Hướng dẫn thiết kế lắp đặt mạng điện khu dân cư phần 1

"Trừ các công tắc, cầu chì, bộ ngắt mạch được dùng để điều khiển dòng điện, nói chung mạch nối tiếp không được sử dụng trong mạng điện dân dụng.. Mạch nối tiếp Điện trở R R= R,+R,+R, Do

621: FAT

“yp s6ad TRAN THE SAN - NGUYEN TRONG THANG

Khoa Điên Công Nghiệp - Điên Tử TRUONG DAI HOC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP.HCM

Hướng Dấn Thiêt Kê - Lắp Đặt

TRUQNG CAO by ƯỜNG CAO DANG KTKT PHÚ ANG KTKT PHO LAM

NHÀ XUÂT BẢN KHOA HOC VA KY THUAT

MMM24

THIET KẾ LẮP ĐẶT MẠNG ĐIỆN KHU DÂN CƯ

TRẤN THẾ SAN - NGUYỄN TRỌNG THẮNG

Chịu trách nhiệm xuốt bản; ĐỒNG KHẮC SỦNG +

Trinh bay: KHANH THANH

Lién két xudt ban

CTY TNHH VĂN HÓA TRÍ DÂN

9ó/15 Duy Tôn - Phú Nhuộn - Tp.HCM

BT : 08 39901846 - Fax : 08 39971765

NHÀ XUẤT BAN KHOA HỌC Và KỸ THUẬT

70 Trần Hung Bao - Hờ Nội

In1800 cuốn khổ (ló X 24 Cm) tại xưởng in Cty cổ phản van

hóa Vạn Xuđn.Theo số đỡng ký 149 - 2011/ CXB/466 -11/KHKT ngòy 14/02/201 ].Số 150/@ĐÐXB -NXBKHKT.Cốp ngày 22/09/2010

In xong nộp lưu chiểu thúng 10 năm 2011.

ah Ol nol diệu

ôi dung cuốn sách sẽ cung cấp cho bạn đọc kiến thức cơ bẩn uễ

các ngưj/ên lý 0à các phương pháp thực hiện hệ thống điện dân dụng, cùng oới các yêu cầu tiêu chuẩn Trên cơ sở kiến thức đó bạn có thể tham sia thiết kế à lắp đặt hệ thống điện dân dụng

hiện đại oầ an toàn, đáp ứng các nhu cầu tiêu thụ điện trơng các tồa nhà

hiện nay

Bạn đọc không chỉ biết phương pháp mà còn hiểu nguyên nhân khi

thực hiện hệ thống mạng điện bảo đẩm an toàn, tiết kiệm, va có tính

thấm mỹ Mặc dù nội dung đề cập chủ yếu oễ các hệ thống điện dân

dụng, nhưng nhiều nguyên lý oà phương pháp cũng có thể áp dụng cho

các hệ thống điện thương mại 0à hệ thống điện cong nghiép Cac chuong

được sắp xếp theo thí tự logic, thứ tự các hướng dẫn theo từng bước phù

hợp qui trình lắp đặt mới, mở rộng 0à nâng cấp hệ thống điện hiện himu

Mỗi chương bao quát nội dưng cho phép bạn đọc có thể nhiên cứu tột

cách độc lập thích hợp uới yêu cầu cụ thé

Cuốn sách là tài liệu tham khảo, đáp ứng yêu cầu rộng rãi của đông

dao ban doc Pham vi phuc vu bao gém các bạn đọc là học oiên các trung

tâm dạu nghề, các trường đào tạo công nhân, các trường trung cấp kỹ

thuật, sinh oiên các trường cao đẳng va đại học muốn bổ sưng thêm kiến

thức uề thực tiễn Cuốn sách cũng có thể được đùng làm tài liệu tham

khảo cho các bạn công nhân muốn nâng cao tay nghề, chuẩn bị kiến thực

để tham gia các kỳ thi nâng bậc Bạn đọc là các thầu cô giáo ở các

trường hoặc trung tâm đạu nghề có thể sử dụng nội dung cuốn sách để

bổ sung cho nội dung bai giẳng, đun ra các bài thực hành, nhằm cập nhật

kiến thức theo sự phát triển chung

Cuốn sách cũng rất hữu ích đối uới các bạn tham gia thiết kế 0à thị

công hệ thống điện cho các khu nhà đãng được xâu dung hién nay

! 02/ THIET KE LAP DAT MANG BIEN Xi NGHIEP - CÔNG NGHIỆP ' ' 03/ THIET KE LAP DAT MẠNG ĐIỆN TRUNG TÂM THƯƠNG MẠI '

' 07/ THIET KE LAP DAT MANG BIEN DAN DUNG H

ï 08/ THIET KE KY THUAT MY THUAT ONG LUGN DAY BIEN :

' 1⁄ GẨM NANG XỬ LÍ SỰ CÔ ĐIỆN - ĐIỆN TỬ '

' 12⁄ XỬ LÍ SỰ CÔ ĐIỆN TỬ TỔNG HOP CAC HONG HOC '

: 15/⁄ HUONG DAN TU LAP RAP 100 MACH BIEN - ĐIỆN TỬ '

: 17⁄ D0 ĐIỆN TỬ LẮP RÁP 23 MẠCH ĐIỆN THÔNG MINH 1

h 18/ CO BIEN TU LAP RAP 25 MACH BIEN THONG MINH !

' 18/ CƠ ĐIỆN TỬ LẮP RÁP 57 MẠCH ĐIỆN THÔNG MINH 4

h 20/ CAM BIEN DIEN TU LAP RAP 5D MẠCH ĐIỆN THÔNG MINH

' 21/ CO BIEN TU LAP RAP 48 MẠCH ĐIỆN THONG MINH '

i Ø2/ CƠ ĐIỆN TỬ LẮP RÁP 49 MẠCH DIEN THONG MINH '

' 23/ THIET KE LAP DAT BIEN CONG NGHIEP TOAN TAP 1

1 ae 7 % = bi rl ae aha 1

! 24/ CHAN DOAN SUA CHUA HT BIEN TREN XE MG TO '

' 25/ KT ĐIỆN ĐIỆN TỬ TRONG HT ĐIỀU HÒA-SƯỞLTHÔNG GIÓ 1

‘ 26/ XÂY DUNG MACH BIEN DIEN TU GUANH TA T1,2,3 '

4 27/ TINH TOAN THIET KE HE THONG PHAN PHO! DIEN :

i 28/ THIET KE DAY QUAN - QUAN DAY MAY DIEN 4

1 I ' '

1 1

' 1 1

CTY TNHH VAN HOA TRI DAN

NHA SACH NGUYEN TRAI

96/15 Duy Tan - Pha Nhuan - Tp.HCM DT: 39901846 - Fax: 39971765

s Định nghĩa và giải thích sự khác biệt

giữa điện một chiều và xoay chiều

s_ Biết các bộ phận của mạch điện

s Biết sự khác biệt giữa mạch nối tiếp

Và song song

s Giải thích sự cảm ứng điện từ

s_ Biết sự vận hành của động cơ điện

s Biết sự truyền dẫn điện năng

s Giải thích sự vận hành của máy

biến áp

s Biết các thuật ngữ điện cơ bản

s Giải thích nhu cầu về các tiêu

chuẩn điện

Theo lý thuyết điện tử, mọi vật

chất đều gồm các nguyên tử Mỗi

nguyên tử có nhân gồm các hạt proton

(điện tích dương) và neutron (trung hòa

điện), các hạt điện tích âm, được gọi là

điện tử, chuyển động xung quanh nhân

(Hình 1.1) Các điện tử bị hút vào pro-

ton, và cân bằng trên các quĩ đạo

Có thể có một hoặc nhiều điện tử chuyển động trong nguyên tử theo những khoảng cách khác nhau giữa

nhân và quĩ đạo điện tử Các điện tử

có bán kính quĩ đạo lớn nhất (điện tử ngoài cùng) có khả năng tách khỏi nguyên tử đó

Điện tử tự to

Trong một số nguyên tố, điện tử liên kết chặt chẽ với nhân, lực cần thiết để điện tử rời khỏi nguyên tử tương đối

lớn Trong các nguyên tố khác, lực liên

kết giữa điện tử ngoài cùng và nhân tương đối nhỏ, các điện tử này có thể

dễ dàng tách khỏi nguyên tử, chúng được gọi là điện tử tự do (hoặc hầu như

tự do)

1

Điện tử trên quĩ đạo

Hình 1.1 Cấu tạo nguyên tử

Chuyển động của điện tử

Các điện tử (điện tích âm) có thể rời

khỏi các nguyên tử của một số chất

tương đối dễ dàng, đối với các chất khác

điều này đòi hỏi năng lượng lớn Các

chất có khả năng giải phóng điện tử

dễ dàng khỏi nguyên tử, được gọi là

chất dẫn điện Nếu lực cần thiết để giải

phóng điện tử tự do tương đối lớn, khả

năng dẫn điện sẽ khó khăn, các chất

đó được gọi là chất cách điện

im loại nguyên chất, carbon, một

số chất lỏng, có tính dẫn điện tốt Các

chất khí không chứa hơi nước, thủy tỉnh,

cao su, gỗ, chất dẻo là các chất cách

điện

Theo lý thuyết điện tử, kim loại

dẫn điện tốt do chúng có số lượng điện

tử tự do tương đối lớn Các chất cách

điện có số lượng điện tử tự do rất thấp

Sự cân hằng

Nếu vật thể điện tích âm được nối với

vật thể điện tích dương, các điện tử sẽ

bị hút về các hạt điện tích dương Trong

tự nhiên thường bảo đảm tính cân bằng

- số lượng điện tích dương và điện tích

nối với nhau, các điện tử tự do sẽ

chuyển động từ vật thể có nhiều điện

tử tự do hơn đến vật thể có ít điện tử

tự do hơn Dòng các hạt điện tử sẽ dừng lại khi đạt được sự cân bằng

Các vật thể với nồng độ điện tử tự

do khác nhau được gọi là có điện thế hhác nhau Do đó, điện thế là khả nang cung cấp điện tử tự do, sự chênh lệch

về điện thế được gọi là hiệu điện thế,

và được đo theo đơn vị volt (V)

