tác động của con người làm biến dạng cảnh quan tự nhiên Sự hình thành và phát triển gắn liền với tiến trình phát triển của khoa học kỹ thuật Bao gồm các thành phần của cảnh quan thiên nhiên và các yếu tố mới do con người tạo ra Hai yếu tố này có mối quan hệ tương hỗ với nhau Tùy theo tương quan tỷ lệ của các yếu tố thiên nhiên và nhân tạo, cảnh quan nhân tạo được chia làm ba loại: Cảnh quan văn hóa (cảnh quan điểm dân dư, cảnh quan nghỉ ngơi – giải trí, cảnh quan vùng công nghiệp); cảnh quan vùng trồng trọt (cảnh quan nông, lâm nghiệp) và cảnh quan vùng phá bỏ (các khu khai thác mỏ lộ thiên và các khu khai thác tài nguyên thiên nhiên khác)

1.1.3 Cảnh quan đô thị

Cảnh quan đô thị là khung cảnh bao gồm các thành phần của một hệ sinh thái cùng tồn tại liên kết, xắp xếp và tương tác với nhau trong một không gian nhất định của một độ thị và khung cảnh đó cũng được xem xét với quang cảnh chung quanh rộng lớn hơn Hệ sinh thái ở đây là hệ sinh thái nhân tạo, do con người tác động vào, cải tạo hoặc hoàn toàn tạo dựng nhằm đáp ứng những nhu cầu cuộc sống của con người

Cảnh quan đô thị là môi trường nhân tạo phức tạp nhất và là thành phần quan trọng của cảnh quan văn hóa Ở đó các yếu tố nhân tạo có mật độ tập trung cao nhất trong các loại cảnh quan và thường gây nên những hậu quả không thuận lợi cho môi trường cư trú của con người Do đó tác động tương hỗ của con người và môi trường xuất hiện ở đây là mạnh mẽ nhất mà trong quá trình tác động đó các yếu tố chủ yếu của cảnh quan đô thị (địa hình đô thị, mặt nước và cây xanh) đóng vai trò chính

Trang 15

5Địa hình đô thị được quan niệm ở đây là cấu trúc về mặt đô thị bao gồm các trạng thái lồi lên, lõm xuống Sự lồi lõm của các tòa nhà, dãy phố, quần thể công trình

và của các con đường, quảng trường, sân, mặt nước, vườn công viên

Mặt nước và cây xanh là một bộ phận quan trọng của cảnh quan được đưa vào trong không gian đô thị để cải thiện môi trường đã được hình thành bởi cấu trúc bề mặt

đô thị, tạo cảnh và trang trí trong lòng không gian Ngoài ra cây xanh còn có tác dụng chống ồn, cách ly đám cháy, bụi giữa nguồn gây ra với khu sinh sống của con người, cũng như làm thay đổi thành phần hóa học của không khí theo hướng có lợi cho sự sống

Đô thị cổ xưa nhất được ghi nhận là Jerricho được hình thành khoảng 6000 năm TCN ở vùng Trung Đông Các ngôi nhà có dạng vòm và có các bức tường bằng đất bùn hay gạch khi các bức tường được sơn quét Thành phố được bao bọc bới các bức tường đá và các tháp

Cùng với sự phát triển tri thức nhân loại, sự biến đổi của cảnh quan đô thị cũng diễn ra rất mạnh mẽ Thành phố đầu tiên của người Sumarian cũng là một ví dụ điển hành của một đô thị cổ

Thành phố cổ Mesopotamia (Iraq cổ) nổi tiếng bởi các kim tự tháp hình tròn

Đó là các kim tự tháp 4 cạnh của cư dân Sumarian với cấu trúc bậc thang có 5 mức

Người ta đã tạo lập hệ thống cây bụi, cây gỗ lớn để che bóng cho các kim tự tháp tứi

cả bậc cao nhất của kim tự tháp (khoảng 3 triệu năm TCN) Tới khoảng thế kỷ thứ 8 TCN, Sennacherib – người được coi như là một nhà kiến trúc cảnh quan, một nhà thực vật sớm nhất – đã tạo lập một công viên rộng lớn Ông cũng đã sưu tập nhiều loại cây

ở địa phương này đem tới phía bắc, tây và Bờ Địa trung hải nhằm tạo lập một vườn sưu tập thực vật

Về sự phối hợp của nghệ thuật kiến trúc và trồng cây phải kể tới một kỳ quan thế giới là vườn treo Babylon

Vườn treo Babylon (Hanging gardens of Babylon) và những bức tường của thành phố này từng được coi là một trong bảy kỳ quan thế giới Vườn được treo lên các mái hiên Kích thước mỗi chiều của vườn là 120m Công trình được “treo” trên hệ thống cột cao 25m Nhiều cây gỗ sinh trưởng trong vườn đạt tới chiều cao 60 m và chu

vi cây 4m (Richard T.T.Forman, Michel Godron, 1986)

Vẻ đẹp của khu vườn là hệ thống đài phun nước gồm hai bánh xe lớn liên kết với nhau bằng dây xích có gắn thùng gỗ Khi bánh xe quay, dây xích và thùng nước cũng chuyển động đưa nước ở một cái bể phía dưới lên trên cao tưới nước cho cây Do Babylon không mấy khi có mưa và vùng này ít có đá lớn nên người ta xây dựng khi vường bằng gạch làm từ đất sét trộn với rơm băm nhỏ và rung dưới ánh nắng mặt trời

Vì thường xuyên bị ngấm nước nên gạch dễ bị phân hủy và tuổi thọ của khu vườn rất ngắn

Trang 16

1.1.4 Cảnh quan Resort

Các resort được tạo ra nhằm phục vụ nhu cầu du lịch, nghỉ dưỡng của con người

Việc tạo ra một cảnh quan hòa hợp với thiên nhiên cần nhìn nhận rằng cảnh quan có vai trò vô cùng quan trọng trong việc xây dựng và phát triển resort Do đó quy hoạch và thiết kế cảnh quan resort trở thành một trong những ưu tiên hàng đầu của resort

Một thiết kế cảnh quan resort được gọi là thành công khi biến mọi khung cửa trở thành những khung tranh sống động, đa dạng về cảnh quan thiên nhiên Điều này đòi hỏi sự tinh tế và vận dụng khéo léo các hiểu biết về thiên nhiên, văn hoá nghệ thuật

và phong thủy Bên cạnh đó yếu tố bất ngờ trong thiết kế cảnh quan resort cũng là cần thiết để đem lại sự thú vị mới mẻ chu du khách

Một không gian xanh mát, tràn ngập hoa lá là điều mà hầu hết mọi resort đều làm được nhưng để có thể tạo một thiên đường cảnh quan cho du khách có thể quên đi mọi nhọc nhằn, căng thẳng trong cuộc sống và hòa mình vào thiên nhiên là điều không

hề đơn giản Đó chính là thách thức lớn nhất của cảnh quan resort

1.1.4.1 Các yếu tố cần thiết trong thiết kế cảnh quan resort

Sự khác biệt về thiết kế kiến trúc, các loại hình dịch vụ Đồng thời phải có cảnh quan hài hòa với thiên nhiên nhưng vẫn tạo được dấu ấn riêng

Cảnh quan resort cần phải có sự hòa hợp giữa thiên nhiên với văn hóa bản địa là

Một resort mang bản sắc văn hóa của địa phương sẽ tạo được nét riêng hấp dẫn đối với khách du lịch, họ có thể vừa hòa mình trong thiên nhiên, vừa trải nghiệm được đời sống văn hóa của cư dân bản địa

1.1.4.3 Thành phần của một cảnh quan resort

Một resort có cảnh quan tốt khi biết tận dụng những cái có sẵn của tự nhiên dung hòa với những cảnh quan nhân tạo để đạt được vẻ đẹp thiên nhiên nhất Đa dạng hóa loại hình cảnh quan theo từng khu vực chức năng để tránh sự nhàm chán và gây bất ngờ thú vị cho du khách Sử dụng khéo léo các công trình kiến trúc trong cảnh quan resort để vừa đem lại sự tiện dụng cho du khách mà không làm mất đi vẻ đẹp tự nhiên của resort

Trang 17

1.1.4.4 Cảnh quan thiên nhiên trong cảnh quan resort

Cảnh quan thiên nhiên bao gồm địa hình, phong cảnh, cây cối, khí hậu, động thực vật, Đây là những nguồn lực sẵn có khi khai thác resort của một địa phương

Đôi khi cảnh quan thiên nhiên đóng vai trò như một phông nền, cũng có khi lại là chủ thể chính tạo nên cảm hứng, sức hút của cả công trình Hầu như mọi resort đều tìm cho mình những lợi thế riêng về cảnh quan tự nhiên nga khi bắt đầu chọn một vùng đất để

“tái tạo thiên đường” cho du khách

Cảnh quan kiến trúc trong cảnh quan resort bao gồm lối đi, cổng, cầu, trụ đèn, thác nước, bồn hoa, và các kiến trúc nhỏ khác Những thành phần này có vai trò làm tăng tính khả dụng của cảnh quan, tạo ra sự chuyển tiếp hòa quyện các công trình kiến trúc vào cảnh quan tự nhiên của resort Nếu như đồ nội thất mang đến sự tiện nghi về vật chất trong sinh hoạt thì cảnh quan kiến trúc mang lại sự thuận lợi cho con người trong việc hòa quyện vào thiên nhiên

