KHÁI QUÁT VỀ HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ HỘI Hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa là chế độ xã hội phát triển cao nhất; có quan hệ sản xuất dựa trên cơ sở công hữu về tư liệ
Trang 1THUYẾT TRÌNH
MÔN HỌC: NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN
CỦA CHỦ NGHĨA MÁC- LÊNIN
SVTH: NHÓM 3 – LỚP:111200720
GVHD: HỒ VĂN ĐỨC
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP.HCM
KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
«««« ○○○ »»»»
Trang 2ĐỀ TÀI
HÌNH THÁI KINH TẾ – XÃ HỘI
CỘNG SẢN CHỦ NGHĨA
Trang 3NỘI DUNG THUYẾT TRÌNH
CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA HÌNH THÁI KINH
TẾ - XÃ HỘI CỘNG SẢN CHỦ NGHĨA KHÁI QUÁT VỀ HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ HỘI
Trang 41 KHÁI QUÁT VỀ HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ HỘI
1 KHÁI QUÁT VỀ HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ HỘI
Trang 51 KHÁI QUÁT VỀ HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ HỘI
1 KHÁI QUÁT VỀ HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ HỘI
Hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa là chế độ xã hội phát triển cao nhất;
có quan hệ sản xuất dựa trên cơ sở công hữu
về tư liệu sản xuất, phù hợp với lực lượng sản xuất ngày càng phát triển, tạo thành cơ sở
hạ tầng cao hơn cơ sở hạ tầng của chủ nghĩa
tư bản Với một kiến trúc thượng tầng nhất định là của nhân với trình độ xã hội hóa ngày càng cao
Trang 61 KHÁI QUÁT VỀ HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ HỘI
HÌNH THÁI KNH
TẾ XÃ HỘI
LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT
QUAN HỆ SẢN XUẤT
KIẾN TRÚC THƯỢNG
Trang 7Trong sự phát triển của lịch sử loài người có thể
do sự tác động của nhiều yếu tố chủ quan, nhưng
sự vận động của xã hội lại tuân theo quy luật khách quan, không phụ thuộc vào ý muốn của con người mà nguồn gốc sâu xa của sự thay thế nhau giữa các hình thái kinh tế - xã hội là sự phát triển của lực lượng sản xuất
1 KHÁI QUÁT VỀ HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ HỘI
Trang 81 KHÁI QUÁT VỀ HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ HỘI
Sự thay thế nhau như vậy giữa các hình thái kinh tế - xã hội là con đường phát triển chung của nhân loại Quá trình đó diễn ra một cách
tự nhiên mang tính khách quan chứ không phải theo ý muốn chủ quan của con người
Trang 9a) Là một quá trình phát triển lịch sử - tự nhiên của xã hội loài người
C.Mác và Ph.Ăngghen đã vận dụng một cách triệt để quan điểm duy vật về lịch sử để nghiên cứu xã hội loài người trải qua các chế độ xã hội khác nhau, từ đó xây dựng nên học thuyết hình thái kinh tế - xã hội, phân tích một cách khoa học sự chuyển biến từ hình thái kinh tế - xã hội thấp lên hình thái kinh tế - xã hội cao cũng như sự thay đổi của các phương thức sản xuất qua các chế độ xã hội và coi đó là một quá trình lịch sử - tự nhiên.
2 XU HƯỚNG TẤT YẾU CỦA SỰ XUẤT HIỆN HÌNH THÁI KINH TẾ – XÃ HỘI CỘNG SẢN CHỦ NGHĨA
Trang 10b, Mâu thuẫn trong phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa,giữa nhu cầu phát triển của lực lượng sản xuất với sự kiềm hãm của quan hệ sản xuất
Lực lượng sản xuất của chủ nghĩa tư bản càng phát triển đến tình trạng xã hội hóa cao thì càng làm mâu thuẫn giữa các nhu cầu phát triển của các lực lượng sản xuất với sự kiềm hãm của quan hệ sản xuất mang tính tư nhân tư bản chủ nghĩa thêm sâu sắc
2 XU HƯỚNG TẤT YẾU CỦA SỰ XUẤT HIỆN HÌNH THÁI KINH TẾ – XÃ HỘI CỘNG SẢN CHỦ NGHĨA
Trang 11Tính mâu thuẫn gay gắt trong lĩnh vực kinh
tế chủ nghĩa tư bản thể hiện trong lĩnh vực chính trị - xã hội là mâu thuẫn giữa giai cấp công nhân, nhân dân lao động với giai cấp tư sản ngày càng trở nên quyết liệt.
