Tổng hợp câu hỏi và trả lời câu hỏi cho đề tài nghiên cứu : Tiểu thuyết Ông già và biển cả của Ernest hemingway dưới góc nhìn chủ nghĩa tối giản. Tài liệu do khóa 71 khoa Ngữ văn trường Đại học Sư phạm Hà Nội biên soạn
Trang 1Trả lời câu hỏiCâu 1: (Vương Thu Hương – 715611043) Theo như mình đọc bản nội dung của nhóm 6, mình có thấy trong phần
"Tối giản ngôn từ", các bạn đã sử dụng văn bản là tiếng Anh thay vì tiếng Việt Vậy ý đồ của nhóm khi sử dụng tiếng Anh ở phần này là gì?
Câu 2: (Phạm Đặng Nhật Anh – 715611022) Lê Huy Bắc cho rằng: Mờ hóa kịch tính dẫn đến mờ hóa cốt truyện Nhưng trong bài, nhóm lại nhấn mạnh: Chính sự kịch tính làm mờ hóa cốt truyện Vậy, hãy giải thích rõ hơn về quan điểm của nhóm.
Trả lời:
Nhóm chúng mình có tham khảo và lấy cơ sở nghiên cứu của LêHuy Bắc để tìm hiểu Tuy nhiên, trong khi đối thoại với kết quảcủa nhà nghiên cứu, chúng mình cảm thấy có gì đó chưa thật
sự thuyết phục Phần này nhà nghiên cứu chỉ nhắc đến trong 1
Trang 2vài câu ở bài viết, cũng không nói thật rõ ràng Tác phẩm “Ônggià và biển cả” có những đoạn cao trào, kịch tính nổi lên baoquanh trọn vẹn nội dung tác phẩm, nếu nói tác phẩm này bị mờhóa kịch tính thì không hẳn Bởi phần này được Hemingway tậptrung, ưu tiên, miêu tả rất đặc sắc và rõ nét… dẫn đến cácphần khác như: mở đầu, phát triển, kết thúc bị mờ nhạt đi.
Vì vậy có thể quan điểm của nhóm mình trùng với ý đồ của LêHuy Bắc, nhưng cũng có thể trái ngược Tuy nhiên dù có theohướng nào, thì đây cũng là quan điểm riêng của nhóm mình Xin được lý giải ngắn gọn hơn về quan điểm của nhóm Cốttruyện của một tác phẩm thông thường sẽ trải qua 5 chặng:
mở đầu => thắt nút => phát triển => cao trào =>
mở nút
Còn cốt truyện của tác phẩm “Ông già và biển cả” đơn giản chỉxoay quanh hành trình câu cá, chinh phục cá của ông lão nhưnglại bị mờ hóa đi bởi những chi tiết rất kịch tính, thậm chí cónhững đoạn cao trào nổi lên Có lẽ chính bởi những sự kiện, chitiết được hiện rõ lên như phần nổi của câu chuyện mà chúng đãtạo ra cho tác phẩm một hiệu quả nghệ thuật đặc biệt, mờ hóa,
mơ hồ cả nội dung lẫn ý nghĩa
Nội dung phần [1.1 Mờ hoá - Mơ hồ: Đặc trưng cốt truyện tốigiản của Hemingway] đã được nhóm chúng mình làm rõ nét về
“sự kịch tính các sự kiện, chi tiết trong tác phẩm đã làm mờ hóacốt truyện], bạn có thể tham khảo thêm để hiểu sâu hơn về câutrả lời của nhóm
Trang 3Câu 3: (Phạm Đặng Nhật Anh – 715611022) Trong quan niệm phổ biến, có 3 hình thức giao tiếp: Độc thoại, độc thoại nội tâm và đối thoại Trong tác phẩm, ông lão có rất nhiều lượt lời mà mình cho rằng đó là hình thức độc thoại, ví dụ: "Mày giết tao cá à", "ta đã đi chuyển được nó", Nhưng trong bài, nhóm chỉ phân tích hình thức độc thoại nội tâm và đối thoại Hãy giải thích vì sao?
