Khảo sát tần suất HBsAg (+) và các yếu tố liên quan trên bà mẹ mang thai tại tỉnh Bạc Liêu từ 09/03/2003 đến 30/08/2003

Khảo sát tần suất HBsAg (+) và các yếu tố liên quan trên bà mẹ mang thai tại tỉnh Bạc Liêu từ 09/03/2003 đến 30/08/2003

TRÂN TRỌNG KÍNH CHÀO

QUÝ THẦY CÔ

KHẢO SÁT TẦN SUẤT HBsAg (+) VÀ CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN TRÊN BÀ MẸ MANG THAI TẠI TỈNH BẠC LIÊU

TỪ 09/03/2003 ĐẾN 30/08/2003

TRUNG TÂM ĐÀO TẠO BỒI DƯỠNG CÁN BỘ Y TẾ

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

BẢO TRỢ: BS NGUYỄN THỊ NGỌC PHƯỢNG

HƯỚNG DẪN: BS PHAN QUANG HIẾU

SINH VIÊN THỰC HIỆN: VÕ THỊ DUY LINH

ĐỖ THỊ TUYẾT NGA

KHẢO SÁT TẦN SUẤT HBsAg(+) VÀ CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN TRÊN BÀ MẸ MANG THAI TẠI TỈNH BẠC LIÊU

1 Đặt vấn đề

2 Mục tiêu nghiên cứu

3 Phương pháp nghiên cứu

4 Kết quả

5 Bàn luận

6 K t luận và đề xuất ết luận và đề xuất

ĐẶT VẤN ĐỀ

1.1 Tầm quan trọng

 2 tỷ người đã nhiễm SVVG B

 400 triệu người nhiễm mạn tính

 Châu Á–Thái Bình Dương: 250 triệu người nhiễm VGSV B mạn

 15%-25% sẽ chết do những biến chứng của tình trạng nhiễm mạn tính SVVG B

 Khoảng 750.000 người chết mỗi năm

 Lây truyền chu sinh đóng vai trò quan trọng

 Hậu quả của VGSV B trên thai kỳ: sẩy thai, thai chết trong tử cung…

1.2.Tần suất HBsAg(+) trên bà mẹ mang thai

tại Việt Nam

Nguyễn Thị Ngọc Phượng 1995 505 9,9% 30,0%

Trần Văn Bé 1991 1465 10,0%

HBeAg(+)/ HBsAg(+)

 Mẹ có HBeAg(+): nguy cơ 90-100%

Mẹ có HBeAg(-): nguy cơ 5-20%

 Mẹ nhiễm tam cá nguyệt thứ 1 và 2: 10%

Mẹ nhiễm tam cá nguyệt thứ 3: 90%

1.3 ĐẶC ĐIỂM CỦA TỈNH BẠC LIÊU

 Tổng diện tích tự nhiên: 2.842 km2

 Dân số chung : 774.395 người

 Tỉ suất sinh : 18,25‰

 Số phụ nữ 15-49 tuổi : 222.289 người

 Số phụ nữ có thai : 11.832 người

 Đời sống kinh tế còn khó khăn

 Trình độ dân trí thấp, CSSKBĐ hạn chế

 Năm 2002: 2 huyện chích ngừa VGSV B

Phát hiện sớm nhiễm VGSV B ở bà mẹ mang thai  có kế hoạch phòng ngừa nhiễm VGSV B cho mẹ và

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Xác định tần suất HBsAg(+) và một số yếu tố liên quan trên bà mẹ mang thai tại tỉnh Bạc Liêu từ 09/03/2003 đến 30/08/2003

 Xác định tần suất HBsAg(+)

 Xác định tần suất HBeAg(+) đối với những trường hợp có HBsAg(+)

 Xác định một số đặc điểm dịch tễ và tương quan với tình trạng HBsAg(+)

 Xác định đặc điểm tiền căn sản phụ khoa, tiền căn bệnh gan, các yếu tố nguy cơ và tương quan với tình trạng HBsAg(+), trên bà mẹ mang thai tại

2.1 Mục tiêu tổng quát

2.2 Mục tiêu chuyên biệt

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Mô tả cắt ngang

4.1.Thiết kế nghiên cứu

a Dân số mục tiêu:

Những phụ nữ có thai sống tại tỉnh Bạc Liêu

b Dân số nghiên cứu:

Những phụ nữ có thai sống tại tỉnh Bạc Liêu trong thời gian từ

9/3/2003 đến 30/8/2003

N = Z2

1- /2 p (1-p)/ d2

Với  =0.05 d=0,026 Z1- /2=1,96 p=0,099

 N=505 do chọn mẫu theo cụmN1=2*N=1.010 thai

4.2.Dân số nghiên cứu

4.3.Cỡ mẫu

a Tiêu chuẩn chọn mẫu:

- Những phụ nữ có thai 16 tuần sống tại tỉnh Bạc Liêu ≥16 tuần sống tại tỉnh Bạc Liêu

- Đồng ý tham gia nghiên cứu

b Tiêu chuẩn loại:

- Các thai phụ không đồng ý tham gia nghiên cứu

- Những phụ nữ có thai <16 tuần

c Cách chọn mẫu:

- Chọn mẫu ngẫu nhiên theo cụm

- Tỉnh Bạc Liêu có 55 xã/ thị trấn tương đương 55 cụm chọn ngẫu

nhiên ¼ số cụm, nghĩa là chúng tôi sẽ chọn ngẫu nhiên 14 xã/ thị trấn

- Lấy toàn bộ số thai phụ trong 15 xã/ thị trấn

- Số thai phụ chọn được là 1.035

4.4 Phương pháp chọn mẫu

4.5 PHƯƠNG PHÁP THU THẬP SỐ LIỆU

a Biến số nghiên cứu:

- Các yếu tố dịch tễ học

- Tiền căn sản khoa

- Các yếu tố nguy cơ

- Dấu ấn huyết thanh: HBsAg, HBeAg.

b Cách thu thập số liệu

- Thời gian tiến hành: từ 9/3/2003 đến 30/8/2003

- Nhân lực: 2 bác sĩ, các NHS, trưởng (phó) trạm y tế, 2 SV

- Nguyên vật liệu:

 Bảng câu hỏi

 Dụng cụ lấy bệnh phẩm vô trùng (găng tay,ống tiêm, ống xét nghiệm)

4.5 PHƯƠNG PHÁP THU THẬP SỐ LIỆU

- Tiến trình thu thập số liệu

 Gửi thư mời đến những thai phụ

 Phỏng vấn bằng bảng câu hỏi

 Lấy máu, quay li tâm làm xét nghiệm

 Bước1: sử dụng phương pháp xét nghiệm miễn dịch gắn men EIA bằng que thử

One-Step HBsAg test, sàng lọc ra những BMMT có HBsAg(+)

 Bước 2: Những mẫu huyết thanh của BMMT có HBsAg(+) ở bước 1 đem về BV

Từ Dũ để làm tiếp xét nghiệm ELISA đồng thời tìm thêm HBeAg

4.6 PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH VÀ XỬ LÍ SỐ LIỆU

 SPSS for windows 10.0

 Phép kiểm 2, Fisher’s exact test và RR

 Bảng, biểu.

 Word 2000, Excel 2000

Dương tính

Âm tính

Không có giá trị

Đọc kết quả

KẾT QUẢ – BÀN LUẬN

1 Tần suất HBsAg(+),

2 Tần suất HBeAg(+)/HBsAg(+),

3 Đặc điểm của nhóm nghiên cứu,

4 Tương quan của đặc điểm trên với HBsAg(+).

Tổng cộng có 1.035 bà mẹ mang thai

5.1 Tần suất HBsAg(+):

Bước 1: HBsAg/one step HBsAg test

Bước 2: HBsAg/Elisa cho 71 ca HBsAg(+)/ bước 1

5.1 Tần suất HBsAg(+):

Tần suất HBsAg(+) là 6,9%

93,1%

6,9%

âm tính dương tính

Nguyễn Thị Ngọc Phượng (n=505)

5.2 Tần suất HBeAg(+)/HBsAg(+):

Tác giả Tỉ lệ HBeAg(+) /

HBsAg(+)

Nguyễn Thị Ngọc Phượng

30%

Nguyễn Thị Song Hà 18,18%

 HBsAg(+) đơn thuần

 HBsAg(+) và HBeAg(+)

Lây nhiễm con 20%

Lây nhiễm con >90%

49,2% (35/71) là cao

5.3 Đặc điểm của nhóm nghiên cứu:

Nơi ở: Dân tộc:

82%

15,9%

2,1%

kinh khơ-me hoa

5.3 Đặc điểm của nhóm nghiên cứu:

Nhóm tuổi và số con:

5.3 Đặc điểm của nhóm nghiên cứu:

Học vấn và kiến thức về bệnh VGSV B:

mù chữ cấp 1 cấp 2 ≥16 tuần sống tại tỉnh Bạc Liêu cấp 3

sai đúng

trình độ học vấn

8,8%

45,5%

27,5%

8,2%

nội trợ nông dân nghề khác

buôn bán công nhân nghề y

5.3 Đặc điểm tiền căn sản phụ khoa:

5.3 Đặc điểm tiền căn sản phụ khoa:

Tuổi quan hệ tình dục đầu tiên:

Tuổi nhỏ nhất 16 tuổi

0 4 8 12 16

16 18 20 22 24 26 28 30 32 34 36 40

%

tuổi

Tiền căn bệnh gan Tần số Tỉ lệ%

5.3 Đặc điểm tiền căn bệnh gan:

Bản thân 33 3,2

Con 3 0,3

Các yếu tố nguy cơ Tần số Tỉ lệ%

5.3 Các yếu tố nguy cơ:

Truyền máu 21 2

Dùng chung kim chích ma túy 19 1,8

Quan hệ tình dục > 1 người 17 1,64

Dùng đồ cắt móng tay

của thợ làm móng 59 5,7

Dùng chung bàn chải đánh răng 15 1,44

5.4 Tương quan nơi ở với HBsAg(+):

Tæ leä HBsAg(+)

≤ 22 tuoåi

23-28 tuoåi

29-47 tuoåi Meâhicoâ

(n=9.992 )

0,6% 0,9% 1,4%

Mali (n=829)

15,8% 22,5% 22,5%

Chuùng toâi 3,5% 7% 9%

5.4 Tương quan mức sống với HBsAg(+):

68141

Dư ăn, đủ ăn

28330

Thiếu ăn

Âm tínhDương tính

HBsAg Mức sống

p

41 30

60 11

176 788

521 443

774 190

5,4 7,2

7,3 6,3

7,2 5,2

> 0,05

> 0,05

> 0,05 Phép kiểm  2 cho thấy không có tương quan giữa dân tộc, học vấn, kiến thức bệnh VGSV B với HBsAg(+).

5.4 Tương quan giữa tiền căn sản phụ khoa và HBsAg(+):

Đặc điểm

HBsAg

Tỉ lệ % HBsAg(+)

p Dương tính Âm tính

Nhóm tuổi quan

hệ tình dục đầu

652 312

6,3 8

> 0,05

Phép kiểm  2 cho thấy không có tương quan giữa nhóm tuổi quan hệ tình dục đầu tiên, tiền căn nạo thai với HBsAg(+).

5.4 Tương quan giữa tiền căn bệnh gan

và HBsAg(+):

Fisher’s exact test p < 0,05 RR=15,403

Tiền căn bệnh gan

5.4 Tương quan giữa tiền căn bệnh gan

chồng con và HBsAg(+):

Tiền căn

bệnh gan

HBsAg

Tỉ lệ % HBsAg(+)

p Dương tính Âm tính

Chồng

Có

Không

2 69

27 937

6,9 6,9

16 948

5,9 6,9

> 0,05

Phép kiểm Fisher’s exact test cho thấy không có tương quan giữa tiền căn bệnh gan của chồng con với HBsAg(+).

p Dương tính Âm tính

Dùng đồ cắt móng tay

của thợ làm móng

1 58 1,7 > 0,05

Fisher’s exact test cho thấy không có tương quan giữa yếu tố nguy cơ với HBsAg(+).

KẾT LUẬN

Nơi ở Tuổi Mức sống Tiền căn có bệnh gan của bà mẹ mang thai

KIEÁN NGHÒ

1 Tầm soát phát hiện sớm tình trạng nhiễm SVVG B bằng que

thử nhanh cho những bà mẹ mang thai, chích ngừa cho những bà mẹ mà chưa nhiễm SVVG B sau sanh

2 Chích ngừa thêm HBIG cho những trẻ mà mẹ có HBsAg(+) và

HBeAg(+).

3 Có những chương trình giáo dục và phổ biến kiến thức về

bệnh VG và cách thức phòng ngừa bệnh VG, chương trình

tiêm vacxin VGSV B cho trẻ.

4 Có những nghiên cứu về mối tương quan giữa các yếu tố nguy

cơ và HBsAg(+) trên những bà mẹ mang thai mới nhiễm

SVVG B