1.2 Tổng quan về quy hoạch cảnh quan

Quy hoạch cảnh quan (Landscape planning) là một nhánh của kiến trúc cảnh quan Theo Erv Zube (2002) quy hoạch cảnh quan được định nghĩa là một hoạt động liên quan đến việc tạo nên sự hài hòa giữa việc sử dụng đất và việc bảo vệ các quá trình tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và văn hóa

1.2.2 Các yếu tố của kiến trúc cảnh quan

Địa hình nhỏ:

Địa hình nhỏ không có độ lồi lõm lớn và nhiều, thường là các gò, đống, mô nổi trên bề mặt đất tương đối bằng phẳng, hay các triền sông hồ Địa hình nhỏ ít khi chắn tầm nhìn, thường chỉ sử dụng trong các không gian nhỏ của sân quảng trường, đường phố và vườn cảnh

Trang 18

8Trong một vài trường hợp có thể dung địa hình nhỏ để tạo ra không gian riêng,

bổ sung các điểm nhấn bố cục hoặc có ý nghĩa định hướng tầm nhìn

1.2.2.2 Mặt nước

Trong kiến trúc cảnh quan, mặt nước được chia làm 3 loại: lớn (sông, hồ), nhỏ (suối, thác, ghềnh, kênh) và bể nước trang trí

Mặt nước lớn Nguyên tắc tổ chức phong cảnh cho mặt nước lớn chủ yếu là việc bố cục khu đất ven bờ

Mặt nước lớn là trung tâm quần tụ, là hạt nhân bố cục vườn, công viên

Mặt nước lớn còn là “sườn tựa” cho các quần thể kiến trúc đô thị Ở đây, mặt nước mang tính chất trang trí và cải thiện môi trường là chính

Mặt nước nhỏ Mặt nước nhỏ đóng vai trò lớn trong việc hình thành cảnh quan đô thị Đặc biệt

là về mặt trang trí Mặt nước nhỏ thường làm bố cục trung tâm trong các sân trong của quần thể kiến trúc, trong các vườn nhỏ

Mặt nước có thể ở dạng bố cục tự do hay hình học tùy thuộc vào bố cục chung của vườn và công trình kiến trúc cũng như tính chất công trình cần trang nghiêm hay vui nhộn

Bể nước trang trí Nhằm to điểm them cảnh quan đô thị và cải thiện vi khí hậu khu vực cũng như

có tác dụng giáo dục thẩm mỹ cho nhân dân

Đôi khi, vể nước trang trí cũng làm nhiệm vụ trung tâm bố cục (đối với các không gian có quy mô nhỏ)

Bể nước trang trí có hai loại: bể nước tĩnh và bể nước động

1.2.2.3 Cây xanh

Khác với điêu khắc, hội họa và các loại hình kiến trúc khác, nghệ thuật kiến trúc cảnh quan thường xuyên “thay da đổi thịt”, theo nhịp sống động của môi trường thiên nhiên: cây đang đâm chồi nảy lộc, nước đang làm xói mòn đá, chim đang làm tổ,…

Để sử dụng tối đa giá trị nghệ thuật và các tính chất khác của cỏ cây hoa lá cần nghiên cứu việc chọn loại cây và nguyên tắc phối kết cây xanh

Cây hoa cỏ có rất nhiều loại, ở đây với mục đích sử dụng trong nghệ thuật bố cục, cây được phân theo hình khối, dáng dấp, độ cao và màu sắc

Phối kết cây hoa cỏ:

Một số nguyên tắc phối kết cây xanh Cây độc lập

Cây độc lập là cây có hình khối dáng dấp và màu sắc đẹp, thường được bố trí độc lập

Trang 19

9Cây độc lập có vai trò chủ đạo trong không gian của vườn công viên, để có thể cảm thụ hết giá trị trang trí của cây độc lập phải chọn loại cây có tán đẹp, hoặc màu sắc hoa lá rực rỡ, tương phản với những cây xung quanh

Khóm cây Khóm cây gồm một số cây được tổ hợp trong một bố cục trọn vẹn, riêng lẻ

Thành phần khóm cây có thể là thân gỗ, cây bụi, hoặc hỗn hợp cây thân gỗ và cây bụi

Cây trong khóm có thể khác nhau về độ lớn, độ thưa thoáng của tán lá, việc bố trí và tạo hình khóm cây rất đa dạng Có thể tạo cảm giác đồng nhất khi khóm cây cùng loại hay tạo cảm giác sinh động bằng cách tổ chức trong khóm cây có màu sắc và cấu trúc chủ đạo, chúng ta có thể tổ hợp các loại cây có thời kỳ nở hoa khác nhau để duy trì trong khóm cây mùa nào cũng có hoa

Hàng cây Mục đích của việc chọn cây theo hàng là phân loại không gian và tạo bóng mát, gồm có trồng theo hàng cây thưa và hàng cây dày

Rừng nhỏ Đây là thành phần hình khối chủ yếu tạo không gian trống trong khu vực Cây được bố trí theo bố cục tự do để đem lại hiệu quả rung cây tự nhiên

Dây leo Cây leo giàn là kiểu trang trí tạo khoảng không gian và đem lại sự thoáng mát

Giàn cây có vai trò nhấn mạnh, tính chất trang trí lối đi và sự chuyển tiếp không gian

từ khu vực này sang khu vực khác

Hoa Đây là thành phần có tác dụng tạo cảnh và thu hút sự chú ý lớn do tính chất trang trí của chúng, màu sắc rực rỡ của chúng đập vào mắt người xem

Cỏ Thảm cỏ là yếu tố thiết yếu trong cảnh quan, cỏ được sử dụng làm nền tạo nên

sự hài hòa giữa các yếu tố tạo cảnh

Một số nguyên tắc bố trí cây xanh

Cây xanh có thể bố trí theo các nguyên tắc sau:

Sự đơn giản

Sự đơn giản không có nghĩa là tẻ nhạt, sự lặp lại về hình dạng, kết cấu màu sắc

Sự đơn giản tạo nên nét thanh lịch tao nhã

Trang 20

10

Sự thay đổi Bằng cách thay đổi hình dạng kết cấu và màu sắc Cảnh quan sẽ tránh được sự buồn tẻ và kích thích người xem

Sự nhấn mạnh

Đó là một cánh hoạch định chú ý đối với các đặc trưng quan trọng, các điểm nhấn của công trình

Sự cân bằng Gồm có cân bằng đối xứng và cân bằng không đối xứng, trong đó cân bằng không đối xứng có thể được tạo ra bằng cách sử dụng cân bằng cùng kích thước sẽ mang lại cảm giác tự nhiên hơn kiểu cân bằng đối xứng

Sự liên tục

Sự liên tục tạo ra bởi sự phát triển của hình dạng kết cấu hoặc màu sắc Nó cũng có thể được tạo từ những tổ hợp của mỗi loại

Sự cân đối Một bản đồ thiết kế hoa viên được phác thảo với một tỉ lệ thực địa, gồm có tỷ lệ tương đối và tỷ lệ tuyệt đối được sử dụng tối đa giá trị nghệ thuật và các tính chất khác của cây xanh, do đó việc chọn loại cây rất quan trọng và cần phải đảm bảo các nguyên tắc cấu trúc cây xanh (dẫn theo Chế Đình Lý, 1997)

1.2.2.4 Kiến trúc

Kiến trúc công trình gồm kiến trúc công trình lớn và kiến trúc công trình nhỏ

Kiến trúc công trình lớn Các công trình xây dựng có quy mô lớn đang có xu hướng đồ sộ hơn, hoặc đứng độc lập, hoặc nhiều công trình tổ hợp với nhau tạo thành quần thể kiến trúc lớn, chia cắt không gian một cách mạnh mẽ

Kiến trúc công trình nhỏ Kiến trúc công trình nhỏ là yếu tố hình khối có quy mô nhỏ như quán sách, chòi nghỉ, bảng chỉ đường,… Do đó, kiến trúc công trình nhỏ thường chỉ là điểm trang trí trong không gian lớn, hoặc làm yếu tố cận cảnh kết thúc phối cảnh hay báo hiệu chỗ rẽ của một con đường trong không gian của vườn nhỏ, quảng trường,… Kiến trúc công trình nhỏ cũng thường được tổ hợp với các yếu tố tạo cảnh khác để giới hạn không gian, nhấn ý đồ kiến trúc

Kiến trúc công trình nhỏ tổ hợp với nước như thủy đình, chòi câu cá

Kiến trúc công trình nhỏ dùng để che mưa, nắng: chòi hóng mát, chòi câu cá, chơi cờ, bình thơ, pergola

Kiến trúc nhỏ để trồng cây: chậu hoa, chậu cảnh

Trang 21

11 Kiến trúc nhỏ để nuôi chim thú: lồng chim, chuồng thú

Kiến trúc công trình nhỏ dùng để trang trí: tường trang trí, hệ thống chiếu sáng nghệ thuật

