Phát huy sức mạnh mềm văn hóa việt nam trong bối cảnh hội nhập hiện nay

T đầu những năm 90 của thế kỷ XX, vấn đề sức mạnh mềm văn hóa đ đƣợc đề cập và đ nhanh chóng đƣợc phổ biến rộng rãi, nhận đƣợc sự quan tâm lớn của không những giới nghiên cứu học thuật mà còn thu hút sự chú ý của các nhà hoạch định chính sách, các chính trị gia...Thực tế cho thấy, đ có nhiều quốc gia nghiên cứu, vận dụng tốt lý luận này trong thực tiễn phát triển đất nƣớc và đạt đƣợc thành công. Điều đáng nói là, khác với việc s dụng sức mạnh quân sự hay sức mạnh kinh tế, sức mạnh mềm văn hóa không phải là độc quyền của các quốc gia lớn, có tiềm lực kinh tế mạnh. Mỗi quốc gia, kể cả đối với các quốc gia có xuất phát điểm yếu hơn trong cạnh tranh toàn cầu c ng có thể s dụng nhƣ một giải pháp hữu hiệu nhằm gia tăng sức mạnh tổng hợp quốc gia. Tuy nhiên, việc vận dụng, phát huy sức mạnh mềm văn hóa của các quốc gia không có một công thức chung cho tất cả, mà phụ thuộc nhiều điều kiện cụ thể ở t ng quốc gia. Vì vậy, mỗi quốc gia cần nghiên cứu để tìm ra phƣơng pháp, cách thức khơi dậy, phát huy hiệu quả sức mạnh mềm văn hóa của quốc gia mình.

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hiện nay, hội nhập quốc tế đ trở thành một hiện thực lan rộng trên phạm vi

toàn thế giới Nó mang tới cho mọi quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển

như Việt Nam những cơ hội lớn để đạt được sự phát triển nhanh chóng Thực tế cho

thấy, tham gia vào tiến trình hội nhập quốc tế là một đ i h i tất yếu đối với các quốc

gia nếu muốn tồn tại và phát triển cùng với sự phát triển chung của thế giới trong

thời đại ngày nay Vì vậy, ngày càng nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam đ chủ

động, t ch cực hội nhập sâu rộng vào sân chơi toàn cầu, tăng cường

sự gắn kết, hợptác với các quốc gia khác để khai thác những giá trị, lợi ch t bên ngoài nhằm đẩy

nhanh tiến trình phát triển đất nước Tuy nhiên, ên cạnh những lợi ích to lớn, quá

trình hội nhập quốc tế c ng mang lại không ít những ảnh hưởng tiêu cực trên nhiều

mặt, nhiều lĩnh vực của đời sống x hội Một trong những ảnh hưởngtiêu cực đó là

trong quá trình mở rộng hợp tác, giao lưu, hội nhập toàn diện, các sản phẩm văn hóa

ngoại lai không ph hợp với đặc điểm, truyền thống văn hóa dân tộc dễ dàng xâm

nhập vào đời sống văn hóa, tinh thần của các quốc gia, gây nên những ảnh hưởng,

tác động xấu tới nhận thức, định hướng giá trị văn hóa, thẩm mỹ, đạo đức của

người dân trong quốc gia đó, làm xói mòn bản sắc văn hóa truyền thống tốt

đ p củadân tộc Bên cạnh đó, quá trình hội nhập c ng khiến các quốc gia chưa phát triển,

có năng lực cạnh tranh thấp phải chịu nhiều sự thua thiệt, thậm ch

mềm văn hóa của quốc gia mình.

Sở hữu một kho tàng văn hóa đa dạng, giàu ản sắc, được hình thành qua

hàng ngàn năm lịch s , Việt Nam gây ấn tượng với ạn quốc tế ởi nhiều di sản

văn hóa, nhiều giá trị văn hóa tiêu iểu như l ng yêu nước, tinh thầnđoàn kết, ý ch

tự cường, tinh thần h a hiếu, nhân ái, ao dung Trong suốt chiều dài lịch s dân

tộc, các thế hệ cha ông chúng ta đ iết khai thác, s dụng sức mạnh mềm t những

giá trị văn hóa truyền thống ấy như là một trong những phương cách để xây dựng và

ảo vệ tổ quốc, d chưa t ng tuyên ố hay kh ng định thành lý luận Ch nh sức

mạnh mềm văn hóa ấy là một trong những nhân tố quan trọng giúp dân tộc ta không

chỉ chiến thắng nhiều kẻ th xâm lược mạnh hơn h n chúng ta về sức mạnh quân

sự, tiềm lực kinh tế, mà c n giúp đưa đất nước vượt qua mọi thời kỳ khó khăn,

khủng hoảng và gặt hái những thành tựu phát triển đáng tự hào như ngày nay

Hiện nay, Việt Nam đ và đang chủ động và tích cực hội nhập để tận dụng

và phát huy tối đa những lợi thế sẵn có nhằm giữ vững được độc lập, chủ quyền và

an ninh quốc gia, phát triển đất nước Hơn lúc nào hết chúng ta cần nỗ lực khai thác,

phát huy mọi nguồn sức mạnh dân tộc, đặc biệt là nguồn sức mạnh nội sinh, sức

mạnh mềm t những giá trị văn hóa truyền thống đa dạng, phong phú vốn là tài sản

hội nhập quốc tế hiện nay” làm đề tài nghiên cứu của mình.

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

.1 Mục tiêu nghiên cứu 2

Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn của việc phát huy sức

mạnh mềm văn hóa Việt Nam trong thời gian qua, luận án đề xuất một số giải pháp

nâng cao hiệu quả phát huy sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam trong bối cảnhhội

nhập quốc tế hiện nay

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện mục tiêu trên, luận án tập trung giải quyết các nhiệm vụ sau:

Phân tích một số vấn đề lý luận về sức mạnh mềm văn hóa và phát huy

sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay,

-đồng thời chỉ ra sự cần thiết của việc phát huy sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam

trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay.- Phân tích những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong

quátrình phát huy sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam hiện nay

Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả phát huy sức

mạnh mềm văn hóa Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay

-3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

.1 Đối tượng nghiên cứu

-Phạm vi thời gian: nghiên cứu vấn đề phát huy sức mạnh mềm văn hóa

Việt Nam trong bối cảnh đẩy mạnh hội nhập quốc tế t năm 2011 (thời điểm

-khái niệm “hội nhập quốc tế” ch nh thức được đề cập tới trong văn kiện Đại hội

XI của Đảng Cộng sản Việt Nam) đến nay.4

công trình nghiên cứu đ công ố liên quan đến nội dung của luận án.

.2 Phương pháp nghiên cứu

5 Đóng góp mới của luận án

- Luận án góp phần hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về sức mạnh mềm

văn hóa, làm rõ nội hàm khái niệm sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam và kháiniệm

phát huy sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam, đồng thời phân tích và chỉ ra

sự cầnthiết của việc phát huy sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam trong bối cảnh hội nhập

quốc tế; thực chất và những phương thức phát huy sức mạnh mềm văn hóa Việt

Nam hiện nay

- Luận án phân tích những thành tựu và hạn chế trong việc phát huy sức

mạnh mềm văn hóa Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay

Luận án đề xuất một số giải pháp cơ ản nhằm nâng cao hiệu quả phát huy

sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay

hội nhập quốc tế hiện nay

- Ý nghĩa thực tiễn của luận án:

Những giải pháp mang tính khả thi mà luận án đề xuất nhằm phát huy sức

mạnh mềm văn hóa Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay s là những

gợi mở có giá trị cho các nhà nghiên cứu, hoạch định chính sách xây dựng những

ch nh sách, chương trình, kế hoạch hành động để phát huy hiệu quả hơn nữa sức

mạnh mềm văn hóa Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay

Luận án c ng có thể s dụng làm tài liệu tham khảo, phục vụ nghiêncứu,

giảng dạy và học tập ở các trường Đại học, các Học viện hiện nay

7 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận

án bao gồm 4 chương, 13 tiết

Chương 1

TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU

LIÊN QUAN TỚI ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1.1 NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ SỨC MẠNH MỀM

1.1.1 Những công trình nghiên cứu nước ngoài về sức mạnh mềm

Trong thế kỷ 20, việc nghiên cứu về sức mạnh tổng hợp quốc gia đ được đặt

ra khi nhiều nhà lý luận nhận thấy rằng, sức mạnh của một quốc gia khôngđơn

thuần được tạo thành chỉ bởi sức mạnh quân sự mà còn bởi nhiều yếu tố khác nữa

Năm 1939, học giả E.H Carr đ nhắc tới tầm quan trọng của “sức mạnh của ý

tưởng” (power of opinion) trong mối tương quan với sức mạnh quân

sự và sứcmạnh kinh tế của quốc gia đó [67] Năm 1973, trong cuốn sách uy n lực

và thịnh vượng: inh tế ch nh trị h c trong quy n lực quốc tế (Power and Wealth: The

cứukinh tế - ch nh trị học thuộc Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế, Đại học Princeton, Mỹ

đ phân iệt sự khác nhau của khái niệm “sức mạnh” và “ảnh hưởng”, chỉ

ra nhữngcách thức gây ảnh hưởng tới các quốc gia khác không chỉ bằng những phương pháp

