Câu 2 04 điểm Phân tích những điểm gi ng nhau và nhố ững điểm khác nhau v v trí pháp lý và ề ị chức năng của Quốc h i và Hộ ội đồng nhân dân... 1 BÀI LÀM Câu 1 06 điểm Phân tích v trí,
Trang 1HỌC VIỆN CÁN BỘ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA LUẬT
TIỂU LUẬN
HỌC PHẦN: LUẬT HIẾN PHÁP
Sinh viên: Trần Thanh Tùng
Mã số sinh viên: 202050022 Lớp: K05205A - QLNN
TP Hồ Chí Minh, tháng 11 năm 2021
Trang 2ĐỀ VIẾT TIỂU LU N S 1 Ậ Ố
Câu 1 (06 điểm)
Phân tích v trí, chị ức năng, vai trò của Nhà nước Cộng hòa xã h i ch ộ ủ nghĩa Việt Nam trong h ệ thống chính tr Liên h ị ệ thực t ế và đề xuất ý ki n nh m phát huy vai ế ằ trò của Nhà nước trong h ệ thống chính tr ị Việt Nam
Câu 2 (04 điểm)
Phân tích những điểm gi ng nhau và nhố ững điểm khác nhau v v trí pháp lý và ề ị chức năng của Quốc h i và Hộ ội đồng nhân dân
Trang 31
BÀI LÀM Câu 1 (06 điểm)
Phân tích v trí, chị ức năng, vai trò của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Việt Nam trong hệ thống chính trị Liên hệ thực tế và đề xuất ý kiến nhằm phát huy vai trò của Nhà nước trong h ệ thố ng chính tr ị Việ t Nam
Hệ thống chính tr là m t bị ộ ộ phận của kiến trúc thượng t ng xã h i, bao ầ ộ gồm các tổ chức, các thi t ch h p pháp có quan h mế ế ợ ệ ục đích và chức năng thực hiện ho c tham gia thực hi n quy n l c chính tr , quy n lặ ệ ề ự ị ề ực nhà nước
Hệ thống chính tr cị ủa nước ta là những cơ quan, tổ chức mà qua đó đội ngũ giai cấp công nhân, nông dân, trí th c th c hi n quyứ ự ệ ền lực của mình để thống trị xã h ội
-Hệ thống chính tr ị nước ta bao gồm: Đảng C ng sộ ản Việt Nam, Nhà nước CHXHCN Vi t Nam, M t tr n T ệ ặ ậ ổ quốc Vi t Nam và các thành viên c a M t trệ ủ ặ ận Nhà nước là t ổ chức quan trọng nhất trong vi c th c thi quy n l c chính tr ệ ự ề ự ị của giai cấp cầm quyền, b ng hằ ệ thống lu t pháp bu c mậ ộ ọi người phải tuân thủ;
đồng th i còn nh ng tổ chức cưỡng chế c biờ ữ đặ ệt như quân đội, cảnh sát, toà án, nhà tù… để ảo đả b m thực hiện quy n l c c a mình ề ự ủ
A Nhà nước gi v trí trung tâm có ch c nữ ị ứ ăng và có vai trò quan tr ng ọ
trong h ệ thố ng chính tr : ị
- Nhà nước giữ vị trí trung tâm trong h ệ thố ng chính tr : ị
+Tại khoản 1, Điều 2, Hiến pháp 2013 quy định: “Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quy n xã h i ch ề ộ ủ nghĩa của Nhân dân,
do Nhân dân, vì Nhân dân”1
+ Tại Điều 3, Hiến pháp 2013 quy định: “Nhà nước bảo đảm và phát huy quyền làm ch c a Nhân dân; công nh n, tôn tr ng, b o v và bủ ủ ậ ọ ả ệ ảo đảm quy n con ề
Trang 42
người, quyền công dân; th c hi n mục tiêu dân ự ệ giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, mọi người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát tri n toàn diể ện”2
+Tại khoản 1 Điều 8, Hiến Pháp 2013 quy định: “Nhà nước đượ ổ chức c t
