Quản lý hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5 6 tuổi tại các trường mầm non thị xã tân uyên, tỉnh bình dương

Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên trong công tác quản lý thực hiện hoạt động KPKH đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non .... Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về tầm qu

THỊ XÃ TÂN UYÊN, TỈNH BÌNH DƯƠNG

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

MÃ SỐ: 8140114

LU N V N THẠC S

BÌNH DƯƠNG – 2022

UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH BÌNH DƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT

TRẦN THỊ KIM HỒNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ KHOA HỌC ĐỐI VỚI TRẺ 5-6 TUỔI TẠI CÁC TRƯỜNG MẦM NON

THỊ XÃ TÂN UYÊN, TỈNH BÌNH DƯƠNG

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

MÃ SỐ: 8140114

LU N V N THẠC S

NGƯỜI HƯỚNG D N KHOA HỌC

TS HỒ V N THÔNG -

BÌNH DƯƠNG – 2022

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn với đề tài “Quản lý hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương” là do tôi thực hiện

Mọi cơ sở lý luận, số liệu sử dụng trong đề cương được thu thập thực tế và hoàn toàn trung thực Các công trình nghiên cứu, luận án, tài liệu của các tác giả khác được sử dụng trong đề cương chi tiết này được trính dẫn đầy đủ và đúng quy định

TÁC GIẢ

Trần Thị Kim Hồng

LỜI CẢM ƠN

Trước tiên, tôi xin chân thành cảm ơn thầy TS Hồ Văn Thông, người đã tận tình hướng dẫn, truyền đạt kiến thức, kinh nghiệm cho tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn

Lời cảm ơn thứ hai, tôi xin gửi đến quý thầy, cô đã giảng dạy chương trình cao học từ những ngày đầu ôn luyện cho đến xuyên suốt quá trình học trong 2 năm học vừa qua tại trường Đại học Thủ Dầu Một

Bên cạnh đó, tôi xin chân thành cảm ơn quý thầy, cô đang công tác tại viện Đạo tạo Sau đại học đã hết lòng quan tâm, hỗ trợ giúp đỡ để tôi có thể hoàn thành luận văn đúng thời hạn

Cuối cùng là lời biết ơn sâu sắc đến tất cả đồng nghiệp đã trực tiếp và gián tiếp hỗ trợ, động viên và giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Bản thân đã có nhiều cố gắng trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện luận văn, song không thể tránh khỏi những thiếu sót Kính mong quý Thầy/Cô cho thêm nhận xét để luận văn được hoàn thiện

Trân trọng cảm ơn!

TÁC GIẢ

Trần Thị Kim Hồng

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN iii

LỜI CẢM ƠN iv

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT x

DANH MỤC BẢNG BIỂU xi

DANH MỤC HÌNH ẢNH xii

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 4

3 Tổng quan nghiên cứu của đề tài 4

3.1 Các nghiên cứu nước ngoài 4

3.2 Nghiên cứu trong nước 7

4 Đối tượng/ phạm vi nghiên cứu, khảo sát 11

4.1 Đối tượng nghiên cứu 11

4.2 Phạm vi nghiên cứu 11

5 Giả thuyết khoa học: 12

6 Phương pháp nghiên cứu 111

6.1 Phương pháp luận 112

6.2 Các phương pháp nghiên cứu cụ thể 13

7 Đóng góp của đề tài 15

8 Cấu trúc của luận văn 15

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LU N VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ KHOA HỌC ĐỐI VỚI TRẺ 5-6 TẠI CÁC TRƯỜNG MẦM NON 16

1.1 Một số khái niệm cơ bản của đề tài 16

1.1.1 Quản lý: 16

1.1.2 Khái niệm khoa học 16

1.1.3 Khám phá; Khám phá khoa học; Hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi 17

1.1.4 Quản lý hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non.18 1.2 Lý luận về hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non 19

1.2.1 Đặc điểm trẻ mầm non 19

1.2.2 Tầm quan trọng của hoạt động khám phá khoa học trong giáo dục mầm non 21 1.2.3 Mục đích của hoạt động khám phá khoa học trong chương trình giáo dục mầm non 22

1.2.4 Nội dung của hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non 22

1.2.5 Phương pháp của hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non 24

1.2.6 Hình thức của hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5 – 6 tuổi ở trường mầm non 26

1.2.7 Kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5 - 6 tuổi ở trường mầm non 26

1.3 Lý luận về quản lý hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non 27

1.3.1 Tầm quan trọng của quản lý hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non 28

1.3.2 Xây dựng kế hoạch thực hiện hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi ở các trường mầm non 28

1.3.3 Tổ chức thực hiện hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi ở các trường mầm non 31

1.3.4 Chỉ đạo việc thực hiện hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi ở các trường mầm non 31

1.3.5 Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi ở các trường mầm non 32

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non trên địa bàn thị xã 32

1.4.1 Những yếu tố khách quan 32

1.4.1.1 Môi trường xã hội 33

1.4.1.2 Kinh phí, cơ sở vật chất 33

1.4.1.3 Yếu tố nội dung, chương trình giáo dục, phương pháp, hình thức tổ chức xây dựng môi trường khám phá khoa học cho trẻ mẫu giáo 34

1.4.1.4 Đặc điểm khám phá khoa học của trẻ mầm non 34

1.4.2 Những yếu tố chủ quan 35

1.4.2.1 Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên trong công tác quản lý thực hiện hoạt động KPKH đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non 35

1.4.2.2 Năng lực quản lý của CBQL nhà trường trong công tác quản lý thực hiện hoạt động KPKH đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non 35

1.4.2.3 Năng lực tổ chức hoạt động khám phá khoa học của giáo viên 35

Tiểu kết chương 1 37

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ KHOA HỌC ĐỐI VỚI TRẺ 5-6 TẠI CÁC TRƯỜNG MẦM NON THỊ XÃ TÂN UYÊN – TỈNH BÌNH DƯƠNG 38

2.1 Khái quát về kinh tế - xã hội; Giáo dục & Đào tạo của thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương 38

2.1.1 Kinh tế - Xã hội 388

2.1.2 Giáo dục và Đào tạo 39

2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng 400

2.2.1 Mục đích khảo sát 400

2.2.2 Nội dung khảo sát 400

2.2.3 Phương pháp khảo sát và cách xử lý số liệu khảo sát 411

2.3 Thực trạng hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương 477

2.3.1 Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về tầm quan trọng, mục đích của hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương 477

2.3.2 Thực trạng nội dung hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non 50

2.3.3 Thực trạng sử dụng phương pháp của hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5 - 6 tuổi ở trường mầm non 52

2.3.4 Thực trạng sử dụng hình thức của hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5 – 6 tuổi ở trường mầm non 54

2.3.5 Thực trạng kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5 - 6 tuổi ở trường mầm non 55

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi tại các

trường mầm non thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương 56

2.4.1 Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về tầm quan trọng của quản lý hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non 57 2.4.2 Thực trạng xây dựng kế hoạch thực hiện quản lý hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non 58

2.4.3 Thực trạng tổ chức hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non 61

2.4.4 Thực trạng công tác chỉ đạo hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non 64

2.4.5 Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non 66

2.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương 68

2.6 Đánh giá chung về thực trạng việc thực hiện hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5 - 6 tuổi tại các trường mầm non thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương 70

2.6.1 Những ưu điểm 70

2.6.2 Những hạn chế 71

2.6.3 Nguyên nhân 73

Tiểu kết Chương 2 74

CHƯƠNG III BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ KHOA HỌC ĐỐI VỚI TRẺ 5 - 6 TUỔI TẠI CÁC TRƯỜNG MẦM NON THỊ XÃ TÂN UYÊN 75

3.1 Cơ sở đề xuất các biện pháp 75

3.1.1 Cở sở lý luận về quản lý việc thực hiện hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương 75

3.1.2 Cở sở thực tiễn về quản lý việc thực hiện hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương 75

3.1.3 Cở sở pháp lý về quản lý việc thực hiện hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương 766

3.2 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp 766

3.2.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 7676

3.2.2 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học 77

3.2.3 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 77

3.2.4 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ, toàn diện 77

3.2.5 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 77

3.3 Biện pháp quản lý hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương 78

3.3.1 Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên về hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5 - 6 tuổi tại trường mầm non thị xã Tân Uyên 78

3.3.2 Biện pháp 2: Tăng cường tổ chức bồi dưỡng cho giáo viên mầm non kỹ năng quản lý hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5 – 6 tuổi ở trường mầm non 80

3.3.3 Biện pháp 3: Chỉ đạo, cải tiến nội dung hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5 – 6 tuổi tại các trường mầm non thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương 81

3.3.4 Biện pháp 4: Tăng cường đầu tư CSVC, trang thiết bị phục vụ hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5 – 6 tuổi ở các trường mầm non 84

3.3.5 Biện pháp 5: Kiểm tra, đánh giá quản lý hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5 -6 tuổi ở trường mầm non theo đúng kế hoạch 85

3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp 87

3.5 Khảo nghiệm tính cần thi ết và tí nh khả thi của các bi ện pháp 88

3.5.1 Mục tiêu khảo nghiệm 88

3.5.2 Nội dung khảo nghiệm 88

3.5.3 Mẫu khảo nghiệm 89

3.5.4 Quy ước thanh đo 90

3.5.5 Kết quả khảo nghiệm 91

Tiểu kết chương 3 95

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 96

1 Kết luận 96

2 Kiến nghị 97

TÀI LIỆU THAM KHẢO 1

PHỤ LỤC 5

DANH MỤC HÌNH ẢNH

Hình 1.1: Mô hình Bank street, Montessori và Đa trí tuệ Hình 1.2: Vị trí địa lý thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương Biểu đồ 2.1: Tỷ lệ khảo sát về vị trí công tác