“cứng” có t nh ắt buộc như quân sự mà còn bằng những ảnh hưởng mangtính phi

cưỡng chế, như kinh tế ch ng hạn [78] Nhà nghiên cứu Kenneth Waltz trong công

trình “Lý luận v chính trị thế giới” (Theory of International Politics) năm

Việt với tên gọi “Quyền lực mềm - ý niệm mới về thành công trong chính trị thế giới”

[41]; ài áo “Suy nghĩ v sức mạnh m m” (Think Again: Soft Power) [120] đăng

trên tạp ch Foreign Policy năm 2006; công trình “Sức mạnh m m: nguồn

gốc và tiến

progress of aconcept) [85] xuất bản bởi Palgrave Communications năm 2017.Trong các công trình này, J.Nye đ gốc và chỉ ra nội hàm khái niệm, nguồncách thức s dụng sức mạnh mềm Ông đưa ra khái niệm “sức mạnh mềm” trong

tương quan với khái niệm “sức mạnh cứng” Theo ông, nếu như “sức mạnh cứng”

(hard power) mang t nh áp đặt, cưỡng chế, đe dọa dựa trên những nguồn lực hữu

hình (ch ng hạn như sức mạnh quân sự) thì “sức mạnh mềm” (soft power)

ch nh làsức hấp dẫn, thuyết phục, khả năng ảnh hưởng, lôi k o của một quốc gia đối với các

quốc gia khác Nguồn tạo nên sức hấp dẫn này, theo Nye, gồm ba nguồn lớn: văn

hóa, các giá trị chính trị và ch nh sách đối ngoại của một quốc gia Mỗi nguồn lực

này phù hợp với một đối tượng khác nhau trong quá trình tác động của sức mạnh

mềm Ch ng hạn, đối với đối tượng l nh đạo của quốc gia đối tác, nguồn lực phù

hợp nhất để tạo nên sự hấp dẫn, thu hút đối với họ là chính sách quốc gia, sau đó là

văn hóa và giá trị Nhưng để thu hút đối tượng công chúng thì nguồn lực phù hợp

trước hết lại là văn hóa, sau đó là các giá trị và cuối cùng mới là chính sách quốc

gia Điều này dẫn tới việc cần xác định cơ chế tác động phù hợp đối vớimỗi đối

tượng tiếp nhận sức mạnh mềm, thông qua các hoạt động ngoại giao, hoạt động của

chính phủ hay thông qua các kênh truyền thông và mạng xã hội

Lý luận về sức mạnh mềm của J Nye đ tạo nên một cuộc thảo luận sôi nổi

trong giới học thuật phương Tây Nhiều tác giả đ tiếp tục nghiên cứu, phê phán và

mở rộng vấn đề này trong các công trình của mình Có thể kể đến như:Steven Luke trong công trình “Sức mạnh và cuộc chiến giữa trái tim

và tâm trí ” (Power and the Battle for Hearts and Minds) (2005) [82] đăng trên tạp

chí

mạnh,

niệm sức mạnh mà Nye nhắc tới – sức mạnh mềm Luke cho rằng, vận dụng khía

cạnh mềm của sức mạnh chính là khía cạnh có thể đảm bảo giành được cả

ảnh hưởng của họ? Làm thế nào những người có quyền lực định hình sở thích của

những người chịu quyền lực của họ? Hoặc ch nh xác hơn: đến mức độ nào, theo

những cách thức và cơ chế nào để các chủ thể mạnh m ảnh hưởng đến những

trí của người khác, do vậy, s đạt được hiệu quả tối đa.

Tác giả Christopher Ford trong công trình “Yếu tố m m trong sức

Trong công trình “Sức mạnh m m là gì và nước Nga nên sử dụng nó như thế

Pilko cho rằng sức mạnh mềm có thể coi như sức hấp dẫn của hình ảnh củamột

quốc gia trên trường quốc tế Hình ảnh quốc gia là một tập hợp đầy đủ các

bộ phận,như là hệ thống giá trị, hệ thống chính trị quốc gia, trật tự kinh tế, văn hóa, những

truyền thống và phong tục, di sản lịch s , tư tưởng, tôn giáo [121] Có thể nói,

ngoài việc chỉ ra những cách thức mà một quốc gia cụ thể là Nga cần làm

để s dụng sức mạnh mềm, công trình này đ góp phần mở rộng khái niệm củaNye về

sức mạnh mềm t khía cạnh những nguồn lực tạo ra sức mạnh mềm, bao gồm

không chỉ văn hóa, các giá trị tư tưởng và chính sách mà còn gồm cả các yếu

tố nhưkinh tế, giáo dục

Góp thêm vào cuộc tranh luận về sức mạnh mềm, công trình

“Một cách tiếp

cận phê phán v sức mạnh m m” (A critical approach to soft power) (2017) [96]

của tác giả Umut Yukaruc đăng trên Journal of Bitlis Eren University

đ phê phánkhái niệm sức mạnh mềm do Nye đưa ra ở a điểm: thứ nhất, rất khó để đo lường

sức mạnh mềm hoặc để chứng minh rằng hành vi của một quốc gia là kết quả của

quyền lực mềm của các quốc gia khác Thứ hai, khái niệm này không quá độc đáo

và có những điểm tương đồng với các cách tiếp cận khác trong kháiniệm á quyền

của nhà tư tưởng người Ý, Antonio Gramsci Thứ a, có sự mơ hồ vềtác nhân/cấu

trúc của khái niệm Không có sự khác iệt giữa sức mạnh cứng và sức mạnh mềm

về mục tiêu của nó Không rõ liệu nó chỉ nằm trong sự kiểm soát của một nhà nước

hay có thể có các tác nhân khác như các tổ chức phi ch nh phủ và các iểu tượng

văn hóa phổ iến hoặc cấu trúc mà khái niệm này hoạt động trong đó

Bảng xếp hạng thường niên “Sức mạnh m m 30” (Soft power 30)

cộng sự đ tìm cách định lượng sức mạnh mềm nhằm tạo cơ sở để so sánh sức

đưa ra cách đo lường sức mạnh mềm thông qua nhiều chỉ số cụ thể và được tham

khảo bởi nhiều chính phủ trên thế giới

Ngoài ra, một công trình nghiên cứu khác c ng hướng tới việc định lượng và

so sánh sức mạnh mềm của các quốc gia trên thế giới là bảng xếp hạng “Chỉ số sức

mạnh mềm toàn cầu” (Global soft power index) của h ng tư vấn định giá thương

hiệu hàng đầu thế giới Brand Finance [100] Bảng xếp hạng này đánh giá

và xếphạng sức mạnh mềm của 100 quốc gia trên thế giới, dựa trên bảy trụ cột cơ ản:

kinh doanh và thương mại; chính phủ; quan hệ quốc tế; văn hóa và di sản; truyền

thông đại chúng; giáo dục và khoa học; con người và giá trị Chỉ số sức mạnhmềm

văn hóa được xác định dựa trên thành tựu trong các lĩnh vực: du lịch, thể thao, ẩm

thực, nghệ thuật, văn học, âm nhạc, phim ảnh, tr chơi điện t và thời trang.

Có thể nói, kể t khi J Nye thiết lập lý luận về sức mạnh mềm, vấn đề này đ

được thảo luận sôi nổi trong giới học thuật và giới chính trị quốc tế Những tranh

luận sôi nổi xung quanh vấn đề này minh chứng rằng đây là vấn đề thiết thực mà

mọi quốc gia cần đối mặt trong bối cảnh hiện nay Nye bị phê phán là chỉ tập trung

vào trường hợp của Mỹ khi đưa ra lý luận về sức mạnh mềm, tuy nhiên

đa số cácnhà nghiên cứu đồng ý với khái niệm sức mạnh mềm mà ông đưa ra Đồng thời, lý

luận về sức mạnh mềm an đầu của Nye c ng được mở rộng và bổ sung thêm nhiều

nội dung, giúp hoàn thiện và sáng t hơn về vấn đề này.