CAC LOAI DONG ĐIỆN

Có hai phương pháp để có dòng điện

Phương pháp thứ nhất được gọi là dòng một chiều (dc), thứ hai la dong xoay chiêu (ac) Trong dòng điện một chiều, các điện tử chỉ chuyển động theo một chiều Dòng điện xoay chiều, đảo chiều chuyển động với số lần xác định trong khoảng thời gian cho trước, chẳng hạn

50 lắn/giây Mỗi lần dòng điện đảo

chiều được gọi là một chu kỳ, do đó dòng điện xoay chiều với 50 lần đảo chiều - giây, là dòng điện 50 chu ky, hay điện xoay chiều 50 Hz

Chu kỳ là một sóng điện hoàn chỉnh,

sẽ được xem xét ở phần sau Đèn chớp,

xe hơi, đồ chơi điện, thường sử dụng

điện dc, đèn chiếu sáng, dụng cụ điện, các thiết bị máy móc khác, thường sử dụng điện ac với tần số 50 hoặc 60 Hz

NGUỒN ĐIỆN

Để duy trì dòng điện, cần phải có nguồn với điện thế đủ cao Năng lượng này

có thể được tạo ra theo nguyên lý điện

hóa, chẳng hạn pin và acquy, hoặc theo

nguyén ly co - dién, chang han may

phat dién

Nguồn điện húa

Nguồn điện hóa cơ bản cung cấp điện

năng là pin Volta (Hình 1.3) Pin này

gồm hai thanh kim loại được nhúng vào

dung dịch acid Các điện tử từ bể mặt

thanh Cu chuyển động qua dung dịch

đến thanh Zn, thanh Cu mang điện tích

dương được gọi là anode, thanh Zn mang

điện tích âm được gọi là cathode

Hiệu điện thế của pin điện hóa

tương đối thấp, do đó có thể ghép nối

tiếp nhiều pin điện hóa để tăng hiệu

điện thế (Hình 1.4) Nhóm các pin này

Pin đơn giản

thường được gọi là acquy Acguy ướt sử

dung dung dich dién ly léng, acquy

“khô” sử dụng dung dịch điện ly có độ

nhớt cao (thường ở dạng sệt)

Máy nhát điện Ẩcquy là một trong những phương pháp

tạo ra dòng điện trên cơ sở năng lượng

hóa học, nguồn năng lượng này tương đối thấp Để tạo nguồn điện công suất cao cân phải sử dụng máy phát điện

Được truyền động bằng lực cơ học, máy phát điện tạo ra hiệu điện thế giữa hai điện cực, điều này được thực hiện theo nguyên lý cảm ứng điện từ

MACH DIEN Dòng điện chỉ xuất hiện khi có đường dẫn cho các điện tử chuyển động Trong mạng điện, đường dẫn các điện tử được gọi là mạch điện (Hình 1.5) Mạch điện cho phép các điện tử đi qua các bộ phận

dẫn điện khi có nguồn cung cấp điện

năng Mạch đơn giản gồm các bộ phận:

1 Nguồn điện Đối với khu dân cư, nguồn điện thường là các trạm biến

áp nối từ đường truyền tải điện đến

khu vực được cung cấp điện, ngoài

ra có thể có nguồn điện dự phòng

là máy phát điện cỡ nhỏ và bộ acquy

2 Các dây dẫn, dẫn dòng điện cung

cấp cho thiết bị tiêu thụ điện

3 Tải, các thiết bị tiêu thụ điện năng

Hai kiểu mạch điện cơ bản là nối tiếp

và song song, trong thực tế thường dùng

mạch phức hợp gồm các nhánh nối tiếp

và song song

Mạch nối tiến

Mạch nối tiếp chỉ có một đường dẫn

điện, đòng điện luôn luôn đi qua từng

linh kiện trong mạch Nếu một linh kiện

bị hư hỏng, mạch điện sẽ không hoạt

động (Hình 1.6)

"Trừ các công tắc, cầu chì, bộ ngắt

mạch được dùng để điều khiển dòng

điện, nói chung mạch nối tiếp không

được sử dụng trong mạng điện dân

dụng Ví dụ, đàn đèn trang trí kiểu cũ

thường được mắc theo mạch nối tiếp,

dòng điện phải đi qua từng bóng đèn

Nếu một bóng bị cháy, toàn bộ dàn đèn

sẽ không hoạt động Việc tìm bóng đèn

bị cháy tương đối khó, cần phải kiểm

tra từng bóng đèn trong toàn bộ dàn đèn Các mạng điện dân dụng phải được thiết kế sao cho nếu có một tải không hoạt động các tải còn lại vẫn

hoạt động bình thường

Mach song song

Tương tự mạch nối tiếp, mạch song song

có một đường dẫn điện chung Sự khác biệt cơ bản giữa mạch nối tiếp và mạch

song song là trong mạch song song có

nhiều đường dẫn điện nhánh (Hình 1.7) Mỗi đường đi đến tải có thể vận hành

độc lập với các nhánh và/hoặc các tải

khác trong mạch Nếu một tải không

vận hành, các nhánh khác vẫn tiếp tục vận hành

Trong các điều kiện bình thường,

ưu điểm của mạch song song là dòng

điện của mỗi nhánh chỉ hoạt động trong

nhánh đó, chỉ phụ thuộc vào điện trở

của tải Trong mạch nối tiếp tải của mạch là tổng các tải thành phần, do

đó mỗi tải đều có thể ảnh hưởng đến các tải còn lại

Trừ các công tắc, cầu chì, bộ ngắt

mạch, mạng điện dân dụng thường được mắc theo kiểu song song (Hình 1.8, 1.9)

cho các ổ cắm Mỗi ổ cắm gồm dây

nối mát, dây nóng, và dây trung hòa

Trong mạng điện, tải là bộ phận tiêu

thụ và chuyển đổi điện năng thành dạng

năng lượng khác Các tải có thể là:

bị có thể bị hư, trong một số trường hợp toàn bộ mạch điện có thể bị sự cố Đây là lý do quan trọng để không sử dụng mạch nối tiếp trong mạng điện đân dụng Mạng điện dân dụng được thiết kế để vận hành với nhiều tải Mạch nối tiếp có thể gây ra sự sụt điện

áp, không bảo đảm cung cấp đúng định

mức điện áp cho các tải

CAM UNG DIEN TỪ

Hai nha khoa hoc, Michael Faraday va Joseph Henry, lam viéc déc lap với nhau, đã phát minh ra hiện tượng cđm

úng điện từ Bằng cách cho dây dẫn đi qua từ trường (Hình 1.10), họ có thể tạo

ra dong dién trong dây dẫn đó Đây là nguyên lý của các máy phát điện Về nguyên tắc, dây dẫn phải được uốn thành vòng (tạo thành cuộn dây), và

quay giữa các cực từ để có thể tạo thành

dòng điện trong vòng dây (Hình 1.11)

Dây chuyển động

Hình 1.10 Dịch chuyển dây dẫn giữa

các cực nam châm làm cho các điện

tử chuyển động trong dây dẫn Hiện tượng này được gọi là cảm ứng

điện từ

11

Hinh 1.11 So dé may phat don gian

Sự quay cuộn dây tạo ra dòng điện

cảm ứng khi cuộn dây cắt qua từ

trường

Lực của dòng điện tử được goi luc

điện động hoặc điện áp Điện áp máy

phát được xác định theo bốn đại lượng:

1 Số lượng vòng dây của cuộn dây đi

qua từ trường

2 Tốc độ quay của cuộn dây trong từ

trường

3 Cường độ từ trường

4 Góc cuộn dây cắt qua từ trường, điện

áp sẽ lớn nhất khi cuộn dây chuyển

động vuông góc với các đường sức

sử dụng máy phát ac

Chiều dùng điện cẩm ứng

Dòng điện trong máy phát luôn luôn

theo chiều được xác định bằng gu tắc

bàn tay trái (Hình 1.13) Qui tắc này xác định: Nếu ngón cái, ngón trỏ, và ngón

giữa của tay trái được giữ vuông góc

với nhau, ngón cái hướng theo chiều chuyển động của dây, ngón trỏ hướng

theo chiều từ trường (bắc - nam), ngón giữa sẽ chỉ chiều dòng điện cảm ứng, qui tắc này còn được gọi là qui tắc