Kiến trúc công trình nhỏ dùng để nghỉ: ghế đá

Kiến trúc công trình nhỏ dùng để điều chỉnh, hướng dẫn giao thông và hoàn thiện kỹ thuật đô thị: bảng chỉ đường, tường chắn đất

1.2.3 Các nguyên tắc bố cục cảnh quan

Giá trị thẩm mỹ của cảnh quan phụ thuộc vào giác quan của con người, chủ yếu

là thị giác, song hiệu quả còn phụ thuộc vào điều kiện nhìn, bao gồm: điểm nhìn, tầm nhìn, góc nhìn

Điểm nhìn

Là vị trí đứng nhìn, nếu nhìn cùng chiều ánh sáng thì chi tiết vật thể được nhìn

sẽ nổi rõ, ngược lại thì vật thể bị lu mờ, chỉ còn đường bao vật thể

Tầm nhìn

Là khoảng cách từ điểm nhìn đến vật thể, khoảng cách này có mối quan hệ gắn

bó với đặc tính quang học của mặt, kích thước và chất liệu về mặt của vật thể

Góc nhìn

Là hướng nhìn vật thể, mỗi một vật thể có nhiều hướng nhìn khác nhau dẫn đến

sự thay đổi tương ứng của viễn cảnh và hình dáng vật thể trong bố cục

Trong trường hợp không gian chạy dài như đường phố, cần có điểm dừng hoặc chuyển hướng

Yoshinobu Ashinara (2003) cho rằng: “Không có đểm dừng chất lượng không gian bị nhạt dần về cuối trục, nó phải phân tán và hấp lực bị tan biến đi” (trích dẫn bởi Hàn Tất Ngạn, 1996)

1.2. 4 Đối tượng và nhiệm vụ của kiến trúc cảnh quan

Đối tượng của kiến trúc cảnh quan:

Môi trường sống của con người luôn bị biến đổi trong quá trình phát triển của

xã hội với sự tác động tương hỗ của hai nhóm thành phần nhân tạo và thiên nhiên, của nhân tạo với nhân tạo với nhân tạo, của thiên nhiên với thiên nhiên Mối quan hệ có thể hòa hợp hay không hòa hợp, mâu thuẫn hay không mâu thuẫn

Môi trường sống cần được tổ chức hợp lý, thỏa mãn các yêu cầu sử dụng, sự trong lành của môi cảnh và thẩm mỹ, đáp ứng sự phát triển đa dạng và phong phú của cuộc sống con người

Nhiệm vụ của kiến trúc cảnh quan:

Mục tiêu của kiến trúc cảnh quan là xây dựng môi cảnh vững bền, thỏa mãn các nhu cầu và hoạt động sống của con người trong môi trường trong lành, hài hòa và tiện nghi

Để đạt được mục tiêu này, kiến trúc cảnh quan có các nhiệm vụ sau đây:

Trang 22

Giữ gìn và nhân giá trị của cảnh quan thiên nhiên trong các điểm dân cư, đặc biệt là điểm dân cư đô thị Tổ chức môi trường nghỉ ngơi, giải trí, môi trường thẩm mỹ

và môi trường trong sạch

1.2.5 Một số mô hình kiến trúc cảnh quan trong các khu nghỉ dưỡng trên thế giới và ở Việt Nam

1.2.5.1 Công viên văn hóa nghỉ ngơi Gorki

Đây là loại hình công viên công cộng đầu tiên của Liên Xô mở cửa vào năm

1962 Nơi đây thực sự là khu sinh hoạt văn hóa, nghỉ ngơi, giải trí trong không gian xanh cho mọi người với nhiểu cồn trình văn hóa nghệ thuật, nghỉ ngơi, vui chơi Công viên có ba lối ra vào: phía đối diện sông Moxcva và ở hai cạnh ngắn của mặt bằng công viên, lối ra vào chính nằm ở phía phố Crumcki Val Cổng chính dẫn thẳng vào khu trung tâm với bể nước động hình vuông làm điểm nhấn thị giác và trải dài xung quanh là mạng lưới đường hình học với các công trình biểu diễn (sân khấu, sàn hòa nhạc, sân khấu trung tâm), các phòng đọc, Cuối công viên là khu vực trẻ em với nhiều công trình biểu diễn, trò chơi, phòng đọc, khu động vật, khu này gọi là vườn Nexcuts Mạng lưới đường phần lớn có bố cục tự do Ngoài khoảng trống chính của khu vực trung tâm, còn lại cây bóng mát được trồng tạo thành mảng rừng lớn và có vị trí tự do

1.2.5.2 Công viên Petrodvortx

Công viên Petrodvortx nằm trên bờ vịnh Phần Lan được coi là tuyệt đỉnh về màu sắc và sự hùng vĩ của mặt nước Công viên có bố cục cân xứng đều đặn, xây dựng

từ năm 1714 Công viên được chia làm hai vườn có hình khối tạo không gian tương phan nhau một cách mạnh mẽ Vườn Trên có mặt nước phẳng lặng với hành lang xanh được vát cạnh bằng các parterre cỏ Sau vườn tĩnh lặng này thì các vòi phun và thác nước lớn ồn ào ở vườn Dưới với khối lượng phun ra 10.000m3 ngày đêm Ba dòng thác (thác Lớn, thác đồi Vàng, thác đồi Ô bàn cờ) hội tụ ở vườn nước và ngôi nhà nhỏ Marly cắt con kênh trung tâm Xanxon, tạo thành sơ đồ quy hoạch đơn giản của vườn Dwois Các loài cây địa phương như Sồi, Đoạn, Thông đuôi ngựa, Bạch dương được

sử dụng để gây ấn tượng về cảnh quan thiên nhiên của địa phương

Trang 23

13

1.2.5.3 Công viên Di Hòa (Bắc Kinh)

Đây là một trong những di tích nổi tiếng thể hiện được những đăc điểm quy hoạch – kiến trúc mang xu hướng đối lập với kiểu bó cục đối xứng thời cổ đại trong nghệ thuật kiến trúc cảnh quan Diện tích công viên là 330 ha Trong đó 4/5 là hồ nước Công viên này mang tính chất kế thừa sâu sắc các công viên trước đó và là bộ sưu tập nhỏ phong cảnh đa dạng của thiên nhiên Hồ nước và núi là yếu tố hình khối đóng vai trò trung tâm bố cục công viên Trong hồ có nhiều đảo và hoa sen Bờ hồ được nối với đảo bằng 6 chiếc cầu có chi tiết trang trí tỉ mỉ Ven bờ hồ bố trí hành lang

có mái che dài 400m để ngắm cảnh trong mọi thời tiết

Đặc điểm chính trong việc sử dụng hình khối trong kiến trúc cảnh quan Trung Quốc cho đến nay:

Địa hình được xử lý rất tỷ mỷ Những ngọn núi, quả đồi, vách đá, nhân tạo trông rất tự nhiên, tinh xảo Việc sử dụng vách đá và tảng đá luôn là một trong những

vị trí hàng đầu trong bố cục cảnh quan

Mặt nước là yếu tố hình khối quan trọng trong bố cục cảnh quan Nhiều khi mặt nước được xây dựng mới thay cho các dòng chảy, hồ nước tự nhiên, và không có một công trình kiến trúc cảnh quan nào là không có mặt nước

Kiến trúc công trình chiếm một tỷ lệ khá lớn trong vườn – công viên Đặc điểm chung của loại hình khối này là liên kết với nhau bằng hành lang, nhà nhỏ tạo nhiều sân trong, không gian liên hoàn

Cây xanh có nhiều loại Đặc biệt sử dụng nhiều loài cây Thông, Đỗ tùng, Liễu, Trúc, Mộc lan, Hạnh đào, Đào cảnh,

1.2.5.4 Công viên Lênin ở Hà Nội

Đây là loại hình công viên văn hóa và nghỉ ngơi tương tự như công viên Gorki

Công viên được xây dựng trên khu vực đổ rác quanh hồ Bảy Mẫu của thành phố Công viên, theo thiết kế ban đầu của năm vùng: vùng biểu diễn, vùng văn hóa – giáo dục, vùng nghỉ ngơi yên tĩnh, vùng thể thao và vùng thiếu nhi Hai bên trục chính của công viên có bố cục đối xứng, hệ thống đường, ven theo hồ nước ở dạng tự nhiên Trong vùng nghỉ ngơi yên tĩnh vào mùa xuân được tổ chức trưng bày các loại hoa, cây xảnh đặc sắc của hai miền đất nước Mặt nước được cải tạo tạo nên một số eo vịnh và đảo, hình đường bờ tự nhiên tạo nhiều lớp cảnh, không gian có chiều sâu