1.1.2 Những công trình nghiên cứu trong nước

Ở Việt Nam, những nghiên cứu về sức mạnh mềm mới chỉ bắt đầu trong

khoảng hơn mười năm trở lại đây Về cơ ản, ở Việt Nam chưa có nhiều công trình

nghiên cứu lý luận về vấn đề sức mạnh mềm như một số nước trong khu vực

và trên

dân chủ” của tác giả Bùi Việt Hương (2011) [24] đăng trên tạp chí Lý luận chính trị số

3/2011; “Cạnh tranh sức mạnh m m giữa các quốc gia đầu thế kỷ XXI” của tác

giảTrần Nguyên Khang [30] đăng trên tạp chí Nghiên cứu Quốc tế, số 3 (106) tháng

/2016; cuốn sách “Ngoại giao văn hóa: Cơ sở lý luận, kinh nghiệm quốc tế và

ứng dụng” [63] của tác giả Phạm Thái Việt và Lý Thị Hải Yến do nhà xuất bản Chính trị

Hành chính ấn bản năm 2012 Trong các công trình này, đa số các tác giả đ làm

để gia tăng sức mạnh tổng hợp quốc gia trong bối cảnh mới

C n trong công trình “Nhận diện sức mạnh m m Trung Quốc và ứng xử

Trong ài áo “Cạnh tranh sức mạnh m m giữa các quốc gia đầu thế kỷ XXI”

đăng trên tạp chí Nghiên cứu Quốc tế, số 3 (106) tháng 9/2016, tác giả Trần Nguyên

Khang trên cơ sở làm rõ khái niệm sức mạnh mềm và sự “thịnh hành” của

nó trongquan hệ quốc tế thế kỷ XXI đ chỉ ra cuộc cạnh tranh mang t nh đa phương toàn cầu

nhằm gia tăng sức mạnh mềm giữa các quốc gia trên thế giới Tác giả đ phân t ch

những đặc trưng của cuộc cạnh tranh về sức mạnh mềm giữa các quốc gia đứng đầu

trong bảng xếp hạng các quốc gia có sức mạnh mềm lớn nhất thế giới, t đó rút ra

bài học kinh nghiệm cho việc phát huy sức mạnh mềm của các quốc gia khác, trong

phải xây dựng và phát huy sức mạnh mềm của các quốc gia, d đó là các quốc gia

lớn hay nh Đồng thời, tác giả c ng chỉ ra một cách khái quát những cách thức xây

dựng sức mạnh mềm của một số quốc gia khác nhau, t đó chỉ ra tiềm năng

có thểkhai thác của sức mạnh mềm Việt Nam

Trong cuốn sách “Ngoại giao văn hóa: cơ sở lý luận, kinh nghiệm quốc tế

nghiên cứu luận giải về vai trò quan trọng của văn hóa đối với việc gia tăng sức

mạnh mềm của một quốc gia Tiêu biểu có thể kể tới các công trình sau:

Bài viết “Văn hóa như là sức mạnh m m trong quan hệ quốc tế” (Culture as

Andrei đăng trong Kỷ yếu hội thảo quốc tế Knowledge – based organization, Vol

XXI No 1, 2015 đ kh ng định sức mạnh mềm là một loại sức mạnh tinh thần, mà

tất cả các yếu tố mềm của sức mạnh tinh thần đều ẩn chứa trong văn hóa

Vì vậy,văn hóa là một nguồn quan trọng của sức mạnh mềm và là một phần thiết yếu của sức

mạnh tổng hợp quốc gia Tác giả cho rằng văn hóa đóng một vai trò quan trọng trong

quá trình ra quyết định liên quan đến các nhà l nh đạo chính trị, vì họ đưa

ra quyết địnhdưới ánh sáng của nhận thức văn hóa cụ thể đối với văn hóa của chính họ, bởi vậy tác

động của sức mạnh mềm văn hóa trong các quan hệ quốc tế là rất lớn

Tác giả Hanna Schreiber trong công trình “Di sản văn hóa phi vật thể và sức

mạnh m m – khảo sát mối quan hệ” (“Intangible cultural heritage and soft power –

Journal ofIntangi le Heritage đ chỉ ra khái niệm sức mạnh mềm và làm rõ mối quan hệcủa

nó với các di sản văn hóa phi vật thể Trên cơ sở những số liệu về di sản văn hóa phi

vật thể của nhân loại, quan điểm của UNESCO về di sản văn hóa phi vật thể c ng

như ảng xếp hạng quyền lực mềm Soft power 30, tác giả đ chỉ ra tầm quan trọng

của các di sản văn hóa phi vật thể đối với việc gia tăng sức mạnh mềm củacác quốc

gia, đặc biệt là đối với các quốc gia nh

Công trình “Văn hóa, cốt lõi của sức mạnh m m: nghiên cứu tổng thể v các yếu tố của sức mạnh m m văn hóa Iran” (“Culture, the core of soft power: an

giả Golshanpazhooh Mahmoud Reza và Esfahani Marzieh Kouhi đ phân t ch

nguyên nhân thành công trong việc vận dụng sức mạnh mềm trong chính sách của

Iran khi đối mặt với áp lực quốc tế liên tục, các lệnh tr ng phạt kinh tế và bị cô lập,

là do một yếu tố mạnh m và lâu dài hơn, đó là "văn hóa" Bài viết xem xét hai trụ

cột cho cấu trúc văn hóa của Iran; nền văn minh Ba Tư và văn hóa Hồi giáo Mặc

dù tập trung vào việc phân tích tình huống cụ thể của sức mạnh mềm văn hóacủa

Iran, cung cấp các ví dụ về việc s dụng các thành phần văn hóa để phát huy sức

mạnh mềm, song những lập luận về vai trò của văn hóa đối với việc phát huy sức

mạnh mềm của quốc gia, đặc biệt trong điều kiện một quốc gia phải đối mặt với

nhiều thách thức như Iran, là rất đáng quan tâm

Công trình “Từ sức mạnh m m và văn hóa đại chúng tới văn hóa đại chúng

đăng trong Working Paper No 03-16, University of Bristol đ kh ng định các yếu

tố của văn hóa đại chúng, t truyền thông, thể thao, phim ảnh hay du lịch là những

nguồn lực đáng kể của sức mạnh mềm Tuy nhiên, chúng lại không được quan tâm

đánh giá đúng mức trong quan hệ quốc tế Các tác giả cho rằng văn hóa đại chúng

đang tham gia t ch cực vào chính trị thế giới, bởi vì nó tác động tới tất cả mọi đối

tượng, t người ình thường cho tới các nhà hoạch định chính sách thông qua quá

trình sản xuất, tiêu thụ và phổ biến các sản phẩm văn hóa đại chúng Chính vìvậy,

các tác giả cho rằng cần nhấn mạnh tới vai trò của văn hóa đại chúng đối vớichính

1.2.2 Những công trình nghiên cứu trong nước

Giống như vấn đề về sức mạnh mềm, vấn đề sức mạnh mềm văn hóa c ng mới

được các tác giả Việt Nam quan tâm tới trong thời gian gần đây Về cơ ản, các công

trình nghiên cứu về sức mạnh mềm văn hóa ở Việt Nam chủ yếu tập trung bàn

về tầmquan trọng của sức mạnh mềm văn hóa và vấn đề sức mạnh mềm văn hóa

cụ thể củamột quốc gia Có thể kể tới những công trình tiêu biểu như: ài áo “Vấn đ nâng

cao sức mạnh m m văn hóa ở Việt Nam hiện nay” của tác giả Phạm Huy Kỳ đăng

trên tạpchí Triết học số 5 (228), tháng 5/2010; bài viết “Sức mạnh m m của văn hóa trong

giao

tạp chíSinh hoạt lý luận số 1 năm 2013; “Lý luận sức mạnh m m văn hóa và nhận thức

của Trung Quốc v sức mạnh m m văn hóa” đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Trung

Quốc số

12 (148) năm 2013 của hai tác giả Hồng Yến – Hoài Nam; cuốn sách “Sức

mạnh m m văn hóa Trung uốc - tác động đến Việt Nam và một số nước Đông Á” do Nguyễn Thị

Thu Phương chủ biên (2016), nhà xuất bản Chính trị quốc gia phát hành

Trong công trình “Lý luận sức mạnh m m văn hóa và nhận thức của Trung

Quốc

v sức mạnh m m văn hóa” [65] đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Trung Quốc

số 12(148) năm 2013, hai tác giả Hồng Yến – Hoài Nam đ tập trung làm rõ nội hàm khái

niệm sức mạnh mềm, những nguồn tạo ra sức mạnh mềm theo quan điểm của

J Nye,đồng thời chỉ ra mối quan hệ giữa sức mạnh cứng và sức mạnh mềm Hai tác giả

c ngđồng thời thống kê những đánh giá của giới học giả phương tây về học thuyết sức

mạnh mềm của Nye, trong đó có những tán đồng và những tranh luận gay gắt về lý

luận c ng như về cách phân chia và tương tác giữa sức mạnh cứng – sức mạnh mềm

trong lý thuyết của Nye Trên cơ sở phân tích những vấn đề lý luận về sức mạnh mềm

trong học thuyết của Nye, hai tác giả đ đi sâu phân t ch quan điểm của cáchọc giả

Trung Quốc về khái niệm sức mạnh mềm đặc sắc Trung Quốc, về nguồn sức mạnh

mềm và phương thức thực hiện sức mạnh mềm của Trung Quốc Trên cơ sở

đó, tác giảrút ra những nhận xét về bản chất của sức mạnh mềm Trung Quốc c ng như

về xuhướng gia tăng sức mạnh mềm của Trung Quốc trong khu vực Có thể nói, đây là ài

viết tổng thuật được nhiều nghiên cứu về sức mạnh mềm của nhiều tác giả,

cả ở

nâng cao sức mạnh mềm văn hóa ở Việt Nam hiện nay.

