TRƯỜNG ĐHSP HÀ NỘI 2 CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM VIỆN NCSP Độc lập Tự do Hạnh phúc ĐỀ THI CHUYÊN ĐỀ CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG VÀ CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC ĐỀ BÀI Câu 1 Phân tích những điểm mới[.]
Trang 1TRƯỜNG ĐHSP HÀ NỘI 2 CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
ĐỀ THI CHUYÊN ĐỀ CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG VÀ
CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC
ĐỀ BÀI Câu 1 Phân tích những điểm mới trong Chương trình giáo dục phổ thông
môn Tin học 2018
Câu 2 Trình bày những thuận lợi, khó khăn khi thực hiện Chương trình giáo
dục phổ thông môn Tin học 2018 ở cấp Tiểu học và giải pháp khắc phục
Trang 2BÀI LÀM Câu 1: Những điểm mới trong Chương trình GDPT môn Tin học 2018
Môn Tin học trong chương trình phổ thông mới cung cấp cho học sinh kiến thức về Học vấn số hóa phổ thông, CNTT và truyền thông, Khoa học máy tính Theo Phó giáo sư, Tiến sĩ Hồ Cẩm Hà, nhiều năm qua, chương trình môn Tin học gặp không ít bất cập trong quá trình triển khai do có một số quan niệm sai lầm như: Đồng nhất việc học Tin ở phổ thông với học sử dụng máy tính và phần mềm; chưa coi trọng mạch kiến thức Khoa học máy tính; tích hợp môn Tin học với môn Công nghệ
Chương trình môn Tin học năm 2018 có những cách tiếp cận, định hướng phát triển mới, cùng nhiều nội dung cập nhật tri thức Công nghệ số - yếu tố nền tảng của Cách mạng công nghiệp 4.0 Cụ thể, chương trình sẽ có 10 điểm mới so với chương trình hiện hành
1 Tin học là môn bắt buộc
Điểm mới đầu tiên có tính tiên quyết là môn tin học sẽ là môn học bắt buộc
có phân hóa, dạy từ lớp 3 đến lớp 9 (trong chương trình hiện hành là môn tự chọn)
Ở bậc THPT, môn Tin học có vị trí bình đẳng với các môn khác như Vật lý, Hóa học, Sinh học, Lịch sử, Địa lý và được phân hóa theo hai định hướng: Tin học ứng dụng và Khoa học máy tính Như vậy, vị trí mới này sẽ là tiền đề dẫn đến những thay đổi trong đầu tư cơ sở vật chất, biên chế giáo viên và cách nhìn nhận của xã hội
và các cấp quản lý về môn tin học
2 Tiếp cận theo năng lực và có tính mở
Chương trình môn Tin học được xác định là môn cốt lõi giúp hình thành và phát triển cho học sinh năng lực tin học Chương trình sẽ không đưa ra ràng buộc về chủng loại thiết bị hay phần mềm, không phân biệt phần mềm nguồn mở hay phần mềm thương mại, nhằm tạo điều kiện cho các cơ sở đào tạo vận dụng linh hoạt
Trang 3Thời lượng phân phối cho các lớp là cố định nhưng các tác giả sách giáo khoa và cơ
sở giáo dục tùy điều kiện thực tế của địa phương để điều chỉnh linh hoạt thời lượng dành cho các chủ đề trong chương trình trên cơ sở đáp ứng yêu cầu cần đạt
3 Ba mạch kiến thức hòa quyện
Môn Tin học cung cấp cho học sinh 3 mạch kiến thức: Học vấn số hóa phổ thông (DL), Công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) và Khoa học máy tính (CS) Mạch kiến thức này giúp học sinh bước đầu hiểu các nguyên tắc cơ bản và thực hành của tư duy máy tính, tư duy tự động hóa, có khả năng thích ứng với những tiến