Biểu đồ 2.2: Tỷ lệ khảo sát về thâm niên công tác

Biểu đồ 2.3: Tỷ lệ khảo sát về trình độ chuyên môn

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục mầm non là cấp học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, đặt nền móng cho sự phát triển về thể chất, trí tuệ, tình cảm thẩm mỹ của trẻ em Việt Nam Trẻ em được tiếp cận với GDMN càng sớm, càng thúc đẩy quá trình học tập và phát triển của các giai đoạn tiếp theo Từ những kỹ năng mà trẻ tiếp thu được qua chương trình GDMN sẽ là nền tảng cho việc học tập sau này Hoạt động khám phá khoa học nói riêng phát triển nhận thức nói chung là lĩnh vực phát triển

có tầm quan trọng trong việc giáo dục trẻ mầm non Hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ mầm non là hoạt động giúp trẻ khám phá tự nhiên thông qua nhận biết, quan sát, tìm hiểu, khám phá về đặc điểm, tính chất của các sự vật, hiện tượng thế giới xung quanh Thông qua các hoạt động khám phá khoa học bằng hình thức quan sát, thí nghiệm giáo viên không chỉ là người giúp trẻ mở rộng vốn tri thức,

mà còn giúp trẻ hình thành các năng lực tư duy, khả năng phán đoán và giải quyết vấn đề trong cuộc sống, nuôi dưỡng lòng say mê khám phá, tìm tòi với mọi vật, mọi đối tượng, phát triển khả năng tư duy suy luận, phản biện, trình bày trước tập thể, khả năng nhớ lâu hơn, có chủ định hơn, và đó là những tiền đề cần thiết trang

bị cho trẻ sẵn sàng tâm lý tự tin bước vào lớp 1 và trong suốt cuộc đời sau này Theo văn bản hợp nhất số 01/VBHN-BGDĐT ngày 13 tháng 4 năm 2021 của Bộ giáo dục, mục tiêu chung đối với trẻ mẫu giáo phải đạt được về mặt phát triển nhận thức là khả năng ham hiểu biết, thích khám phá, tìm tòi các sự vật, hiện tượng xung quanh, có khả năng quan sát, so sánh, phân loại, phán đoán, chú ý, ghi nhớ có chủ định, có khả năng phát hiện và giải quyết vấn đề đơn giản theo những cách khác nhau Điều này cho thấy rằng, hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ luôn được chú trọng và đầu tư ở lứa tuổi mẫu giáo Giáo viên, người giáo dục mầm non phải biết xây dựng mục tiêu giáo dục phù hợp với tình hình thực tế của trẻ để tất cả trẻ đều được phát triển đồng đều ở tất cả các lĩnh vực

Đối với trẻ 5-6, đây là lứa tuổi cực kỳ quan trọng trong việc phát triển về mặt nhận thức, tình cảm, và hình thành nhân cách Trẻ như trang giấy trắng bắt đầu học hỏi nhận thức suy luận mọi vật xung quanh thông qua hoạt động khám phá với sự định hướng của cô để làm nền tảng kiến thức giúp trẻ bước vào lớp 1 trở nên tự tin, mạnh dạn hơn KPKH đối với trẻ 5-6 tuổi là hoạt động được tổ chức

dưới dạng khám phá, quan sát, tìm hiểu, thực hành thử và thí nghiệm theo hình thức quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, trẻ là người chủ động khám phá, thực hành, trẻ được quyền trau đổi bàn luận cùng nhau, được tôn trọng bình đẳng như nhau trong môi trường giáo dục lớp học do cô tổ chức Với dạy học theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, cô chỉ là người hướng dẫn, điều khiển, tổ chức định hướng lại những kiến thức kỹ năng thái độ cho trẻ một cách chính xác càng làm cho quá trình hoạt động khám phá của trẻ càng trở nên sinh động, thích thú hơn vì trẻ luôn nghĩ mình đang được thực hiện một việc khám phá vô cùng mới lạ mà trước đây mình chưa biết về điều đó Đặc biệt hơn ở lứa tuổi này trẻ rất hoạt bát, nhạy bén, thích khám phá tìm tòi, thử nghiệm những cái mới lạ dù chưa thật sự biết chính xác đúng hay sai, làm được hay không làm được Tuy nhiên, mọi việc luôn có sự phát triển riêng, luôn có hai mặt lợi và hại, song song với sự phát triển mạnh mẽ về công nghiệp 4.0, đô thị hóa thì việc đi đôi với thiên nhiên sẽ bị thu hẹp dần, môi trường khí hậu bị ảnh hưởng, ô nhiễm, động đất, núi lửa, hạn hán, lũ lụt, mưa bão, gió giông, có thể trẻ sẽ không nhận biết được xung quanh mình thiên nhiên vô cùng hùng vĩ, xinh đẹp, mỗi loài hoa có những đặc điểm màu sắc riêng, những con vật được sinh ra và phát triển không giống nhau, tại sao có ngày và đêm, cây lớn lên và phát triển như thế nào, ếch phát triển ra sao, vòng đời của bướm như thế nào Mọi thứ đối với trẻ vô cùng kỳ lạ, phong phú muôn màu muôn vẻ, càng khám phá càng thích thú vì trẻ được trải nghiệm thực tế qua quan sát, thực hành và thấy được chính kết quả mình thực hiện

Theo luật giáo dục 2019 Điều 24, yêu cầu về nội dung, phương pháp giáo dục mầm non: Nội dung giáo dục mầm non phải bảo đảm phù hợp với sự phát triển tâm sinh lý của trẻ em; hài hòa giữa bảo vệ, chăm sóc, nuôi dưỡng với giáo dục trẻ em; phát triển toàn diện về thể chất, tình cảm, kỹ năng xã hội, trí tuệ, thẩm mỹ; tôn trọng sự khác biệt; phù hợp với các độ tuổi và liên thông với giáo dục tiểu học Phương pháp giáo dục mầm non được quy định như sau: Giáo dục mẫu giáo phải tạo điều kiện cho trẻ em được vui chơi, trải nghiệm, tìm tòi, khám phá môi trường xung quanh bằng nhiều hình thức, đáp ứng nhu cầu, hứng thú của trẻ em Với vai trò quản lý phụ trách công tác chăm sóc giáo dục tại đơn vị, qua dự giờ giáo viên dạy lớp, cũng như kiểm tra công tác chuyên môn tại các trường mầm non, quan sát và đặt câu hỏi đối với trẻ 5-6 tuổi về hoạt động KPKH tại các trường

mầm non, tôi nhận thấy giáo viên đầu tư và chuẩn bị đầy đủ đồ dùng đa phương tiện, áp dụng phương pháp đổi mới, linh động, sáng tạo, ứng dụng công nghệ thông tin trong quá trình tổ chức, trẻ tham gia hào hứng, sôi nổi, phối hợp tạo nhóm và hoàn thành mục đích yêu cầu cô đưa ra

Năm học 2020-2021, các trường MN trong thị xã Tân Uyên tổ chức hội thi giáo viên dạy giỏi cấp cơ sở đạt 95% giáo viên giỏi/1 trường, Phòng giáo dục Tân Uyên tổ chức hội thi giáo viên dạy giỏi cấp thị xã kết quả 78/88 đạt 89%, Sở giáo dục Bình Dương tổ chức hội thi giáo viên giỏi cấp tỉnh kết quả 21/22 GV đạt 95%, Các tiết dạy đó được các CBQL đánh giá tốt, đạt 100% giáo viên giỏi các cấp Bên cạnh những kết quả đạt được ở nhiều giáo viên, vẫn còn một số hạn chế ở các giáo viên khác của các trường trong hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi như hình thức tổ chức đơn giản, nội dung khám phá chưa được đầu tư, số lần

tổ chức hoạt động khám phá trong tuần chưa phù hợp còn ít so với chế độ sinh hoạt trong tuần Tôi nhận thấy rằng giáo viên có một đặc điểm chung là tổ chức hoạt động dạy học thường theo hình thức đối phó Các cô dạy mầm non nhưng chưa chú ý đến đặc điểm tâm sinh lý của trẻ, có cán bộ quản lý dự thì chuẩn bị chu đáo và tổ chức đầy đủ đúng trình tự, không có người dự thì tổ chức không có đồ dùng hỗ trợ, hay đem tranh, đồ dùng bằng nhựa cho quan sát và đàm thoại trả lời với nhau, hoặc để trẻ chơi tự do vào các giờ khám phá ngoài trời Các cô chưa chú

ý trong thực tế CQBL hay đặt câu hỏi với trẻ hơn là hỏi cô giáo, ví dụ như đến trường sẽ hỏi trẻ như hôm nay cô cho con làm gì, hôm qua con khám phá gì, con hãy kể tên những nội dung cô và các con khám phá thí nghiệm ở lớp, trong tuần các con được thực hành khám phá mấy lần, thường làm như thế nào? Về nhà con

có làm cho ba mẹ xem được như vậy không? Và thường trẻ sẽ trả lời chân thật Làm như thế vô tình các cô đã làm cho trẻ không có hứng thú đến trường, quan trọng hơn là làm chậm khả năng phát triển của trẻ trong giai đoạn hình thành các

kỹ năng năng lực chuẩn bị vào lớp 1

Mặt khác, đội ngũ CBQL cũng chưa sâu sát trong công tác kiểm tra giám sát lịch sinh hoạt hàng ngày của GV, thường kiểm tra dựa vào kế hoạch thao giảng-dự giờ đã xây dựng đầu tháng Do đó, GV luôn có sự chuẩn bị chu đáo về mọi mặt, lên tiết rất tốt Còn khi dự giờ đột xuất đối với hoạt động khám phá khoa học hay quan sát hoạt động ngoài trời, tình hình chung GV ít đầu tư, chuẩn bị đơn

giản Về góp ý đánh giá nhận xét chuyên môn GV còn trên hình thức giấy tờ là nhiều, thời gian dự giờ góp ý rút kinh nghiệm GV cũng hạn chế do làm công tác chuyên môn nhà trường phải quản lý rất nhiều mảng không chỉ tập trung giáo dục