Tác giả Nguyễn Ngọc Hòa trong bài viết “Sức mạnh m m của văn hóa

trong

số 1năm 2013 đ kh ng định giao lưu là nhu cầu không thể thiếu của con người, và trong

quá trình giao lưu, những hấp dẫn về văn hóa là những hấp dẫn bền vững và lâu dài

nhất, vì vậy, phát triển văn hóa đ trở thành một chiến lược để phát triển đất nước Văn

hóa thể hiện như là sức mạnh mềm, có khả năng thay đổi những quan niệm

về giá trị vàtác động mạnh m đến thể chế chính trị của một quốc gia T những nhận định này, tác

giả đưa ra một số gợi ý nhằm phát huy sức mạnh mềm văn hóa Việt nam trong giai

đoạn hiện nay

Ngoài ra, c n phải kể đến một số công trình in trong Kỷ yếu Hội thảo khoa

học Quốc tế “Sức mạnh m m Ấn Độ, sức mạnh m m Việt Nam trong bối cảnh

khu

trị Quốcgia Hồ Ch Minh tổ chức vào tháng 12/2017 Hội thảo tập hợp nhiều

ài tham luậnsâu sắc về nhiều vấn đề, t vấn đề lý luận về sức mạnh mềm, tới thực tiễn phát huy

sức mạnh mềm của Ấn Độ và sức mạnh mềm của Việt Nam trong ốicảnh khu vực

hóa, toàn cầu hóa hiện nay Đặc iệt, Hội thảo có nhiều ài tham luận về sức mạnh

mềm, sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam và phát huy sức mạnh mềm văn hóa Việt

Nam hiện nay Tiêu iểu như: Dương Xuân Ngọc: Giá trị văn hóa Việt

Nam với việc tạo lập và phát huy “quy n lực m m” quốc gia trong tiến trình đổi mới và hội

m

ng:

Phát huy sức mạnh m m của văn hóa Việt Nam trong xu thế hội nhập quốc tế;

Nguyễn Huy Phòng: Phát huy sức mạnh m m của văn hóa trong quá trình

phát triển b n vững ở nước ta hiện nay; Nguyễn Thị Nga, Hoàng Thị Kim

Oanh: Phát

huy sức mạnh m m Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa;

Nhìn chung, các bài tham luận của các tác giả đều chỉ ra rằng, Việt Nam là

quốc gia có bề dày lịch s , có truyền thống văn hóa lâu đời, đậm đà ản sắc dân tộc

và một vị tr địa chính trị cực kỳ quan trọng trong khu vực Dân tộc Việt Nam t xa

xưa đ xác định cách sống, cách ứng x phù hợp với những hoàn cảnh, thách thức

của tự nhiên và xã hội, vì vậy, sức mạnh mềm Việt Nam đ tồn tại t lâu trong lịch

s dân tộc Nhiều tác giả kh ng định, bản sắc văn hóa Việt Nam kết tinh t những

giá trị cốt lõi như: tinh thần yêu nước, thương người; trí thông minh, sáng tạo trong

sản xuất và chiến đấu; tinh thần nhân nghĩa; truyền thống đoàn kết tương thân tương

ái Đó ch nh là cốt lõi của sức mạnh mềm Việt Nam Trên cơ sở đó, các tác giả

kh ng định: trong bối cảnh mới, cần đúc kết kinh nghiệm, nghiên cứu lý luận để

khơi dậy và phát huy tiềm năng của sức mạnh mềm Việt Nam; phải gìn giữ,phát

huy những nhân tố tốt đ p trong truyền thống của dân tộc, đồng thời đón nhận những

tinh hoa văn hóa nhân loại để t đó nâng cao sức mạnh mềm Việt Nam Nhiều giải

pháp để phát huy sức mạnh mềm Việt Nam c ng đ được đưa ra trong các ài tham

luận này Tuy nhiên, đa số những công trình này mới d ng lại ở việc tiếp cận vấn đề

sức mạnh mềm, sức mạnh mềm văn hóa t lý luận của J Nye – một lý luận được đưa

ra dựa trên những đặc thù của một nước lớn, có ảnh hưởng lớn về văn hóa trên thế giới,

chưa có công trình nào phân t ch về sức mạnh mềm văn hóa t góc

độ của các nước

nh , đang phát triển, c ng chưa có công trình nào làm rõ được về mặt lý luận những

yếu tố tạo nên sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam

Ngoài các công trình được công bố dưới dạng tạp chí, t năm 2013 đếnnay, các

vấn đề liên quan đến lý luận sức mạnh mềm văn hóa c ng đ được đề cậptới trong một

số cuốn sách, ch ng hạn như cuốn sách “Sức mạnh m m văn hóa Trung uốc

- tác

biên(2016) do nhà xuất bản Chính trị Quốc gia – Sự thật phát hành Trong công trình này,

nhóm tác giả đ đi sâu phân t ch những vấn đề lý luận về sức mạnh mềm, sức mạnh

Quốc đ và đang tập trung vào việc khai thác quan niệm của riêng họ về sức mạnh

mềm văn hóa, thì vấn đề sức mạnh mềm và sức mạnh mềm văn hóa ở Việt Nam rõ

ràng vẫn chưa được nghiên cứu một cách hệ thống

1.3 NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ VIỆC PHÁT HUY SỨC MẠNH MỀM VĂN HÓA

1.3.1 Những công trình nghiên cứu về thực tiễn phát huy sức mạnh

mềm văn hóa ở một số quốc gia trong khu vực Với mục tiêu tìm hiểu thực tiễn phát huy sức mạnh mềm văn hóa ở một số

quốc gia nhằm rút ra những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong quá trình pháthuy sức mạnh mềm văn hóa của đất nước, luận án lựa chọn tìm hiểu về thực tiễn

phát huy sức mạnh mềm văn hóa của bốn quốc gia trong khu vực Trong

đó, HànQuốc và Singapore là hai quốc gia nh với xuất phát điểm thấp nhưng trong một

khoảng thời gian không dài đ đạt được những thành tựu đáng kể trong phát triển

đất nước, mà một trong những nguyên nhân là do phát huy sức mạnh mềm văn hóa;

còn Trung Quốc và Ấn Độ là hai quốc gia lớn nhưng có nhiều ảnh hưởng

về vănhóa đối với Việt Nam

Journal of

làn sóng Hàn Quốc: phân tích v chính sách ngoại giao văn hóa trong các bài phát

Young Kim và Dal Yong Jin đăng trên International Journal of Communication

10(2016); “Có phải Hàn Quốc mở rộng ngoại giao sức mạnh m m?” (Is

[south]

sức mạnh m m Hàn Quốc: nguồn lực, tác nhân, tác động và ảnh hưởng”(Mapping South orea’s soft power: sources, actors, tooks and impacts) [76] của hai tác giả

Youngmi Kim và Valentina Marinescu đăng trên Journal of Sociological studies,

New series, No 1 (2015), p 3-12; Công trình Sức mạnh m m văn hóa của Hàn

nhiều giai đoạn của chính phủ và người dân Hàn Quốc nhằm tiến hành xây dựng và

phát huy sức mạnh mềm văn hóa của mình cho tới giai đoạn hiện nay.Các tác giả chỉ ra rằng, Hàn Quốc bắt đầu chú ý tới khái niệm sức mạnhmềm vào khoảng cuối thập kỷ 90 khi chính phủ của họ nghiêm túc đánh giá

về tầm

văn hóa để giới thiệu về đặc trưng của văn hóa Hàn Quốc với thế giới

Đó là: trangphục truyền thống – hanbok; chữ viết – Hangul; các món ăn truyền thống - Kimchi

và pulgogi; những ngôi chùa– Bulguksa; võ thuật – Taekwondo; trà sâm - Koryoinsam; các điệu nhảy truyền thống; các di tích Khổng giáo; tổ hợp núi và công viên

quốc gia; những nghệ sĩ Hàn Quốc nổi tiếng trên thế giới [90, tr 209]

Trong giai đoạn 1998 – 2008, chính phủ Hàn Quốc đ thúc đẩy hai lĩnh vực:

công nghệ thông tin và văn hóa đại chúng như là hai lĩnh vực trọng tâm của nền

kinh tế Công nghệ thông tin giúp kiến tạo nên những lĩnh vực công nghệ mớivà

văn hóa đại chúng s là sản phẩm xuất khẩu chính của Hàn Quốc Các sản phẩm

văn hóa đại chúng được tập trung đầu tư ao gồm phim ảnh, và sau

cầu) [86, tr 4] C ng t đây, Hàn lưu đ trở thành công cụ để tăng uy t n quốc gia, tạo

vị thế quốc tế cho Hàn Quốc, tạo ấn tượng tích cực và xây dựng hình ảnh ở nướcngoài

Là một quốc gia nh , tiềm lực quân sự không lớn, luôn phải đối mặt với tình

trạng căng th ng ở biên giới, lại ở cạnh một quốc gia lớn mạnh về kinh tế như Nhật

Bản, Hàn Quốc sớm đ nhận ra vai trò của sức mạnh mềm đối với sự phát triển của

đất nước mình Khi hoạch định những chính sách quốc gia, chính phủ Hàn Quốc

không thúc đẩy việc mở rộng làn sóng Hàn Quốc (Hàn lưu) như là mộtlĩnh vực

riêng biệt, chỉ tập trung vào sự gia tăng vai tr của văn hóa đại chúng đối với việc

nâng cao hình ảnh quốc gia, mà phát triển nó như là một phần của nền kinh tế quốc

và vai trò của nhà nước trong việc thúc đẩy văn hóa đại chúng trong thời đại mới.

hiện của sức mạnh mềm Năm 2019, Singapore có mặt trong bảng xếp hạng 30 quốc

gia có sức mạnh mềm lớn nhất thế giới (Soft power 30) và đứng ở vị trí thứ

21 Hộchiếu Singapore c ng được đánh giá là một trong những tấm hộ chiếu

(Singapore and the Soft power experience) của tác giả Alan Chong (2009) in trong

cuốn sách The Diplomacies of Small States, International Political Economy Series.Palgrave Macmillan, London [68]; “Sức mạnh m m của Singapore” (The soft power

of Singapore, Volume 2: Reflections on Singapore, World Scientific Publishing.