Trả lời:
Cảm ơn câu hỏi của bạn! Ở phần đối thoại, nhóm chúng mình
có phân tích 2 dạng đối thoại có trong tiểu thuyết: đối thoạitrực tiếp và đối thoại một chiều Đối thoại trực tiếp là có ngườinói và người trả lời Đối thoại một chiều là lời nói của ông lãovới chính bản thân mình hay với thiên nhiên, con cá,… Nhómchúng mình có tiếp thu từ các kết quả nghiên cứu đi trước,quan niệm này chúng mình lấy trong bài báo: “Đối thoại và độcthoại nội tâm của Hemingway” Một lý do thứ 2, chúng mìnhmuốn tối đa ý nghĩa của nó Thay mình coi đó là những lời độcthoại để khắc sâu thêm sự cô đơn, lẻ loi của ông lão giữa biển
cả dữ dội Chúng mình cho đó là những lời đối thoại của ông lãovới thiên nhiên và với chính mình Nơi biển cả nguy hiểm, ônglão không cô đơn một mình, ông lão có thiên nhiên làm bạn, tựđộng viên người bạn đồng hành với mình – chính lão Qua đây,chúng ta thấy được mối liên hệ, gắn bó chặt chẽ trong vũ trụ,con người và thiên nhiên Con người không thể bị nỗi cô đơnđánh bại Cũng nhờ đó, chúng ta thấy thêm nghệ thuật nhânhóa mọi vật của nhà văn Hemingway
Trang 4Câu 4: (Nguyễn Thị Thanh Mai – 715611061) So với các nhà văn dòng ý thức, độc thoại nội tâm trong "Ông già
và biển cả" của Hemingway có gì đặc biệt?
Trả lời:
Cảm ơn câu hỏi của bạn! Trước tiên chúng mình sơ lược quamột chút về “dòng ý thức”
1 Dòng ý thức (stream of consciousness)
Phong cách dòng ý thức xuất hiện lần đầu tiên vào cuối thế kỉ
19, phổ biến ở thế kỷ 20 Và được coi là một phong cách tiền đồcủa phong cách độc thoại nội tâm (monologue intesrieur), đượcphát triển vào những năm 1920
Dòng ý thức (stream of conscious) là một phong cách viếtthông qua đó tác giả tái hiện lại tiềm tàng của nhân vật bằngcách phác thảo các suy nghĩ và hình ảnh tuần hoàn, không theotrình tự thời gian hay logic
Phong cách này bao gồm việc viết các câu thoại hoặc dòng suynghĩ liên tục, không có dấu chấm câu hay cấu trúc rõ ràng, thểhiện quá trình tư duy theo từng khoảnh khắc của nhân vật.Từng cụm từ, khái niệm, hình ảnh, ký ức, ấn tượng và cảm xúc
sẽ được liên kết với nhau một cách ngẫu nhiên bên trong tâmtrí của nhân vật, tạo thành một "dòng suy nghĩ" không giánđoạn
Phong cách dòng ý thức thường mang tính trừu tượng, khó hiểu
và thỉnh thoảng tràn ngập các cảm xúc và tình cảm phức tạp.Điều này nhằm tái hiện lại quá trình tư duy và suy nghĩ củanhân vật một cách chân thực và sinh động Tuy nhiên, phong
Trang 5cách này có thể gây khó khăn cho người đọc khi diễn tả quánhiều suy nghĩ một lúc hoặc không tuân theo các quy tắc ngữpháp thông thường.