bộ và thiết bị công nghệ số mới sẽ xuất hiện trong tương lai và tạo nền tảng cơ bản cho việc thiết kế, phát triển các hệ thống máy tính
4 Cách tiếp cận mới về thuật toán và lập trình
Trong chương trình hiện hành, nội dung lập trình và thuật toán dạy tập trung
ở lớp 8 và lớp 11 theo cách tiếp cận nội dung mang tính hàn lâm Theo PGS.TS Hồ
Sĩ Đàm, nội dung thuật toán, cấu trúc dữ liệu và lập trình là thành phần cơ bản của Khoa học máy tính giúp hình thành và phát triển tư duy máy tính Chương trình năm 2018 đưa nội dung đó trải rộng trong cả 3 cấp học, chú trọng phương pháp dạy học tích cực, ở giai đoạn giáo dục cơ bản sử dụng các ngôn ngữ lập trình trực quan, hiện đại, phù hợp với lứa tuổi, giúp học sinh tự làm ra được sản phẩm số, gây hứng thú học tập và sáng tạo
5 Chú trọng thực hành trải nghiệm sáng tạo và làm ra sản phẩm số
Việc dạy học thông qua các dự án, bài tập giải quyết vấn đề cụ thể, thiết thực, nhằm khuyến khích học sinh vận dụng kiến thức, kỹ năng các môn học áp dụng công nghệ số để hiểu và giải quyết vấn đề thực tế trong môi trường số, sáng tạo ra các sản phẩm của cá nhân, của nhóm
6 Văn hóa ứng xử trong thế giới số
Nói về tầm quan trọng của giáo dục đạo đức, pháp luật và văn hóa ứng xử trong thế giới số, PGS.TS Hồ Cẩm Hà, thuộc Ban phát triển chương trình môn Tin
Trang 4học năm 2018 nhận định: "Trong thời đại có sự kết nối cao của thế giới thực và thế giới ảo, nội dung về đạo đức, văn hóa, pháp luật cần phải được quan tâm đúng mức"
7 Chú trọng định hướng nghề nghiệp
Trong thời đại số, Tin học cần thiết cho mọi ngành nghề, đặc biệt là các ngành nghề thuộc lĩnh vực tin học Chủ đề mới Hướng nghiệp với tin học từ lớp 8 đến lớp 12 và chương trình ở THPT phân hóa hai định hướng là Tin học ứng dụng
và Khoa học máy tính giúp học sinh định hướng lựa chọn đúng nghề nghiệp trong lĩnh vực tin học và ứng dụng tin học theo sở trường và khả năng của họ
8 Chú trọng giáo dục STEM, tài chính, bình đẳng giới
Chương trình thông qua một số chủ đề học tập, đặc biệt thông qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo làm ra sản phẩm nhằm góp phần hình thành và phát triển phẩm chất năng lực chung và năng lực đặc thù môn Tin học, đồng thời còn góp phần giáo dục hướng nghiệp, giáo dục CS- STEM, giáo dục bình đẳng giới và giáo dục tài chính
9 Chú trọng giáo dục CPS (cyber-physical system)
Chương trình tích hợp các hệ thống kỹ thuật số, hệ thống vật lý, các cảm biến, truyền động và yếu tố con người trên cơ sở hạ tầng mạng để cung cấp một hệ thống tương tác Chia sẻ về lý do Ban phát triển chương trình lựa chọn các chủ đề mới trong lĩnh vực giáo dục CPS như AI, học máy, robot giáo dục, Khoa học dữ liệu ở mức tối giản và phù hợp tâm sinh lý học trò để đưa vào chương trình Tin học năm 2018, thầy Đàm cho biết, những chủ đề này đã được các nước tiên tiến trên thế giới nghiên cứu và đưa vào giảng dạy, cũng như được đề cập thường xuyên trên các phương tiện thông tin đại chúng ở Việt Nam Vì vậy, việc Nhà nước đầu tư cơ
sở vật chất để giảng dạy CPS trong nhà trường Phổ thông là một quyết định mang tính chiến lược và nhân văn, giúp học sinh Việt Nam, đặc biệt là các em ở vùng sâu vùng xa có cơ hội tiếp cận với các lĩnh vực tin học hiện đại