và hoạt động theo Hi n pháp và pháp lu t, qu n lý xã hế ậ ả ội bằng Hi n pháp và pháp ế luật, th c hi n nguyên t c tự ệ ắ ập trung dân chủ” 3
Như vậy theo 3 điều trong Hiến pháp 2013 được nêu trên cho th y: Nhà ấ nước C ng hòa xã h i ch ộ ộ ủ nghĩa Việt Nam là tr c t, gi v trí trung tâm trong h ụ ộ ữ ị ệ thống chính trị ở nước ta, là công c tụ ổ chức th c hi n ý chí và quy n l c cự ệ ề ự ủa nhân dân, thay m t nhân dân, ch u trách nhiặ ị ệm trước nhân dân để quản lý toàn b ộ hoạt động của đời s ng xã hố ội Nhà nước là phương tiện quan tr ng nh t c a nhân ọ ấ ủ dân th c hi n quy n làm ch cự ệ ề ủ ủa mình Nhà nước trong h ệ thống chính tr có chị ức năng thể chế hoá đường lối, quan điểm của Đảng thành các quy định pháp luật trong Hiến pháp và các quy định pháp lu t khác và th c hi n quy n quậ ự ệ ề ản lý đất nước Hoạt động của nhà nước nằm dưới sự lãnh đạo của Đảng nhưng có tính độc lập tương đối, v i các công c ớ ụ và phương thức qu n lý riêng c a mình Quy n lả ủ ề ực nhà nước ở nư c ta thuộc về ớ nhân dân, được tổ chức và thực hiện theo nguyên tắc: quy n lề ực nhà nước là thống nhất, có s phân công, ph i h p và ki m soát ự ố ợ ể giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện ba quy n l p pháp, hành pháp và ề ậ
tư pháp
Nhà n ước là t ổ chức rộ ng l n nh t trong xã h i, lớ ấ ộ à đạ i di n chính thệ ức
c ủa toàn b xã h i (n m chính quyộ ộ ắ ền)
Trong hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay, Nhà nước đóng vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng Vì đó là thiết ch ế biểu hi n t p trung nh t quy n l c nhân dân ệ ậ ấ ề ự
và là công c h u hi u nhụ ữ ệ ất để thực hi n quy n lệ ề ực ấy
Trang 53
Không những đứng v trí trung tâm c a hở ị ủ ệ thống chính trị mà Nhà nước còn là người đại diện chính thức cho các giai cấp và tầng lớp trong xã hội Điều
đó làm cho Nhà nước có một cơ sở xã hội rộng rãi để có thể triển khai nhanh chóng và th c hi n t t nh ng quyự ệ ố ữ ết định, chính sách của mình Nhà nước cũng là chủ thể ủ c a quy n l c chính tr , là t ề ự ị ổ chức chính tr ị thể hiện t p trung nh t quyậ ấ ền lực nhân dân; có s c mứ ạnh cưỡng ch toàn di n, ban hành và s d ng pháp luế ệ ử ụ ật
để quản lý các quá trình xã h i Nh có pháp lu t, m i ch ộ ờ ậ ọ ủ trương, chính sách của Nhà nước được tri n khai m t cách r ng rãi và th ng nh t trên quy mô toàn xã ể ộ ộ ố ấ hội
Nhà nước là ch s h u l n nhủ ỡ ữ ớ ất trong xã h i ộ
Nhà nước cũng có đầy đủ các phương tiện vật chất cần thiết để thực hiện vai trò của mình Nhà nước còn là ch s h u tủ ở ữ ối cao đố ới v i những tư liệu sản xuất quan tr ng nh t c a xã h i B ng vi c n m giọ ấ ủ ộ ằ ệ ắ ữ các tư liệu s n xuả ất đó, Nhà nước th c hi n viự ệ ệc điều tiết vĩ mô đối v i nớ ền kinh tế, đảm b o cho nó phát triả ển
vì l i ích c a nhân dân ợ ủ