1.3 Tổng quan về thành phố Đồng Hới

Đồng Hới là thành phố trực thuộc tỉnh Quảng Bình ở vùng Bắc Trung Bộ Việt Nam Thành phố này nằm giữa quốc lộ 1A và đường Hồ Chí Minh, có sông Nhật Lệ chảy qua Đồng Hới giáp với Biển Đông ở phía đông, huyện Bố Trạch ở phía tây và phía bắc, giáp huyện Quảng Ninh, di sản thiên nhiên thế giới vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng cách Đồng Hới 50 km về phía tây bắc Đây là trung tâm Chính trị, kinh

Trang 24

Thành phố có vị trí trung độ của tỉnh Quảng Bình, cách khu du lịch di sản thiên nhiên thế giới vườn quốc gia Phong nha - Kẻ Bàng 50 km, cách khu du lịch suối Bang

50 km, cách khu cụm Cảng biển Hòn La 60 km và cửa khẩu quốc tế Cha Lo 180 km, Đồng Hới nằm ngay dọc bờ biển, có sông Nhật Lệ chảy giữa lòng thành phố, bờ biển với chiều dài 12 km về phía Đông thành phố và hệ thống sông, suối, hồ, rừng nguyên sinh ở phía tây thành phố rất thích hợp cho phát triển du lịch, nghỉ ngơi, giải trí

Phạm vi hành chính:

Phía Bắc giáp huyện Bố Trạch Phía Nam giáp huyện Quảng Ninh Phía Đông giáp biển

Phía tây giáp huyện Bố Trạch, huyện Quảng Ninh

Dân số ngoại thị: 35.823 người Mật độ dân số ngoại thị: 359 người/ km2

1.3.2.1 Địa hình

Địa hình, địa chất của Đồng Hới đa dạng bao gồm vùng gò đồi, vùng bán sơn địa, vùng đồng bằng và vùng cát ven biển Thành phố Đồng Hới nằm trên dãi đất hẹp của miền Trung Phía Tây là dãy Trường Sơn đồi núi hiểm trở, phía Đông ven biển là

Trang 25

15 các cồn cát lớn kéo dài Địa hình nghiêng theo hướng Tây Đông Đồng Hới bị chia cắt bởi các cồn cát và sông ngòi

Đại bộ phận lãnh thổ Đồng Hới là vùng đồng bằng và vùng cát ven biển, địa hình dốc đều từ Tây sang Đông, nằm giữa các dãy núi đá vôi (karst) và biển Về cơ bản, phần đất này phát triển trên cơ sở sườn lục địa phía Tây bị bào mòn và bờ biển bồi tụ phía Đông, lượng phù sa ít, phân hoá thành 3 dạng địa hình như sau:

Địa hình đồi núi chiếm 15% diện tích tự nhiên, nằm ở phía Tây, phân bố chủ yếu ở xã Thuận Đức, phường Đồng Sơn, xã Nghĩa Ninh Địa hình có độ cao khoảng từ

350 đến 510m so với mực nước biển, có rừng nguyên sinh, rừng trồng và các dãy đồi thấp có điều kiện để phát triển cây công nghiệp dài ngày, cây ăn quả và chăn nuôi đại gia súc

Địa hình mấp mô và đụn cát chiếm 40% diện tích, nằm ở phía Bắc và một phần

ở phía Tây, phân bố dọc theo các xã Quang Phú, Lộc Ninh, Bắc Lý, Thuận Đức, Đồng Sơn, Nghĩa Ninh, Bắc Nghĩa Địa hình có độ cao khoảng từ 30 - 350m so với mực nước biển, là vùng sản xuất lương thực hoa màu, cây công nghiệp, vùng vành đai rau xanh phục vụ cho thành phố, có điều kiện phát triển các khu công nghiệp, chăn nuôi gia súc, kinh tế trang trại

Địa hình duyên hải là vùng trung tâm thành phố (chiếm 45% diện tích) gồm Đồng phú, Đồng Mỹ, Hải Đình, Phú Hải, Đức Ninh Đông, Đức Ninh, Nam Lý, Bắc

Lý Đây là vùng đồng bằng, thuận lợi cho việc trồng lúa, nuôi thuỷ sản, phát triển tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ của thành phố Phía Đông thành phố là dải cát ven biển gồm các xã Quang Phú, Hải Thành, Bảo Ninh Vùng này thuận lợi cho phát triển thuỷ sản, du lịch biển và một số chương trình rau sạch của thành phố, song cũng xuất hiện các yếu tố bất lợi từ việc xâm thực và bất ổn của các cồn cát, cần phải có giải pháp về môi trường và rừng phòng hộ Đặc điểm địa hình trên tạo điều kiện cho thành phố phát triển kinh tế khá đa

dạng theo hướng kết hợp giữa biển và đất liền

Phía tây Đồng Hới là dãy núi bao bọc, phía trước là sông và biển có đồi cát Bảo Ninh Trước đây, Bảo Ninh vị cách trở với Đồng Hới nhưng sau khi có cầu Nhật Lệ, khu vực này đã đô thị hóa, là nơi có các khu nghỉ dưỡng

1.3.2.2 Khí hậu

Tỉnh Quảng Bình nằm trong vùng chịu ảnh hưởng khí hậu nhiệt đới gió mùa, nằm trong khí hậu Duyên Hải miền Trung Chịu ảnh hưởng của khí hậu chuyển tiếp giữa hai miền Nam - Bắc Đồng Hới là thành phố trực thuộc tỉnh Quảng Bình ở vùng Bắc Trung Bộ Việt Nam

Đồng Hới chịu ảnh hưởng của hai loại gió chính: Gió Tây Nam khô nóng thổi

về mùa hè và có sự chắn của Đèo Ngang nên khi gió mùa về thì hay có mưa lớn; Gió Đông Bắc ẩm ướt thổi về mùa đông có thể chia khí hậu ở Đồng Hới chia làm hai mùa chính:

Trang 26

16 Mùa nóng: Từ tháng 4 đến tháng 8 với nhiệt độ bình quân hàng ngày là 250C, tháng nóng nhất trong năm là tháng 6 tháng 7 Có ngày nhiệt độ lên đến 35-390C, có gió Tây Nam khô nóng gây hạn hán nghiêm trọng Nhiệt độ bình quân tháng cao nhất trong năm (tháng 4, tháng 8) là 290C

Nhiệt độ tối thấp tuyệt đối 7,80C

Số giờ nắng trong năm: 1.786 giờ/năm

Độ ẩm bình quân tháng cao nhất: 93% (tháng 10, tháng 11)

Độ ẩm bình quân tháng thấp nhất: 35-40% (tháng 5, tháng 6)

Lượng bốc hơi trong các tháng mùa hè (tháng 5, tháng 7) chiếm tới 70-75%

lượng bốc hơi cả năm

Mùa rét: Từ tháng 10 năm trước đến tháng 3 năm sau với nhiệt độ trung bình là

200C Trong đó tháng rét nhất là tháng 2, nhiệt độ có lúc xuống đến 80C, kèm theo gió mùa Đông Bắc và mưa phùn

Với lượng mưa bình quân hàng năm 1.300 đến 4.000mm, lượng mưa tương đối lớn tập trung theo vùng

Ở Đồng bằng: 2000 - 3000mm trong mấy tháng mùa mưa (tháng 9, 11)

Ở miền núi: 2000 - 2500 mm

Lượng mưa tập trung chủ yếu vào tháng 9 đến tháng 11 chiếm tới 70-80% tổng lượng mưa cả năm, mưa tập trung với cường độ lớn, gây ngập úng, lở trôi, xói mòn đất khá mạnh (theo số liệu thống kế 10 năm của trạm khí tượng thuỷ văn Quảng Bình)

Thuỷ văn:

Hệ thống sông ngòi của Đồng Hới có đặc điểm chung của khu vực Bắc Trung

Bộ là sông ngắn và dốc, tốc độ dòng chảy lớn, nhất là trong mùa lũ Sự phân bố dòng chảy đối với các sông suối ở Đồng Hới theo mùa rõ rệt Sông chịu ảnh hưởng mạnh

mẽ của mưa lũ ở thượng nguồn và chế độ thuỷ triều ở hạ lưu Mùa mưa lũ nước chảy dồn ứ từ các sườn núi xuống các thung lũng hẹp, triều cường nước sông lên rất nhanh gây lũ, ngập lụt trên diện tích rộng Ngược lại, về mùa khô nước sông xuống thấp, dòng chảy rất nhỏ Những năm gần đây, nhờ có các đập thuỷ lợi được xây dựng nên đã điều hoà một phần lưu lượng nước trong năm phục vụ cho sinh hoạt và tưới tiêu nông nghiệp

Sông Nhật Lệ là sông lớn nhất chảy qua thành phố chịu ảnh hưởng của bán nhật triều ngày 2 chân, 2 đỉnh xen kẽ Các vùng đất thấp ở hạ lưu sông Nhật Lệ thường bị nhiễm mặn ảnh hưởng xấu tới nông nghiệp

Mật độ sông suối ở thành phố Đồng Hới khá thưa thớt, tập trung vào bốn con sông chính:

Sông Đại Giang và Kiến Giang của huyện Lệ Thuỷ chảy qua thành phố Đồng Hới và đổ ra biển