Các nhà văn dòng ý thức thường sử dụng độc thoại nội tâm nhưmột phương tiện để khám phá bên trong tâm trí nhân vật, giúpngười đọc hiểu rõ hơn về suy nghĩ và cảm xúc của họ Điều này
có thể giúp tăng cường tính chân thực và sâu sắc của câuchuyện, giúp người đọc đồng cảm và hiểu thêm về nhân vật.Dưới đây là một số nhà văn tiêu biểu cho phong cách văn họcdòng ý thức bao gồm:
Virginia Woolf: Virginia Woolf sử dụng độc thoại nội tâm để tạo
ra một cái nhìn chân thực về tình trạng tinh thần của nhân vậtchính trong tiểu thuyết "Mrs Dalloway" Tiểu thuyết này khámphá bên trong tâm trí của hai nhân vật chính là ClarissaDalloway và Septimus Warren Smith Woolf sử dụng kỹ thuậtđộc thoại nội tâm để khám phá các suy nghĩ sâu sắc về cuộcsống, tự do cá nhân và vai trò của phụ nữ trong xã hội
Hay trong tiểu thuyết “To the Lighthouse” Tiểu thuyết nàykhám phá bên trong tâm trí của các nhân vật chính trong mộtchuyến đi tới hòn đảo Skye của gia đình Ramsay
James Joyce: Trong tiểu thuyết "Ulysses", Joyce sử dụng độcthoại nội tâm để tái hiện lại suy nghĩ và cảm xúc của nhân vật,trong đó bao gồm các dòng tư duy rời rạc, mê đắm hay chướngngại vật ngôn ngữ thông qua việc khám phá bên trong tâm trícủa nhân vật chính là Leopold Bloom và Stephen Dedalus, tácgiả đã tạo ra một cái nhìn chân thực về đời sống đô thị ở Dublinvào những năm 1900
Trang 6William Faulkner: Faulkner sử dụng kỹ thuật độc thoại nội tâm
để khai thác những hiểm họa của quá khứ và tương lai trongtiểu thuyết "The Sound and the Fury" Tác phẩm sử dụng kỹthuật độc thoại nội tâm để khám phá bên trong tâm trí của cácnhân vật chính, các thành viên của gia đình Compson, một giađình có xuất thân cao quý nhưng đang dần suy tàn
2 Điểm tương đồng
Đều sử dụng để miêu tả suy nghĩ và cảm xúc của nhân vật: Cảcác nhà văn dòng ý thức và Hemingway đều sử dụng độc thoạinội tâm để miêu tả suy nghĩ, cảm xúc, tình trạng tâm lý củanhân vật
Phản ánh tâm trạng một cách chi tiết và phong phú: Cả các nhàvăn dòng ý thức và Hemingway đều tái hiện lại tâm trạng củanhân vật một cách chi tiết và phong phú, giúp cho người đọc cóthể tiếp cận với tâm lý của nhân vật một cách sâu sắc và chânthực hơn
Độc thoại nội tâm của các nhà văn dòng ý thức và Hemingwayđều bộc lộ những điều tác giả muốn gửi gắm nhiều hơn và làmcho câu chuyện thêm tính triết lí cao
Ví dụ: trong “ông già và biển cả” của Hemingway có câu “Con
cá này chắc thịt và nhiều máu, lão nghĩ Mình may mà tómđược nó thay vì đám cá dorado kia Thịt cá dorado ngọt quá.Con cá này thịt không ngọt nhưng chất bổ dưỡng trong nó thìnhiều và vẫn ngon sau khi chết Lão nghĩ vậy cũng đủ để tự an
ủi và động viên chính mình, lão cần phải cố gắng trải qua cơnđau ấy, niềm tin và thằng bé Manolin đang chờ lão nơi đất liền”
Trang 7Từ suy nghĩ nay của lão, mỗi người lại có cho mình một ý nghĩa
từ sự trải nghiệm cá nhân
3 Điểm khác biệt
Thứ nhất, so với các nhà văn dòng ý thức, Hemingway sử dụngphong cách viết đơn giản, ngắn gọn và không có nhiều chi tiết.Phong cách viết của Hemingway được gọi là "phong cách lượcbỏ", tập trung vào những chi tiết rõ ràng và đơn giản để miêu
tả suy nghĩ và cảm xúc của nhân vật giúp cho câu chuyện trởnên gần gũi hơn và dễ tiếp cận hơn với độc giả
Ví dụ: "He was an old man who fished alone in a skiff in theGulf Stream and he had gone eighty-four days now withouttaking a fish" (Anh ấy là một người già đi câu một mình trênmột chiếc thuyền nhỏ ở Vịnh Mexico và đã đi được tám mươibốn ngày mà không bắt được con cá nào) Trong câu này,Hemingway sử dụng các từ ngắn như "old man" (người già),