Fleming

Máy nhát dién xoay chiéu

Máy phát điện xoay chiều gồm nhiều

bộ phận, mỗi bộ phận đều có chức năng

‘360°

Hình 1.12 Máy phát tạo ra điện áp biến thiên theo hàm sine

12

Chiéu chuyén dong

Chiéu

„dòng điện

Hình 1.13 Qui tắc bàn tay trái xác

định chiều dòng điện của máy phát

tạo ra từ trường Trong một số máy

phát, các cực này được từ hóa bằng

một phần dòng điện do máy phát

tạo ra

3 Các vành trượt, là các bộ phận kim

loại luôn luôn tiếp xúc với một trong

các đầu cuộn dây phần ứng, chuyển

dòng điện cho các chổi góp

4 Chổi góp, thường được bố trí theo

cặp, chuyển dòng điện từ vành trượt

đến mạch điện bên ngoài

Sự vận hành của máy phát điện xoay chiều

Khi phần ứng quay, sẽ cắt qua từ trường

do các nam châm trường tạo ra Các

điện tử chuyển động qua các dây phần

ứng, đi đến vành trượt, qua chổi góp

và đến mạch điện bên ngoài (Hình 1.14

Hình 1.14 Cấu tạo cơ bản

của máy phát

Hình 1.15 Máy phát điện xoay chiều

Loại máy này sử dụng một phần

Tốc độ quay của máy phát sẽ xác

định tần số dòng điện Một vòng quay

tạo ra một chu kỳ (Hình 1.16) Ở Hoa

Kỳ và các nước Bắc Mỹ, dòng điện xoay

chiều là 60 Hz (60 chu kỳ/giây), ở Châu

Âu và các nước khác, dòng điện xoay

Máy phát điện một chiều

Máy phát điện dc có cấu trúc tương tự

máy phát điện ac nhưng hai vành trượt

được thay bằng vành góp Hai nửa của vành góp được nối với hai đầu phần

ứng (Hình 1.17)

Khi phần ứng quay, dòng xoay chiều

xuất hiện trong cuộn đây, tuy nhiên do

13

các nửa của vành góp thay đổi chổi góp

theo từng nửa vòng quay, dòng ac được

chuyển thành xung de ở mạch ngoài

(Hình 1.18)

Biện một nha và ba nha

Máy phát ac có thể tạo ra điện một

pha hoặc ba pha Máy phát với một cuộn

dây phần ứng tạo ra điện áp một pha

Để có điện áp ba pha, máy phát phải

có ba cuộn phần ứng ở stator, là bộ phận không quay của máy phát

Các cuộn của máy phát ba pha được

bế trí cách đều 1209 Khi rotor quay,

điện áp được tạo ra theo ba khoảng cách đều trong mỗi vòng quay rotor, tạo ra

ba dòng điện cách nhau 120° điện

Điện dân dụng thường sử dụng điện

một pha, điện ba pha thường dùng

trong công nghiệp Các động cơ ba pha

có cấu trúc đơn giản, chi phí thấp, và công suất cao hơn nhiều so với động cơ

một pha Các nhà máy điện thường cung

cấp điện ba pha do dễ truyền dẫn trên những khoảng cách lớn

TRUYỀN TẢI ĐIỆN NANG Điện năng được tạo ra ở các nhà máy

lớn và được truyền tải trên hệ thống

đường dây điện áp cao đến nơi tiêu thụ

(Hình 1.19) Để bảo đảm tính kinh tế

và thuận tiện, điện áp ở nhà máy điện

phải tăng đến giá trị cao (110, 220, 500

Dan dung

120V

Bién ap phân phối

120V 12,/500V

kV), dién năng được đưa đến các trạm

biến áp, phân phối, và được giảm áp

theo từng bậc để có thể sử dụng dễ

dàng Điều này đòi hỏi sử dụng các

máy biến áp và các trạm biến áp Điện

áp tại trạm biến áp chính được gọi là

cao áp, thường được giảm đến giá trị

3B hoặc 15 kV, tại các trạm trung áp

Khi đến nơi tiêu thụ, điện áp thường

được giảm đến 110, 220, hoặc 380V

Nguyên lý của máy hiến án

Máy biến áp là thiết bị chuyển đổi năng

lượng điện từ mạch này sang mạch

khác không sử dụng nối kết cơ học, chỉ

áp dụng các nguyên lý cảm ứng điện

từ để tăng hoặc giảm điện áp giữa

nguồn điện và tải

Về cơ bản, máy biến áp gồm hai

cuộn dây quấn xung quanh lõi sắt (Hình

1.20), không có nối kết giữa hai cuộn

dây đó, mỗi cuộn dây được mắc vào

dây dẫn hoặc mạch điện khác

Cuộn dây là một phần của mạch

nối vào phía nguồn được gọi là cuộn sơ

cấp, cuộn nối vào phía tải được gọi là

Xs Phía áp thấp

120V

N 240

8 120V

Hình 1.20 Sơ đồ máy biến áp đơn giản

Cuộn sơ cấp tạo ra từ trường, dòng điện

cảm ứng trong cuộn thứ cấp

cuộn thứ cấp Lõi máy biến áp thường

là các lá thép mỏng ghép chặt với nhau Các cuộn dây được bố trí gần nhau để tạo ra từ trường giữa các cuộn dây đó

Từ trường này được cảm ứng do dòng điện đi qua cuộn sơ cấp

Sự vận hành của máy hiến án

Điện áp vào và ra máy biến áp tỷ lệ thuận với số vòng của các cuộn dây

Nếu số vòng dây cuộn thứ cao hơn cuộn

sơ cấp, điện áp ra sẽ lớn hơn điện áp vào, máy biến áp này được gọi là máy tăng áp Nếu số vòng dây cuộn sơ cao hơn so với cuộn thứ cấp, điện áp ra sẽ nhỏ hơn điện áp vào, loại biến áp này được gọi là máy giảm áp

DONG CO BIEN Động cơ điện (Hình 1.21) có cấu tạo tương tự máy phát điện, nhưng chuyển đổi điện năng thành cơ năng thay vì cơ

năng thành điện năng như máy phát điện

Động cơ dc có cấu tạo tương tự máy phát điện dc Sự quay xảy ra khi cực tính phần ứng ngược với các cực của

nam châm trường Nói cách khác, các

cực từ cùng dấu trong động cơ sẽ đẩy nhau để khởi động quá trình quay Sự

chuyển đổi cực tính sẽ bảo đảm động

cơ quay liên tục Động cơ ac có cấu tạo

hơi khác nhưng sự vận hành cũng tương

tự

BO CAC DAI LUONG BIEN

Việc đo các đại lượng điện thường bao

gồm đo điện áp, cường độ dòng điện,

điện trở, và công suất

Cường độ tùng điện

Cường độ dòng điện thường được đo theo

đơn vị ampere Về kỹ thuật, số lượng

điện tử đi qua điểm cho trước trong dây

dẫn tỷ lệ thuận với cường độ dòng điện

Ampere, đơn vị cường độ dòng điện,

tương đương với 6 240 000 000 000 000

000 điện tử đi qua điểm cho trước trong

thời gian một giây (Hình 1.22)

6240.000.000.000.000.000/s = tampere

Hinh 1.22 Bo cudng dé dong dién

theo số lượng điện tử

Tuy nhiên, việc xác định cường độ

dòng điện theo số lượng điện tử có

nhiều bất tiện, do đó có thể xét cường

độ dòng điện theo tỷ suất chuyển động

của các điện tử

Điện án

Điện áp được coi là lực điện động

tác dụng lên các điện tử qua dây dẫn

Đại lượng này được đo bằng đơn vị volt

Hầu hết các mạng điện dân dụng đều

sử dụng điện 110 hoặc 220V Đơn vị điện

áp được ký hiệu là V, lực điện động

được viết tắt là emf, và ký hiệu là E

đo đó luôn luôn có tổn thất điện năng

ở dạng nhiệt Ký hiệu điện trở là R

ông suất

Công suất tiêu thụ là công suất tổng tiêu thụ ở thiết bị hoặc hệ thống điện, thường được đo bằng đơn vị watt và ký

hiệu là W Năng lượng điện tiêu thụ

thường được tính theo thời gian, do đó đơn vị thường dùng là Wh, hoặc kWh

Để xác định công suất của thiết bị hoặc

hệ thống điện, cần biết điện áp và cường độ dòng điện, do công suất được

tính theo công thức: P = E.I, đơn vị thường dùng 1a volt ampere (VA) hoặc

kilovolt ampere (kVA) Trong thực tế, công suất đôi khi được tính bằng mã

lực (HP), một mã lực, tương đương 550

foot - pound/sec, được tính bằng 746W

TIEU CHUAN BIEN VA

TIEU CHUAN AN TOAN

Các tiêu chuẩn này qui định lắp đặt hệ thống và trang thiết bị điện bảo đảm

an toàn, hiệu quả, và tiết kiệm Phạm

vi tiêu chuẩn bao gồm:

1 Các vị trí nguy hiểm

9 Phương pháp mắc dây, các linh kiện

và trang thiết bị

3 Các hệ thống đặc biệt

4 Trang thiết bị chuyên dùng

5 Thiết kế và bảo vệ mạng điện

6 Các hệ thống tiêu thụ điện

7 Định nghĩa các thuật ngữ và các đại

lượng điện

8 Các yêu cầu chung

Câu hủi ôn tận

4 Nhóm các pin điện hóa mắc nối

tiếp với nhau được gọi là , chúng

thường cung cấp dòng điện

ð Trong mạch , dòng điện phải

đi qua lần lượt mọi linh kiện, nếu

có một linh kiện bị hư, mạch điện

để tăng hoặc giảm điện áp?

Sự khác biệt giữa động cơ điện và máy phát điện là gì?