Nhận thức được tầm quan trọng của quản lý hoạt động môi trường khám phá khoa học cho trẻ mẫu giáo, đáp ứng với xu thế hội nhập của toàn nghành giáo dục mầm non hiện nay, thực hiện chủ trương đổi mới phương pháp giảng dạy trong toàn ngành giáo dục nói chung và bậc học mầm non nói riêng, các trường mầm non tỉnh Bình Dương nói chung và thị xã Tân Uyên nói riêng đã tích cực xây dựng và quản lý hoạt động môi trường khám phá khoa học cho trẻ mẫu giáo đạt hiệu quả cao đồng thời phát huy tính sáng tạo trong tổ chức hoạt động khám phá khoa học cho trẻ mẫu giáo phát huy hiệu quả học tập - tính tích cực sáng tạo ở trẻ Tuy nhiên, việc quản lý hoạt động khám phá khoa học cho trẻ của giáo viên mầm non còn gặp nhiều khó khăn từ khâu lập kế hoạch, triển khai kế hoạch, công tác lãnh đạo, chỉ đạo, đặc biệt là hoạt động kiểm tra giám sát cũng chưa được tiến hành thường xuyên đã ảnh hưởng hiệu quả hoạt động khám phá khoa học cho trẻ của giáo viên mầm non

Vì vậy, tác giả chọn đề tài “Quản lý hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non thị xã Tân Uyên tỉnh Bình Dương” để

làm đề tài nghiên cứu, tìm ra biện pháp cải tiến chăm sóc và phát triển giáo dục mầm non

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và tìm hiểu thực trạng quản lý hoạt động KPKH đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương để tìm ra những tồn tại, khó khăn trong công tác quản lý hoạt động KPKH đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương Từ

đó đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động KPKH đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non thị xã Tân Uyên phù hợp với thực tiễn

3 Tổng quan nghiên cứu của đề tài

3.1 Các nghiên cứu nước ngoài

Trẻ 5-6 tuổi là lứa tuổi cực kỳ quan trọng ở cấp học mầm non, ở lứa tuổi này trẻ phải được trang bị đầy đủ những kiến thức, kỹ năng, sự tự tin, tự lập để

chuẩn bị vào lớp 1 Khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi không chỉ là kiến thức mà còn là quá trình hay con đường tìm hiểu, khám phá thế giới tự nhiên Khám phá khoa học với trẻ nhỏ là quá trình tích cực tham gia hoạt động thăm dò, tìm hiểu thế giới tự nhiên Chính vì thế hoạt động KPKH đối với trẻ 5-6 tuổi luôn được các chuyên gia, nhà giáo dục trên thế giới quan tâm

Theo M.I.Kônđacôp (1984): Quản lý giáo dục (QLGD) là tác động có hệ thống, có kế hoạch, có ý thức và hướng đích của chủ quản lý ở các cấp khác nhau, đến tất cả các mắt xích của hệ thống (từ Bộ đến trường) nhằm mục đích đảm bảo việc hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ trên cơ sở nhận thức và vận dụng những quy luật chung của xã hội cũng như các quy luật của quá trình giáo dục, của sự phát triển thể lực và tâm lý trẻ em

Tác giả E.I.Tikheeva (1997) cho rằng, con đường duy nhất để mở rộng vốn

từ ở trẻ mẫu giáo khi thực hiện KPKH qua các trò chơi, tham quan, quan sát vật thật, tranh ảnh, kể chuyện Xây dựng môi trường KPKH cho trẻ mẫu giáo qua các

hệ thống bài tập, trò chơi khác nhau sẽ phát triển khả năng tiếp thu, quan sát, phát triển các biểu tượng, tư duy , trên cơ sở đó sẽ phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo

Trên thế giới, nghiên cứu về hướng này có những tác giả tiêu biểu như: Pextalodi J.H.; Badodop, L.; Quen R.; Cômenxki J.A.; Rutxoo, J.J.; Pextalozi I.G Các tác giả này nhấn mạnh vai trò to lớn của quá trình quan sát, tiếp xúc với thiên nhiên, xã hội đối với việc lĩnh hội kiến thức, phát triển trí tuệ, ngôn ngữ của trẻ

em Đặc biệt, vai trò của hoạt động KPKH đối với giáo dục toàn diện nói chung và phát triển ngôn ngữ trẻ nói riêng, được thể hiện ở các công trình nghiên cứu của các nhà tâm lí, giáo dục học Liên Xô như: Usinxki, Krupxkaia, Chikheeva, Pođzikov, Xamorukova, Verechenhikova, Nhikôlaeva Điểm chung trong nghiên cứu của các tác giả này là: qua hoạt động KPKH, trẻ được tìm hiểu thế giới xung quanh, được khám phá, thử nghiệm, phát hiện, giải thích, lập luận (dẫn theo Nguyễn Thị Oanh và cộng sự, 2001)

Maria Montessori nhà trị liệu đồng thời là nhà giáo dục người Ý Bà nổi tiếng vì phương pháp giáo dục Montessori mang tên bà Phương pháp của bà ngày nay được sử dụng phổ biến trên toàn thế giới Với phương pháp giáo dục Montessori trẻ học tốt nhất khi được tự mình hoạt động yêu thích Giáo viên

không cần phải giảng giải nhiều Montessori chủ yếu chia “giáo cụ” theo các nhóm hoạt động và cho trẻ khám phá

Về tổ chức hoạt động trải nghiệm và thảo luận về các hoạt động đó trong quá trình KPKH nhằm phát triển vốn từ cho trẻ: Theo hướng này có các tác giả như Smith, Humphyryes Trong đó, Smith (2011) tập trung nêu phương pháp kích thích sự tìm hiểu thế giới thực vật của trẻ em thông qua các hoạt động như cách trồng cây, cách chăm sóc cây Qua đó, vốn từ của trẻ về môi trường khám phá khoa học - chủ đề thế giới thực vật, được xuất hiện từ đơn giản đến phức tạp; ngoài việc cung cấp cho trẻ biết tên gọi, các bộ phận của cây xanh, hoa, quả , trẻ

sẽ biết được quá trình phát triển của cây, từ hạt nảy mầm → thành cây → đơm hoa

→ kết trái Từ đó, giáo dục cho trẻ ý thức yêu và bảo vệ cây xanh Ngoài ra, tác giả còn chỉ ra rằng, bên cạnh việc phát triển vốn từ, hoạt động KPKH chủ đề thực vật còn giúp tích hợp thêm các hoạt động khác như toán, nhạc, thể dục Cũng nghiên cứu hướng này, Lauren Lowry (2012) nhấn mạnh, trong quá trình khám phá thế giới thực vật, nếu trẻ thích thú và chú ý tới bộ phận nào đó của cây, hoa, quả thì chúng ta có thể cho trẻ nhắc lại từ mới đó về tên gọi, đặc điểm, màu sắc hay công dụng Đây là cơ hội để cung cấp thêm vốn từ mới có liên quan cho trẻ Theo tác giả, khi cung cấp từ mới cho trẻ, đặc biệt là trẻ 3-4 tuổi, ta không nên đưa nhiều từ cùng một lúc, mà nên tạo cơ hội, động viên, khuyến khích trẻ diễn đạt để trả lời; nên kết hợp dùng cử chỉ, điệu bộ, nét mặt để trẻ hiểu sâu hơn từ mới đó

Tìm hiểu về việc cho trẻ thực hành trải nghiệm trong hoạt động KPKH, Janet Humphyryes (2005) cho rằng: trẻ từ 0-6 tuổi luôn khám phá thế giới bằng các giác quan Trẻ có thể hiểu tốt hơn khi tham gia vào các hoạt động mà qua đó chúng có thể giao tiếp được trực tiếp với thế giới tự nhiên Giáo viên nên lựa chọn những gì trẻ hứng thú và muốn tìm hiểu Để giúp trẻ thực hiện được điều này, người lớn cần cho trẻ ra ngoài trời để trẻ được hòa mình vào môi trường tự nhiên

và dành thời gian để khám phá nó nhờ các giác quan

Tác giả Christine Chen - nhà sáng lập và Chủ tịch Hiệp hội các nhà giáo dục mầm non Singapore (AECES), Chủ tịch Hiệp hội giáo dục mầm non Thế giới (ACEI) cho rằng phong trào cấp tiến nhìn nhận giáo dục là một quá trình xã hội

và lớp học được tổ chức như một cộng đồng trong đó học sinh học cách cộng tác với nhau và với thầy giáo viên Giáo dục cấp tiến dạy trẻ các kỹ năng của thế kỷ

21 với 3 kỹ năng: Giao tiếp - Cộng tác - Sáng tạo Theo Christine Chen, những phương pháp, tiếp cận tiên tiến và các xu thế trong giáo dục mầm non của thế giới đang được Singapore và các nước áp dụng trong xây dựng chương trình giáo dục mầm non là mô hình Bank street, Montessori và Đa trí tuệ