Sông Mỹ Cương độ quanh co qua các địa phận từ phường Đồng Sơn, xã Đức Ninh qua cầu dài đổ ra sông Nhật Lệ Thượng nguồn Mỹ Cương có hồ chứa nước Phú

Trang 27

17 Vinh có trữ lượng 21m3 Dùng cung cấp cho tưới tiêu và nguồn nước sinh hoạt cho thành phố Đồng Hới

Sông Lệ Kỳ ven phía đông thành phố Đồng Hới

Sông Cầu Rào: Thuộc địa phận phường Nam Lý và Đồng Phú Do quá trình xây dựng và san lấp nên đã bị biến đổi nhiều, chỉ còn lại phần nhỏ hiện đang được quy hoạch lại

1.3.3 Tình hình kinh tế, văn hóa chính trị của thành phố Đồng Hới

1.3.3.1 Dân số

Dân số: 103.988 người Trong đó:

Đất nội thị: 55,58km2Dân số nội thị: 68.165 người Mật độ dân số nội thị: 1.226 người/km2Đất ngoại thị: 99,69 km2

Dân số ngoại thị: 35.823 người Mật độ dân số ngoại thị: 359 người/ km2Thành phố Đồng Hới có 16 đơn vị hành chính, gồm 10 phường và 6 xã:

Bảng 1.1 Mật độ dân số tại thành phố Đồng Hới năm 2016

Trang 28

tự nhiên và 31,27% diện tích đất xây dựng của thành phố

Đường bộ: Tổng các tuyến giao thông đường bộ của thành phố là 487,89 km;

trong đó đường cấp phối và đường đất: 292,04 km chiếm 59,8%, đường nhựa, bê tông:

195,85 km chiếm 40,2% Mật độ đường rải nhựa, bê tông của thành phố đạt 1,26 km/km2, trong đó khu vực nội thị đạt 4,55 km/km2 Gồm các tuyến chủ yếu sau:

Tuyến Quốc lộ 1A đi qua trung tâm thành phố với chiều dài 11,96 km, chất lượng tương đối tốt

Tuyến đường Hồ Chí Minh đi qua khu vực phía tây thành phố với chiều dài 8,2

km

Tuyến đường tránh thành phố đang được hoàn thiện (xây dựng theo hình thức BOT)

Các tuyến đường tỉnh lộ dài 78,6 km

Từ các tuyến QL1A và đường Hồ Chí Minh có hệ thống 74 tuyến đường nội thị nối liền các khu dân cư và các khu chức năng của thành phố với tổng chiều dài 81,54km, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thông vận tải, thông thương của thành phố

Trang 29

19 Cầu Nhật Lệ nối xã Bảo Ninh với khu trung tâm thành phố mở ra hướng phát triển kinh tế phía Đông thành phố

Nhìn chung các tuyến đường trong thành phố ở mức tạm ổn định Ngoài các tuyến quốc lộ, đường tỉnh lộ và các tuyến trung tâm nội thị được đầu tư tương đối đồng bộ với kết cấu bê tông nhựa và bê tông xi măng, thì số lượng các tuyến đường có kết cấu bằng đất cấp phối, đất đồi và đất cát cũng còn khá nhiều Chất lượng và tải trọng của các tuyến đường chính đã được đầu tư cũng không đồng đều Lộ giới một số đường nội thị nhỏ, hẹp

Đường sắt: Thành phố có tuyến đường sắt Bắc Nam chạy qua với chiều dài 11,29 km, đường ray khổ 1.000 mm Ga Đồng Hới có 7 đường đưa đón tàu, dài 650-700m với lưu lượng khách qua ga 162.000 lượt/năm Đây là một trong những ga chính của tuyến đường sắt Bắc Nam với cơ sở vật chất kỹ thuật tốt bảo đảm nhu cầu đi lại của hành khách và vận chuyển hàng hoá bằng đường sắt

Đường thuỷ: Thành phố Đồng Hới có sông Nhật Lệ chảy qua trung tâm thành phố và nhiều tuyến sông nhỏ khác thuận lợi cho giao thông đường sông Có cửa biển Nhật lệ, có nhà máy đóng tàu, cảng cá, kết hợp bốc xếp hàng hoá tại phường Phú Hải tạo điều kiện tốt cho việc đánh bắt, chế biến hải sản

Đường hàng không: Sân bay Đồng Hới được xây dựng ở phía Bắc Đồng Hới thuộc địa phận 2 xã Lộc Ninh và Quang Phú Chiều dài đường băng 2.400m, rộng 45m, sử dụng cho máy bay thân nhỏ, tầm bay 500-700 km lên xuống Việc sân bay Đồng Hới được đưa vào hoạt động có ý nghĩa rất lớn trong phát triển kinh tế – xã hội của Thành phố nói riêng và cả tỉnh nói chung

Thành phố Đồng Hới hiện đang sử dụng nguồn điện lưới Quốc gia Có 1 trạm giảm áp chính khu vực 220/110/10KV-2x125MVA, và có 1 trạm giảm áp chính Đồng Hới 110/35/6KV-16MVA là nguồn cấp điện chính cho thành phố thông qua 6 tuyến phân phối 6KV và 1 tuyến 35KV cấp điện đài phủ sóng của thành phố

Thành phố còn có 1 trạm phát điện Diezen với công suất khả dụng 6,4MW, điện áp máy phát 6,3KV Mạng lưới điện hạ thế đã vươn tới tất cả các khu vực trong thành phố Mức tiêu thụ điện năng bình quân đầu người toàn thành phố là 629 KWh/năm

Hệ thống điện chiếu sáng đô thị được đầu tư xây dựng trên 46 tuyến đường với tổng chiều dài 55,7 km; tổng công suất chiếu sáng 507,7 Kw/h

Hệ thống cấp thoát nước

Cấp nước: Nguồn nước cấp cho 2 nhà máy ở Thành phố Đồng Hới là từ hồ Bàu Tró và hồ Phú Vinh đảm bảo công suất 28.000 m3/ngày đêm Mạng lưới đường ống cấp nước có tổng chiều dài 57 km Cung cấp nước cho 12.500 hộ với lượng tiêu thụ khoảng 150 lít/người/ngày đêm Tỷ lệ dân số của thành phố được dùng nước máy khoảng hơn 70% Số xã, phường có nước máy là 15/16 xã, phường

Trang 30

20 Tuy nhiên ở một số vùng ven thành phố do mật độ dân cư thưa, khả năng vốn đầu tư còn hạn chế, nên chủ yếu là sử dụng nguồn nước giếng, chất lượng vệ sinh chưa cao

Thoát nước: Hiện trạng hệ thống thoát nước của Thành phố đang còn nhiều hạn chế, chỉ bao phủ được một phần khu vực nội thành Mạng lưới thoát nước hiện có khoảng 31 km với đường kính từ 300 mm đến 800 mm, chủ yếu tập trung ở các phường nội thành như: Hải Đình, Đồng Mỹ, Đồng Phú, và một số tuyến ở Nam Lý, Bắc Lý Hệ thống này đã được xây dựng từ lâu và qua nhiều giai đoạn nâng cấp, cải tạo, quy mô nhỏ Công tác duy tu, bảo dưỡng các công trình còn gặp nhiều khó khăn, không thường xuyên nên bị xuống cấp, giảm khả năng tiêu thoát Nước thải chưa xử lý được xả ra tại nhiều điểm khác nhau như hồ, sông Nhật Lệ và các nhánh sông Hiện chỉ có khoảng 30% dân số đô thị được hưởng dịch vụ thoát nước

Hiện đang thực hiện dự án vệ sinh môi trường Thành phố do Ngân hàng Thế giới (WB) tài trợ với kinh phí 79 triệu USD Sau khi hoàn thành dự án, Thành phố sẽ

có hệ thông thoát nước đồng bộ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu sản xuất và đời sống

đa dạng ở dưới nước cũng như trên cạn

Các bãi tắm biển của thành phố có lợi thế đẹp, bãi cát phẳng và khá sạch sẽ

Thành phố Đồng Hới còn lưu giữ những dấu tích lịch sử như tháp chuông nhà thờ Tam Tòa – một chứng tích tội ác chiến tranh, thành cổ Đồng Hới, Lũy Thầy, tượng đài Mẹ Suốt, khu tái tạo hình ảnh chiến tranh ở Vực Quành, Quảng Bình Quan…

Đến với Đồng Hới, du khách còn có thể tìm hiểu về văn hóa Bàu Tró, tham dự

lễ hội bơi trải truyền thống của người vùng sông nước ở Đồng Hới mà ngày xưa người

ta thường gọi là “Lục niên cạnh độ”; các lễ hội cầu ngư, cầu mùa, hay thưởng thức những màn chèo cạn, múa bông rực rỡ sắc màu, những điệu hò khoan, hò hụi của các

cư dân vùng biển Hải Thành, Bảo Ninh vào những đêm trăng sáng hay có thể tham gia các trò chơi dân gian truyền thống như: cờ người, cờ thẻ, bài chòi…

