Bài giảng pháp luật đại cương chương 2 những vấn đề lý luận cơ bản về pháp luật – pháp luật nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa việt nam

Nguồn gốc, bản chất, đặc điểm và mối quan hệ của pháp luật với các hiện tượng xã hội khác... Đặc điểm của pháp luật 26 Tính quy phạm phổ biến Tính bắt buộc chung Tính quyền lực nhà nước

CHƯƠNG 2

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁP LUẬT –

PHÁP LUẬT NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

và đấu tranh giai cấp

PHÁP LUẬT

Sự ra đời của Pháp luật vừa mang tính khách quan vừa mang tính chủ quan

2.1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁP LUẬT

2.1.1 Nguồn gốc, bản chất, đặc điểm và mối quan hệ của pháp luật với các hiện tượng xã hội khác

Bản chất

của pháp

luật

TÍNH GIAI CẤP TÍNH XÃ HỘI

Đặc điểm của pháp luật

26

Tính quy phạm phổ biến

Tính bắt buộc chung Tính quyền lực nhà nước

Tính hệ thống Tính xác định chặt chẽ về hình thức

Mối quan hệ pháp luật với các hiện tượng xã hội khác

Pháp luật

Kinh tế

Chính trị Đạo đức

Nhà nước

HÌNH THỨC

PHÁP LUẬT

HÌNH THỨC BÊN TRONG

HÌNH THỨC BÊN NGOÀI

TẬP QUÁN PHÁP TIỀN LỆ PHÁP VĂN BẢN QUY PHẠM PL

QUY PHẠM PHÁP LUẬT CHẾ ĐỊNH PHÁP LUẬT

NGÀNH LUẬT

2.1.2 Hình thức pháp luật và hệ thống pháp luật

◼ Hệ thống pháp luật quốc gia

◼ Hệ thống pháp luật của nhóm quốc gia

◼ Hệ thống pháp luật quốc tế

◼ Hệ thống pháp luật Việt Nam

Là một chỉnh thể thống nhất các hiện tượng pháp luật

có sự liên kết, ràng buộc chặt chẽ, thống nhất với nhau,luôn tác động qua lại lẫn nhau để thực hiện việc điều chỉnhpháp luật đối với các quan hệ xã hội

Điểm

QPPL

Là chuẩn mực đánh giá tính hợp pháp

trong hành vi con người

Do nhà nước đặt ra hoặc thừa nhận

Được nhà nước bảo đảm thực hiện

Có mối quan hệ mật thiết tạo thành một

hệ thống thống nhất

2.1.3 Quy phạm pháp luật

Cấu thành

Chế tài Quy định

CẤU THÀNH QUY PHẠM PHÁP LUẬT

PHÂN LOẠI QPPL BẮT BUỘC QPPL

QPPL KHÔNG BẮT BUỘC

QPPL

CẤM ĐOÁN

QPPL CHO PHÉP

PHÂN LOẠI QPPL

QHPL có tính giai cấp

2.1.4 Quan hệ pháp luật

Thành phần của quan hệ pháp luật

QHPL CHỦ THỂ

NỘI DUNG

KHÁCH THỂ

Năng lực chủ thể

Năng lực

pháp luật

Năng lực Hành vi

CHỦ THỂ: tổ chức hoặc cá nhân có NLCT

Năng lực Hành vi

Năng lực

Pháp luật

Là khả năng của chủ thể tự mình thực hiện hành vi và tự chịu trách nhiệm về hành

Đối với tổ chức

Nội dung QHPL

SỰ KIỆN PHÁP LÝ

2.1.5 Thực hiện pháp luật

Khái niệm THPL

Thực hiện pháp luật là một quá trình hoạt động có mục đích, có chủ động của con người nhằm làm cho các quy định của pháp luật đi vào cuộc sống, trở thành những hoạt động thực tế hợp pháp của các chủ thể pháp luật

Áp dụng pháp luật

Các hình thức

THPL

Tuân thủ pháp luật

Sử dụng pháp luật

Thi hành pháp luật

2.1.5 Thực hiện pháp luật

Vi phạm pháp luật là hành vi trái pháp luật,

có lỗi, do chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lý thực hiện, xâm hại những quan hệ

xã hội được pháp luật bảo vệ

2.1.6 Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý

Khái niệm Vi phạm pháp luật

Hành vi

Động cơ Mục đích Lỗi

ĐẶC ĐIỂM

CỦA

TNPL

TNPL luôn gắn với quy định của PL

Do cơ quan NN có thẩm quyền

áp dụng

Truy cứu TNPL là áp dụng các biện pháp cưỡng chế NN quy định trong các chế tài

Cơ sở của TNPL là VPPL

KHÔNG TRUY CỨU TNPL VỚI CÁC TRƯỜNG HỢP

2.2 Pháp luật CHXHCN Việt Nam

2.2.1 Bản chất và đặc điểm của pháp luật CHXHCN Việt Nam

Bản chất PLCHXHCNVN

➢ Do cơ quan NN có thẩm quyền ban hành

➢ Có tính thứ bậc

➢ Có hiệu lực trong không gian, theo thời

gian và đối tượng áp dụng

2.2.2 Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam

ĐẶC ĐIỂM

Đặc điểm của pháp luật nước Cộng hòa XHCN Việt Nam

Đặc điểm

Pháp luật XHCN Việt Nam mang tính nhân dân

Pháp luật XHCN Việt Nam thể chế hóa đường lối, chính sách của Đảng cộng sản Việt Nam

Ghi nhận, tạo điều kiện cho sự phát triển nền kinh tế

XHCN ở Việt Nam Thúc đẩy việc xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN

Có quan hệ chặt chẽ với các QP xã hội khác đặc biệt làtruyền thống đạo đức Á Đông

Có phạm vi điều chỉnh ngày càng mở rộng, hiệu quả điều chỉnh ngày càng cao

Stt Cơ quan ban hành Tên văn bản

3 -UBTVQH với Đoàn chủ tịch UB TW MTTQ Việt Nam

- Chính phủ với Đoàn Chủ tịch UBTW MTTQ Việt Nam.

Nghị quyết liên tịch

8 - Chánh án TAND tối cao

- Viện trưởng VKSND tối cao

- Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ

Thông tư

9 - Chánh án TANDTC với Viện trưởng VKSNDTC

- Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ với Chánh án TANDTC,

Viện trưởng VKSNDTC

Thông tư liên tịch

13 Chính quyền địa phương ở đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt VBQPPL