2 XU HƯỚNG TẤT YẾU CỦA SỰ XUẤT HIỆN HÌNH THÁI KINH TẾ – XÃ HỘI CỘNG SẢN CHỦ NGHĨA
Trang 122 XU HƯỚNG TẤT YẾU CỦA SỰ XUẤT HIỆN HÌNH THÁI KINH TẾ – XÃ HỘI CỘNG SẢN CHỦ NGHĨA
C.Mác và Ph.Ăngghen dự báo
sự ra đời của hình thái kinh tế -
xã hội cộng sản chủ nghĩa từ những nước tư bản chủ nghĩa phát triển và các nước tư bản chủ nghĩa có trình độ phát triển trung bình và những nước thuộc địa sau khi được giải phóng do giai cấp công nhân lãnh đạo
Trang 132 XU HƯỚNG TẤT YẾU CỦA SỰ XUẤT HIỆN HÌNH THÁI KINH TẾ – XÃ HỘI CỘNG SẢN CHỦ NGHĨA
2 XU HƯỚNG TẤT YẾU CỦA SỰ XUẤT HIỆN HÌNH THÁI KINH TẾ – XÃ HỘI CỘNG SẢN CHỦ NGHĨA
Ngày nay, với sự phát triển mạnh mẽ của cách mạng khoa học và công nghệ, lực lượng sản xuất của chủ nghĩa tư bản có tính xã hội hóa cao đã mang tính toàn cầu và ngày càng mâu thuẫn với quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa
Vì thế giai cấp tư sản vẫn tìm mọi biện pháp bảo vệ chế độ tư hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa
Do vậy mâu thuẫn đối kháng trong kinh tế và trong lĩnh vực chính trị - xã hội không hề suy giảm
Trang 142 XU HƯỚNG TẤT YẾU CỦA SỰ XUẤT HIỆN HÌNH THÁI KINH TẾ – XÃ HỘI CỘNG SẢN CHỦ NGHĨA
2 XU HƯỚNG TẤT YẾU CỦA SỰ XUẤT HIỆN HÌNH THÁI KINH TẾ – XÃ HỘI CỘNG SẢN CHỦ NGHĨA
Mâu thuẫn đó chỉ được giải quyết bằng một cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa, thiết lập hình thái kinh tế - xã hội chủ nghĩa với quan
hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa nhằm mở đường cho lực lượng sản xuất phát triển.
Trang 15Trong khi nhấn mạnh vai trò tích cực của nhân tố chủ quan trong tiến trình cách mạng xóa bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa, các nhà sáng lập chủ nghĩa xã hội khoa học cũng cương quyết đấu tranh chống lại khuynh hướng cách mạng phiêu lưu, không tính đến trình độ phát triển của hiện thực cách mạng, không xem xét tới trình độ giác ngộ của nhân dân, thiếu sự chuẩn bị chu đáo
2 XU HƯỚNG TẤT YẾU CỦA SỰ XUẤT HIỆN HÌNH THÁI KINH TẾ – XÃ HỘI CỘNG SẢN CHỦ NGHĨA
Trang 16Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, hình thái kinh tế - xã hội Cộng sản chủ nghĩa
có thể chia thành 3 thời kỳ:
3 CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA HÌNH THÁI
KINH TẾ - XÃ HỘI CỘNG SẢN CHỦ NGHĨA
Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Xã hội xã hội chủ nghĩaGiai đoạn cao của xã hội Cộng sản chủ nghĩa
Trang 17Tính tất yếu của thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên lên chủ nghĩa xã hội: Thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội là thời kỳ cải biến cách mạng sâu sắc trên toàn bộ các mặt của đời sống xã hội, tạo ra những tiền đề vật chất và tinh thần cần thiết để hình thành một xã hội mà trong đó những nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa xã hội sẽ được thực hiện Tính tất yếu của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là do:
a) Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Trang 18Một là, chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội
khác nhau về bản chất, dựa trên chế độ sở hữu khác nhau về tư liệu sản xuất
Hai là, chủ nghĩa xã hội được xây dựng trên
nền đại công nghiệp có trình độ cao
a) Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Trang 19Ba là, các quan hệ xã hội của chủ nghĩa xã hội
không tự phát nảy sinh từ chủ nghĩa tư bản,
mà chỉ có thể là kết quả của quá trình xây dựng và cải tạo xã hội chủ nghĩa
Bốn là, công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã
hội là công việc mới mẻ, khó khăn phức tạp
và đòi hỏi phải có thời gian
a) Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Trang 20a) Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
THỜI KỲ QUÁ ĐỘ
Chủ nghĩa tư bản Chủ nghĩa xã hội
Trang 21Đặc điểm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là sự tồn tại của xã hội cũ đan xen với những nhân tố mới của chủ nghĩa xã hội trong mối quan hệ vừa thống nhất vừa đấu tranh với nhau trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội như: chính trị, kinh tế, văn hoá, tư tưởng…và phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa
a) Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Trang 22a) Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Trên lĩnh vực kinh tế: là sự tồn tại nền
kinh tế nhiều thành phần trong hệ thống kinh tế quốc dân thống nhất, vận động theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
Trang 23a) Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Các thành phần kinh
tế
Kinh tế nhà
nước
Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài
Kinh tế tư bản nhà nước
Kinh tế tư
nhân
Kinh tế tập
thể
Trang 24 Trên lĩnh vực chính trị: Do kết cấu kinh tế của
thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội đa dạng, phức tạp nên kết cấu giai cấp xã hội trong thời kỳ này cũng đa dạng, phức tạp Thời kỳ này bao gồm: giai cấp công nhân, giai cấp nông dân, tầng lớp trí thức, những người sản xuất nhỏ, tầng lớp
tư sản
a) Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Trang 25a) Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Trang 26 Trên lĩnh vực tư tưởng văn hóa - xã hội là sự tồn
tại nhiều tư tưởng và văn hóa khác nhau Bên cạnh tư tưởng xã hội chủ nghĩa, tư tưởng Mác - Lênin giữ vai trò thống trị vẫn tồn tại các tư tưởng tư sản, tiểu tư sản, tâm lý tiểu nông…
a) Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Trang 27Nội dung kinh tế, chính trị và văn hóa, xã hội của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.