Du lịch thành phố Đồng Hới nói riêng và tỉnh Quảng Bình nói chung đã và đang ngày càng có những bước tiến phát triển mạnh mẽ Theo thống kê của Sở Du lịch, 6 tháng đầu năm 2017 lượng khách du lịch tại tỉnh Quảng Bình ước tính đạt 1,5 triệu lượt khách, tăng 17% so với cùng kỳ, lượng khách quốc tế đạt 27.000 lượt tăng 20%

Trang 31

21

1.4 Quy hoạch cây xanh đô thị tại Việt Nam

Quy hoạch cây xanh sử dụng công cộng trong các đô thị tại Quyết định số 01/2006/QĐ-BXD ngày 05/01/2006 của Bộ Xây dựng về việc ban hành TCXDVN 362:2005 “Quy hoạch cây xanh sử dụng công cộng trong các đô thị-Tiêu chuẩn thiết kế” quy định về các tiêu chuẩn diện tích đất cây xanh”

Bảng 1.2 Tiêu chuẩn đất cây xanh sử dụng công cộng

I và II Trên hoặc bằng 250.000 đến dưới 1.500.000 10-12 III và IV Trên hoặc bằng 50.000 đến dưới 250.000 9-11

Chú thích:

Đối với các đô thị có tính chất đặc thù về sản xuất công nghiệp, hoạt động khoa học, công nghệ, du lịch, nghỉ dưỡng khi áp dụng tiêu chuẩn này có thể lựa chọn trong giới hạn hoặc điều chỉnh (nhưng phải được cơ quan chủ quản chấp nhận)

Đối với đô thị miền núi, hải đảo khi áp dụng tiêu chuẩn này cho phép lựa chọn thấp hơn nhưng không được thấp hơn 70% Quy định ở giới hạn tối thiểu

Bảng 1.3 Tiêu chuẩn đất cây xanh công viên

I và II Trên hoặc bằng 250.000 đến dưới 1.500.000 6-7,5 III và IV Trên hoặc bằng 50.000 đến dưới 250.000 5-7

Chú thích: Trong các đô thị loại đặc biệt, loạiI&II, ngoài các công viên thuộc khu ở cần có các công viên khu vực, công viên thành phố, các công viên có chức năng riêng biệt như: công viên thiếu nhi, công viên thể thao, vườn bách thú, bách thảo, công viên nước…

Trang 32

22 Công viên thiếu nhi có quy mô trên 10ha phải tổ chức công viên với nhiều khu chức năng

Công viên thể thao phải đảm bảo kích thước sân bãi theo tiêu chuẩn và bố trí hợp lý hệ thống sân bãi tập Cây xanh phải thỏa mãn yêu cầu thông gió, chống ồn, điều hòa không khí và ánh sáng, cải thiện tốt môi trường vi khí hậu để đảm bảo nâng cao sức khỏe vận động viên và người tham gia thể thao

Tại Nghị định 64/2010/ NĐ-CP của Chính phủ về quản lý cây xanh đô thị đã quy định: Nhà nước có trách nhiệm đầu tư, phát triển cây xanh sử dụng công cộng đô thị nhằm mục đích phục vụ lợi ích công cộng; quy hoạch cây xanh đô thị phải phù hợp với yêu cầu và mục tiêu của quy hoạch đô thị, phù hợp với điều kiện tự nhiên, khí hậu, thổ nhưỡng, bản sắc của đô thị; đồng thời, khuyến khích tạo điều kiện thuận lợi để các tổ chức, cá nhân tham gia quy hoạch, trồng, chăm sóc, ươm cây, bảo vệ cây xanh đô thị

Khi triển khai xây dựng đô thị mới, chủ đầu tư phải đảm bảo quỹ đất cây xanh;

cây xanh được trồng phải đúng chủng loại, tiêu chuẩn cây trồng theo quy hoạch chi tiết khu đô thị mới đã được phê duyệt đồng thời phải có trách nhiệm chăm sóc và bảo vệ cây xanh đến khi bàn giao cho cơ quan quản lý theo quy định của UBND cấp tỉnh Khi xây dựng mới đường đô thị phải trồng cây xanh đồng bộ với việc xây dựng các công trình hạ tầng kỹ thuật Khi cải tạo, nâng cấp đường đô thị, các công trình đường ống kỹ thuật hoặc khi tiến hành hạ ngầm các công trình đường dây, cáp nổi tại các đô thị có liên quan đến việc bảo vệ, chặt hạ, dịch chuyển, trồng mới cây xanh, chủ đầu tư phải thông báo cho cơ quan quản lý cây xanh trên địa bàn biết để giám sát thực hiện

Yêu cầu thiết kế quy hoạch cây xanh sử dụng công cộng Thiết kế cây xanh sử dụng công cộng đô thị phải phù hợp với từng loại đô thị

và tổ chức không gian đô thị, góp phần cải thiện môi trường, phục vụ các hoạt động vui chơi, giải trí, văn hóa, thể thao và mỹ quan đô thị

Tổ chức hệ thống cây xanh sử dụng công cộng phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên, khí hậu, môi trường, cảnh quan thiên nhiên, điều kiện vệ sinh, bố cục không gian kiến trúc, quy mô, tính chất cũng như cơ sở kinh tế kỹ thuật, truyền thống tập quán cộng đồng của đô thị

Tổ chức không gian xanh sử dụng công cộng phải tận dụng, khai thác, lựa chọn đất đai thích hợp, phải kết hợp hài hòa với mặt nước, với môi trường xung quanh, tổ chức thành hệ thống với nhiều dạng phong phú: tuyến, điểm, diện

Trong các công viên, vườn hoa… tùy tính chất, quy mô mà bố trí thích hợp hệ thống hạ tầng kỹ thuật như thiết bị cấp thoát nước, chiếu sáng và các công trình phục

vụ khác

Khi tiến hành trồng cây trong công viên vườn hoa… cần lưu ý khoảng cách giữa công trình ở xung quanh tiếp giáp với cây trồng như: cây bụi, cây thân gỗ cách tường nhà và công trình từ 2 m đến 5m, cách đường tàu điện từ 3m đến 5m, cách vỉa

Trang 33

Các loại cây trồng phải đảm bảo các yêu cầu Cây phải chịu được gió, bụi, sâu bệnh;

Cây thân đẹp, dáng đẹp;

Cây có rễ ăn sâu, không có rễ nổi;

Cây lá xanh quanh năm, không rụng lá trơ cành hoặc cây có giai đoạn rụng lá trơ cành vào mùa đông nhưng dáng đẹp, màu đẹp và có tỷ lệ thấp;

Không có quả gây hấp dẫn ruồi muỗi;

Cây không có gai sắc nhọn, hoa quả mùi khó chịu;

Có bố cục phù hợp với quy hoạch được duyệt

Về phối kết nên:

Nhiều loại cây, loại hoa;

Cây có lá, hoa màu sắc phong phú theo 4 mùa;

Nhiều tầng cao thấp, cây thân gỗ, cây bụi và cỏ, mặt nước, tượng hay phù điêu

và công trình kiến trúc;

Sử dụng các quy luật trong nghệ thuật phối kết cây với cây, cây với mặt nước, cây với công trình và xung quanh hợp lý, tạo nên sự hài hòa, lại vừa có tính tương phản vừa có tính tương tự, đảm bảo tính hệ thống tự nhiên

Trang 34

24

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu

Các khu nghỉ dưỡng chính trên địa bàn thành phố Đồng Hới: Công viên Nhật

Lệ và Sun Spa Resort

Tiêu chí chọn đối tượng nghiên cứu:

Tiêu chí 1: Căn cứ vào quy hoạch tổng thể của thành phố Đồng Hới, chọn ra hai khu nghỉ dưỡng nằm ở vị trí trung tâm thành phố và nằm ở hai vị trí có đặc điểm địa hình khác nhau nhưng vẫn đáp ứng được những nhu cầu của người dân cũng như khách du lịch

Tiêu chí 2: Căn cứ vào diện tích của khu nghỉ dưỡng, khu nghỉ dưỡng phải đủ diện tích để đáp ứng tối thiểu nhu cầu của người dân trong vùng dân cư gần nhất

Tiêu chí 3: Căn cứ vào đặc thù của khu nghỉ dưỡng: đối tượng phục vụ, tính chất của khu nghỉ dưỡng để chọn ra hai loại hình khu nghỉ dưỡng khác nhau

2.1.2 Phạm vi nghiên cứu

Hệ thống cảnh quan trong khu nghỉ dưỡng chính trên địa bàn thành phố Đồng Hới: Công viên Nhật Lệ và Sun Spa Resort

Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 7 năm 2017 tới tháng 3 năm 2018

2.2 Nội dung nghiên cứu

 Tìm hiểu tình hình cơ bản của khu vực nghiên cứu

 Điều tra hiện trạng cảnh quan tại các khu nghỉ dưỡng ở thành phố Đồng Hới Xác định thành phần loài, số lượng, thời điểm gây trồng trong các khu vực nghỉ dưỡng chính ở thành phố Đồng Hới

Điều tra, đo đếm các chỉ tiêu liên quan đến đặc điểm hình thái cây xanh: chiều cao vút ngọn, chiều cao dưới cành, đường kính tán, đường kính thân, và đánh giá tình hình sinh trưởng, đặc điểm, chất lượng và hình thức bố trí của các loài cây Xác định đặc điểm sinh thái của một số loài cây chính trong khu vực nghiên cứu