Hình 1: Mô hình Bank street, Montessori và Đa trí tuệ

(Nguồn: Christine Chen (2011) - Ứng dụng phương pháp Montessori vào

chương trình giáo dục mẫu giáo) Tất cả các nhà nghiên cứu đã thống nhất đánh giá vai trò quan trọng trong hoạt động học, hoạt động chơi với trẻ mầm non trong các lĩnh vực phát triển và hoạt động khám phá môi trường khoa học là một trong những hoạt động đặc thù của trẻ mẫu giáo, tạo môi trường cho trẻ mẫu giáo khám phá khoa học có vai trò quan trọng đặc biệt là quản lý xây dựng môi trường khám phá khoa học cho trẻ ở các trường mầm non Từ những quan điểm trên đã cho ta một cách nhìn cơ bản về

sự cần thiết của việc xây dựng môi trường khám phá khoa học cho trẻ

3.2 Nghiên cứu trong nước

Khám phá khoa học giúp cho trẻ mẫu giáo phát triển toàn diện về các mặt trí tuệ, nhận thức, đạo đức, thẩm mĩ, thể lực và lao động Vì thế, đây là chủ đề được các nhà nghiên cứu cũng như các giáo viên quan tâm

Tác giả Đinh Thị Thu Hằng (2015) trong bài viết “Thiết kế thí nghiệm trong hoạt động khám phá khoa học cho trẻ mẫu giáo ở trường mầm non” đã nhận định

hoạt động khám phá khoa học là hoạt động giúp trẻ nhận biết về các sự vật, hiện tượng ở xung quanh Trong hoạt động khám phá khoa học, trẻ trải qua việc học là trải qua một tiến trình tìm tòi, khám phá, thử nghiệm và sáng tạo Điều này giúp trẻ hình thành các năng lực tư duy, khả năng phán đoán và giải quyết vấn đề, nuôi dưỡng lòng say mê khám phá, đấy là những tiền đề cần thiết cho trẻ trong suốt cuộc đời Nếu đưa những thí nghiệm vào hoạt động khám phá khoa học, biến những hoạt động này thành những hoạt động khám phá bổ ích thì trẻ sẽ trở thành nhân tố chủ động trong việc chiễm lĩnh tri thức Đối với trẻ 5-6 tuổi ở trường Mầm non, thay vì cung cấp kiến thức theo con đường có sẵn, việc thiết kế thí nghiệm trong hoạt động khám phá khoa học là một phương thức giáo dục bổ ích, hiệu quả

Tác giả Nguyễn Thị Ngọc Châu (2020) trong bài viết “Một số nghiên cứu

về tổ chức hoạt động khám phá khoa học nhằm phát triển vốn từ cho trẻ mẫu giáo” đã nhận định thực tế ở các trường mầm non, khi tổ chức hoạt động KPKH,

giáo viên thường chú trọng tới mục tiêu phát triển nhận thức mà ít chú ý đến phát triển ngôn ngữ nói chung, phát triển vốn từ cho trẻ nói riêng Hiện tượng “giáo viên nói nhiều, làm nhiều hơn trẻ” còn khá phổ biến Trẻ chưa có nhiều cơ hội được giao tiếp, chia sẻ, diễn đạt ý tưởng của mình; các hoạt động KPKH chưa tạo được môi trường ngôn ngữ tích cực cho trẻ Đa số giáo viên còn gặp khó khăn trong quá trình tìm kiếm những biện pháp tổ chức hoạt động KPKH nhằm phát triển vốn từ cho trẻ Những nhược điểm, khó khăn này cần được nghiên cứu tìm kiếm các biện pháp khắc phục nhằm nâng cao chất lượng giáo dục phát triển ngôn ngữ cho trẻ nói chung, phát triển vốn từ cho trẻ nói riêng

Tác giả Trần Viết Nhi (2018) trong bài viết “Rèn luyện kỹ năng sử dụng sơ

đồ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua hoạt động khám phá khoa học” đã khẳng định

hoạt động KPKH cho phép GV lồng ghép các phương pháp, biện pháp rèn luyện

kỹ năng sử dụng sơ đồ cho trẻ dưới hình thức vui chơi một cách hiệu quả mà không gây nhàm chán Với những lí do đó, hoạt động KPKH ở trường mầm non tạo ra nhiều cơ hội để GV áp dụng các biện pháp rèn luyện kỹ năng sử dụng sơ đồ cho trẻ mầm non

Tác giả Hồ Thị Tường Vân (2013) trong công trình “Biện pháp tổ chức hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5 - 6 tuổi trong trường mầm non tại thành phố Hồ Chí Minh” đã xác định và hệ thống hóa lí luận về biện pháp tổ chức hoạt

động khám phá khoa học cho trẻ 5 - 6 tuổi trong trường mầm non, từ đó làm rõ thực trạng của các biện pháp tổ chức hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5 - 6 tuổi trong trường mầm non và chỉ ra những nguyên nhân của thực trạng, đề xuất một số biện pháp tổ chức hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5 - 6 tuổi trong trường mầm non

Tác giả Vũ Thị Thu Hoài (2016) trong bài viết “Quy trình tổ chức thực hành thường xuyên bộ môn “phương pháp cho trẻ mầm non khám phá khoa học

về môi trường khám phá khoa học ở trường cao đẳng sư phạm” đã khẳng định

phương pháp cho trẻ mầm non khám phá khoa học về môi trường khám phá khoa học cần được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như thực hành ở trường sư phạm, kiến tập ở trường mầm non, thực hành ở trường mầm non Bài viết có ý nghĩa đối với hoạt động thực hành của sinh viên sư phạm mầm non

Tác giả Phạm Thị Thu Thủy (2017) trong “Sử dụng phương pháp vấn đáp trong học phần Phương pháp cho trẻ khám phá khoa học về môi trường khám phá khoa học”, đã phân tích hình thức dạo chơi trong thiên nhiên (dạo chơi có

mục đích quan sát đối tượng) là nhu cầu không thể thiếu đối với trẻ mầm non, nó mang lại cho trẻ không khí trong lành, thỏa mãn nhu cầu về vận động, nhu cầu tiếp nhận thông tin qua khám phá thiên nhiên Mặt khác, tác giả đã làm rõ sự phối hợp, hòa quyện và bổ sung cho nhau về các mặt giáo dục, nhằm phát huy tối đa khả năng của trẻ trong hoạt động chung có chủ đích học tập được tổ chức thông qua các hoạt động giáo dục theo hệ thống chủ điểm

Bộ sách “Giáo án tổ chức hoạt động khám phá khoa học về môi trường khám phá khoa học lớp mẫu giáo 3-4 tuổi” và “Giáo án tổ chức hoạt động khám phá khoa học về môi trường khám phá khoa học lớp mẫu giáo 5-6 tuổi” của tác

giả Nguyễn Kim Dung, Trần Phương Hà, Nguyễn Ngọc Huyền, Đào Hoàng Mai, Phạm Lâm Nguyệt, Trần Kim Uyên (2018), nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (Theo chương trình giáo dục mầm non mới), được thiết kế theo các hoạt động giáo dục với mục đích giúp giáo viên lựa chọn các giáo án phù hợp với từng chủ

đề để đưa vào dạy học theo các lĩnh vực phát triển của trẻ như: Lĩnh vực phát triển nhận thức, lĩnh vực phát triển ngôn ngữ, lĩnh vực phát triển thẩm mĩ, lĩnh vực phát triển thể chất, lĩnh vực phát triển tình cảm và kỹ năng xã hội

Trong các tài liệu“Giáo trình tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ mầm non”

của tác giả Đinh Văn Vang (2015), Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam; “Hướng dẫn cho trẻ từ 3-6 tuổi khám phá môi trường khám phá khoa học qua các thí nghiệm đơn giản” do tác giả Phạm Thị Yến chủ biên, NXB Giáo dục Việt Nam đã xây dựng, hướng dẫn chi tiết các hoạt động vui chơi, khám phá môi trường khám phá khoa học qua những hoạt động vui vẻ, có ích, thiết thực

Trần Thị Ngọc Trâm (2012) trong công trình “Thiết kế các hoạt động khám phá khoa học cho trẻ mẫu giáo” đã làm sáng tỏ khung lí thuyết và cơ sở

thực tiễn của việc thiết kế và tổ chức các hoạt động khám phá khoa học cho trẻ mẫu giáo; đồng thời đề xuất một số hướng tổ chức hoạt động khám phá khoa học

và thiết kế một số hoạt động khám phá khoa học cho trẻ mẫu giáo Đề tài đã phân tích hoạt động khám phá khoa học của trẻ mẫu giáo như sự phát triển nhận thức của trẻ mẫu giáo, các quá trình khám phá khoa học thích hợp với trẻ nhỏ, mục tiêu của tổ chức hoạt động khám phá khoa học cho trẻ mẫu giáo, tầm quan trọng của hoạt động khám phá khoa học với trẻ nhỏ, vai trò của giáo viên trong tổ chức hoạt động khám phá khoa học cho trẻ

Lê Thị Diệu (2010) trong công trình quản lý hoạt động khám phá khoa học cho trẻ mẫu giáo lớn ở các trường mầm non trong thành phố Cà Mau đã nhấn mạnh một trong các vai trò của hoạt động KPKH ở trẻ mẫu giáo là nhằm phát triển mạnh khả năng tư duy trực quan hình ảnh, khả năng tưởng tượng, sáng tạo dựa vào vốn biểu tượng đã có, khả năng suy luận phán đoán để giải quyết các nhiệm

vụ tư duy nhằm chuẩn bị tốt cho trẻ vào trường tiểu học lĩnh hội các khái niệm khoa học Vì vậy, khi tổ chức hoạt động KPKH đòi hỏi GV phải biết đưa ra các tình huống có vấn đề bắt buộc trẻ phải suy luận, phán đoán để giải quyết tình huống đó nhằm kích thích hứng thú nhận thức và phát triển tư duy cho trẻ Nhưng thực tế ở Cà Mau GV chưa thực hiện tốt biện pháp này là do Ban giám hiệu các trường MN chưa quan tâm hướng dẫn GV thực hiện