Nhà nước nắm giữ nguồn tài chính và cơ sở vật chất to lớn, bảo đảm cho hoạt động của bộ máy nhà nước và của các tổ chức chính trị xã hội khác Nhà nước có quy n tề ối cao trong việc quyết định những vấn đề đố ội và đối n i ngoại của đất nước Nh ng quan h ữ ệ quố ế trong lĩnh vực chính tr và kinh t càng làm c t ị ế cho Nhà nước có vai trò nổi bật hơn trong các quan hệ đối nội, giúp Nhà nước củng c và phát tri n các quan h ố ể ệ đó trong một thể thống nh ất
Nhà nước n m chắ ủ quyề n c a Qu c gia, là chủ ố ủ thể trong công pháp Quốc t ế
Chủ quy n c a m t Qu c gia là m t về ủ ộ ố ộ ấn đề ế ứ h t s c thiêng liêng v cao c à ả được nhà n c i diện cho toàn thể xã h i th c hiện nh ng chủ quyền quốc gia ướ đạ ộ ự ữ như các vi c quyệ ết định tối cao trong các bu i quan h ổ ệ ngoại giao i ngo i Nhđố ạ à nước thực hi n cệ ác đường l i, chố ủ trương và chính sách đối ngoại đối với các nước trên thế giới và c ng nhũ ư trong khu vực Trong th i gian gờ ần đây vì để ó c
Trang 64
được l ng Vaccine ượ ngừa covid – 19 phủ xanh cho toàn dân thì Nhà n c ta cướ ũng
đã có nhi u buề ổi đi sang tận các n c châu m ướ ỹ như Cuba và M ỹ để có được những buổi bàn giao và kí kết hợp tác nhằm đảm b o cung c p l ng Vaccine Covid ả ấ ượ –
19 cho n c ta ướ
Nhà n c ta là ch ướ ủ thể trong công pháp quố ếc t thay m t cho ặ người dân và
đấ ướt n c Vi t Nam kệ để í kết nh ng bữ ản luật điều ước qu c t , lu t ngo i giao và ố ế ậ ạ lãnh s , lu t bi n qu c t , lu t hàng không dân d ng qu c tự ậ ể ố ế ậ ụ ố ế Đặc biệt là Việt Nam chúng ta dưới s lãnh o cự đạ ủa Đảng và Nhà n c luôn tuân theo và thướ ực hiện đúng theo luật pháp qu c t ố ế
Điển hình như việc Trung Qu c h ố ạ đặt trái phép giàn khoan H i dả ương 981 năm 2014 Nhà n c ta b ng ướ ằ những bi n pháp m m d o nhệ ề ẽ ưng không khoan nhượng không đánh m t ch quy n, luấ ủ ề ôn đấu tranh pháp lý là biện pháp đấu tranh hòa bình được lu t pháp qu c tậ ố ế cho phép và ng hủ ộ, trên cơ sở Hiến chương của Liên H p Quợ ốc4, hệ thống quy ph m pháp lý qu c t vạ ố ế ề biển, nh t là nh ng quy ấ ữ
định của UNCLOS Bởi vậy, việc s d ng biử ụ ện pháp đấu tranh pháp lý hiện nay
là điều ph i chu n b k ả ẩ ị ỹ càng chu đáo, thấu lý, đạt tình, có cơ sở khoa học, căn cứ
và ch ng c pháp lý, b ng ch ng l ch s vứ ứ ằ ứ ị ử ề chủ quy n biề ển đảo Vi t Nam nói ệ chung và hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa nói riêng
Nhà n ước có h ệ thố ng t ổ chứ c b máy quy mô và ch t ch ộ ặ ẽ
Có thể thấy b máy nhà n c Vi t Nam ộ ướ ệ được chia làm 3 cơ quan đại diện cho 3 nhánh quy n l c là Hành pháp, l p pháp và tề ự ậ ư pháp Nhà nước ta có h ệ thống tổ chức b máy d c theo t Trung ộ ọ ừ Ương đến địa phương luôn gi các mữ ối quan h m t tệ ậ hiế ớt v i nhau So v i cớ ác Đoàn th tể ổ chức khác thì không có được