Trong các công trình này, quá trình phát huy sức mạnh mềm của Singapore được

mô tả bắt nguồn t việc nước này nhận thức được những điểm mạnh và yếu của đất

nước mình, và tận dụng những điểm mạnh đó để phát triển đất nước Singapore

không có lợi thế về diện tích, dân số, sức mạnh quân sự , nhưng lại có một

vị tríchiến lược dọc theo những tuyến giao thông đường biển quan trọng Vì vậy,

họ tậndụng điều này để tạo ra một trung tâm kết nối giữa phương Đông và phương Tây,

so với rất nhiều nền văn hóa khác, thậm chí, nhiều tác giả còn tranh luận rằng

Singapore không có một nền văn hóa riêng iệt, vì vậy không có sức mạnh mềm

văn hóa Tuy vậy, nếu xét t khía cạnh rộng nhất của nó, Singapore đ tập trung

phát triển sức mạnh mềm của mình chủ yếu t việc khai thác nguồn lực con người,

xây dựng nên một trung tâm sáng tạo với những ý tưởng giải quyết các vấn đề thực

tiễn trong cuộc sống, t các vấn đề về quản lý đô thị tới các vấn đề về môitrường,

về không gian, về quy hoạch và kiến trúc, về y tế Singapore nổi tiếng với những

mô hình hiệu quả và sáng tạo để giải quyết các vấn đề t chống tham nh ngtới phát

triển mô hình chính phủ điện t , hay việc xây dựng các cảng biển, sân bay, quản lý

tài chính, tiền tệ C ng với sự thành công của mình, họ xuất khẩu các mô hình đó

sang nhiều nước và tạo nên danh tiếng quốc gia trên phạm vi rộng lớn

Tất yếu cùng với sức mạnh t sự sáng tạo của con người, Singapore tạo nên một

nền giáo dục tiên tiến, c ng theo phong cách một nền giáo dục kiểu châu Âu trong lòng

châu Á Các công trình nghiên cứu đều chỉ ra sự thành công của nước này trong việc

tạo nên sức hấp dẫn và thương hiệu quốc gia t giáo dục Singapore có những trường

đại học lọt top 50, 100 trường đại học hàng đầu thế giới, như Đại học Quốc gia

Singapore (NUS) hay Đại học Công nghệ Nanyang (NTU), thu hút hàng năm rất nhiều

sinh viên quốc tế tới học Không những thế, bằng danh tiếng này, Singapore xuất khẩu

được mô hình giáo dục ra nhiều quốc gia, t mô hình giáo dục phổ thông, đại học hay

các bộ sách giáo khoa, đặc biệt là sách giáo khoa toán và khoa học

Về cơ ản, Singapore ngay t an đầu không thực sự đặt mục tiêu phát triển

sức mạnh mềm hay sức mạnh mềm quốc gia của mình mà là tìm ra một mô hình,

một cách thức để phát triển đất nước trong điều kiện cụ thể của quốc gia mình Chỉ

có điều, trong quá trình xây dựng và phát triển, chính việc không có tài nguyên

thiên nhiên, đất đai cho tới hạn chế về nhân lực đ khiến Singapore tận lực tạo ra

những mô hình phát triển độc đáo, sáng tạo, và sự thành công của những môhình

(Talent); (2) Thương mại (Trade); (3) Kỹ thuật (Technology); (4) Khoan dung

(Tolerance); (5) Sự tín nhiệm/niềm tin (Trust) Có thể nói, tuy không có nguồn lực

t một nền văn hóa đặc sắc và giàu truyền thống nhưng Singapore lại tạo ra được

những giá trị mới để giải quyết nhiều vấn đề thời đại, do vậy tạo nên được sức hấp

động của sức mạnh m m Trung Quốc” (China’s charm: Implications of Chinese soft

giao văn hóa và sức mạnh m m Trung Quốc: Một góc nhìn toàn cầu hóa” của tác giả

Bành Tân Lương (2008), nhà xuất bản Giảng dạy và nghiên cứu ngoại ngữ, Bắc

Kinh [35]; “Đ cương nghiên cứu v sức mạnh m m văn hóa Trung uốc”

(Research Outline for China’s Cultural Soft Power) của Zhang Guozuo (2017) [97]

in trong Research Series on the Chinese Dream and China’s Development Path,

Springer; “Trung Quốc, sức mạnh m m văn hóa mới? Sức mạnh m m và sức

mạnh

Emmanuel Lincot (2019) đăng trên Asia Focus số 109 [81]; “Sức

mạnh m m văn

trênJCIR, vol 2, No 1

Đa số các học giả đều thống nhất rằng Trung Quốc có một nguồn sức mạnh

mềm to lớn, đó là nền văn hóa lâu đời của nước này Nền văn hóa này không chỉ

ảnh hưởng tới các nước trong khu vực t lâu mà c n thu hút được sự quan tâm của

nhiều quốc gia khác trên thế giới Các giá trị văn hóa Trung Quốc thể hiện qua phim

ảnh, các lễ hội văn hóa, ẩm thực được người Hoa mang đi khắp nơi trên thế giới hay

các sản phẩm, các công trình nghệ thuật độc đáo đều tạo nên màu sắc và sức cuốn

hút riêng biệt đối với thế giới Nhận thức được điều này, trong những năm qua,

chính phủ Trung Quốc đ ằng nhiều cách thức khác nhau gia tăng sức hấp dẫn và

ảnh hưởng văn hóa của mình đối với các nước trong khu vực và trên thế giới Về

mặt ngoại giao văn hóa, các nghiên cứu chỉ ra rằng chính phủ Trung Quốc đđẩy

mạnh giao lưu về văn hóa và giáo dục với nhiều quốc gia trên thế giới Họxây dựng

các trung tâm văn hóa Trung Quốc ở nước ngoài, các Học viện Khổng t

New York phát hành; “Sức mạnh m m Ấn Độ và ảnh hưởng văn hóa” (India’s

soft

trongcuốn sách Challenges of Economic Growth, Inequality and Conflict in South Asia(2009), nhà xuất bản World Scientific; “Sức mạnh m m Ấn Độ trong thế giới

toàn cầu” (Indian Soft power in a Globalizing world) của T.V Paul đăng trên tạp chí

Current History vào tháng 4/2014

Các công trình nghiên cứu đều kh ng định rằng Ấn Độ có tiềm năng

á văn học, múa, yoga C ng giống như nhiều nước, Ấn Độ thúc đẩy việc trao đổi

sinh viên thông qua cấp học bổng cho sinh viên nước ngoài và hợp tác giữa các

trường đại học, viện nghiên cứu ở châu Á nhằm quảng bá những giá trị văn hóa độc

đáo của mình tới các quốc gia hợp tác Đây có thể nói là những chính sách ngoại

giao văn hóa mà Ấn Độ thực hiện để quảng bá nền văn hóa của mình Bên cạnh đó,

Ấn Độ c ng lựa chọn tập trung phát triển công nghiệp văn hóa, đặc biệt

là côngnghiệp điện ảnh như là một trong những cách thức gia tăng sức mạnh mềm văn hóa

của nước mình Bollywood – trung tâm sản xuất phim đặt tại Bombay là một trong

những trung tâm sản xuất phim lớn nhất thế giới Nhiều bộ phim điện ảnh, truyền

hình của Ấn Độ đạt mức độ phổ biến trên phạm vi thế giới, qua đó, quảng

á đượcnhững giá trị văn hóa, những nghi lễ của nước này tới đông đảo khán giả quốc tế

Là một trong những nền văn minh cổ đại, không thể phủ nhận rằng Ấn

Độ cónhiều nguồn lực to lớn để có thể phát huy sức mạnh mềm văn hóa của mình Trong

hàng ngàn năm, những giá trị văn hóa của Ấn Độ đ tồn tại và phát triển ở nhiều

quốc gia, tạo nên sự phổ biến của văn hóa Ấn Độ trên thế giới Tuy vậy, vớitiềm

năng to lớn này, Ấn Độ trước đây dường như chưa tận dụng tốt để tạonên mức độ

ảnh hưởng của mình đối với thế giới Có những giai đoạn, mặc dù là một trong hai

nền văn minh lớn thời cổ đại ở phương Đông nhưng dường như Ấn

Độ lại bị TrungQuốc vượt qua về mặt quảng bá và lan t a các giá trị văn hóa ra ên ngoài Hiện

nay, Ấn Độ đ có những thay đổi trong cách thức nhằm tập trung phát huy tối đa

sức mạnh mềm văn hóa của mình, tạo nên sức mạnh tổng hợp cho quốc gia

1.3.2 Những công trình nghiên cứu về việc phát huy sức mạnh mềm văn

hóa ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế

Cùng với sự phát triển nhận thức về vai trò của văn hóa đối với sự phát triển

đất nước của Đảng Cộng sản Việt Nam, trong những năm qua, nhiều nhà nghiên

cứu đ làm rõ về bản sắc văn hóa Việt Nam và vai trò, sức ảnh hưởng của văn hóa

đối với sự phát triển của Việt Nam Có thể kể tới những công trình tiêu biểu như:

Cuốn sách “Bản sắc văn hóa Việt Nam” (2002) [40] của tác giả Phan Ngọc

do nhà xuất bản Văn học phát hành, trên cơ sở đưa ra cách tiếp cận đối với vấn đề

văn hóa và ản sắc văn hóa đ chỉ ra bề dày văn hóa của Việt Nam, những đặc trưng

mang tính bản sắc của văn hóa Việt Nam so với các nền văn hóa khác T

đó, tácgiả phân tích về những ưu thế của văn hóa Việt và đưa ra những cách thức nhằm

phát huy văn hóa Việt trong cuộc tiếp xúc văn hóa hiện nay Mặc dù cuốn sách

không trực tiếp đề cập đến việc phát huy sức mạnh mềm văn hóa, song những phân

tích về vai trò của văn hóa Việt Nam và cách thức phát huy bản sắc văn hóa của đất

nước trong giao lưu và tiếp xúc với các nền văn hóa khác là những nội dung rất

đáng chú ý, gần g i về mặt vấn đề với câu chuyện sức mạnh mềm văn hóa

Cuốn sách “V giá trị và giá trị châu Á” (2005) [47] của tác giả Hồ Sĩ Quý

đ đưa ra những phân tích sâu sắc về giá trị, vị trí của giá trị trong văn hóa,vai tr

của giá trị trong việc định hướng hoạt động của con người Tác giả đ đi sâu phân

t ch quan điểm của nhiều nhà nghiên cứu về những giá trị tiêu biểu của văn hóa

Nam trong toàn cầu hóa Có thể nói, những phân tích của tác giả về giá trị châu Á

trong tương quan với giá trị phương Tây cho thấy một số điểm chung về giá trị văn

hóa giữa các quốc gia trong khu vực, trong đó có Việt Nam khi tiến hành hội nhập

quốc tế T đây, chúng ta có cơ sở để lựa chọn tham khảo kinh nghiệm phát huy sức

mạnh mềm văn hóa của một số quốc gia trong khu vực và lựa chọn những giá trị

tiêu biểu, đặc sắc của văn hóa Việt Nam trong việc phát huy sức mạnh mềm văn

đối mặt trong bối cảnh toàn cầu hóa Dù không tiếp cận vấn đề t khía cạnh tìm

cách phát huy sức mạnh mềm văn hóa, song những nhận định của tác giả vềvai trò

của văn hóa trong phát triển trong bối cảnh toàn cầu hóa là những nội dung đáng

Về vấn đề phát huy sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam trong bối cảnh hội nhập

quốc tế, hiện nay ở Việt Nam có thể kể tới một số công trình nghiên cứu như sau:

trường quốc tế, phục vụ hòa bình, hội nhập và phát triển bền vững” được tổ chức

tại Hà Nội tháng 10/2008, trong đó có nhiều bài viết, bài phát biểu đề cập tới vai

trò của ngoại giao văn hóa, ch nh sách ngoại giao văn hóa và những cách thức

hiệu quả trong việc thực hiện các ch nh sách đó của Việt Nam Có thể

kể tớinhững bài viết như: “Ngoại giao văn hóa Việt Nam, những khởi đầu thuận lợi

để

văn hóa trong ch nh sách đối ngoại Việt Nam trong giai đoạn hiện nay” của tác giả

B i Thanh Sơn; “Nhân tố văn hóa trong ngoại giao Việt Nam: Lý luận và

thực tiễn” của tác giả V Dương Huân; “Cơ chế phối hợp giữa các Bộ, Ngành

nhằm

Nguyễn Văn Tình; “Quảng bá hình ảnh Việt Nam tới bạn bè quốc tế thông

qua

Các bài viết đều kh ng định trong hàng chục thế kỷ qua, ngoại giao văn hóa

đ đóng góp vào công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước Hiện nay, ngoại giao văn

hóa c ng đóng vai tr quan trọng trong tổng thể ch nh sách đối ngoại củaViệt Nam,

thực hiện nhiệm vụ quảng bá hình ảnh và thương hiệu của đất nước, con người Việt

Nam, làm cho thế giới hiểu biết đúng về Việt Nam, có thiện cảm và ủng hộ Việt

Nam T đây, các tác giả đưa ra một số biện pháp thúc đẩy hiệu quả của ngoại giao

văn hóa Việt Nam, như xúc tiến thương mại, tổ chức các sự kiện văn hóa Việt Nam

ở nước ngoài, truyền thông, áo ch Ngoại giao văn hóa có thể coi như một ví dụ

tiêu biểu của việc thực hiện sức mạnh mềm văn hóa của mỗi quốc gia, dovậy,

những luận điểm được nêu ra trong các bài viết này đ cho thấy phần nào quan điểm

của nhiều nhà nghiên cứu Việt Nam về vấn đề thúc đẩy ngoại giao văn hóa, một

trong những biện pháp để phát huy sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam phục

vụ chohội nhập và phát triển bền vững

Cuốn sách “Hệ giá trị Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa

trình nghiên cứu công phu về hệ giá trị Việt Nam Trong cuốn sách này, các tác giả

không chỉ khái quát hệ giá trị Việt Nam truyền thống mà còn tiến hành những

hóa ở Việt Nam, mới được bảo vệ thành công vào tháng 8/2020 Trong công trình

này, nhóm tác giả đ hệ thống hóa lý luận sức mạnh mềm, ước đầu khái quát nên

khái niệm sức mạnh mềm văn hóa, t đó đưa ra các quan điểm về nguồn lực của sức

mạnh mềm văn hóa Việt Nam Đồng thời, các tác giả c ng phân t ch những bài học

kinh nghiệm của việc phát huy sức mạnh mềm văn hóa của một số quốc gia trên thế

giới Trên cơ sở đó, nhóm tác giả lựa chọn một số thành tố văn hóa có tiềm năng

trong việc phát huy sức mạnh mềm của Việt Nam, gợi ý những giải pháp về chính

sách để phát huy sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam trong bối cảnh đất nước ta đang

chủ động, tích cực tiến hành hội nhập quốc tế

Có thể nói, đ có rất nhiều công trình nghiên cứu về văn hóa Việt Nam,

kh ng định vai trò của văn hóa Việt Nam trong quá trình phát triển đất nước,

nhưng các công trình này chủ yếu tiếp cận t khía cạnh nội sinh, tức là coi văn hóa

như là một trong những khía cạnh của đời sống xã hội Việt Nam, xem x t tác động

của nó đối với sự phát triển xã hội và con người Việt Nam Một số công trình

nghiên cứu về ngoại giao văn hóa đ đề cập tới vai trò của văn hóa trong việc

nâng cao hình ảnh và vị thế quốc gia, nhưng lại mới tập trung ở khía cạnh chính

sách, chưa mở rộng cách tiếp cận sang các vấn đề khác, trong khi

đó, sự ảnhhưởng của một quốc gia đối với một quốc gia khác trong giai đoạn hiện nay rất

nhiều khi không trực tiếp tới t các chính sách mà là t các khía cạnh truyềnthông, văn học nghệ thuật, vai trò của những cá nhân xuất sắc trong một lĩnh vực

cụ thể Một số công trình đ ước đầu nghiên cứu về vấn đề sức mạnh mềm văn

hóa và phát huy sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam, nhưng chưa hệ thống Cho đến

hiện tại, chưa có công trình khoa học nào trực tiếp bàn về vấn đề pháthuy sức

mạnh mềm văn hóa Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập quốc tế

Trên cơ sở nghiên cứu, hệ thống hóa những tài liệu trong và ngoài nước liên

quan tới luận án, tác giả nhận thấy những vấn đề sau đây:

Thứ nhất, trong suốt chiều dài lịch s , t Đông sang Tây, con người đều nhận

thức được những cách thức để đạt được mục tiêu và lợi ích của mình, bao gồm

cả épbuộc, cưỡng chế và thuyết phục, thu hút Những điều này c ng được kh ng định rải rác

trong nhiều công trình nghiên cứu của nhiều tác giả Nhưng xây dựng thành một hệ

thống lý luận, kh ng định những cách thức phi cưỡng chế c ng có thể giúp các quốc

gia đạt được mục tiêu thậm chí còn hiệu quả và lâu dài hơn những cách thức mang tính

cưỡng chế thì phải tới sau khi kết thúc Chiến tranh lạnh, Joseph Nye mới là người đầu

tiên thực hiện Điều kiện lịch s của nó là sự thay đổi của bối cảnh quốc tế, khi toàn

cầu hóa thúc đẩy mạnh m sự xích lại gần nhau giữa các quốc gia, thế giới trởthành

một “ngôi làng toàn cầu” mà trong đó, các quốc gia càng ngày càng trở nêngắn kết,

phụ thuộc, quy định lẫn nhau Nhận thức được điều đó, các quốc gia đ chủ động mở

rộng quy mô và cường độ tương tác với nhau, tiến hành các hoạt động gắn kết với nhau

nhằm chia sẻ lợi ích, mục tiêu, giá trị, nguồn lực và tuân thủ các luật chơi chung trong

các tổ chức quốc tế Trong bối cảnh này, rõ ràng, sức mạnh mềm nổi lên nhưmột

phương thức hiệu quả và phù hợp để các quốc gia theo đuổi mục tiêu và đạt được lợi