Thống kê, đánh giá mức độ sự hợp lý của cảnh quan như các yếu tố tiểu cảnh, phân khu chức năng, yếu tố trang trí, yếu tố địa hình, mặt nước đối với hoạt động của con người trong các khu nghỉ dưỡng đó

Sơ đồ hóa vị trí và sự phân bố của yếu tố trong hệ thống cảnh quan tại các khu nghỉ dưỡng

Trang 35

25

 Thực trạng công tác quản lý cảnh quan tại các khu nghỉ dưỡng ở thành phố Đồng Hới

Khái quát về cơ cấu tổ chức, chức năng và nhiệm vụ của đơn vị quản lý

Thực trạng công tác phát triển, chăm sóc và quản lý cảnh quan trong các khu nghỉ dưỡng ở thành phố Đồng Hới Các chính sách liên quan đến quản lý, bảo vệ và phát triển cảnh quan trong các khu vực nghỉ dưỡng

Thực trạng khó khăn và thuận lợi của công tác quản lý hệ thống cảnh quan

 Đánh giá sự hợp lý của hệ thống cảnh quan, thiết kế và bố trí cảnh quan và vấn đề quản lý của thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình

Sự hợp lý của loài cây đối với điều kiện tự nhiên, đặc điểm của các khu nghỉ dưỡng và các công trình kề cận nó

Sự hợp lý của việc phân chia các khu chức năng cũng như cách bố trí các yếu

tố cảnh quan trong mối liên hệ với cơ sở hạ tầng và các vấn đề sinh thái nhân văn

Sự hợp lý của công tác phát triển, quy hoạch và quản lý hệ thống cảnh quan tại các khu nghỉ dưỡng trên địa bàn

 Đề xuất, định hướng quy hoạch, tôn tạo hệ thống cảnh quan khu nghỉ dưỡng Định hướng quy hoạch và phát triển cảnh quan tại các khu nghỉ dưỡng ở thành phố Đồng Hới trong tương lai

Căn cứ vào điều kiện khí hậu và đất đai, đặc điểm sinh vật học và đặc điểm sinh thái học của các loài cây, quy hoạch tổng thể của thành phố, đặc điểm văn hóa xã hội, điều kiện kinh tế của khu vực nghiên cứu để:

Đưa ra các nguyên tắc chọn cây trồng trong các khu vực nghỉ dưỡng

Đề xuất giải pháp quy hoạch, thiết kế và tôn tạo cảnh quan: Bao gồm phân chia chức năng của khu nghỉ dưỡng, lựa chọn hình thức bố trí cây, loài cây, tiểu cảnh và các yếu tố trang trí khác phù hợp

Căn cứ vào tình hình công tác quản lý khu nghỉ dưỡng để đề xuất phương pháp thích hợp cho công tác quản lý cảnh quan tại các khu nghỉ dưỡng trên địa bàn thành phố Đồng Hới nói riêng và tỉnh Quảng Bình nói chung

2.3 Phương pháp nghiên cứu

2.3.1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp

Các số liệu về tình hình cơ bản của khu vực nghiên cứu như điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, các hồ sơ liên quan đến hệ thống cảnh quan, hồ sơ quy hoạch tổng thể thành phố,… được thu thập từ tài liệu, báo cáo, tạp chí,… thông qua các cơ quan liên quan ở địa phương

Trang 36

26 Các số liệu và những thuận lợi, khó khăn về tình hình phát triển (trồng), chăm sóc và quản lý cảnh quan được thu thập từ đơn vị quản lý (Trung tâm Công viên Cây xanh Đồng Hới)

Các thông tin liên quan đến đặc điểm hình thái, sinh thái, vật hậu của cây…

được thu thập từ các giáo trình, bài giảng, sách chuyên khảo, tạp chí và các phương tiện truyền thông khác

2.3.2 Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp

Quan sát thực tế và đo đếm các chỉ tiêu liên quan hiện trạng hệ thống cảnh quan tại các khu nghỉ dưỡng ở thành phố Đồng Hới, cụ thể:

+ Quan sát hình thái bên ngoài và dựa vào khóa phân loại để xác định thành phần chủng loại cây trong các khu vực nghiên cứu

+ Đo D1.3, Hvn và Dt, kết hợp với việc quan sát hình thái bên ngoài để đánh giá phẩm chất cây Từ đó xác định tỷ lệ cây loại A (cây tốt), cây loại B (cây TB) và cây loại C (cây xấu)

+ Xác định vị trí và tọa độ của cây, các yếu tố mặt nước, địa hình và các yếu tố tiểu cảnh trang trí để phục vụ cho việc sơ đồ hóa sự phân bố

Thảo luận nhóm với sự tham gia của các bên liên quan để phân tích những thuận lợi, khó khăn, cơ hội, thách thức và những giải pháp liên quan để thiết kế, quy hoạch và phát triển hệ thống cảnh quan

Phỏng vấn bán cấu trúc các cán bộ, công nhân liên quan thuộc Trung tâm công viên cây xanh Đồng Hới để biết được thực trạng công tác tôn tạo, chăm sóc, quản lý và bảo vệ hệ thống cảnh quan tại các khu nghỉ dưỡng và những thuận lợi, khó khăn trong công tác phát triển cảnh quan đô thị của thành phố

Phỏng vấn bán cấu trúc các hộ dân sinh sống gần các khu nghỉ dưỡng trên địa bàn về tính hợp lý và chất lượng của hệ thống cảnh quan hiện tại cũng như những đề xuất của họ trong việc thiết kế và bố trí hệ thống cảnh quan trong tương lai

Các thông tin và số liệu thu thập từ việc thảo luận và phỏng vấn các cán bộ và

tổ chức có liên quan được chọn lọc, kiểm tra chéo, xử lý và phân tích nhằm phục vụ cho việc giải thích các sự kiện, kết quả nghiên cứu

Các số liệu thu thập từ việc đo đếm thực trạng hệ thống cảnh quan sẽ được phân loại và xử lý theo hình thức thống kê mô tả dưới sự hỗ trợ của phần mềm Excel

Sử dụng kết hợp phần mềm AutoCad và Photoshop để sơ đồ hóa vị trí và sự phân bố của hệ thống cảnh quan trong mối quan hệ với các công trình khác

Trang 37

27

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

3.1 Tình hình cơ bản của khu vực nghiên cứu

3.1.1 Công viên Nhật Lệ

Công viên Nhật Lệ có tổng diện tích 64.728 m2, thuộc địa phận phường Đồng

Mỹ, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình, trải dài từ Cầu Hải Thành tới tượng đài

Mẹ Suốt, chạy dọc theo đường cửa Sông Nhật Lệ Phía Bắc giáp phường Hải Thành, phía Nam Giáp phường Hải Đình, phía Đông giáp cửa sông Nhật Lệ, phía Tây giáp với khu dân cư phường Đồng Mỹ

Hình 3.1 Vị trí Công viên Nhật Lệ

(http//:Maps.Google.com/Donghoi)

Đây là nơi có vị trí đắc địa của thành phố Đồng Hới, có tầm nhìn đẹp nhất ra hướng cửa sông và bán đảo Bảo Ninh Tại trung tâm công viên có di tích nhà thờ Tam Toàn chỉ còn lại tháp chuông Nhà thờ Tam tòa được xây dựng năm 1886 Trong chiến tranh từ năm 1964 đên năm 1972, nhà thờ bị đánh sập, chỉ còn lại tháp chuông, thị xã Đồng Hới khi đó cũng bị san phẳng

Đi ngược theo đường bờ kè có di tích bến đò và tượng đài mẹ Suốt nổi tiếng

Mẹ Suốt là biểu tượng hào hùng của dân tộc Việt Nam, của nhân dân Việt Nam quyết

tử cho Tổ quốc quyết sinh Bến đò mẹ chèo năm xưa đã trở thành một Di tích lịch sử tiêu biểu ở Đồng Hới trong thời kỳ chống Mỹ với tên gọi Bến đò mẹ Suốt

Công viên Nhật Lệ bao gồm 5 khu chính: khu quảng trường, khu vui chơi trẻ

em, khu tập thể dục dưỡng sinh, khu vực Nhà thờ Tam Tòa, khu ngoạn cảnh; được quy

Trang 38

28 hoạch hợp lý và thiết kế linh hoạt với nhiều điểm nhất như: hồ phun nước, đồng hồ lớn, đồi ngoạn cảnh,… Bên cạnh đó, công viên cũng được bố trí nhiều loài thực vật khác như: Chè tàu, cẩm tú mai, chuỗi ngọc, trang thái, thảm lá màu, cỏ ba lá , cau bụng, ca trắng, hoa giấy, tùng bút, cọ, ngâu, dương, cây xanh các loại,…

Công viên được xây dựng nhằm mục đích phục vụ cư dân đô thị thành phố và khách du lịch Với việc quy hoạch công viên theo hướng công viên mở, không có hàng rào xung quanh, công viên đã thu hút rất đông khách du lịch và người dân, đặc biệt là các hoạt động thanh niên thiếu nhi tham gia