Định nghĩa các đại lượng sau và nêu

rõ đơn vị đo của từng đại lượng đó

e Giải thích định luật Ohm

® Áp dụng định luật này để tính điện

trở, điện áp, và dòng điện

e Biết các kiểu mạch điện gia dụng

thường dùng

Để hiểu lý thuyết mạch, bạn cần

hiểu điện trở George Simon Ohm đã

khám phá ra điện trở vào năm 1827,

ông biểu thị quan hệ giữa dòng điện,

điện áp và điện trở: “đòng điện trong

mạch tỷ lệ thuận uới điện ap cung cấp

cho mạch đó uà tỷ lệ nghịch uới điện

trở của mạch”, điều này được gọi là

định luật Ohm

BIEN TRO

Biểu thức toán học của định luật Ohm

đối với điện một chiều là I = E/R, trong

.đó I là cường độ dòng điện tính theo

‘ampere, E là điện áp tính theo volt, và

.R là điện trở tính theo ohm

Điện trở của dây dẫn, nói chung

phụ thuộc vào bốn yếu tố:

1 Bản chất của vật liệu

2 Chiều dai dây dẫn

3 Tiết diện dây dẫn

4 Nhiệt độ

18

Ban chất của vật liệu day dan

Nói chung, kim loại có tính dẫn điện tốt hơn phi kim loại Các chất dẫn điện tốt nhất thường là kim loại nguyên chat, Ag, Cu, Al Cac hop kim của chúng

thường có điện trở cao hon, chúng tích

tụ nhiệt tương đối nhanh, do đó thường được dùng trong các thiết bị được thiết

kế để tạo ra nhiệt

Các chất hữu cơ, chẳng hạn sợi bông, cao su, chất dẻo, thường có điện trở rất cao, do đó chúng thường được dùng làm chất cách điện

Chiéu dai và tiết diện

hi tất cả các yếu tố khác đều như nhau,

dây càng dài, điện trở càng lớn và

ngược lại Mặt khác, tiết diện day dan

càng lớn, điện trở càng thấp (Hình 2.1) Trong hầu hết các ứng dụng điện, tiết diện dây dẫn được đo theo cmIl Cmil là diện tích mặt cắt ngang của dây dẫn tròn có đường kính 0.001 inch Để tính diện tích theo cmil, bạn cần đổi đường kính dây theo đơn vị phần ngàn inch Ví dụ, dây có đường kính 0.250 inch, tương đương 250 mil, sau đó lấy

Hình 2.1 Tiết diện dây và dòng điện tử

binh phuong gia tri nay, cmil = (đường

kinh tinh theo mil)? = 250? = 62500 cmil

= 62.5 kemil

Nhiệt độ

Do cấu trúc phân tử khác nhau, các vật

liệu thường phản ứng khác nhau khi có

sự thay đổi nhiệt độ Nhiệt độ của kim

loại tăng, điện trở sẽ giảm Nhiệt làm

tăng sự hoạt động của các nguyên tử

hoặc phân tử, do đó làm tăng trở lực

đối với dòng điện Đối với phi kim loại,

ảnh hưởng này là ngược lại, nhiệt độ

tăng có thể làm tăng khả năng dẫn

điện, nghĩa là làm giảm điện trở

CAC co sd macH BIEN

Mạch điện gồm nguồn điện năng, một

hoặc nhiều đường dẫn điện Phần này

sẽ tập trung giới thiệu mạch điện một

chiều và mạch điện xoay chiều đơn

giản, phần sau sẽ trình bày các mạch

ac phức tạp hơn

Mạch nối tiến

Khi các linh kiện, chẳng hạn các điện

trở, được mắc nối tiếp, chúng được đặt

liên tiếp với nhau, sao cho dòng điện

lần lượt đi qua từng linh kiện (Hình 2.2)

Mạch nối tiếp tuân theo một số

nguyên tắc, có thể tóm tắt như sau:

1 Đòng điện không thay đổi cường độ

trong toàn bộ mạch nối tiếp Theo

định luật Ohm, có thể tính được

3 Điện áp nguồn bằng tống các điện

áp ở từng điện trở Sử dụng định luật Ohm:

s Điện áp điện trở A = dòng điện x

ð Định luật Ohm có thể áp dung cho thành phân bất kỳ của mạch nối tiếp

Ví dụ 1: Sử dụng qui tắc nêu trên, bạn

có thể dễ dàng tính toán các đại lượng

của mạch nối tiếp Hình 2.3 cung cấp các số liệu của mạch nối tiếp, cần tính:

R, =30 OHMS AVA, = 30 VOLTS

Mach song song

Mạch song song là mạch điện có hai

hoặc nhiều đường dẫn khác nhau Mỗi

đường dẫn trong mạch song song được

gọi là mạch nhánh Các mạch song song

được dùng nhiều trong mạng điện dân

dụng Hình 2.4 minh họa mạch song

song đơn giản gồm ba điện trở, mũi tên

chỉ chiều dòng điện

li

Hình 2.4 Mạch song song đơn giản

Cac qui tac cila mach song song

Tương tự mạch nối tiếp, mạch song song

tuân theo một số qui tắc:

20

1 Điện áp qua tốt cả các mạch nhánh

của mạch song song là như nhau

va bang dién úp nguồn Điện áp của

mạch song song trên Hình 2.4 là

120V Về mặt toán học, điện áp nguồn = điện áp nhánh A = điện

120V/600 = 2A, do đó tổng cường

độ dòng điện là 6A+4A+2A = 12A

3 Tổng trở trong mạch song song là

nghịch đảo của tổng các giá trị đảo

của từng điện trở trong mạch song

song:

1 1 1 pon chee biel ges eee

4 Định luật Ohm có thể dp dung cho toàn bộ mạch hoặc cho mạch nhánh

bất hỳ E=lIxR

5 Sự ngắt hoặc hở nhánh bất hỳ của

mạch song song bhông làm gián

đoạn dòng điện trong các nhánh khúc

Mạch phối hợp nối tiếp - song song

Trong thực tế, các mạch điện phức tạp

hơn so với các mạch nêu trên, các điện

trở thường được thiết kế đồng thời theo

kiểu nối tiếp và song song, tạo thành

mạch phối hợp Các mạch đơn giản

thường chỉ gồm một nguồn điện (Hình

2.5) Chúng ta sẽ sử dụng mạch này để

mình họa các bước được dùng nhằm đơn

giản hóa mạch điện bất kỳ

Mạch điện trên Hình 2.5 có điện

áp 12V, giá trị điện trở của từng linh

kiện đều được biết trước Trước hết cần

tính tổng trở Để thực hiện điều này

cân rút gọn điện trở song song thành

giá trị điện trở tương đương, R„ sau

đó cộng giá trị này vào tổng các điện

trở mắc nối tiếp Điện trở tương đương

của phần song song:

đương đơn giản, có điện trở tương đương

mắc nối tiếp với R, va R, (Hinh 2.6)

Khi biết tổng trở và điện áp nguồn,

có thể tính tổng dòng điện đi qua mạch

Từ đó, có thể tính điện ap qua từng

điện trở

V,=1,xR,=1Ax1Q=1V V,=1,xR,=1Ax7Q=7V

Veg= I XR = 1Ax 40 =4V Bạn có thể kiểm tra bằng cách cộng

Ry 6Ø 3

V, [ote Mies

im Gi

Tương tự điện áp, bạn có thể kiểm

tra bằng cách cộng các giá trị dòng điện

2/3A + 1/3A = 1A, và so với tổng dòng điện đi qua phần mạch song song, 1A

Tóm tắt

Hình 2.7 tóm tắt nội dung về các mạch điện, các đặc tính chính của từng kiểu

mạch Định luật Ohm áp dụng cho phần

bất kỳ hoặc toàn bộ mạch điện, Hình

2.8 là sự hỗ trợ đơn giản để nhớ định

luật này, bạn chỉ cần che phần cần tìm

và xác định đại lượng cần nhân hoặc chia Do đó, để tìm E, cần nhân I với

R, để tìm R, cần chia E cho I, va để tìm

1 cần chia E cho R

21

Mach song song Hỗn hợp

1/R,= 1/R,+1/R,+1/R,

Tổng điện trở trong mạch hỗn hợp bằng

song song dùng cho

phần song song của

mạch

Mạch nối tiếp Điện trở (R) R= R,+R,+R,

Don vi: Ohm Tổng các điện trở

Ký hiệu: © thành phần

Dòng điện (I) Lal shel,

Bon vi: Ampere Dòng điện là như

Ký hiệu: A nhau trong toàn mạch

Lực điện động (emf) Tổng các điện áp

điện trở nối tiếp và

Điện năng có thể được đo theo đơn vị

joule (J), được đặt theo tên của nhà vật

lý người Anh James Prescott Joule, da

tìm ra quan hệ giữa điện năng và sự

phát sinh nhiệt, được gọi là định luật

Joule, dién nang (J) =ExI xt, voiE la

dién ap, I 1A dong dién, va t là thời

gian, 1J tuong duong 1W/s, hoac 0.7376f

theo đơn vị watt hoặc volt - ampere

Để xác định công suất điện đối với mạch

đơn giản, bạn chỉ cần nhân điện áp với dòng điện P = E xĨ

Công suất và công suất cơ học có

quan hệ chặt chẽ với nhau Watt là đơn

'

P=Exi rw Tz Taste) P=fR i? Sure P-Ệ 1 bbe

THP = 746 W free 'EX (Hệ số công suất) P

cố c6

Thiết bị Công suất (W)

Điều hòa không khí 1200

Hình 2.10 Yêu cầu công suất của

các thiết bị điện gia dụng

vị tương đối nhỏ, do đó công suất

thường được tính theo kilowatt hoặc

megawatt Để xác định công suất tiêu

thụ, có thể sử dụng đơn vị kWh Quan

hệ giữa công suất, dòng điện, điện trở,

và điện áp có thể được xác định theo

công thức được nêu trên Hình 2.9 Hình

2.10 trình bày định mức công suất của

một số thiết bị điện gia dụng

Cau hoi ôn tận

1 Hãy phát biểu và ghi rõ công thức

định luật Ohm

2 Mạch nối tiếp có dòng điện 2A,

tổng trở 6O, điện áp nguồn là bao

4 Tổng cường độ dòng điện của mạch

song song có điện trở 12 và điện

áp nguồn 24V là bao nhiêu?