ích của mình Như vậy, học thuyết sức mạnh mềm ra đời không ngẫu nhiên

mà là kếtquả của quá trình nhận thức và giải quyết vấn đề của các quốc gia trong bối cảnh mới

hóa là m i nhọn, như Trung Quốc hay Ấn Độ Có những quốc gia không có được

những nền tảng này thì khéo léo lựa chọn những giá trị phổ quát và làm mới nó, ví

dụ như Singapore Vì vậy, không có một công thức chung nào cho việc xây dựng và

phát huy sức mạnh mềm của các quốc gia trên thế giới Nhưng d s dụng nguồn

lực nào, việc các quốc gia đang tranh thủ mọi cơ hội và tiềm năng để gây ảnh hưởng

tới các quốc gia khác nhằm thu được lợi thế, nâng cao sức mạnh của mình là thực

tế Đối mặt với việc này, cách tốt nhất không phải là co cụm lại, né tránh hội nhập,

t chối giao lưu, mà cần xây dựng chiến lược rõ ràng để tham gia vào quá trình ấy

với tư cách là ên chủ động, v a chủ động tiếp nhận, v a chủ động quảng

bá Cónhư vậy mới có thể đứng vững và tiếp tục phát triển

Thứ a, đối với Việt Nam, các nhà nghiên cứu trong nước đều kh

ng địnhvai trò to lớn của văn hóa đối với sự phát triển của đất nước Nhưng, đa

số nhữngnghiên cứu này mới đề cập tới tác động của văn hóa đối với người Việt Nam, nghĩa

là trong phạm vi nội bộ của đất nước, chưa đề cập tới những tác động

mềm như một phương thức mới hiệu quả trong việc gia tăng sức mạnh

và tầm ảnhhưởng của mình trên thế giới Chính vì vậy, đối với Việt Nam hiện nay, việc nghiên

cứu về sức mạnh mềm, sức mạnh mềm văn hóa và cách thức để phát huy sức mạnh

mềm văn hóa, góp phần tăng cường sức mạnh quốc gia, thúc đẩy sự phát triển của

đất nước là việc cần thiết Tuy nhiên, cho đến nay, số lượng những nghiên cứu về

sức mạnh mềm và sức mạnh mềm văn hóa ở Việt Nam vẫn còn rất ít Hiện chưa có

công trình nào đề cập trực tiếp tới việc làm thế nào để phát huy tiềm năng văn hóa

to lớn của đất nước, tạo nên sức hấp dẫn và sức mạnh của Việt Nam Chính vì vậy,

luận án hướng tới việc nghiên cứu những nguồn lực tạo nên sức mạnh mềm văn hóa

Việt Nam, t đó tìm cách khơi dậy, phát huy chúng, góp phần vào công cuộc xây

dựng và phát triển đất nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay Cụ thể là:

- Làm rõ các khái niệm sức mạnh mềm văn hóa, sức mạnh mềm văn hóa Việt

Nam, phát huy sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam c ng như vai tr và tầm quan

trọng của việc phát huy sức mạnh mềm văn hóa trong ối cảnh đất nước đang hội

nhập quốc tế hiện nay.- Chỉ ra những nguồn lực văn hóa quan trọng có thể tạo nên sức mạnhmềmvăn hóa của Việt

Nam - Làm rõ những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân trong quá trình phát huysức mạnh mềm văn hóa của Việt Nam hiện

nay - Trên cơ sở những nguồn lực văn hóa của Việt Nam, những vấn đề

gặp phảitrong quá trình phát huy sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam, đưa ra một số giải pháp để

khơi dậy những tiềm năng văn hóa này, iến chúng thành sức mạnh mềm văn hóa của

Việt Nam, góp phần gia tăng sức mạnh của đất nước trong bối cảnh hiện nay

Chương 2

PHÁT HUY SỨC MẠNH MỀM VĂN HÓA VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH

HỘI NHẬP QUỐC TẾ HIỆN NAY – MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ

VÀ SỨC MẠNH MỀM VĂN HÓA VIỆT NAM

2.1.1 Quan niệm về sức mạnh mềm

Sức mạnh là khái niệm gắn liền với lịch s phát triển của xã hội loài người

nói chung và của t ng quốc gia nói riêng Khái niệm này được s dụng tương đối

phổ biến không chỉ trong đời sống xã hội mà c n trong lĩnh vực nghiên cứu khoa

mạnh quân sự, sức mạnh kinh tế và sức mạnh của ý tưởng [67, tr 108]

Nếu gần đây, người phương Tây mới bắt đầu chú ý tới khía cạnh

“mềm” củasức mạnh thì người phương Đông ngay t thời cổ đại đ thể hiện ý niệm

về việc s

ra Nho giáo đ phê phán x hội thời Xuân thu – Chiến quốc là thời kỳ “ á đạo” nổi

lên lấn át “vương đạo” Ông phê phán quan điểm “ á đạo” – d ng vlực để cai trị

thiên hạ, thay vào đó, ông cho rằng cần d ng “vương đạo” – nghĩa

yêu lẫn nhau, làm lợi cho nhau

Trong quan điểm của Đạo gia, Lão t khi bàn về “Đạo” và hai mặtđối lập

của mọi sự vật đ nhận định: “Trong thiên hạ cái rất mềm thì làm chủ cái rất cứng”,

và rằng “ muốn thu lại, hãy mở ra, muốn đoạt lấy h y cho đi” [5, tr 128] Mở

rộng quan niệm về “Đạo” trong đời sống xã hội, ông đề xướng thuyết

“vô vi” –hướng con người sống, hoạt động theo quy luật, theo l tự nhiên.

Triết học Phật giáo hướng tới mục đ ch cao nhất là giải thoát chúng sinh kh i

bể khổ luân hồi, vì thế, hướng người ta tới lối sống đạo đức, t i ác ái,chăm lo

làm điều thiện Đức Phật cho rằng cần dựa vào tâm t i, đem tình yêu thương chân

thật để giúp đỡ con người, mang lại lợi ích cho mọi người

Có thể thấy rằng, trong quan điểm của nhiều trường phái triết học phương

Đông đ ít nhiều có nhấn mạnh đến sự linh hoạt, mềm dẻo trong ứng x , phản đối

việc dùng bạo lực, cho rằng cần dùng sự thuyết phục bằng đạo đức, bằng nhân

nghĩa, ằng trí tuệ, bằng tình yêu thương có thể thay đổi đối phương

để đạt đượcmục đ ch T cổ đại cho tới hiện nay, phong cách ứng x của người phương Đông

vẫn được nhận x t là mang đặc điểm mềm dẻo, linh hoạt, được cho là một trong

những đặc trưng của cư dân nông nghiệp trồng lúa nước Ở khía cạnh này, có thể

năm 1973, trong cuốn “Quy n lực và thịnh vượng: inh tế ch nh trị h c trong

quy n

“quyềnlực” và “ảnh hưởng”, chỉ ra những cách thức gây ảnh hưởng tới các quốc gia khác

không chỉ bằng những phương pháp “cứng” có t nh ắt buộc như quân

sự mà cònbằng những ảnh hưởng mang t nh phi cưỡng chế, như kinh tế ch ng hạn Dù vậy,

ông c ng chưa đưa ra được một lý luận hoàn chỉnh về vấn đề “sức mạnh mềm”

Phải đến năm 1990, giáo sư Joseph Nye, Đại học Havard, Mỹ mới tiếp tục nghiên

cứu và phát triển vấn đề này, biến nó trở thành một hệ thống lý luận Vì vậy, J Nye

thường được xem như người khởi xướng lý thuyết “sức mạnh mềm” trên thế giới

Khái niệm “sức mạnh mềm” được Joseph Nye đưa ra lần đầu tiên trong cuốn

“Bound to Lead: The Changing Nature of American Power” xuất bản vào

niệm mới v

“quyềnlực mềm không chỉ đơn thuần là sự thuyết phục hay khả năng lay động người khác

bằng tranh luận, mặc d đó là một phần quan trọng của nó Nó còn là khả năng thu

hút và sự thu hút thường dẫn đến sự chấp nhận Nói đơn giản, trong giới hạn về hành

vi thì quyền lực mềm là sức mạnh hấp dẫn” [41, tr 29]

T những quan điểm và cách tiếp cận này, có thể hiểu sức mạnh mềm

thực hiện những việc mà chủ thể của sức mạnh mềm mong muốn

Về mặt phương thức tác động, sức mạnh mềm được xem như đối lập với

“sức mạnh cứng” - là khả năng một chủ thể cưỡng ép hoặc mua chuộc đối tượng

khác nhằm buộc họ phải làm theo những điều mình mong muốn Sức mạnh cứng

thường được s dụng thông qua việc can thiệp quân sự hoặc tr ng phạt kinh

tế đểgia tăng lợi ích quốc gia.Trong bối cảnh hiện đại, khi các quốc gia ngày càng tham gia vào quá

trìnhhội nhập quốc tế sâu rộng, thì việc s dụng sức mạnh mềm càng cho thấy ưu thế và

sự phù hợp hơn so với sức mạnh cứng Sức mạnh mềm tạo ra những lợi ích không

hề nh và có tác dụng khá lâu dài, trong khi chi phí cho nó lại không cao Đồng

giữa các quốc gia, t đó gia tăng khả năng hợp tác cùng có lợi.