Trong lĩnh vực kinh tế: Trong thời kỳ quá độ
lên chủ nghĩa xã hội cần phải sắp xếp, bố trí lại lực lượng sản xuất hiện có của xã hội, cải tạo quan hệ sản xuất cũ, xây dựng quan hệ sản xuất mới theo hướng tạo ra sự phát triển cân đối của nền kinh tế, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của nhân dân.
a) Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Trang 28 Trong lĩnh vực chính trị: Nội dung cơ bản
trong lĩnh vực chính trị của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là tiến hành cuộc đấu tranh chống lại các thế lực thù địch, chống phá sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội; xây dựng, củng cố nhà nước và nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ngày càng vững mạnh, đảm bảo quyền làm chủ trong hoạt động kinh tế - văn hóa - xã hội của nhân dân lao
a) Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Trang 29a) Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Trong lĩnh vực tư tưởng – văn hóa: thực hiện
tuyên truyền phổ biến những tư tưởng khoa học
và cách mạng của giai cấp công nhân trong toàn
xã hội; khắc phục những tư tưởng tâm lý có ảnh hưởng tiêu cực đối với tiến trình xây dựng chủ
nghĩa xã hội; xây dựng nền văn hóa mới xã hội
chủ nghĩa, tiếp thu giá trị tinh hoa của các nền văn hóa trên thế giới.
Trang 30 Trong lĩnh vực xã hội: Nội dung cơ bản trong
lĩnh vực xã hội của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là khắc phục tệ nạn do xã hội cũ để lại, từng bước khắc phục sự chênh lệch phát triển giữa các vùng, miền, các tầng lớp dân cư trong xã hội nhằm thực hiện mục tiêu bình đẳng
xã hội; xây dựng mối quan hệ tốt đẹp giữa người với người
a) Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Trang 31Xã hội xã hội chủ nghĩa (Chủ nghĩa xã hội) là giai đoạn thấp của chủ nghĩa cộng sản có các đặc trưng sau:
Thứ nhất, cơ sở vật chất – kỹ thuật của xã hội
chủ nghĩa là nền đại công nghiệp được phát triển lên từ những tiền đề vật chất – kỹ thuật của nền đại nghiệp tư bản chủ nghĩa
b) Xã hội xã hội chủ nghĩa
Trang 32Thứ hai, chủ nghĩa xã hội xoá bỏ chế độ tư hữu
tư nhân tư bản chủ nghĩa, thiết lập chế độ sở hữu xã hội chủ nghĩa về tư liệu sản xuất
Tư liệu sản xuất tồn tại dưới hai hình thức là sở hữu toàn dân và sở hữu tập thể, người lao động làm chủ các tư liệu sản xuất của xã hội, do đó không còn tình trạng người bóc lột người
b) Xã hội xã hội chủ nghĩa
Trang 33Thứ ba, xã hội xã hội chủ nghĩa là một chế độ
xã hội tạo ra được cách tổ chức lao động và
kỹ luật lao động mới
Chủ nghĩa xã hội đã tạo ra được cách tổ chức lao đông mới dựa trên tinh thần tự giác của nhân dân, dưới sự lãnh đạo của đảng cộng sản
và quản lý thống nhất của nhà nước xã hội chủ nghĩa
b) Xã hội xã hội chủ nghĩa
Trang 34Thứ tư, xã hội xã hội chủ nghĩa là một xã hội
thực hiện nguyên tắc phân phối theo lao động, coi đó là nguyên tắc cơ bản nhất
Trong xã hội xã hội chủ nghĩa, mỗi người lao động sẽ nhận được từ xã hội một số lượng sản phẩm tiêu dùng có giá trị tương đương với số lượng, chất lượng, hiệu quả lao động mà họ đã tạo ra cho xã hội, sau khi đã trừ đi một số khoản đóng góp chung cho xã hội
b) Xã hội xã hội chủ nghĩa
Trang 35Thứ năm, xã hội xã hội chủ nghĩa là một xã
hội mà ở đó nhà nước mng bản chất giai cấp công nhân, có tính nhân dân rộng rãi, tính dân tộc sâu sắc
Vì nhà nước xã hội chủ nghĩa là cơ quan quyền lực tập trung của giai cấp công nhân và nhâ dân lao động, đặc dưới sự lãnh đạo của đảng cộng sản nhằm bảo vệ lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động
b) Xã hội xã hội chủ nghĩa
Trang 36Nhà nước xã hội chủ nghĩa mang tính dân tộc sâu sắc Giai cấp công nhân là người đại diện chân chính cho dân tộc, có những lợi ích cơ bản thống nhất với lợi ích của dân tộc.