5 Nang lượng điện được đo theo đơn VỊ:

a Đồnghồ b May thuhinh

c Máy may d Máy nước nóng

23

e_ Hiểu hệ thống kích cỡ dây dẫn điện

e_ Tính toán độ sụt điện áp trong dây

dẫn với giá trị dòng điện và kích

cỡ dây dẫn cho trước

Trong thực tế, hầu như chỉ sử dụng

dây đồng và dây nhôm cho mạng điện

Các loại dây này có điện trở thấp đối

với dòng điện Đồng là loại vật liệu làm

dây dẫn phổ biến nhất, tương đối bền,

có khả năng chống oxide hóa Nhôm

cũng có tính dẫn điện tốt nhưng có thể

gặp các vấn đề về sự oxide hóa và giãn

nở do nhiệt Trước khi sử dụng dây

nhôm cần lưu ý xem kỹ các tiêu chuẩn

về loại dây này

Kich CO DAY

Kích cỡ và kiểu dây được sử dụng thường

thay đổi trong khoảng rộng, phụ thuộc

vào cường độ dòng điện, khoảng cách

đến điện nguồn, vị trí lắp đặt Việc sử

dụng dây trần hay dây có bọc lớp cách

điện, tùy thuộc vào ứng dụng cụ thể

Trừ một số trường hợp đặc biệt, dây

dẫn điện xoay chiểu luôn luôn có lớp

cách điện Phần này chỉ tập trung trình

bày kích cỡ đây đồng, đối với dây nhôm

24

với cùng ứng dụng phải có kích cỡ lớn hơn dây đồng ít nhất là hai bậc Hình 3.1 minh họa đường kính các dây đồng thông dụng Các kích cỡ được

ký hiệu theo số (Hình 3.2) Chỉ số day càng lớn, đường kính dây càng nhỏ Dây No.8 trở lên là dây đơn hoặc nhiều tao Dây No.6, 4, 2, luôn luôn là dây nhiều nhánh Tiêu chuẩn cỡ dây được dùng ở

Hoa Ky la American Wire Gauge (AWG-

cỡ dây Mỹ) Cỡ dây rất quan trong do:

Hình 3.2 Kích cỡ dây có thể được xác

định bằng cách dùng cỡ dây chuẩn

áp do điện trở khi dẫn điện qua

khoảng cách lớn hoặc tiết điện dây

L: chiéu dai day dong, tinh theo feet

Cmil: tiét dién day dén (circular mil)

Ví dụ, độ sụt điện áp của dây đồng

No.10 dai 100ft dẫn điện 30A sẽ là:

alk KL

~~ CMil _ 80x 10.8100

= 3.12 volt tương đương 2.6% điện áp 120V

Do đó, điện áp thực của dây này là

120V - 3.12V = 116.88V Từ đây có thể

thấy, tiết diện cỡ dây và chiều dài là rất quan trọng

Trừ các dây điện cung cấp từ biến

áp nguồn, hầu hết các dây mạch nhánh thường dùng với kích cỡ No.14 đến

No.10

Lop cach dién

Dây trần hoặc không có lớp cách điện hầu như không được sử dụng do tính

an toàn thấp Các dây điện thường có

lớp cách điện kiểu THWN, THHN, TW

bên trong cáp hoặc ống luồn dây thường được dùng cho mạng điện dân dụng (Hình 3.3) Các lớp cách điện này thích hợp cho nơi khô và nơi ướt Lớp cách điện được dùng phổ biến là chất déo (nhựa) va cao su, chúng có tính cách

điện cao Ngoài ra, các dây có lớp bọc cách điện còn được bọc hoặc bảo vệ

bằng cách chất tráng phủ, giấy, chất

đẻo, kim loại, (Hình 3.4 và 3.5)

Hình 8.6 liệt kê các loại vật liệu

dây dẫn, kiểu dây được sử dụng tùy

thuộc vào điểu kiện cụ thể và môi

trường Hình 3.7 liệt kê các kiểu dây

dẫn có lớp cách điện và các điều kiện

Hình 3.3 Kiểu dây TW thường dùng

trong mạng điện gia dụng

LỚP BỌC CÁCH BIEN DAY DAN

el SG cóc chớ Si n Go Kiểu lớp bọc Ký hiệu bằng chữ

Nhựa nhiệt dẻo TWN, THW, TBS,

THHN Nhựa nhiệt dẻo và amiant_ TA Silicone và amiant SA

Amiant va verni AVA, AVL, AVB

Hình 3.6 Các loại hợp chất cách điện

trên dây dẫn và ký hiệu của chúng

Hình 3.5 Các kiểu dây dẫn điện : Lg SIG isla ane li

thường dùng trí trong nhà thường có độ ẩm (tầng

hầm, khu vực có sử dụng nước, .)

t Tiéu chuẩn os Ky NEC dua ra 8 Vị trí ướt thường ở trong đất hoặc định nghĩa về môi trường: trong bêtông bị bão hòa nước

1 Vị trí khô là nơi thường không bị

ẩm hoặc ướt KÝ HIỆU DÂY DẪN

2 Vị trí ẩm gồm các vị trí được bảo Tiêu chuẩn NEC yêu cầu mọi dây dẫn

vệ một phần dưới nắp che, các vị phải được ký hiệu rõ ràng Điều này

Ướt 250 (482) trong các điều kiện đặc biệt

Số lượng

dây Có nối mát op boc pngoal

CHG TEN UD Kế CG day dan Phê chuẩn

Hình 3.8 Loại cáp được ký hiệu trên

lớp cách điện

được thực hiện bằng cách ghi ký hiệu

trên lớp cách điện Ký hiệu trên Hình

4 Cơ quan phê chuẩn

Đối uới dây cáp

5 Số lượng dây trong dây cáp

6 Lớp bọc ngoài cùng

MAU CACH ĐIỆN

Mã màu của lớp cách điện trên dây dẫn

được sử dụng để nhận biết công dụng

của dây (Hình 3.9) Sơ đồ màu tổng quát:

Vàng

Dây nóng Xinh Đỏ BÍ ies ;

Den H E4 Ky b

Trung hòa hoặc Trắng [| (| [|

được nối mát < cam) abet ea

1 Đối với các dây dẫn điện, thường

sử dụng theo thứ tự màu đen, đỏ, xanh lam, vàng

2 Đối với dây trung hòa, thường dùng màu trắng hoặc xám tự nhiên

3 Dây nối mát có thể là dây trần, xanh lục, hoặc xanh lục với các vệt

vàng

LINH KIEN BAO VE

Mọi mạch điện đều phải có linh kiện

an toàn Công dụng của linh kiện này

là tránh hư hại mạch điện đo quá nhiệt hoặc quá tải Hình 3.10 minh họa cường CƯỜNG ĐỘ DÒNG BIỆN CỰC ĐẠI ĐƯỢC PHÉP ĐỐI VỚI DÂY ĐỒNG CÓ LỚP CÁCH ĐIỆN

Hình 3.10 Định mức dòng điện là cường độ dòng điện mà dây được phép dẫn

2

Hình 3.11 Các loại cầu chì và bộ ngắt

mạch dùng để bảo vệ quá dòng

độ dòng điện cực đại cho phép đối với

các cỡ dây từ No.14 đến No.4/0

Sự quá dòng trong dây dẫn có thể

gây ra hư hại nghiêm trọng đối với lớp

cách điện, dây dẫn trở nên nguy hiểm

đối với vật và người ở gần

Các linh kiện bảo vệ quá dòng

thường là cầu chì và bộ ngắt mạch (Hình

3.11), cả hai loại này đều được sản xuất

với nhiều hình dạng và kích cỡ, nhưng

đều có công dụng ngắt dòng điện khi

vượt quá giới hạn cho phép

Mọi cầu chì và bộ ngắt mạch đều

có ghi định mức theo ampere Định

mức này phải không lớn hơn định mức

toàn phần của mạch điện được bảo vệ

Sự quá đòng ở dạng quá tải và/hoặc

ngắn mạch được coi là dòng điện có

cường độ vượt quá dòng điện trong

mạch đó Sự guó tới thường là dòng

điện cao hơn từ hai đến mười lần dòng

điện bình thường, nhưng trong phạm

vi đường dẫn điện bình thường

Sự ngắn mạch tạo ra dòng điện

tương đối lớn, gấp hàng trăm lần dòng

điện bình thường, có thể trong các dây

28

dẫn mạch và đến các đối tượng khác bên ngoài mạch Sự quá dòng luôn luôn

là nguy cơ gây hư hại thiết bị

Định mức linh kiện hảo vệ

Các linh kiện bảo vệ - cầu chì hoặc bộ

ngắt mạch - phải chịu được sự quá dòng

đặc biệt là dòng điện phát sinh do ngắn mạch Mỗi linh kiện đều có giới hạn

để ngắt dòng điện, được gọi là định mức ngắt mạch Định mức ngắt mạch của hầu hết các bộ ngắt mạch là 10000-

20000 AIC Định mức cầu chì trong khoảng 200000 AIC AIC là viết tắt của khả năng ngắt mạch tính theo ampere

(amperage interrupting capacity)

Nói chung, giá tri này lớn hơn nhiều

so với định mức dòng điện bình thường của câu chì hoặc bộ ngắt mạch Định

mức bình thường là dòng điện linh kiện

bảo vệ có thể dẫn trong điều kiện vận

hành bình thường (15, 20, 30, 60 A, .)