Trang 510 Chương trình học tương đương chương trình các quốc gia khác
Chương trình tin học năm 2018 đã kế thừa những ưu điểm trong chương trình hiện hành và tiếp thu khai thác chương trình Tin học ở các nước tiên tiến, đặc biệt là Anh và Mỹ
Tiến sĩ Lee Choo Mooi - Chuyên gia giáo dục, nhà khoa học đến từ Singapore, với tư cách là chuyên gia quốc tế phản biện Chương trình môn Tin học của Việt Nam, đã lập bảng đối sánh chi tiết theo từng mạch kiến thức, theo từng chủ
đề lớn cả về nội dung và yêu cầu cần đạt trong chương trình tin học của Việt Nam
và chương trình tin học của Anh, HongKong, New Zealand và Singapore Từ đó bà đưa ra những nhận xét: "Các chủ đề trong chương trình Tin học năm 2018 của Việt Nam tương tự với chương trình mà nhiều quốc gia đang giảng dạy cho học sinh ở
độ tuổi phổ thông Yêu cầu cần đạt về kết quả học tập có sự phù hợp và có sự tăng trưởng cấp độ cho các chủ đề ở mỗi cấp Vì vậy, chương trình Tin học của Việt Nam có sự tương đương như chương trình của các quốc gia khác"
Câu 2 Những thuận lợi, khó khăn khi thực hiện Chương trình GDPT môn Tin học 2018 ở cấp Tiểu học và giải pháp khắc phục.
* Những thuận lợi:
- Nhà nước đã thường xuyên quan tâm sâu sát, liên tục đưa ra các định hướng
và quyết sách nhằm đổi mới giáo dục, trong đó có việc phát triển chương trình GDPT; Bộ GD đã tổ chức các khóa, buổi tập huấn cho CBQL, GV nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ CBGV trong công tác triển khai chương trình GDPT
- Đội ngũ GV nhiệt tình, năng động, tâm huyết với nghề, có chuyên môn vững vàng, luôn luôn học hỏi, trau dồi kiến thức để ngày càng nâng cao trình độ chuyên môn
- Các bộ SGK được giới thiệu nhìn chung đều có nội dung rõ ràng, phong phú; kênh hình và kênh chữ phù hợp với lứa tuổi học sinh đem đến nhiều sự lựa chọn cho người dạy và người học
Trang 6- Về Cơ sở vật chất tương đối đầy đủ, phục vụ tốt cho việc dạy học theo chương trình giáo dục 2018
- Ban đại diện cha mẹ học sinh, phụ huynh học sinh quan tâm và ủng hộ đến việc thực hiện chương trình giáo dục 2018
* Bên cạnh những thuận lợi đó, còn tồn tại những khó khăn sau:
a) Cơ sở vật chất còn chưa đồng đều ở một số địa phương
- Hiện nay, phòng thực hành môn Tin học ở một số trường, một số địa phương còn chưa đầy đủ; thiết bị cũ, đã xuống cấp; số lượng còn ít dẫn đến việc còn hạn chế thời gian thực hành trên phòng máy cho học sinh
- Máy tính cấu hình thấp không cài được một số phần mềm yêu cầu cấu hình cao hơn để dạy cho học sinh được
* Giải pháp
Để đảm bảo đủ điều kiện cơ sở vật chất, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã trình Thủ tướng Chính phủ Phê duyệt Đề án đảm bảo cơ sở vật chất cho chương trình giáo dục mầm non và giáo dục phổ thông giai đoạn 2017-2025 theo Quyết định số 1436/QĐ-TTg ngày 29 tháng 10 năm 2018 với mục tiêu: Bảo đảm điều kiện về cơ sở vật chất, thiết bị trường học để thực hiện chương trình giáo dục mầm non và chương trình giáo dục phổ thông theo lộ trình đổi mới chương trình, sách giáo khoa, cụ thể: Giai đoạn 2017-2020 đối với cấp Tiểu học đã được phê duyệt và phân bổ về các địa phương:
- Kiên cố hóa trường, lớp học: Đầu tư xây dựng 5.900 phòng học tiểu học thay thế các phòng học tạm thời (bao gồm: phòng học tranh tre, nứa lá, đã hết niên hạn sử dụng, đang xuống cấp, cần xây dựng lại; phòng học nhờ, mượn, thuê tại các
xã đặc biệt khó khăn, xã biên giới, xã an toàn khu, vùng bãi ngang ven biển và hải đảo
Trang 7- Xây dựng bổ sung: 6.000 phòng học; 7.770 phòng chức năng (giáo dục thể chất, giáo dục nghệ thuật, tin học, ngoại ngữ, thiết bị giáo dục, hỗ trợ giáo dục khuyết tật học hòa nhập); 3.420 phòng thư viện;
- Mua sắm bổ sung: 39.070 bộ thiết bị dạy học tối thiểu khối lớp 1 và lớp 2; 258.620 bộ bàn ghế hai chỗ ngồi; 13.910 bộ máy tính; 1.980 bộ thiết bị phòng học ngoại ngữ
Bộ GDĐT đã có Công văn số 428/BGDĐT-CSVC ngày 30/1/2019 về thực hiện Đề án đảm bảo cơ sở vật chất cho chương trình giáo dục mầm non và giáo dục phổ thông giai đoạn 2017-2025, để chỉ đạo hướng dẫn các địa phương tổ chức hiệu quả và đúng tiến độ
b) Đội ngũ giáo viên biên chế còn thiếu
- Số giáo viên đang thực hiện chế độ hợp đồng lao động khá nhiều (biên chế chính thức đạt tỷ lệ 85%), số giáo viên chưa được xét tuyển biên chế chính thức không yên tâm công tác)
* Giải pháp
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã báo cáo Chính phủ về đề xuất định biên cho ngành giáo dục khi thực hiện chương trình mới, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Nội vụ thực hiện và Bộ Nội vụ đã có Công văn số 1495/BNV-TCBC ngày 05/4/2019 về việc yêu cầu UBND các tỉnh thành phố rà soát bổ sung biên chế sự nghiệp cho ngành giáo dục và y tế để có phương án giao bổ sung trong thời gian tới, hiện nay các địa phương đã tiến hành rà soát theo thẩm quyền và gửi về Bộ Nội vụ và Bộ Giáo dục và Đào tạo để báo cáo Chính phủ
Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Nội vụ chỉ đạo các địa phương thực hiện việc tuyển dụng viên chức ngành giáo dục kịp thời, đúng qui định và Bộ Nội vụ tiếp tục có Công văn số 5378/BNV-CCVC ngày 05/11/2019 về việc tuyển dụng đặc cách đối với giáo viên đã có hợp đồng lao động và đóng BHXH từ năm 2015 trở về trước
Trang 8Theo chương trình hiện hành môn Tin học là môn tự chọn nên các địa phương chưa có căn cứ để tuyển giáo viên Tuy nhiên theo Thông tư 32 về Ban hành chương trình 2018, môn Tin học là môn học bắt buộc, vì vậy đây là căn cứ pháp lí để các địa phương tiến hành tuyển dụng giáo viên theo vị trí việc làm đảm bảo thực hiện chương trình mới Vì vậy, các địa phương cần phải chú ý chỉ đạo các trường tiểu học xây dựng bổ sung vị trí việc làm đối với 2 môn học này, xây dựng
vị trí định biên đủ định mức số tiết quy định Lộ trình thực hiện sẽ từ năm học
2020-2021 và đến năm học 2025- 2026 phải đảm bảo đủ số lượng giáo viên theo định mức và thành phần giáo viên bộ môn đủ và cân đối hợp lí giữa các môn theo quy định của chương trình và Thông tư 32 là căn cứ pháp lý để các địa phương chỉ đạo các trường Tiểu học, bổ sung vào vị trí việc đối với giáo viên môn Tin học