Như vậy, đã có các công trình nghiên cứu về thiết kế và tổ chức hoạt động khám phá khoa học cho trẻ mầm non Tuy nhiên, vấn đề quản lý xây dựng môi trường, quản lý các hoạt động khám phá khoa học cho trẻ mẫu giáo cho đến nay vẫn chưa được quan tâm nghiên cứu mặc dù hoạt động này có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo kết quả giáo dục ở trường mầm non Bên cạnh đó, đối với hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5-6 tại các trường mầm non thị xã Tân Uyên, tỉnh

Bình Dương chưa phong phú, chưa đạt nhiều kết quả cao trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ và nhất là trong tình hình dịch bệnh covid hiện nay, ngừng đến trường nhưng không ngừng học, phải ứng dụng CNTT trong giảng dạy Đây cũng là cơ sở quan trọng để tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài này nhằm nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý các hoạt động khám phá khoa học cho trẻ mẫu giáo ở trường mầm non, từ

đó đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động khám phá khoa học cho trẻ mẫu giáo ở các trường mầm non thị xã Tân Uyên – Tỉnh Bình Dương

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường

mầm non thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Về nội dung

Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng và đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương Chủ thể quản lý hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non là Hiệu trưởng trường MN

Về địa bàn nghiên cứu

Địa điểm khảo sát các lớp lá dạy trẻ 5-6 tuổi tại 13 trường mầm non (MN) thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương Bao gồm các trường: MN Phú Chánh, MN Huỳnh Thị Chấu, MN Tân Hiệp, MN Hội Nghĩa, MN Vĩnh Tân, MN Hoa Sen,

MN Hoa Thủy Tiên, MN Hoa Huệ, MN Hoa Hồng, MN Thạnh Hội, MN Sao Mai,

MN Hoa Mai, MN Hoa Hướng Dương

Về thời gian nghiên cứu

Thời gian nghiên cứu từ tháng 10/2021 đến tháng 4/2022 Số liệu sử dụng trong đề tài luận văn được thu thập từ năm học 2020 – 2021 đến năm 2021 – 2022

5 Giả thuyết khoa học

Công tác quản lý hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương thời gian qua đã được quan tâm thực hiện, tuy nhiên hiệu quả chưa cao Nếu áp dụng một số biện pháp như: khơi gợi tính tò mò, khám phá ở trẻ, tổ chức các hoạt động đa dạng giúp trẻ tìm ra câu trả lời cho các câu hỏi, xây dựng môi trường phát triển và biện pháp phát huy tính tích cực, độc lập của trẻ trong hoạt động tìm tòi khám phá về thế giới xung quanh Bên cạnh đó đề xuất được các biện pháp quản lý hoạt động khám phá khoa học cho trẻ mẫu giáo mang tính khoa học, hệ thống khả thi, đáp ứng yêu cầu thực tiễn thì sẽ nâng cao hiệu quả hoạt động khám khá khoa học cho trẻ 5 – 6 tuổi ở các trường mầm non thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương phù hợp với tình hình thực tế trên địa bàn tỉnh

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp luận

Chúng tôi tiến hành thu thập sử dụng tài liệu liên quan đến vấn đề nghiên cứu nhằm làm rõ các vấn đề lý luận của đề tài cần nghiên cứu Chúng tôi cũng đọc, phân tích, tổng hợp các tài liệu cần thiết phục vụ cho việc nghiên cứu nhằm xây dựng cơ sở

lý luận cho việc triển khai và nghiên cứu thực tiễn được thuận lợi

Chúng tôi nghiên cứu và phân tích những khái niệm cơ bản có liên quan đến

đề tài nghiên cứu: biện pháp quản lý hoạt động KPKH đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non trên địa bàn thị xã; nghiên cứu đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi mầm non và tính cấp thiết tổ chức hoạt động KPKH cho trẻ 5-6 tuổi tại các trường MN

6.2 Các phương pháp nghiên cứu cụ thể

6.2.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Đây là phương pháp nghiên cứu chủ yếu của đề tài Phương pháp được sử dụng nhằm mục đích khảo sát thực trạng hoạt động KPKH đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương Xây dựng hệ thống câu hỏi dưới dạng phiếu khảo sát online thăm dò ý kiến gồm:

+ Bảng hỏi 1: Dành cho hiệu trưởng, phó hiệu trưởng ở các trường mầm non quản lý giáo dục và những biện pháp quản lý hoạt động KPKH đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non thị xã

+ Bảng hỏi 2: Dành cho giáo viên mầm non dạy trẻ 5-6 tuổi thực hiện hoạt động KPKH đối với trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non thị xã

Nghiên cứu sản phẩm hoạt động

Chúng tôi vận dụng phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động kết hợp với các phương pháp khác để thu thập thêm thông tin về những vấn đề liên quan đến đề tài thông qua các sản phẩm hoạt động mà người cán bộ quản lý, giáo viên, trẻ tạo ra (sổ sách, bài soạn, sản phẩm của trẻ…) Thông qua các sản phẩm hoạt động mà người cán bộ quản lý, giáo viên tạo ra, người nghiên cứu có thể nhận ra được tư tưởng, tình cảm, ý chí cũng như năng lực của họ

Phương pháp phỏng vấn

Chúng tôi kết hợp với phương pháp chính để thu thập thêm thông tin từ phía cán bộ quản lý, giáo viên mầm non về những vấn đề liên quan đến đề tài Trao đổi, trò chuyện cán bộ quản lý là hiệu trưởng, phó hiệu trưởng quản lý chuyên môn các trường, giáo viên mầm non để thu thập những thông tin cần thiết xoay quanh vấn đề nghiên cứu

Đối với xử lí số liệu phỏng vấn sẽ được mã hóa về thông tin cá nhân, các kết quả câu hỏi và trả lời sẽ được thu thập làm thành biên bản và xử lý thống kê loại bỏ những ý kiến trùng nhau

Đối tượng phỏng vấn được tác giả mã hóa về thông tin cá nhân như: 10 hiệu trưởng được mã hóa thành QL1 đến QL 10, 16 giáo viên được mã hóa thành GV1 đến GV16

7 Đóng góp của đề tài

7.1 Về lý luận

Đề tài góp phần làm rõ thêm cơ sở lý luận về quản lý hoạt động KPKH đối với trẻ 5 – 6 tuổi ở trường mầm non, từ đó làm cơ sở cho việc khảo sát thực trạng quản lý hoạt động KPKH đối với trẻ 5 – 6 tuổi ở trường mầm non thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương và có hướng đề xuất một số biện pháp giúp cho CBQL, GV tại các trường mầm non thị xã Tân Uyên thực hiện tốt công tác quản lý hoạt động KPKH đối với trẻ

5 – 6 tuổi nói riêng, công tác chăm sóc giáo dục trẻ nói chung thị xã Tân Uyên., tỉnh Bình Dương

7.2 Về thực tiễn

Nhận xét, đánh giá đúng thực trạng quản lý hoạt động KPKH đối với trẻ 5 – 6 tuổi ở trường mầm non thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương Các biện pháp tác giả đề xuất trong bài viết có thể làm nguồn tài liệu cho CBQL, GV tại các trường mầm non thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương trong công tác quản lý, giảng dạy

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và khuyến nghị, luận văn gồm 3 chương + Chương I: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ

5 - 6 tuổi tại các trường mầm non

+ Chương II: Thực trạng về quản lý hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ

5 – 6 tuổi tại các trường mầm non thị xã Tân Uyên

+ Chương III: Biện pháp quản lý hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5 -

6 tuổi tại các trường mầm non thị xã Tân Uyên

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LU N VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ KHOA HỌC

ĐỐI VỚI TRẺ 5-6 TẠI CÁC TRƯỜNG MẦM NON 1.1 Một số khái niệm cơ bản của đề tài

1.1.1 Quản lý

Quản lý là một hoạt động bắt nguồn từ sự phân công, hợp tác lao động trong một tổ chức nhất định Sự phân công, hợp tác lao động là nhằm đạt được hiệu quả và năng suất lao động cao hơn, do đó cần có người đứng đầu chỉ huy để phối hợp, điều hành, kiểm tra, điều chỉnh Như vậy, quản lý phối hợp các bộ phận, các hoạt động riêng lẻ của xã hội tạo nên hiệu quả cho sự phát triển của xã hội

Một số nhà nghiên cứu định nghĩa quản lý như sau:

Theo Hà Thế Ngữ và Đặng Vũ Hoạt: Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý là một hệ thống là quá trình tác động đến hệ thống nhằm đạt được mục tiêu nhất định"

Các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng: Quản lý là hoạt động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức

Như vậy, quản lý là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý đặt ra

1.1.2 Khái niệm khoa học

Theo tác giả Trần Thị Ngọc Trâm và Nguyễn Thị Nga thì: khoa học là kiến thức, hiểu biết thế giới; là quá trình tìm hiểu, khám phá thế giới Khoa học với trẻ nhỏ

là quá trình tìm hiểu, khám phá thế giới tự nhiên

Theo từ điển Giáo dục học của Nhà xuất bản từ điển Bách khoa: khoa học là lĩnh vực hoạt động của con người nhằm tạo ra và hệ thống hóa những tri thức khách quan về thực tiễn, là một trong những hình thái ý thức xã hội bao gồm cả hoạt động