Mọi linh kiện bảo vệ quá dòng đều có

ghi định mức dòng điện bình thường và

định mức ngắt mạch cực đại Các hướng dẫn để xác định kích cỡ cầu chì một

cách hợp lý được nêu trên Hình 3.12

hi câu chì cháy hoặc bộ ngắt mạch ngắt dòng điện, cần phải xác định nguyên nhân trước khi thay cầu chì mới hoặc chỉnh lại bộ ngắt mạch Không được phép thay cầu chì hoặc bộ ngắt

vệ mạch điện và có khả năng đóng hoặc

ngắt dòng điện, nhưng chúng không

phải là linh kiện điều khiển thuận tiện

Vì lý do đó, các công tắc được dùng để

Hướng dẫn về kích cỡ cầu chì

Cầu chỉ trễ, 2 - phần tử

1 Nguồn, xem phần 4

2 Mạch cấp điện không có động cơ Cầu chỉ phải gồm 125% tải liên tục + 100% tải không liên tục, nhưng không lớn hơn định mức dây dẫn

3 Mạch cấp điện động cơ 150% dòng tải toàn phần của động cơ lớn nhất + dòng điện tải toàn phần của tất cả các

Tải liên tục

động cơ còn lại

4 Mạch cấp điện các tải hỗn hợp Tổng dòng điện gồm

a 150% dòng tải toàn phần của đông cơ lớn nhất

b 100% dòng tải toàn phần của tất cả các động cơ còn lại

e 125% tải liên tục không có tải động cơ

d 100% tải không liên tục không tính động cơ

S Mạch nhánh không có tải động cơ 125% tải liên tục + 100% tải không liên tục, nhưng không quá định mức dây dẫn

6 Mach nhánh động cơ với rơ le quá tải Cần có thêm bảo

vệ dự phòng, chạm mát, và ngắn mạch:

a Động cơ có hệ số làm việc 1.15 hoặc sự tăng nhiệt độ

40°C: cầu chì có 125% dòng tải toàn phần động cơ hoặc cỡ

chuẩn cao hơn một bậc

b Động cơ có hệ số làm việc dưới 1.15 hoặc tăng nhiệt độ trên 40°C: cầu chỉ có 115% dòng tải toàn phần động cơ hoặc

cỡ chuẩn cao hơn một bậc

7 Mạch nhánh động cơ chỉ có cầu chỉ bảo vệ Cần dùng các cầu chì sau đây để bảo vệ quá tải động cơ và bảo vệ ngắn mạch:

a Động cơ có hệ số làm việc 1.15 hoặc sự tăng nhiệt độ 40°C: cầu chỉ với 110-125% dòng tải toàn phần của đông cơ

b Động cơ có hệ số làm việc dưới 1.15 hoặc tăng nhiệt độ trén 40°C: cầu chỉ với 100-115% dòng tải toàn phần của động cơ

8 Mạch nhánh động cơ lớn Cầu chỉ trên 800 A Đối với các động cơ lớn, cần dùng 150-225% dòng tải toàn phần động cơ, tùy theo mạch khởi đông

4 Mạch cấp điện các tải hỗn hợp Tổng dòng điện gồm:

a, 300% dòng tải toàn phần của động cơ lớn nhất

b 100% dòng tải toàn phần của các động cơ còn lại

© 126% tải liên tục, trừ động cơ

d 100% tải không liên tục, trừ động cơ

5 Mạch nhánh không có tải động cơ 125% tải liễn tục +

100% tải không liên tục, không quá định mức dây dẫn

6 Mạch nhánh động cơ có rơle quá tải Không quá 300% dòng tải toàn phần của động cơ, chỉ bảo vé chạm mát và ngắn mạch

7 Mạch nhánh động cơ chỉ có cầu chì Không dùng cầu chỉ tức thời, phải dùng cầu chỉ trễ, 2-phần tử để bảo vệ

Hình 3.12 Các nhà sản xuất cung cấp thông tin về quan hệ giữa cầu chì và tải vận hành toàn bộ hoặc các nhánh của

mạch điện bất kỳ Có nhiều loại công

tắc khác nhau, nhưng công dụng của

chúng là như nhau

Tương tự cầu chì và bộ ngắt mạch,

công tắc luôn luôn được ghi rõ định mức

điện áp và dòng điện cực đại Bạn

không được thay công tắc trong mạch

bằng công tắc khác có định mức cao

hơn so với giá trị cực đại cho phép

Ngoài ra, các công tắc được lắp với dây dẫn nóng, không được phép lắp vào dây dẫn trung hòa Hình 3.14 liệt kê các

kiểu công tắc và ứng dụng của chúng

29

Céng tac Céng dung

Công tắc một chiều, đơn cực Điều khiển đèn hoặc ổ cắm từ một vị trí

Công tắc ba chiều Điều khiển đèn hoặc ổ cắm từ hai vị trí

Gông tắc bốn chiều Điều khiển đèn hoặc ổ cắm từ các vị trí khác giữa

một cặp công tắc ba chiều

Công tắc điều chỉnh độ sáng Tương tự công tắc một chiều, đơn cực, nhưng có

thêm biến trở hoặc thiết bị điều chỉnh điện áp, cho phép một phần hoặc toàn bộ điện năng đền

ổ cắm hoặc đèn

Công tắc mở đèn báo Được sử dụng để điều khiển đèn hoặc ổ cắm ở

ngoài tầm nhìn Đèn báo cho biết có công suất đền thiết bị hay không

Công tắc trễ Được sử dụng ở các vị trí cần ngắt mạch trễ

Hình 3.14 Các loại công tắc và ứng dụng của chúng

TIEU THU BIEN NANG

Công dụng của mạch điện là phân phối

điện năng đến một hoặc nhiều bộ phận

tiêu thụ trong phạm vi mạch đó Mọi

bộ phận tiêu thụ điện năng, được gọi

là tải, về cơ bản đều là kiểu điện trở

"Trừ khi cần sử dụng nhiệt, điện trở

phải được giảm đến mức thấp nhất có

thể Trong các thiết bị sử dụng nhiệt,

chẳng hạn lò nướng, bàn ủi, bộ cấp

nhiệt, cần phải sử dụng điện trở cao

Tuy nhiên, bạn cần nhớ mọi tải đều

có điện trở để có khả năng vận hành

Ví dụ, dây tóc bóng đèn phải có điện

trở đủ để làm nóng dây và phát sáng

Đèn huỳnh quang, đồng hồ điện, thường

có điện trở thấp hơn Điện trở luôn luôn

hiện diện trong các linh kiện của mạch

điện: nguồn, dây dẫn, bộ điều khiển,

bộ bảo vệ

Nhu da đề cập, điện trở trong mạch

điện được đo theo đơn vị ohm (©), là

điện trở cho phép có dòng điện 1A từ

nguồn 1V

30

Cau hoi ôn tap

1 Hai loại vật liệu thường dùng làm dây dẫn điện là gì?

2 Khả năng dẫn dòng điện an toàn của dây dẫn là

e Lua chon các dụng cụ điện dùng

cho mạng điện dân dụng

» Biết các nguyên lý cơ bản, công

dụng và bảo quản dụng cụ điện

Mọi công nhân đều phải có dụng

cụ thích hợp cho công việc, dụng cụ đó

phải ở tình trạng hoàn hảo tối đa Nếu

không có dụng cụ, hoặc dụng cụ bị hư,

bạn sẽ lãng phí thời gian và không thể

đạt được kết quả cao Hình 4.1 liệt kê

các dụng cụ cơ bản

Cac dung cu co han

Có nhiều dụng cụ cơ bản trong nghề

điện, thiếu chúng sẽ không thể thực

hiện được công việc Các dụng cụ cơ

bản bao gồm:

e Dung cụ cắt dây: Đây có thể là kềm

của thợ đường dây, kêm cắt kiểu

mũi nhọn, dùng cho dây cỡ nhỏ

s Dụng cụ tuốt dây: Loại tự động và

loại vận hành bằng tay, được dùng

để loại bỏ lớp cách điện bảo vệ đây

¢ Den kiém tra: Day là thiết bị được

dùng để kiểm tra xem dây dẫn có

điện không, nói chung thường sử

dụng volt kế, VOM, hoặc ampere

kế kiểu kẹp thay cho đèn này

s Cây uặn uít: Cần phải có bộ cây văn

dùng để tháo hoặc siết các đầu nối

chịu được thời tiết

s Búa: Cần có bộ búa thích hợp

* Dụng cụ cốt ống: Chuyên dùng để

cắt các ống luồn dây s_ Bộ uốn ống luôn dây: Cần dùng để

uốn các ống luồn dây trong mạng điện dân dụng

° Ống thủy: một số thiết bị điện khi lắp đặt đòi hỏi sự cân bằng cao, khi

đó bạn cần có ống thủy

s Dao cắt uữa xây: được dùng để cắt

vữa xây khi cần sửa chữa hoặc nâng

cấp dây điện đi âm trong tường

Ngoài các dụng cụ nêu trên bạn cần

có mũi khoan, dao cắt, đục, lưỡi cưa và các dụng cụ khác Mọi dụng cụ cắt phải bảo đảm lưỡi cắt luôn luôn sắc Các