b) Xã hội xã hội chủ nghĩa
Trang 37b) Xã hội xã hội chủ nghĩa
Nhà nước xã hội chủ nghĩa phải đoàn kết được các dân tộc, tạo nên sự bình đẳng về mọi mặt giữa các dân tộc cả trên cơ sở pháp lý và trong thực tiễn cuộc sống, đấu tranh bảo vệ những lợi ích chân chính của dân tộc, không ngừng phát huy những giá trị của dân tộc.
Trang 38Thứ sáu, xã hội xã hội chủ nghãi là một xã hội đã thực hiện được sự giải phóng con người khỏi ách
áp bức bóc lột, thực hiện bình đẳng xã hội, tạo điều kiện cho con người phát triển toàn diện.
Tuy nhiên, do giớ hạn sự phát triển của những điều kiện khách quan, sự bình đẳng rong chủ nghĩa xã hội vẫn chưa đạt tới mức hoàn thiện như trong giai đoạn cao của xã hội cộng sản chủ nghĩa.
b) Xã hội xã hội chủ nghĩa
Trang 39Trên cơ sở nghiên cứu quá trình phát triển của lực lượng sản xuất, C.Mác dự báo về sự xuất hiện giai đoạn cao của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa:
c) Giai đoạn cao của hình thái kinh tế - xã hội
cộng sản chủ nghĩa
Trang 40Về mặt kinh tế: Lực lượng sản xuất phát triển vô
cùng mạnh mẽ, của cải xã hội tạo ra dồi dào, ý thức con người được nâng lên, khoa học phát triển, lao động của con người được giảm nhẹ, thực hiện phân phối theo nhu cầu
c) Giai đoạn cao của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa
Trang 41Về mặt xã hội: Trình độ
xã hội phát triển ngày
càng cao, con người có
điều kiện phát triển năng
b) Xã hội xã hội chủ nghĩa
c) Giai đoạn cao của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa
Trang 42Qua phân tích của C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I.Lênin về giai đoạn cao của hình thái kinh tế -
xã hội cộng sản, các ông đều nêu lên những điều kiện kinh tế - xã hội đảm bảo cho sự xuất hiện của giai đoạn này Các điều kiện đó là:
Một là, chỉ có thể đạt tới giai đoạn cao của xã hội
cộng sản chủ nghĩa khi trong thực tế khách quan của sự phát triển xã hội đã có những điều kiện, tiền đề hợp lý
c) Giai đoạn cao của hình thái kinh tế - xã hội
cộng sản chủ nghĩa
Trang 43Hai là, sự xuất hiện giai đoạn cao của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa là một quá trình lâu dài, bằng việc không ngừng phát triển lực lượng sản xuất, cơ cấu lại tổ chức xã hội về mọi mặt, giáo dục tinh thần tự giác của con người, nếu không có quá trình này cũng không thể xuất hiện được giai đoạn đó.
c) Giai đoạn cao của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa
Trang 44Ba là, quá trình xuất hiện giai đoạn cao của hình thái kinh tế - xã hội hội cộng sản chủ nghĩa ở các nước khác nhau diễn ra với những quá trình khác nhau, tuỳ thuộc vào sự nỗ lực phấn đấu về mọi phương diện
c) Giai đoạn cao của hình thái kinh tế - xã hội
cộng sản chủ nghĩa
Trang 45KẾT LUẬN
Trang 46THE END!