để thu hái kiến thức mới lẫn cả kết quả của hoạt động ấy, tức là toàn bộ những tri thức khách quan làm nên nền tảng của một bức tranh về thế giới Từ “khoa học” còn dùng để chỉ những lĩnh vực tri thức chuyên ngành Những mục đích trực tiếp của khoa học là miêu tả, giải thích và dự báo các quá trình và các hiện tượng của thực

tiễn dựa trên cơ sở những quy luật mà nó khám phá được Định nghĩa này được chúng tôi lựa chọn sử dụng để triển khai nghiên cứu đề tài

1.1.3 Khám phá; Khám phá khoa học; Hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi

nhân cách của cá nhân

 Hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5 – 6 tuổi

Theo quan điểm của nhiều nhà khoa học, cách tốt nhất để học khoa học là phải làm khoa học Đối với trẻ mầm non làm khoa học cũng chính là khám phá nó

“Đây là những hoạt động tìm kiếm để phát hiện ra cái mới, cái ẩn giấu”

Cho trẻ KPKH về môi trường xung quanh chính là việc GV tạo ra các điều kiện, cơ hội và tổ chức các hoạt động để cho trẻ tích cực tìm tòi, phát hiện những điều thú vị về các sự vật, hiện tượng xung quanh trẻ Đây thực chất là việc GV tạo môi trường, tạo ra các tình huống và tổ chức các hoạt động cho trẻ tiếp xúc, trải nghiệm với các sự vật, hiện tượng của môi trường xung quanh, thông qua đó trẻ hiểu biết về đặc điểm, thuộc tính của sự vật, hiện tượng, các mối quan hệ qua lại,

sự thay đổi và phát triển của chúng

Theo tác giả Trần Thị Ngọc Trâm – Nguyễn Thị Nga, KPKH với trẻ nhỏ là quá trình trẻ tích cực tham gia hoạt động thăm dò, tìm hiểu thế giới tự nhiên Đó là quá trình quan sát, phân loại, thử nghiệm, dự đoán, suy luận, thảo luận, giải quyết vấn đề, đưa ra quyết định” Khoa học không chỉ là kiến thức mà còn là quá trình hay con đường tìm hiểu, khám phá thế giới vật chất

Đối với trẻ lứa tuổi mầm non nhất là độ tuổi 5 – 6 tuổi, học khoa học chủ yếu là học cách suy nghĩ chứ chưa phải là học những quy luật của khoa học (vật lí, sinh vật…) Ở giai đoạn này, GV không nhất thiết phải dạy hoặc giải thích những kiến thức khoa học cho trẻ mà quan trọng hơn là giúp trẻ suy nghĩ nhiều hơn về những gì chúng nhìn thấy và đang làm, kích thích trẻ quan sát, xem xét, suy luận, phỏng đoán… về các sự vật và hiện tượng xung quanh Việc dạy khoa học cho trẻ nhỏ nên chú trọng vào quá trình (học thế nào) hơn là chú trọng vào kết quả (học cái gì) Điều đó có nghĩa là trẻ cần được lôi cuốn vào các quá trình và trau dồi các quá trình: quan sát, so sánh, phân loại, thử nghiệm, phỏng đoán, suy luận… cho thích hợp với các tình huống của hoạt động cụ thể Trên thực tế, khoa học thường được GV mầm non dạy cho trẻ nhỏ qua chứng minh, giảng giải các sự việc và các khái quát hóa – cách tiếp cận kết quả hơn là qua các hoạt động tìm tòi, khám phá của trẻ - cách tiếp cận quá trình

Dựa vào các tính chất, đặc điểm hoạt động của trẻ MG và vai trò ý nghĩa của các hoạt động khám phá thử nghiệm chúng tôi quan niệm “Hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5 – 6 tuổi là quá trình trẻ tìm tòi, phát hiện những điều thú vị về các sự vật, hiện tượng xung quanh trẻ, thông qua đó trẻ hiểu biết về đặc điểm, thuộc tính của sự vật, hiện tượng, các mối quan hệ qua lại, sự thay đổi và phát triển của chúng”

1.1.4 Quản lý hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non

Việc quản lý hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5 - 6 tuổi ở trường mầm non, vai trò của hiệu trưởng thể hiện rõ trong việc quản lý hoạt động đó có hiệu quả Cụ thể: Hiệu trưởng thực hiện quản lý việc xây dựng kế hoạch hoạt động, tổ chức, chỉ đạo việc thực hiện, kiểm tra và đánh giá hiệu quả của quá trình thực hiện hoạt động của đội ngũ giáo viên mầm non

Ngoài ra, hiệu trưởng còn giữ vai trò quan trọng trong kết nối các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường trong việc tham gia thực hiện các hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5 - 6 tuổi ở trường mầm non

Để phát huy hết các vai trò quan trọng đó của hiệu trưởng, đòi hỏi những yêu cầu cần thiết về phẩm chất và năng lực chuyên môn cao trong quá trình lãnh đạo thực hiện các nhiệm vụ trong nhà trường, trong đó có việc tổ chức thực hiện hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ mầm non

1.2 Lý luận về hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5 - 6 tuổi ở trường mầm non

1.2.1 Đặc điểm trẻ 5-6 tuổi

* Sự phát triển nhận thức của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

Khả năng nhận thức của trẻ được phát triển thông qua việc tiếp xúc, tìm hiểu các đồ dùng, đồ chơi và các nguyên vật liệu trong quá trình tổ chức hoạt động khám phá Trẻ cần các cơ hội nhìn, nghe, tiếp xúc, nếm ngửi Khả năng nhận thức của trẻ phát triển trong giải quyết vấn đề, suy luận và hình thành kiến thức về các

hiện tượng và sự vật xung quanh

* Sự phát triển trí nhớ

Ghi nhớ không chủ định chiếm ưu thế Trẻ ghi nhớ những gì có ý nghĩa quan trọng đối với cuộc sống của nó: đó là những cái mà trẻ thích, gây ấn tượng mạnh mẽ cho trẻ Vì vậy, đối với trẻ mẫu giáo nhỏ nếu đặt ra yêu cầu ghi nhớ một cách cưỡng bức thì kết quả sẽ ngược lại Do đó, để phát triển trí nhớ cho trẻ thì cần đưa trẻ vào những hoạt động KPKH mà trong đó các sự vật hiện tượng phải liên quan đến nhu cầu của chính đứa trẻ và phải gây ấn tượng mạnh mẽ cho trẻ nhằm hình thành khả năng biểu diễn, diễn đạt bằng kí hiệu, sơ đồ cho trẻ trong giai đoạn phát triển tư duy

* Sự phát triển chú ý

Chú ý không chủ định chiếm ưu thế, trẻ thường chú ý đến những đối tượng gây kích thích mạnh hoặc gây sự ngạc nhiên, nhất là tạo ra sự hứng thú cho trẻ Khả năng phân phối chú ý kém Độ bền vững của chú ý, sự tập trung chú ý đến cuối độ tuổi được nâng lên Tính bền vững của chú ý phụ thuộc vào từng đối tượng hoạt động Nếu đối tượng sinh động hấp dẫn, liên quan đến nhu cầu, hứng thú của trẻ và đòi hỏi sự tham gia tích cực của trí tuệ, đặc biệt khi trẻ được tiếp

xúc hoạt động với đối tượng thì tính bền vững chú ý cao hơn Vì vậy, GV phải lưu ý đến đặc điểm này để tổ chức hoạt động khám phá khoa học cho trẻ có hiệu quả

* Sự phát triển tưởng tượng

Tưởng tượng của trẻ mẫu giáo còn rất hạn chế: vừa có tính chất tái tạo thụ động vừa có tính chất không chủ định Các em lẫn lộn giữa tưởng tượng và hiện thực Tuy nhiên, nhiều khi các em đã xây dựng những hình ảnh mới mang tính chất sáng tạo theo kinh nghiệm lứa tuổi Vì vậy, GV phải khích lệ trẻ suy nghĩ về những gì chúng đang nhìn thấy, đang làm và phát triển những suy nghĩ, ý tưởng của mình với môi trường xung quanh Cho trẻ được hoạt động và làm những công việc phục vụ cho bản thân trẻ vì những công việc đó là bài học và trải nghiệm tốt cho trẻ về khoa học

* Sự phát triển tư duy

Ở đầu tuổi mẫu giáo, khả năng khái quát hóa và trừu tượng hóa của trẻ còn rất hạn chế, gắn liền với những tình huống cụ thể Cuối tuổi mẫu giáo, trẻ đã biết

tư duy bằng hình ảnh trong đầu nhưng do biểu tượng còn nghèo nàn và tư duy mới được chuyển từ bình diện bên ngoài vào bình diện bên trong nên trẻ mới chỉ giải được một số bài toán hết sức đơn giản theo kiểu tư duy trực quan hình tượng

Tư duy trực quan hình tượng phát triển mạnh là điều kiện thuận lợi nhất giúp trẻ cảm thụ những hình tượng nghệ thuật, đồng thời cũng tạo tiền đề cần thiết để làm nảy sinh những những yếu tố ban đầu của kiểu tư duy trừu tượng Loại tư duy này

sẽ được phát triển mạnh ở những giai đoạn sau và chỉ có thể phát triển một cách lành mạnh khi nó có chỗ dựa là những hình tượng rõ ràng và đúng đắn Trẻ càng

có nhiều biểu tượng về sự vật hiện tượng và biểu tượng càng đầy đủ, chính xác thì càng tạo cơ hội phát triển các kỹ năng KPKH liên quan