"fished" (đi câu), "skiff" (thuyền nhỏ) để miêu tả nhân vật chính
và hoạt động của anh ta
"The boy was sleepy again and he felt the gentle pulling andthen the weight of the fish as he leaned against the line" (Cậu
bé lại buồn ngủ và cảm thấy dòng nước nhẹ nhàng kéo và sau
đó là trọng lượng của con cá khi anh ta tựa vào dây câu) Trongcâu này, Hemingway sử dụng các từ ngắn như "boy" (cậu bé),
"sleepy" (buồn ngủ), "fish" (con cá) để tạo ra hình ảnh rõ ràng
về cảm giác của cậu bé khi đi câu
"He was an old man who fished alone" (Ông ta là một người đànông già đi câu một mình): Tác giả không sử dụng từ "byhimself" (một mình) ở cuối câu vì nó là một từ thừa
Trang 8"Everything about him was old except his eyes and they werethe same color as the sea" (Mọi thứ về ông ta đều cũ kỹ ngoạitrừ đôi mắt và chúng có cùng màu với màu biển): Tác giả không
sử dụng từ "were" sau "they" vì nó là một từ thừa
Mặt khác, các nhà văn dòng ý thức thường sử dụng ngôn ngữphức tạp và trang trọng để miêu tả suy nghĩ và cảm xúc củanhân vật, thể hiện sự phức tạp và đa chiều của tâm trí conngười Họ sử dụng các câu dài, khó hiểu và phức tạp hơn so vớivăn phong thông thường Các câu này thường chứa nhiều mệnh
đề và từ ngữ phức tạp hơn, tạo ra một cái nhìn phức tạp và sâusắc hơn về tâm lý của nhân vật thường sử dụng ngôn từ phứctạp và phong cách viết đầy tính sáng tạo với những câu dài,nhiều chi tiết và sự thay đổi liên tục giữa các suy nghĩ, hình ảnh
và nhận thức khác nhau của nhân vật
Joyce và Woolf thường sử dụng các từ ngữ không chuẩn, cáchviết bị đảo ngược hoặc sai chính tả để tái hiện lại những suynghĩ và cảm xúc của nhân vật một cách chân thực hơn Điềunày làm cho các tác phẩm của họ trở nên phức tạp và khó hiểuhơn so với các tác phẩm khác
Các nhà văn dòng ý thức cũng thường sử dụng các từ viết tắt
để miêu tả suy nghĩ hay cảm xúc của nhân vật, ví dụ như "thru"thay cho "through", "wanna" thay cho "want to" Song, Các nhàvăn dòng ý thức thường sử dụng các câu không đầy đủ để táihiện lại suy nghĩ bất định của nhân vật, ví dụ như "Going? How?
No taxi Only walking." thay cho "Are you going? How will youget there? There are no taxis, only walking." Thêm nữa, Cácnhà văn dòng ý thức thường sử dụng các từ không phù hợp để
Trang 9miêu tả suy nghĩ hoặc cảm xúc của nhân vật, ví dụ như
"cacaphonous" (ồn ào) thay cho "loud", "gloaming" (hoàng hôn)thay cho "evening"
Thứ hai, Hemingway không sử dụng các kỹ thuật như dòng ýthức hay đa giọng để tạo ra một không gian triết lý phức tạptrong tiểu thuyết của mình
Trong "Ông già và biển cả", Hemingway sử dụng chủ yếu các kỹthuật miêu tả bề ngoài để miêu tả nhân vật chính Santiago, ví
dụ như miêu tả ngoại hình, cử chỉ và hành động của nhân vật.Mặc dù Hemingway đã sử dụng một số đoạn độc thoại nội tâmcủa nhân vật, nhưng chúng chỉ được sử dụng để miêu tả tâmtrạng của nhân vật chứ không phải để tái hiện lại suy nghĩ haycảm xúc phức tạp của họ
Độc thoại nội tâm của các nhà văn dòng ý thức có thể chứađựng rất nhiều ý nghĩa sâu sắc, tượng trưng hóa và ám chỉ màđôi khi người đọc sẽ phải khó khăn mới hiểu được
Ví dụ, trong tiểu thuyết "Mrs Dalloway" của Virginia Woolf, bà
sử dụng các từ tượng trưng như "bóng tối", "ánh sáng" và "gió"
để miêu tả tâm trạng của nhân vật