dụng cụ kẹp hoặc xoay, chẳng hạn kêm

và cây vặn vít phải được kiểm tra thường xuyên Các cán của dụng cụ gõ

đập (búa, .) phải bảo đảm không bị

lỏng và yếu Cán gỗ có thể bị nứt, có

31

thé gay tai nan khi lam viéc Viéc st

Khoan điện, ngàm kẹp 1/2 in

Khoan điện, ngàm kẹp 3/8 in

Khoan điện, ngàm kẹp 1/4 in

Cay van vit cong

Cay van vit vdi luc siét cao

Mỏ lết

Cay van vit Allen

Clé véi dau kep

Cưa tay Cua dia, 7 in

Cua thang

Dao nhip Dụng cụ cắt cáp Đục gỗ

Dụng cụ kẹp dây Dụng cụ kẹp cáp

Các loại kềm

Kềm khớp di động

Kém diện Kềm cắt cạnh

Kềm chéo Kém mii dai Kềm cắt đầu dây

Km mũi cong Dụng cụ chuyên dùng và đa năng

Dụng cụ kéo và móc dây

Chất bôi trơn dây điện

Bộ cắt ống luồn dây Dụng cụ doa ống

Dụng cụ uốn ống luồn dây Dụng cụ tháo cầu chì

Băng keo và bộ cắt ren

Đèn pin

Chì ống Đèn kiểm tra, dụng cụ kiểm tra tính liên tục

Ống thủy Dụng cụ cắt ren ống luồn dây Đèn chẩn đoán sự cố

Thước thợ mộc Dụng cụ nung xách tay

VOM Túi dụng cụ

Hình 4.1 Bảng các dụng cụ cầm tay cơ bản 32

Hình 4.2 Búa là công cụ cơ bản để

lắp các hộp điện

điện, có phần cổ tương đối dài để đóng

định qua các đáy hộp điện (Hình 4.9)

Nguyên tắc chung khi sử dụng búa

bao gồm:

1 Cần phải chọn búa có trọng lượng

và kích cỡ phù hợp với công việc

2 Không được gõ các búa với nhau

3 Chỉ gõ búa trên các bể mặt phẳng,

không được gõ theo góc

4 Luôn luôn mang kính bảo hộ khi

sử dụng búa

CAC DUNG CU CUA VA CAT

Cua tay được dùng cắt hoặc tạo rãnh

cho các chốt Đối với các đường cắt lớn

hơn, có thể sử dụng cưa được truyền

động bằng động cơ nhỏ Khi cắt các góc

hẹp, cần sử dụng loại cưa lưỡi nhỏ (Hình

4.3) Loại cưa này có thể cưa theo đường

tròn hoặc hình dạng không đều, có thể

Hình 4.3 Cưa lưỡi nhỏ dùng để

cưa ở vị trí hẹp

bắt đầu bằng cách khoan một lỗ nhỏ được gọi là lỗ khoan môi

Các đục gỗ được dùng để xén bớt các thanh khung, để dễ lắp các bộ định

vị hoặc các hộp điện Các dụng cụ cắt đòi hỏi phải sử dụng cẩn thận và bảo

dưỡng thường xuyên Việc sử dụng và

bảo dưỡng bao gồm:

1 Mang găng khi dùng dụng cụ cắt

ð Giữ các lưỡi cắt luôn luôn sắc

6 Biết chặt các đai ốc và các bulong trên dụng cụ cắt

Cưa tay thường dùng để cưa ống

luồn dây và cáp

DUNG CU CAT DAY VA CAP

Nhiều dụng cụ có thể được dùng để kẹp

và cắt các dây dẫn điện (Hình 4.4) Dụng

cụ đa năng có thể dùng để cắt, tuốt

dây với các kích cỡ khác nhau (Hình

có cán gỗ cách điện Dao nhỏ được

thiết kế để cắt lớp cách điện

33

đến 350 Memil (đường kính đây 0.35

in) Các ngàm kẹp có thể thay mới khi

KEM

Các kém (Hinh 4.8) có thể được dùng

để kẹp giữ, vặn xoắn, hoặc cắt dây Các dụng cụ cơ bản là kểm có khớp nối đi trượt, kềm của thợ đường dây

Cả hai có thể được dùng để giữ các chỉ

tiết, kẹp các dây, kểm của thợ đường dây còn có thể được dùng để cắt dây

Các kềm chéo có lực kẹp cao được dùng

để cắt các dây ở nơi khó hoặc không thể dùng kêm cắt dây

Các kêm đôi khi được dùng để tạo các vòng dây cho các đầu vít, nhưng điều này thường dùng với kểm mỏ

Một số nguyên tắc cần tuân thủ khi

CAC DUNG CU DINH VI

Dung cụ định vị thường dùng là cây vặn

vít tiêu chuẩn Cây vặn vít được dùng

chủ yếu để siết chặt các vít đầu dây,

clé tiêu chuẩn (Hình 4.10) Các qui tắc

cần tuân thủ khi sử dụng loại dụng cụ

cỡ dụng cụ cho công việc

CAC LOAI DUNG CU KHOAN Khi sử dụng dụng cụ khoan bất kỳ, lỗ

khoan được tạo ra phải đáp ứng yêu

cầu Để thực hiện điều này, dụng cụ phải ở trạng thái làm việc tốt, mũi khoan phải sắc, có kích cỡ thích hợp với lỗ và vật liệu được khoan (Hình 4 11 4,12)

a

Hinh 4.11 Dung cu khoan

CAc DUNG CU HAN

Su phat triển nhiều kiểu đầu nối dây

hiện nay dần dần loại bỏ việc nối dây

bằng phương pháp hàn, tuy nhiên đôi khi bạn cũng cần phải hàn Trong vài trường hợp, bạn có thể sử dụng mỏ hàn

điện cỡ nhỏ hoặc mỏ hàn khí (Hình

35

4.18) để hàn Các loại dụng cụ này hầu

như không cần bảo trì, chỉ cần làm sạch

đâu hàn Các hướng dẫn của nhà sản

xuất là đủ để bảo quản và sử dụng các

dụng cụ hàn

DUNG CU BO

Hai dụng cụ đo chiều dài thường dùng

là thước xếp và thước cuộn (Hình 4.14)

Thước xếp hầu như không cần bảo

dưỡng, ngoại trừ vài giọt đầu bôi trơn

ở các khớp xếp, thước này có chiều dài

6ft, 8ft, 10ft, với các khớp xếp cách nhau

6in, có thể có các vạch chia đồng thời

theo hệ inch và hệ mét

36

Hình 4.14 Các loại thước đo

CAC DUNG CU KHAC

Còn nhiều dụng cụ khác được dùng để sửa chữa và lắp đặt mạng điện dân

dụng, dưới đây là một số loại phổ biến:

Bộ kiểm tra mạch được dùng để xác định dòng điện trong mạch và sự nối mát của mạch điện Bộ kiểm tra tính liên tục có nguồn điện riêng được dùng

ống luôn đây, tuy cưa tay cũng dùng để

cắt ống, nhưng chất lượng vết cắt không

Hình 4.19 Móc uốn ống luồn dây,

Hình 4.16 Đầu mắc dây được dùng thường dùng để uốn ống cỡ lớn

để kéo dây qua ống luồn dây

Câu hủi ôn tập

1 Bạn hãy liệt kê các dụng cụ cầm tay cơ bản

2 Búa thợ điện khác với búa thợ mộc

4 Dụng cụ nào được dùng để kẹp giữ, Fos ot ao

Cac Hinh 4.16 dén 4.19 minh hoa aonpendica tidy)

một số dụng cụ cắt cơ bản ð Hãy nêu công dụng của cây vặn vít

6 Tại sao các dụng cụ thợ điện phải

có cán với lớp cách điện thích hợp?

37

s Hiểu các điều kiện ảnh hưởng

nghiêm trọng đến khả năng bị điện

Các thói quen làm việc an toàn là

rất quan trọng khi làm việc với hệ

thống và thiết bị điện Bạn cần phát

triển các thói quen làm việc an toàn,

các thói quen làm việc ngăn nắp và cẩn

thận

Sự an toàn mạng điện thường được

áp dụng theo hệ thống nối mát Hệ

thống này phải tuân thủ tiêu chuẩn an

toàn để bảo đảm mạng điện an toàn

và làm việc ổn định trong thời gian dài

38

AN TOAN TRONG KHI LAP ĐẶT

Để tránh các tai nạn hoặc chấn thương bạn cân hiểu rõ và tuân thủ các qui tắc

an toàn Các qui tắc cơ bản bao gồm:

1 Luôn luôn chú ý, cần suy nghĩ trước

khi thực hiện công việc

9 Tránh các thao tác vội vã, lập kế hoạch cho từng bước công việc

3 Tránh làm việc với dây nóng, trừ

khi thực sự cần thiết, cần phải ngắt nguồn điện cung cấp cho mạch khi

làm việc

4 Bảo đảm mạch không có điện, kiểm

tra bằng đèn trước khi bắt đầu công

viéc

5 Sử dụng công cụ chính xác và đúng

Khoảng không gian làm việc

phải đủ rộng theo tiêu chuẩn

Tường không

nối mát

Hình 5.1 An toàn trong mạng điện là

nguyên tắc thứ nhất khi làm việc với

mạch điện

công dụng, chỉ sử dụng các công cụ

có cán cách điện khi phải làm việc

với mạch có điện, sắp xếp các công

cụ theo thứ tự công việc

6 Tháo đồ trang sức, nhẫn, đồng hồ,

điện thoại di động, trước khi làm

việc với mạch điện

7 Bảo đảm mọi thiết bị điện đều được

nối mát an toàn

8 Giữ khu vực làm việc khô và sạch

Nếu cần, hãy làm sạch khu vực làm

việc, lót ván gỗ trên sàn ướt, mang

ủng cao su

9 Mang găng tay khi cần thiết

10 Đặt tấm cao su hoặc vật liệu cách

điện khác xung quanh các dây hoặc

thiết bị điện gần nơi làm việc

11 Nâng các vật thể một cách cẩn

thận, sử dụng các cơ chân, giữ lưng

thẳng khi nâng vật nặng

12 Mặc quần áo bảo hộ lao động không

quá rộng hoặc quá chật

13 Mang kính bảo hộ khi sử dụng búa

hoặc mài

An toàn khi làm việc với thang

Các thang chuyên dùng trong nghề điện

thường được làm bằng gỗ hoặc sợi thủy

tỉnh, phải được đặt theo góc an toàn

tránh bị trượt hoặc bị đổ Tránh đặt

thang ở góc quá hẹp, khoảng cách ngang

từ chân thang đến kết cấu tựa phải bằng

một phần tư chiều dài thang (Hình 5.2),

bảo đảm chân thang được tựa chắc chắn

trên sàn hoặc nên phẳng, cần rất cẩn

thận khi sàn hoặc nền ẩm ướt Các

thang xếp phải được đặt an toàn, mở

đủ rộng theo khớp bản lễ phía trên

Rhi làm việc trên thang, phải bảo đảm

Hình 5.2 Chỉ sử dụng thang gỗ hoặc sợi thủy tinh để làm việc với phần

mạch điện trên cao

cần chọn thang gỗ, nếu dùng thang kim loại phải có sự nối mát an toàn Tay

vịn và chân thang phải được định vị

chắc chắn Nếu thang di động có các

bánh xe, cần phải kê chặt các bánh xe

này khi làm việc Khi làm việc trên các

thang đó cần rất cẩn thận, tránh tiếp

xúc với các dây điện phía trên

MANG BIEN TẠM THO!

Mang điện tạm thời được thực hiện để

cung cấp điện trong quá trình xây dựng, sửa chữa, nâng cấp tòa nhà, nghĩa là chỉ sử dụng trong thời gian ngắn Mặc dù các yêu cầu an toàn đối với mạng điện tạm thời có thể không nghiêm ngặt bằng mạng điện cố định, nhưng hầu hết các qui tắc an toàn của mạng điện cố định đều có thể áp dụng

cho mạng điện tạm thời Tuy nhiên, có

Các giới hạn thời gian được xác lập

theo nhu cầu sử dụng Ví dụ, hệ thống

đèn chiếu sáng cho đêm Noel, chiếu

sáng sân khấu ngoài trời, có thời hạn

sử dụng không quá 7 ngày

Các yếu tố chính khi lắp đặt mạng

điện tạm thời bao gồm:

1 Toàn bộ mạng điện tạm thời, trang

thiết bị, linh kiện phải được đặt ở

nơi an toàn và hợp lý Các dây điện

phải ở phía trên cao (Hình 5.3)

2 Bảo vệ mạng điện tạm thời đối với

5 Mọi đèn chiếu sáng phải có nắp

hoặc chụp bảo vệ, độ cao của đèn

phải không dưới 2.2 m

6 Mọi mạch điện phải nối từ các bảng

hoặc tủ điện theo tiêu chuẩn và phải

có sự bảo vệ quá dòng

10 feet

Hình 5.3 Tuyến đường dây cung cấp

điện cho mạng tạm thời phải được

bảo vệ với sứ cách điện và được đưa

đến bảng hoặc tủ điện tạm thời

40

Hình 5.4 Để bảo vệ người trên công

trường xây dựng, các thiết bị được sử dụng phải có sự bảo vệ để tránh điện

giật

7 Các mạch với ổ cắm và các mạch

chiếu sáng phải riêng rẽ j

8 Các linh kiện chịu được thời tiết và

các hộp bảo vệ phải được sử dụng

khi mạng điện ở ngoài trời hoặc thường xuyên tiếp xúc với thời tiết

9, Các đầu nối và các chốt khóa phải

được dùng ở phía nguồn

10 Mạng điện tạm thời phải được kiểm tra thường xuyên trong thời gian sử

dụng

CAC ANH HUONG CUA ĐIỆN BIẬT

Điện giật do điện xoay chiều là rất nghiêm trọng, đôi khi đưa đến tử vong

Mức độ nghiêm trọng của điện giật tùy

thuộc vào nhiều yếu tố:

1 Độ ẩm Nếu sàn hoặc y phục bị ẩm,

0.01 - 0.1 (10 mA - 100 mA) _ Gây chết người

nếu kéo dài vài

giây

20.1 (= 100 mA) Chết người hầu

l như tức thời

Hình 5.5 Ảnh hưởng của cường độ

dòng điện đối với cơ thể khi bị

điện giật

hoặc nạn nhân bị đổ nhiều mồ hôi,

mức độ nghiêm trọng của điện giật

sẽ cao hơn so với các điều kiện khô

2 Vật liệu sàn Vật liệu sàn có tính

dẫn điện cao sẽ làm tăng nguy cơ

điện giật Sàn gỗ và bêtông có tính

cách điện, sàn kim loại có tính dẫn

điện

3 Sự nối mát mạch điện

Điện áp và cường độ dòng điện là hai

yếu tố chính, nhưng cường độ dòng điện

có ảnh hưởng lớn hơn Điện giật với

cường độ dòng điện 10 mA, sẽ gây đau

đớn (Hình 5.5) Các giá trị được liệt kê

trên Hình 5.5 và các ảnh hưởng đến cơ

thể khi bị điện giật chỉ có tính trung

bình, điều này còn tùy thuộc vào độ

ẩm ở bề mặt da, thể trọng, thức ăn và

chất lỏng trong cơ thể, độ ẩm môi

trường, loại y phục,

$0 COU NẠN NHÂN BỊ ĐIỆN BIẬT

Ngay khi nạn nhân bị điện giật cần phải

tiến hành sơ cứu, đặc biệt khi nạn nhân

vẫn còn tiếp xúc với nguồn điện Nếu

bạn không thể ngắt điện nguồn một

cách tức thời, hãy tìm cách đưa nạn

nhân ra khỏi nguồn điện nhưng bạn

không được phép chạm vào nạn nhân

Bạn hãy sử dụng cây gỗ hoặc vật liệu cách điện để nâng dây dẫn ra khỏi

người nạn nhân Gọi ngay nhân viên y

tế và/hoặc người có trách nhiệm, nếu nạn nhân ngừng thở, cần tiến hành hô hấp nhân tạo, tránh đụng chạm vào các vết thương, có thể cởi bớt các khuy

áo và để nạn nhân ở nơi thoáng

SỰ NỔI MÁT

'Yếu tố quan trọng nhất trong an toàn ngành điện là nối mát, nối mọi bộ phận của hệ thống điện đến mát hoặc

đến hệ thống khác được nối mát an toàn Sự nối mát sẽ bảo vệ:

1 Công nhân lắp đặt và kiểm tra hệ

áp rất cao từ nhiều nguồn:

1 Sét đánh vào dây điện (Hình 5.6)

2 Lớp cách điện bị hư hỏng, điện áp

cao có thể đi qua biến áp nguồn

3 Sự tiếp xúc giữa dây điện cung cấp

va dây điện truyén tai

Nếu xảy ra một trong các điều trên, điện áp rất cao có thể đi vào hệ thống điện Điện áp này có thể vượt quá vài

kV trong hệ thống được thiết kế làm việc với điện áp 110 hoặc 220V Nếu không có sự nối mát hợp lý, đòng điện

cao sẽ gây ra lượng nhiệt lớn, làm nóng

41

Giá đỡ

Điện cung cấp không quá 300 V

Hình 5.6 Sét đánh vào dây điện

truyền dẫn, tạo ra điện áp rất cao đi

vào hệ thống điện nếu không được

nối mát hợp lý

chảy lớp cách nhiệt dây dẫn, các vật

liệu xây dựng xung quanh có thể bị

cháy, gây ra hỏa hoạn

Với hệ thống được nối mát hợp lý,

điện áp và dòng điện cao sẽ được đưa

xuống đất một cách nhanh chóng

Trong thực tế, dòng điện này đi qua

dây dẫn nối mát và không ảnh hưởng

đến hệ thống điện (Hình 5.7)

Các vấn dé khác cũng có thể xảy

ra trong dây dẫn và thiết bị hệ thống

điện Các vấn đề này chủ yếu là ngắn

mạch và sự cố chạm mát

Ngắn mạch là các nối kết dẫn điện,

vô tình hoặc cố ý, giữa các dây dẫn bất

kỳ của hệ thống điện Sự nối kết này

có thể giữa đường dây với đường dây,

hoặc giữa đường dây với dây trung hòa

(được nối mát)

Sự cố chạm mát là nối kết dẫn

điện, vô tình hoặc cố ý, giữa các dây

dẫn bất kỳ của hệ thống điện và vật

liệu bao quanh dây dẫn (chẳng hạn ống

luôn dây bằng kim loại, hộp điện, tủ

điện, vỏ hoặc hộp thiết bị điện )

'Trong các trường hợp đó, nếu không

có sự nối mát hợp lý, dòng điện có thể

42

ee trung

LÍ x hòa từ nguồn

Dây trung hòa

Ong) eon day đến nơi tiêu thụ

Gó hai loại nối mát dùng cho mạng điện, nối mát hệ thống và nối mát thiết

Dây điện nguồ iện nguồn

ầu dao chính

R4) th trung hòa Dây điện cực-~ ủ

nối đất dian, tant gee nối mát

Hình 5.8 Sơ đồ nối mát hệ thống Mọi

dây dẫn trung hòa của hệ thống đều

được nối mát tại bảng điện