3.1.2 Sun Spa Resort

Sun Spa Resort có vị trí đắc địa, tọa lạc trên bán đảo Bảo Ninh, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình, được nối với trung tâm thành phố qua hai cây cầu Nhật Lệ 1 và Nhật Lệ 2

Hình 3.2 Vị trí Sun Spa Resort

(http//:Maps.Google.com/Donghoi)

Đây là khu du lịch sinh thái đạt tiêu chuẩn 5 sao, cách trung tâm thành phố 1km với khoảng 10 phút đi bộ qua cầu Nhật Lệ, cách bến xe Đồng Hới 1km; ga Đồng Hới 4km; sân bay Đồng Hới 7km; suối nước nóng Bang 105oC 40km, đặc biệt cách khu du lịch sinh thái Động Thiên Đường có chiều dài 31,4km được xếp hạng kỷ lục là Động khô dài nhất và đẹp nhất Châu Á do chính Tập đoàn Trường Thịnh là chủ đầu tư trực tiếp khai thác và quản lý kinh doanh - nằm trong quần thể Di sản thiên nhiên Thế giới Vườn Quốc gia Phong Nha Kẻ Bàng

Kiến trúc tinh tế mang tính nghệ thuật độc đáo, thiết kế theo phong cách kiến trúc cổ xưa, hài hòa với tầm không gian du khách vào hoà mình với thiên nhiên, nắng vàng, cát trắng và biển xanh Khu Villa 5 sao có diện tích 8 ha, giáp mặt với biển,

Trang 39

29 được thiết kế hạ tầng cây xanh, rừng sinh thái, bờ tre, khóm trúc thanh bình mang vẻ đẹp của làng quê Việt Nam Khu Villa 5 sao được chia thành 4 khu vực: khu đón tiếp, nhà hàng 2 tầng, khu spa và 34 Villa với 75 phòng ngủ cao cấp SunSpa Resort nằm trên một đảo cát trắng tuyệt đẹp, được ví von như “hình nàng tiên cá xoãi mình giữa hai làn nước xanh thẳm, một bên là đại dương bao la, một bên là dòng sông Nhật lệ hiền hòa”

3.1.3 Thực trạng chung của công tác quản lý và quy hoạch cảnh quan trên địa bàn thành phố Đồng Hới

Công tác quy hoạch cây trồng đô thị nói riêng và quy hoạch cảnh quan đô thị thành phố Đồng Hới nói chung triển khai còn chậm so với yêu cầu phát triển của đô thị

Cho đến thời điểm hiện nay, có thể nói hầu hết các đô thị ở nước ta chưa có quy hoạch về cây trồng đô thị Ở một số thành phố lớn như Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Huế, công tác quy hoạch liên quan đến cây xanh đô thị cũng chỉ mới dửng lại ở quy hoạch không gian xanh là chính, chưa có quy hoạch cây trồng đô thị và chưa có quy hoạch cây trồng đường phố Đây cũng chính là nguyên nhân tại sao cho đến nay các đô thị ở nước ta vẫn chưa có được những cảnh quan cây xanh thực sự mang tính đặc sắc riêng; Hệ thống cảnh quan cây xanh còn mang mún, cây trồng lộn xộn, không đảm bảo sự an toàn, thậm chí còn có những nơi cây mới trồng được vài năm lại phải nhổ đi hàng loạt để trồng lại, vừa tốn kém vừa tạo ra dư luận không tốt trong xã hội

Thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa đơn vị được giao nhiệm vụ quản lý cây xanh với các đơn vị khác

Tiêu chuẩn cây giống thiếu cụ thể, thiếu chủ động về nguồn giống cây

Chưa khai thác tốt nguồn giống cây bản địa

Cây bản địa là những cây đóng góp vai trò tạo nên cảnh sắc cây xanh đặc trưng cho môi trường đô thị Chính vì chưa khái thác tốt nguồn tài nguyên này, nên thực tế,

đi đến đô thị nào cũng ta cũng bắt gặp những loài cây trồng tương tự nhau và đều tập trung vào một số loài phổ biến, có khả năng thích ứng rộng như Sao đen (Hopea odorata Roxtb), Bằng lăng nước (Lagerstroemia flosreginae Rezt), Sấu ( (Dracontomelum duperreanum Pierre), Phượng vĩ (Delonix regia Raf),…

Cây xanh chưa được thiết kế kết hợp với thảm trang trí, đôi khi cũng che khuất tầm nhìn của người đi lại Một số cây xanh bị chết nên việc khôi phục và nâng cấp là hết sức cần thiết Nghiên cứu thực trạng hệ thống cây trồng trong các khu nghỉ dưỡng tại thành phố Đồng Hới hiện nay cho thấy hệ thống cây trồng không được quy hoạch, thiết kế tuyển chọn và bố trí trên các cơ sở khoa học Hệ thống cây xanh đang bộc lộ những yếu kém cả về hình thức, chất lượng cũng như trong công tác quản lý và bảo vệ cây xanh cũng còn nhiều bất cập

Các quy định luật pháp về hướng dẫn quy hoạch cảnh quan trong đô thị hiện nay còn chưa đủ và thiếu thực tế Thiếu sự nhất quán trong việc định nghĩa cây xanh

Trang 40

30

sử dụng công cộng, khu nghỉ dưỡng, trong các văn bản quy phạm pháp luật (TCVN

362 về việc QCVN 01-2008…) tạo ra cách hiểu khác nhau, dẫn đến thông tin không chính xác và không đồng bộ cho mục đích quy hoạch và quản lý

Quy định về quy trình tham gia của người dân trong quy hoạch còn thiếu hiệu quả

Nhận thức của chính quyền về tầm quan trọng của cảnh quan trong khu nghỉ dưỡng còn thấp

Ý thức của một bộ phận người dân và du khách còn kém, thường xuyên tụ tập

ăn uống dưới gốc cây

Mặc dù có nhiều kết quả trong quá trình phát triển, việc tổ chức trồng, chăm sóc được toàn xã hội quan tâm và đang trở thành phong trào sâu rộng, tuy nhiên hiện nay vẫn còn nhiều tồn tại như phá hoạt cây xanh từ cộng đồng

3.2 Hiện trạng cảnh quan tại các khu nghỉ dưỡng ở thành phố Đồng Hới

3.2.1 Thành phần chủng loại cây xanh tại các khu nghỉ dưỡng

Trên cơ sở điều tra thực tế và dựa vào khóa phân loại, tôi xác định được thành phần chủng loại cây trên hai khu nghỉ dưỡng chính tại thành phố Đồng Hới: Sun Spa

Resort và công viên Nhật Lệ, kết quả thể hiện ở bảng 3.1 - bảng 3.6

3.2.1.1 Công viên Nhật Lệ

Chủng loại cây xanh trong các khu nghỉ dưỡng được phân thành ba loại chính,

đó là cây gỗ, cây cảnh và cây tạo hình, cây trồng viền và cây phủ nền để thuận lợi cho việc nghiên cứu

Tại công viên Nhật Lệ, cây gỗ bao gồm 24 chủng loại thuộc 17 họ, trong đó họ Cau (Arecaceae) và họ Xoan (Meliaceae) gồm nhiều chủng loại cây nhất; cây cảnh cây tạo hình chủng loại cây tương đối ít gồm 8 chủng loại thuộc 8 họ; cây trồng viền và phủ nền gồm 7 chủng loại thuộc 7 họ

Việc thống kê số liệu cây xanh là cơ sở cho việc chọn lọc những loài cây phù hợp tại địa phương Qua tìm hiểu, thành phần cây lớn tại công viên Nhật Lệ khá phong phú, chủ yếu là cây nhiệt đới, một số cây bản địa của địa phương như Sao Đen, Dầu Rái, Lát hoa, Các cây trong họ Cau dừa cũng chiếm một tỷ lê lớn trong thành phần loài Đối với công viên Nhật Lệ, trong quá trình quy hoạch cây xanh và cảnh quan, Trung tâm Công viên – Cây xanh Đồng Hới đã lần lượt thay thế dần các cây kém phù hợp với tiêu chuẩn cây xanh công cộng, nên số lượng các loài đó ngày càng giảm dần,

, chẳng hạn như Bàng (Terminalia catappa), Hoa Sữa (Alstonia scholaris), …một số loài đã được loại bỏ chẳng hạn như Trứng cá (Muntingia calabura), Thông thiên (Thevetia peruviana),…

Tiêu đề	Đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp quy hoạch, quản lý cảnh quan khu nghỉ dưỡng tại thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình
Tác giả	Phạm Thị Thúy Hằng
Người hướng dẫn	TS. Ngô Tùng Đức
Trường học	Trường Đại học Nông Lâm Huế
Chuyên ngành	Quy hoạch, Quản lý Cảnh Quan, Quản lý Khu Nghỉ Dưỡng
Thể loại	Luận văn cao học
Năm xuất bản	2018
Thành phố	Huế

Định dạng
Số trang	90
Dung lượng	36,6 MB