* Sự phát triển ngôn ngữ

Sự phát triển ngôn ngữ của trẻ mẫu giáo được thể hiện ở cả mặt ngữ âm - ngữ điệu, vốn từ và cơ cấu ngữ pháp; sự phát triển ngôn ngữ mạch lạc và phong cách ngôn ngữ của trẻ Sự phát triển ngôn ngữ tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp thu các kinh nghiệm xã hội - lịch sử của trẻ trong các hoạt động KPKH ở nhà trường Vì vậy, GV phải căn cứ vào đặc điểm, dấu hiệu đặc trưng; sự phong phú, đa dạng của các sự vật hiện tượng, mối quan hệ của các sự vật hiện tượng với nhau và với môi

trường sống; sự thay đổi và phát triển của chúng Giáo viên cần căn cứ vào trình

độ, khả năng hứng thú của trẻ và điều kiện hoàn cảnh của trường để lựa chọn nội dung phù hợp cho trẻ khám phá để phát triển ngôn ngữ cho trẻ

* Sự phát triển tình cảm của trẻ mẫu giáo

Tình cảm của tuổi mẫu giáo đang phát triển mạnh và nó có ý nghĩa to lớn đối với sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ

Trẻ mẫu giáo rất giàu cảm xúc, dễ xúc động trước những tác động của hiện thực Những xúc cảm của trẻ dễ thay đổi

Những đặc điểm đời sống tình cảm của trẻ mẫu giáo là cơ sở để xây dựng môi trường KPKH phù hợp với mức độ hứng thú của trẻ với hành động, nhận thức của trẻ về hành động và đối tượng hành động, tình cảm của trẻ với đối tượng hành động Tình cảm tích cực giúp trẻ hành động có hiệu quả

* Sự phát triển ý chí của trẻ mẫu giáo

Bản thân các hành động ý chí cũng được biến đổi trong suốt thời kì mẫu giáo Trong tuổi mẫu giáo bé, hành vi của trẻ hầu như hoàn toàn gồm những cử chỉ bột phát, những biểu hiện ý chí thỉnh thoảng mới quan sát thấy khi có những hoàn cảnh đặc biệt thuận lợi, đến tuổi mẫu giáo nhỡ, số lượng những biểu hiện đó tăng lên song chúng vẫn chưa chiếm một vị trí đáng kể trong hành vi Chỉ ở tuổi mẫu giáo lớn, trẻ mới có những nỗ lực ý chí tương đối lâu, mặc dù còn thua xa trẻ lứa tuổi phổ thông

Các phẩm chất ý chí được phát triển, đặc biệt là tính mục đích Ở tuổi mẫu giáo lớn, do có khả năng làm chủ được nhiều hành vi, được người lớn giao cho nhiều việc nhỏ trẻ dần dần xác định rõ mục đích của hành động Nếu ở tuổi mẫu giáo nhỡ, mục đích động cơ hành động hoàn toàn trùng nhau thì ở lứa tuổi mẫu giáo lớn trẻ dần dần tách động cơ ra khỏi mục đích với sự cố gắng hoàn thành nhiệm vụ Biết điều khiển hành vi của mình theo yêu cầu của người lớn Mục đích công việc ngày càng được trẻ ý thức và cố gắng hoàn thành

Sự phát triển ý chí của trẻ mẫu giáo giúp trẻ có thể lĩnh hội, thực hiện được các yêu cầu, nhiệm vụ của giáo viên trong quá trình giáo dục để hình thành kỹ năng KPKH cho trẻ mẫu giáo

1.2.2 Tầm quan trọng của hoạt động khám phá khoa học trong giáo dục mầm non

Hoạt động khám phá môi trường khoa học là một trong những hoạt động

đặc thù của trẻ mẫu giáo Trong những hoạt động này, trẻ được tìm hiểu, khám phá thế giới xung quanh một cách hệ thống, chính xác, khoa học bằng các hình thức tổ chức, phương pháp, biện pháp giáo dục khác nhau Thông qua đó, trẻ có thể nhận biết dễ dàng những sự vật, hiện tượng từ đơn giản đến phức tạp, tạo niềm tin và có

sở khoa học vào kiến thức mới, kích thích sự hứng thú học tập ở trẻ Đặc biệt, các hoạt động này còn giúp trẻ phát triển khả năng tư duy, tính sáng tạo, lòng ham muốn, say mê khám phá khoa học Đồng thời, qua đó còn góp phần giáo dục cảm xúc, tình cảm, nhận thức cho trẻ, rèn luyện kỹ năng thực hành, vận dụng những hiểu biết vào cuộc sống một cách linh hoạt, giúp trẻ hiểu được mối quan hệ nhân quả giữa các sự vật và hiện tượng xung quanh

1.2.3 Mục đích của hoạt động khám phá khoa học trong chương trình giáo dục mầm non

Trang bị cho trẻ một số hiểu biết về các yếu tố của môi trường (Không khí, động thực vật, tài nguyên, nguồn nước…) để từ đó cung cấp cho trẻ một số khái niệm mới: Phương tiện gây ô nhiễm và phương tiện không gây ô nhiễm Hướng dẫn cho trẻ hiểu thế nào là môi trường sạch, môi trường bẩn và những tác động của con người làm cho môi trường bị ô nhiễm Từ đó trẻ biết được sự cần thiết phải bảo vệ môi trường, trang bị cho trẻ một số kỹ năng, biện pháp để bảo vệ môi trường

Giáo dục cho trẻ có tình cảm, thái độ, hành vi tích cực với môi trường Đó là:

Biết yêu quí môi trường thể hiện bằng việc biết chăm sóc vật nuôi cây trồng, biết rung động trước những phong cảnh đẹp, biết bảo vệ các nguồn tài nguyên thiên nhiên, không bẻ cành ngắt hoa, không dẫm lên cây cỏ, không vứt rác bừa bãi…

Biết tôn trọng và giúp đỡ những người làm sạch đẹp môi trường, biết bày tỏ thái độ phản đối trước những hành vi phá hoại môi trường

Kích thích trí tò mò, ham hiểu biết muốn khám phá và tìm hiểu môi trường Dạy trẻ một số kỹ năng đơn giản trong việc bảo vệ môi trường như giữ gìn

vệ sinh thân thể, đi đứng nhẹ nhàng không gây ồn ào, sắp xếp nhà cửa gọn gàng, biết chăm sóc vật nuôi cây trồng, khả năng quan sát nhận xét và phân loại một số loài trong môi trường…

Phát triển các năng lực trí tuệ để trẻ có thể phát hiện vấn đề, tích lũy vốn hiểu biết và giải quyết các tình huống đơn giản xảy ra trong cuộc sống

Cung cấp hệ thống kiến thức đơn giản, chính xác, cần thiết về các sự vật, hiện tượng xung quanh

1.2.4 Nội dung của hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non

Nội dung của hoạt động KPKH của trẻ 5 – 6 tuổi được thiết kế dựa trên các căn cứ: đặc điểm, dấu hiệu đặc trưng; sự phong phú, đa dạng của các sự vật hiện tượng, mối quan hệ của các sự vật hiện tượng với nhau và với môi trường sống; sự thay đổi và phát triển của chúng Giáo viên cần căn cứ vào trình độ, khả năng hứng thú của trẻ và điều kiện hoàn cảnh của trường để lựa chọn nội dung phù hợp cho trẻ khám phá

Nội dung của hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi gồm

- Khám phá thiên nhiên: gồm động vật, thực vật, thiên nhiên vô sinh, hiện

tượng tự nhiên

Thực vật: Các loại cây cối, hoa, quả có ở trong và xung quanh trường mầm non; biểu hiện rõ nét ở thực vật; sự thay đổi và phát triển của chúng; các yếu tố cần thiết cho thực vật sinh trưởng và phát triển, sự tác động của môi trường, con người đến thực vật

Động vật: các con vật nuôi và các con vật sống hoang dã, đặc điểm rõ nét

và mối quan hệ của chúng với các yếu tố của môi trường

Các hiện tượng thiên nhiên: Mặt trời, tính chất, biểu hiện của nắng, không khí, tính chất của không khí; gió; mây và mưa

- Khám phá xã hội, gồm các nội dung:

+ Khám phá về bản thân như GV giúp trẻ khám phá cơ thể: Tên gọi, vị trí, cấu tạo và chức năng của các bộ phận trên cơ thể; Sự khác nhau giữa cấu tạo và chức năng của các giác quan của người và động vật; Dạy trẻ thấy được sự cần thiết phải bảo vệ và giữ vệ sinh cơ thể Giáo dục trẻ có thái độ hoà đồng với người khuyết tật;

+ Khám phá khả năng bản thân: GV giúp trẻ biết giới thiệu tên và giới tính,

sở thích của mình Biết được vị trí và mối quan hệ của mình với người thân trong gia đình Biết thể hiện cảm xúc bằng nhiều cách khác nhau, thể hiện bằng nét mặt,

cử chỉ, điệu bộ; Nhu cầu của bản thân: Biết được các chất dinh dưỡng cần thiết cho bản thân Sinh hoạt hằng ngày của bản thân Nhu cầu được yêu thương và quan tâm của mọi người xung quanh Tham gia vào các hoạt động của trường lớp)

+ Khám phá về gia đình: Khái niệm gia đình, các thành viên và mối quan

hệ giữa các thành viên trong gia đình; Mô hình gia đình (gia đình đông con, gia đình ít con, gia đình nhiều thế hệ), mối quan hệ họ hàng; Nhu cầu gia đình (ăn, ở, nghỉ ngơi, giao tiếp, các vật dụng cần thiết trong gia đình)