sự tổ chức ch t ch và bài b n khuôn kh t c p trung ặ ẽ ả ổ ừ ấ ương đến địa phương như thế
4
https://vi.wikipedia.org/wiki/Hi%E1%BA%BFn_ch%C6%B0%C6%A1ng_Li%C3%AAn_H%E1%BB%A3p_Q
Trang 75
Nhà nước Việt Nam ta là một thế thống nhất các cơ quan từ Trung ương đến địa phương được thiết lập và quản lý trên một hệ thống pháp luật và do một
Đảng cầm quyền là Đảng cộng s n Việt Nam M i hoả ọ ạt động, hành vi thực hi n ệ
đều ph c vụ cho l i ích cụ ợ ủa nhân dân, đảm bảo cho quy n l i c a nhân dân ề ợ ủ Một c ơ chế mà ch cỉ ó ở ệ thống b máy nhà n h ộ ước Ủy ban nhân dân các ở cấp do Hội đồng nhân dân cùng c p bấ ầu ra, là cơ quan chấp hành c a Hủ ội đồng nhân dân, cơ quan hành chính của Nhà nước ở địa phương, chịu trách nhiệm trước Hội đồng nhân dân và cơ quan hành chính nhà nước cấp trên
Từ đặc điểm trên ta có th ể nhận th y s ấ ự liên k t có m i liên h g n k t chế ố ệ ắ ế ặt chẽ giữa các cơ quan trong bộ máy nhà nước ở ấp đị c a phương cũng mang tính chặt chẽ có hệ thống và quy mô cơ cấu của Trung ương
Nhà nước là t ổ chứ c duy nh t trong Hấ ệ thống chính trị có quyền ban
hành ph áp lu ật v áp d ng các bi n pháp c à ụ ệ ưỡng ch ế nhà nước để ắ b t bu c các ộ
ch ủ thể thực hiện
Nhà n c ban hành ướ pháp luật gồm nh ng h ữ ệ thống các quy định hay các bộ quy tác x s chung, các nguyên t c và các khái ni m pháp lý) có giá tr b t ử ự ắ ệ ị ắ buộc phải th c hiự ện đố ới i v các cá nh , tân ổ chức có liên quan trong l nh v c, phĩ ự ạm vi lãnh th vổ à có thời hạn nhất định để điều chỉnh có mối quan h xã h i theo mệ ộ ục
địch c a nhà n c ủ ướ Đồng th i Nhà n c ta cũng m b o r ng các quy nh ó ờ ướ đả ả ằ đị đ được th c hiện b ng nhi u bi n ph , tự ằ ề ệ áp ừ tuyên truy n, phổ bi n giáo dục, thuy t ề ế ế
phục, tổ chức th c hi n, ng vi , khen th ng vự ệ độ ên ưở à đến nh ng ữ biện pháp c ng ưỡ chế nhà nước
Vì th có th nói Nhà n c là ch ế ể ướ ủ thể duy nh t ban hành pháp luấ ật trong c ả
hệ thống chính tr , vì nị ếu Đảng thì ch là các Quy t c, th hai nỉ ắ ứ ữa Đảng s có quy ẽ
mô không được r ng và l n nhộ ớ ư Nhà n c Nướ ếu Đảng ban hành những quy tắc thì chỉ dành cho nhóm i t ng ph i th c hiện theo là đố ượ ả ự Đảng viên, còn … Nhà nước thì i lạ là toàn xã h i, m i cá nhân tộ ọ ổ chức đều ph i th c hiả ự ện theo, Nhà nước đã
Trang 86
ban hành các h th ng các quy tác thì không c n bi t ai, và không c n phân biệ ố ầ ế ầ ệt
ai
Về C ng chưỡ ế nhà n c là m t cách ướ ộ thể hiện quy n l c và s c m nh cề ự ứ ạ ủa Nhà n c trong qu n lý xã h i, Nhà n c có thướ ả ộ ướ ể Phạ ềt ti n, ph t tù, x lý các Vi ạ ử phạm hành chính xã hôi, th c hi n t hình i v i các tự ệ ử đố ớ ội phạm đặc bi t nghiệ êm trọng,…
Còn Đảng, àn thđo ể thì không th có nh ng hình th c c ng chể ữ ứ ưỡ ế như thế được Nên có thể nói Nhà n c là tổ ch c duy nhất trong Hệ thống chính trị có ướ ứ quyền ban hành pháp luật và áp d ng các biụ ện pháp cưỡng chế nhà nước để ắt b buộc các chủ thể thực hiện