Mặc dù cho thấy nhiều ưu thế, song không vì thế mà sức mạnh mềm trở

thành yếu tố duy nhất để củng cố và phát triển sức mạnh quốc gia Sức mạnh cứng

và sức mạnh mềm là hai yếu tố không thể tách rời nhau, có tác động và chuyển hóa

lẫn nhau để tạo nên sức mạnh tổng hợp của một quốc gia Một quốc gia chỉ

có sứcmạnh mềm mà không dựa trên cơ sở sức mạnh cứng nhất định thì sự phát triển c ng

bị hạn chế Trong khi đó, một quốc gia chỉ nhắm vào việc phát triển sức mạnhcứng

về quân sự, kinh tế mà sức mạnh mềm không theo kịp, thì ảnh hưởng quốc tế

c nggiảm sút đi rất nhiều Giữa sức mạnh cứng và sức mạnh mềm có những mối tương

quan c ng như sự khác biệt trong việc đạt được mục tiêu Sức mạnh mềm thường

đ i h i thời gian tương đối dài mới phát huy hiệu quả, trong khi những công kích

của sức mạnh cứng có thể đem lại hiệu quả ngay tức thì Hơn nữa, bản thân

sự phânđịnh thành hai nhóm sức mạnh cứng và sức mạnh mềm c ng chỉ là tương đối bởi có

những yếu tố trong trường hợp này thể hiện như là sức mạnh cứng nhưng trong

trường hợp khác lại thuộc về sức mạnh mềm V như các nguồn lực kinh

tế, khiđược s dụng để “mua chuộc” thì tạo nên sức mạnh cứng, nhưng khi được s dụng

để hấp dẫn thì lại tạo ra sức mạnh mềm đáng kể Chính vì vậy, trên thực

tế, cácquốc gia thường s dụng kết hợp cả sức mạnh cứng và sức mạnh mềm để đạt hiệu

quả cao nhất Trong trường hợp sự kết hợp giữa hai yếu tố này thành công, quốc gia

ấy s hình thành được “sức mạnh thông minh” Tất nhiên là, sức mạnh thông minh

không phải là sự kết hợp giản đơn giữa sức mạnh cứng và sức mạnh mềm,

mà đểđạt được nó, cần khéo léo kết hợp các yếu tố như ý tưởng, thể chế, chính sáchnhằm

đưa ra được một đường lối ch nh sách đối ngoại có lợi nhất cho quốc gia trong

tương lai Sự kết hợp giữa hai yếu tố này phụ thuộc vào t ng thời điểm và hoàn

c ng s tạo nên sức mạnh mềm cho quốc gia đó Ngoài ra, các ch nh sách đối nội và

đối ngoại của quốc gia được thực thi một cách ch nh đáng và hợp pháp, phù hợp với

các giá trị mà đa số theo đuổi c ng s tạo nên sức mạnh mềm quốc gia Một nhà

nghiên cứu khác là Gregor Holik lại mở rộng cấu trúc của sức mạnh mềm gồm năm

yếu tố: sức mạnh mềm kinh tế; sức mạnh mềm chính trị; sức mạnh mềm văn hóa; sức

mạnh mềm nguồn nhân lực và sức mạnh mềm ngoại giao [73, tr 223-254] Về sau

này, các nhà nghiên cứu tiếp tục bổ sung một số yếu tố khác nữa như ch nhphủ,

chính sách ngoại giao, giáo dục, những tiến bộ công nghệ và kinh doanh [117]

Như vậy, có nhiều yếu tố có thể tạo nên sức hấp dẫn của một quốc gia đối

với các quốc gia khác đ được nhiều nhà nghiên cứu chỉ ra Tuy nhiên, ở góc

độ cơbản nhất thì sức mạnh mềm được hình thành bởi các yếu tố thuộc về văn hóa, giá trị

tư tưởng chính trị và chính sách của quốc gia đó Con người chân chính, dù ở bất cứ

nơi đâu, trong thời đại nào, mục tiêu vươn tới c ng là những giá trị chân,thiện, mỹ,

là những giá trị nhân văn, nhân đạo, vì con người, tôn vinh vẻ đ p của con người

Đây c ng ch nh là những yếu tố căn ản của văn hóa, v a mang nét cá biệt, độc

đáo, v a mang tính phổ quát, đủ khả năng tạo nên sự thu hút, hấp dẫn đối với con

người Những yếu tố khác đ được kể tới, như giáo dục, tiến bộ khoa học công

nghệ x t đến cùng là yếu tố phái sinh t các yếu tố trên Bởi khi một quốc

Sức mạnh mềm được biểu hiện ở nhiều cấp độ, t cấp độ nh như trong quan

hệ giữa các cá nhân trong xã hội, tới cấp độ lớn hơn như quan hệ giữa các

tổ chức,các tập đoàn trong công việc, và cả cấp độ quốc gia như những mối quan hệ trong

để giáo hóa conngười, d ng sự thuyết phục để thống trị con người Trong triết lý phương Tây, “văn

hóa” ắt nguồn t khái niệm “cultus” – nghĩa là gieo trồng, trồng trọt Văn hóa, vì

vậy mang hàm nghĩa là sự nuôi dưỡng những vẻ đ p tinh thần,

tr tuệ của conngười Có thể thấy, ngay t an đầu, văn hóa đ mang trong nó hàm ý về sự hấp

dẫn, thuyết phục con người tự nguyện làm những điều mà người s dụng nó mong

muốn Nói cách khác, trong ản chất của mình, văn hóa đ thể hiện

ý nghĩa cơ ảncủa sức mạnh mềm

Cho tới nay, đ có rất nhiều định nghĩa khác nhau về văn hóa được các nhà

nghiên cứu đưa ra Năm 1982, UNESCO - tổ chức văn hóa, khoa học

và giáo dụccủa Liên Hợp Quốc nêu tuyên bố chung về văn hóa: “Văn hóa là tổng thể những nét

đặc thù về tinh thần và vật chất, về trí tuệ và xúc cảm quy định tính cách của một xã

hội hay của một nhóm xã hội Văn hóa ao gồm nghệ thuật và văn chương, những

lối sống, những quyền cơ ản của (tồn tại - eing) người, những hệ thống giá trị,

những truyền thống và t n ngưỡng Văn hóa đem lại cho con người khả năng suy x t

(Reflect-phản tư) về bản thân Ch nh văn hóa làm cho chúng ta trở thành những sinh

vật đặc biệt - con người, có lí tính, có óc phê phán và dấn thân một cách đạo lí

Chính nhờ văn hóa mà con người tự thể hiện, tự ý thức được bản thân, tự biết mình

là một phương án chưa hoàn thành đặt ra để xem xét những thành tựu của bản thân,

tìm kiếm không mệt m i những ý nghĩa mới mẻ và sáng tạo nên những công trình

vượt qua cả giới hạn của bản thân” [122] Theo định nghĩa này, khái niệm văn hóa

được đề cập tới theo ba cấp độ khác nhau Ở mức h p nhất, văn hóa được xem là

văn học và nghệ thuật; rộng hơn, ngoài văn học và nghệ thuật, văn hóa c

n ao gồm

thần của một xã hội hay một nhóm xã hội.

Một định nghĩa khác có nhiều điểm gần với định nghĩa văn hóa này của

UNESCO là định nghĩa văn hóa mà chủ tịch Hồ Ch Minh đưa ra vàonăm 1943

Trong đó Người viết: “Vì l sinh tồn c ng như mục đ ch của cuộc sống, loài người

mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn

giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày

về mặc, ăn, ở vàcác phương thức s dụng Toàn ộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa”

ra, và được duytrì, phát triển thông qua các hoạt động của họ t thế hệ này sang thế hệ khác Bởi

thế, văn hóa không chỉ đơn thuần bộc lộ ra thông qua các sản phẩm của con người,

mà nó còn thể hiện những đặc trưng của con người và đời sống của họ

Do vậy, nộihàm khái niệm văn hóa không chỉ bao gồm những sản phẩm do con ngườisáng tạo

ra, mà c n là phương thức (cách thức) của sự tồn tại mà chỉ riêng con người mới có

Khi xét tới bản chất như vậy, văn hóa có thể trở thành sức mạnh và động lực thúc

đẩy con người và cả xã hội phát triển và ngày càng hoàn thiện bản thân Vănhóa là

do con người tạo ra, nhưng sau khi ra đời, văn hóa lại chi phối sự tồn tại và phát

triển của xã hội, quy định bản sắc của một cộng đồng người, thậm chí quyết định

chiều hướng phát triển của một dân tộc UNESCO khi phát động Thập kỷ thế giới

phát triển văn hóa đ kh ng định: “Phát triển cần th a nhận văn hóa giữ một vị trí

trung tâm, một vai tr điều tiết xã hội” [116, tr 5] Vai tr của văn hóa đối với sự

phát triển của một cộng đồng do ch nh quy luật vận động và phát triển của ản thân

văn hóa, mà tiêu iểu nhất phải kể tới là quy luật t ch hợp và lan t

a văn hóa quy