Ngoài ra, độc thoại nội tâm cũng có thể được sử dụng để tượngtrưng hóa và ám chỉ Trong tiểu thuyết "Ulysses" của JamesJoyce, độc thoại nội tâm của nhân vật Leopold Bloom được sửdụng để tượng trưng hóa cho một số khía cạnh của xã hộiDublin thời đó, bao gồm cả quan điểm chính trị và tôn giáo.Thứ ba, độc thoại nội tâm thường chỉ thích nghi với khuôn khổthời gian tâm lý dài, không gian vật lý hẹp, thì trong “Ông già
Trang 10và biển cả”, Santiago dấn thân vào chuyến ra khơi dài ba ngày
ba đêm Giữa không gian bao la với biển sâu hun hút, trời cao
vô tận nhưng đơn điệu khiến người đọc có cảm giác bị vây bọcgiữa bốn bức tường, sự đơn độc khiến thời gian tâm lý như dàihơn
Thứ tư, dung lượng của độc thoại nội tâm trong "Ông già vàbiển cả" của Ernest Hemingway thường ít hơn so với các nhàvăn dòng ý thức như James Joyce hay Virginia Woolf
Hemingway sử dụng độc thoại nội tâm để tái hiện lại tâm trạngcủa Santiago trong khoảng thời gian ngắn hơn so với các nhàvăn dòng ý thức Trong "Ông già và biển cả", Santiago suy nghĩ
và tự đánh giá bản thân mình khi đang đi săn cá trên biển chỉtrong vài giờ, chứ không phải là trong nhiều ngày như các tácphẩm của các nhà văn dòng ý thức Tuy nhiên, Hemingway vẫn
có thể tái hiện lại sự phức tạp và đa chiều của cảm xúc và suynghĩ của Santiago thông qua độc thoại nội tâm
Nếu khảo sát thời gian đo bằng độc thoại nội tâm biểu hiện ở sốtrang thì ngày 1 (ngày và đêm thứ nhất cho đến sáng hôm sau)– ngày 2 (ngày và đêm thứ 2 cho đến sáng hôm sau nữa) –ngày 3 (hết ngày và đêm thứ 3 cho đến khi thuyền về bến) códung lượng lần lượt là 17 – 33 – 33 trang, trong đó số lượngtrang độc thoại nội tâm trong ban đêm khi so với ban ngày là 4– 10 – 6 trên 13 – 23 – 27
Có thể thấy ở đây, độc thoại nội tâm của ngày đầu tiên ít hơn
so với ngày thứ hai và ngày thứ ba, độc thoại nội tâm về đêmngắn hơn về ban ngày Sự phân bố ấy thể hiện Santiago không
ở trạng thái do dự mà ý chí ông lão bao giờ cũng quả quyết
Trang 11trong mục đích đánh bắt con cá Kiếm và khẳng định sự tồn tại –bản lĩnh của bản thân mình Trong ngày đầu tiên, cuộcvật lộn chưa quá gay go nên Santiago chưa mệt lắm, ôngchỉ chú tâm vào việc chinh phục mục tiêu của bản thân và chưasuy tư quá nhiều Nhưng khi đến ngày thứ 2 và thứ 3, sức lựccủa ông lão đã dần vơi bớt, vì vậy, dòng suy tư cũng nhiều lên,nhằm củng cố ý chí của bản thân, còn mục tiêu của ông thì vẫnkhông thay đổi Bên cạnh đó, mọi suy tư của Santiago đều đượckhơi gợi từ những điều mắt thấy tai nghe, chủ yếu qua thị giác.Khi màn đêm buông, ngoại cảnh tiếp nhận qua kênh ấy giảmsút nên dòng suy tư ít hơn ban ngày.
"Ông già và biển cả" là một tác phẩm ngắn, chỉ khoảng 27.000
từ, trong khi các tác phẩm "dòng ý thức" như "Mrs Dalloway"của Virginia Woolf hay "Ulysses" của James Joyce có dung lượnglớn hơn nhiều, khoảng từ 100.000 - 265.000 từ
Ví dụ, trong tiểu thuyết "Mrs Dalloway" của Virginia Woolf, phầnlớn câu chuyện được kể thông qua dòng ý thức của nhân vậtchính Clarissa Dalloway, từ khi bắt đầu chuẩn bị buổi tiệc đếnkhi đến buổi tiệc tối Phần lớn nội dung được tái hiện bằngnhững ý tưởng và cảm xúc luân phiên với nhau mà không có sựcan thiệp của ngữ pháp hoặc thời gian Tương tự, tiểu thuyết
"Ulysses" của James Joyce cũng bao gồm nhiều phân đoạn dòng
ý thức, cho phép người đọc thấy được suy nghĩ và tâm trí củanhân vật qua các ấn tượng và cảm xúc Dung lượng của dòng ýthức trong "Ulysses" khá lớn, khiến cho câu chuyện trở nênphức tạp và thách thức hơn để đọc và hiểu