Vì th các quy nh c a pháp lu t có thế đị ủ ậ ể được tri n khai và th c hi n mể ự ệ ột cách r ng rãi trong toàn xã h i và pháp lu t trộ ộ ậ ở thành m t trong nh ng phộ ữ ương tiện qu n lý xã h i có hi u qu ả ộ ệ ả nhất c a Nhà nủ ước
Nhà nước là t ổ chứ c thông qua đó Đả ng th ực hiệ n quy n lãnh ề đạo đầy
đủ hơn, thuận l i h ợ ơn
Có thể nhận th y trấ ước đây 91năm , Đảng ra i vào nđờ ăm 1930 và vẫn có lãnh o nhân dân lãnh đạ đạo đấ ướt n c nhưng trải qua r t nhi u khó khấ ề ăn về ọi m mặt v a ph i th c hiừ ả ự ện nh ng ữ đường l i kháng chi n v a th c hiồ ế ừ ự ện các ch ủ trương vừa th c hi n các công tự ệ ác đối ngo i & ngo i giao àm phán v i các th l c thạ ạ đ ớ ế ự ù
địch r t nhi u công việc cấp bách của t n c thời y u t trên s gánh vác ấ ề đấ ướ đấ đề đặ ự của Đảng, đã có r t nhi u khó khấ ề ăn nhưng đều th c hi n b ng tình thự ệ ằ ần dân tộc
bằng ý chí và ngh l c cị ự ủa những ng i anh hung lúc y ườ đấ Nhưng đến ăm 1945 n Nước Vi t Nam dân ch cệ ủ ộng hòa đã ra đời để cùng với Đảng Cộng s n Vi t Nam ả ệ kháng chi n ki n quế ế ốc
Nhưng có thể ấ th y sự ra đời của Nhà nước giúp cho Đảng ta có thể thực hiện được quyền lãnh đạo đầy đủ hơn, thuậ ợi hơnn l v i nhi u y u t ớ ề ế ố như: Trong n i dung bài viộ ết “Mộ ố ấn đềt s v lý lu n và th c ti n vậ ự ễ ề chủ nghĩa
xã hội (CNXH) và con đường đi lên CNXH ở Việt Nam”, Tổng Bí thư Nguyễn
Trang 97
Phú Trọng đã nhấn mạnh: “Trong chế độ chính tr xã h i ch ị ộ ủ nghĩa (XHCN), mối quan h ệ giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân là m i quan h ố ệ giữa các ch ủ thể thống nhất v mề ục tiêu và l i ích; mợ ọi đường l i cố ủa Đảng, chính sách, pháp lu t và hoậ ạt động của Nhà nước đều vì l i ích c a Nhân dân, l y h nh phúc c a Nhân dân làm ợ ủ ấ ạ ủ mục tiêu phấn đấu
Khoản 2, Điều 2, Hiến pháp năm 2013 ghi rõ: “Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam do Nhân dân làm chủ; tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về Nhân dân”5 Mối quan hệ giữa Đảng lãnh đạo, Nhà nước qu n lý, nhân dân làm chủ là ả mối quan h gệ ắn bó thống nh t vì m c tiêu, lấ ụ ợi ích: “dân giàu, nước m nh, dân ạ chủ, công bằng, văn minh”; Đảng-Nhà nước-Nhân dân th ng nh t l i ích quố ấ ợ ốc gia-dân tộc
Có thể thấy sự ra đờ ủi c a nhà n c giúp cho ướ Đảng chi ti t hóa, cế ụ thể hóa những ch ủ trương chính sách nh ng ch ữ ỉ thị lãnh đạo của đảng thành nh ng ữ đường lối để thực hiện
Nếu ch cỉ ó Đảng không thì ngu n kinh phí cồ ủa Đảng rất eo h p vì ch cẹ ỉ ó tiền Đảng phí thôi thì Đảng không th nào t ể ổ chức nh ng ữ Đạ ội h i, nh ng ữ cuộc thi
và thực hi n các chính sách mệ à Đảng mong mu n, Nhà n c chính là nố ướ ơi hỗ trợ
về nguồn kinh ph mà nguí ồn kinh phí này ở ngân sách nhà nước
Vì th có th nói Nhà n c là tế ể ướ ổ chức mà thông qua đó Đảng có thể thực hiệnquyền lãnh đạo đầy đủ hơn, thuậ ợi hơnn l mà còn d dàng hễ ơn thuận lợi hơn rất nhi u m t Thề ặ ử đặt tr ng h p n u không có Nhà n c th c hi n các quyườ ợ ế ướ ự ệ ền lực c ng chưỡ ế nhà n c thướ ì Đảng th t s r t kho qu n lý xã h i theo ý mu n cậ ự ấ ả ộ ố ủa mình
Nhà nước là t ổ chứ c thông qua ó Nhân dân th c hi n qđ ự ệ uyền làm ch ủ
đầ đủy h ơn, tri t để ơn.ệ h
Chủ t ch H ị ồ Chí Minh đã viết “dân chủ tức là dân là chủ”, người ch ỉ rõ “Ở nước ta chính quy n là cề ủa nhân dân, do nhân dân làm ch Nhân dân là ông ch ủ ủ
Trang 108
nắm chính quy n Nhân dân bề ầu ra đại bi u thay m t mình thi hành chính quyể ặ ền
ấy Thế là dân chủ” dân chủ ồn t i với tư cách là quyền của nhân dân, quyền t ạ được làm chủ chính quy n, làm chề ủ nhà nước, làm ch chế độủ , quy n l a ch n, ề ự ọ xây dựng nên cơ quan dân cử Để thực hi n quy n làm ch c a nhân dân mệ ế ủ ủ ột cách triệt để thì cần có một chủ thể đại diện, chủ thể đó chính là Nhà nước, Nhân dân làm ch b ng các hình th c tr c ti p và gián tiủ ằ ứ ự ế ếp (thông qua các đại biểu, các cơ quan dân c ử và các đoàn thể của dân)
Tất c quy n l c cả ề ự ủa Nhà nước thu c v Nhân dân trên n n t ng chính tr ộ ề ề ả ị
xã h i là liên minh gi a giai c p công nhân v i giai cộ ữ ấ ớ ấp nông dân và đội ngũ trí thức, dưới ngọn cờ của Đảng Cộng sản Việt Nam Quyền lực nhà nước là thống nhất; có s phân công, ph i h p và ki m soát giự ố ợ ể ữa các cơ quan trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp Nhà nước ban hành pháp lu t; t ậ ổ chức, qu n lý xã h i b ng pháp lu t m t cách dân ch và bả ộ ằ ậ ộ ủ ảo đảm pháp ch XHCN ế tối thượng Tổ chức và hoạt động c a b ủ ộ máy nhà nước theo nguyên t c t p trung ắ ậ dân ch , thông qua s phân công, phân củ ự ấp, đồng th i bờ ảo đảm sự chỉ đạo thống nhất và đồng b t cộ ừ ấp Trung ương tới cơ sở
Qua Hiến pháp c a N c C ng hòa xã h i ch ngh a Vi t Nam nủ ướ ộ ộ ủ ĩ ệ ăm 2013 Quyền con người, quy n và ngh a v cề ĩ ụ ơ bản của công dân đã được đưa lên ở
Chương II chỉ sau chế độ chính trị nước ta Đ ều đó có thể thấy đất nước Việt i Nam chúng ta đã và đang ngày càng xây dựng một đất nước định h ng ướ Nhà nước Cộng hòa xã hội ch nghủ ĩa Việt Nam là nhà nước pháp quy n xã hề ội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì nhân dân 6
Có thể thấy Nhà nước đ ạã t o mọi điều kiện cho ân dân nh thực hi n các ệ quyền và lợi ích h p pháp cợ ủa mình một cách đầu đủ và triệt để thu n ti n hậ ệ ơn được nhà n c ta b o v và tôn tr ng quy n và lướ ả ệ ọ ề ợi ích ó đ
Không ai b b t n u không có quyị ắ ế ết định c a Tòa án nhân dân, quyủ ết định hoặc phê chuẩn c a Vi n ki m sát nhân dân, trủ ệ ể ừ trường h p ph m t i qu tang ợ ạ ộ ả