+ Khám phá về trường mầm non: Tên trường, địa chỉ trường, tên lớp và giáo viên chủ nhiệm; Cơ sở vật chất trong trường, các phòng ban, phòng chức năng trong trường; Công việc của những người lớn trong trường, giáo dục trẻ biết yêu quý, kính trọng và giúp đỡ mọi người; Các hoạt động trong trường; Mối quan

hệ giữa trẻ với bạn và trẻ với cô giáo

+ Khám phá về nghề nghiệp: Khám phá một số nghề: Dấu hiệu đặc trưng, tên gọi, nơi làm việc, trang phục, công việc, dụng cụ lao động, sản phẩm lao động Thái độ trong lao động (yêu thích lao động, có trách nhiệm trong công việc, tôn trọng người lao động và sản phẩm làm ra)

+ Khám phá về quê hương đất nước, văn hoá dân tộc và các hành tinh: Biết được địa danh nơi mình sống, một số phong cảnh của quê hương, đất nước; Mối quan hệ làng xóm, tình yêu quê hương, đất nước - Các loại hình văn hoá nghệ thuật truyền thống; Các ngày lễ hội trong năm; Tìm hiểu về lãnh tụ (ngày tháng năm sinh, Bác sống và làm việc như thế nào); Tìm hiểu về trái đất, các châu và đại dương trên trái đất; Giáo dục tình yêu nhân loại, yêu hoà bình

Những nội dung trên được giáo viên chuẩn bị trong kế hoạch tổ chức các hoạt động cho trẻ Ngoài ra rất cần phải tận dụng khai thác các tình huống xảy ra trong khi dạo chơi để cho trẻ khám phá khoa học

Như vậy, nội dung của hoạt động KPKH đối với trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non giúp cho trẻ tìm tòi cái mới, những điều chưa biết đối với trẻ trong các sự vật, hiện tượng ở môi trường tự nhiên, xã hội, qua đó trẻ sẽ lĩnh hội được kiến thức, kĩ năng và có thái độ đúng đắn với môi trường khám phá khoa học Thông qua hoạt động này, trẻ được tiếp xúc với môi trường, trải nghiệm cảm xúc, tình cảm, kĩ năng, hành vi, tự lĩnh hội kiến thức về môi trường khám phá khoa học, đồng thời

có cơ hội tham gia vào việc giữ gìn, bảo vệ môi trường khám phá khoa học

1.2.5 Phương pháp của hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non

Phương pháp cho trẻ khám phá khoa học về môi trường xung quanh là một học phần nằm trong nhóm kiến thức chuyên ngành của chương trình đào tạo ngành GDMN Cơ sở của môn học này là phương pháp cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh Trong xu thế đổi mới mạnh mẽ của GDMN hiện nay, với mục tiêu chủ yếu là phát triển năng lực chung cho trẻ, các hoạt động giáo dục ở trường mầm non phải hướng tới việc dạy cho trẻ biết cách học như thế nào, phát huy tối đa tính tích cực của trẻ trong các hoạt động Phương pháp cho trẻ hoạt động KPKH nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới của GDMN hiện nay:

a Phương pháp sử dụng các phương tiện trực quan (tranh, ảnh, mô hình, băng hình, máy vi tính, sách)

- Dạy trẻ khám phá các sự vật, hiện tượng ít gần gũi và các đặc điểm, dấu

hiệu của sự vật mà trẻ khó có điều kiện tiếp xúc trực tiếp

- Giúp trẻ nhớ lại và thảo luận, suy xét những sự vật, hiện tượng mà trẻ tiếp xúc trước, hoặc những tình huống mà trẻ trải qua Phát triển khả năng chú ý có chủ định, khả năng tri giác và tư duy cho trẻ

b Phương pháp đàm thoại

- Đàm thoại là phương pháp mà GV và trẻ đưa ra các câu hỏi và câu trả lời

về các sự vật, hiện tượng xung quanh nhằm đạt được các mục đích nhất định Trong quá trình khám phá khoa học về môi trường xung quanh, đàm thoại được biểu hiện dưới hình thức thảo luận hoặc trò chuyện

- Tích cực hoá hoạt động khám phá của trẻ: Hướng trẻ chú ý vào đối tượng, kích thích hoạt động tri giác và tư duy của trẻ

- Củng cố chính xác hoá và mở rộng hiểu biết của trẻ về các sự vật, hiện tượng xung quanh; phát triển ngôn ngữ biểu đạt

c Sử dụng trò chơi

- Các loại trò chơi học tập: Củng cố, bổ sung, phát triển tri thức về các sự vật, hiện tượng xung quanh; Rèn kỹ năng nhận thức và kỹ năng xã hội: So sánh, phân tích, thảo luận, làm việc nhóm

- Trò chơi vận động: Là những trò chơi có luật nhằm phát triển vận động cho trẻ Trong những trò chơi này, trẻ sử dụng vận động của cơ thể, tay chân,

nhằm hướng tới việc mô phỏng dấu hiệu đặc trưng của của động thực vật như hình thái, vận động, tiếng kêu

- Trò chơi sáng tạo: Trò chơi sáng tạo bao gồm những trò chơi phản ánh lao động và sinh hoạt của người lớn hay còn gọi là trò chơi đóng vai theo chủ đề và trò chơi xây dựng, lắp ghép

d Mô hình hoá

- Mô hình hoá là việc tái tạo lại những đặc điểm, thuộc tính đặc trưng khó nhận thấy hoặc các mối quan hệ của sự vật hiện tượng dưới dạng sơ đồ, mô hình trực quan dễ hiểu, nhằm phát triển tư duy cho trẻ giúp trẻ lưu trữ các kết quả quan sát và khám phá (ví dụ: sơ đồ sự phát triển của cây )

- Trong quá trình xây dựng mô hình hoá có thể sử dụng các cách thay thế: Vật thật thay thế bằng vật khác hoặc bằng hình vẽ hay các dấu hiệu

- Giáo dục ý thức tự giác, giữ gìn và bảo vệ thiên nhiên, môi trường

1.2.6 Hình thức của hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5 – 6 tuổi ở trường mầm non

a Theo vị trí không gian, có các hình thức

- Tổ chức hoạt động trong phòng lớp

- Tổ chức hoạt động ngoài trời

b Theo số lượng trẻ, có các hình thức

- Hình thức hoạt động tự chọn theo nhu cầu, hứng thú của trẻ

- Hình thức hoạt động dưới sự hướng dẫn trực tiếp có chủ đích của GV

- Hình thức hoạt động cá nhân, hoạt động theo nhóm nhỏ và hoạt động cả lớp

- Hình thức hoạt động trong lớp học với hình thức tổ chức ngoài lớp, dạo chơi, tham quan ngày hội, ngày lễ

1.2.7 Kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5 - 6 tuổi ở trường mầm non

Từ cơ sở lý luận trên, tôi đưa ra tiêu chí đánh giá biểu hiện nhận thức của trẻ 5 – 6 tuổi đối với hoạt động KPKH:

- Tiêu chí 1 (rất tích cực): Trẻ có đầy đủ kỹ năng để khám phá khoa học; trẻ

tự biết chọn hành động phù hợp với đối tượng và yêu cầu nhận thức, thực hiện hành động đúng thời điểm, biết lựa chọn và sử dụng phương tiện hỗ trợ Trẻ thực hiện các thao tác theo trình tự hợp lý và chính xác Trẻ phối hợp nhuần nhuyễn các

kỹ năng khám phá cần thiết để giải quyết tốt và đầy đủ yêu cầu nhiệm vụ đặt ra trong khoảng thời gian đã định; trẻ biết tìm tòi, khám phá các sự vật hiện tượng xung quanh như đặt câu hỏi về sự vật, hiện tượng; trẻ biết phối hợp các giác quan

để quan sát, xem xét và thảo luận về sự vật, hiện tượng như sử dụng các giác quan khác nhau để xem xét lá, hoa, quả…và thảo luận về đặc điểm của đối tượng; trẻ luôn thích làm thí nghiệm và sử dụng công cụ đơn giản để quan sát, so sánh, dự đoán, nhận xét và thảo luận; trẻ biết thu thập thông tin về đối tượng bằng nhiều cách khác nhau; trẻ biết phân loại các đối tượng theo những dấu hiệu khác nhau

- Tiêu chí 2 (tích cực): Trẻ có một số kỹ năng cần thiết để khám phá khoa học, bước đầu xuất hiện kỹ năng khám phá tuy chưa rõ ràng Trẻ thực hiện các thao tác theo trình tự hợp lý và chính xác Trẻ biết phối hợp các kỹ năng khám phá cần thiết để giải quyết đầy đủ yêu cầu nhiệm vụ đặt ra trong khoảng thời gian đã định; trẻ chú ý nhưng thỉnh thoảng bị phân tán trong việc đạt mục tiêu đề ra của quá trình khám phá; trẻ biết phối hợp các giác quan để quan sát, xem xét nhưng trẻ

ít chú ý vào phân tích các sự vật, hiện tượng mà trẻ đã tri giác; trẻ thích làm thí nghiệm và sử dụng công cụ đơn giản để quan sát, so sánh, dự đoán, nhận xét và thảo luận nhưng còn trông chờ vào sự hướng dẫn của giáo viên

- Tiêu chí 3 (ít tích cực): Trẻ có một số kỹ năng cần thiết để khám phá khoa họcg; đôi khi trẻ lúng túng trong việc phối hợp các kỹ năng khám phá tuy vậy trẻ vẫn giải quyết đầy đủ yêu cầu nhiệm vụ đặt ra; trẻ có biểu hiện thụ động trong các hoạt động vui chơi và học tập; trẻ ít hứng thú, ít hăng hái, thường xuyên cần sự gợi

ý cổ vũ của bạn bè và giáo viên

- Tiêu chí 4 (không tích cực): Trẻ chưa có đầy đủ kỹ năng cần thiết để khám phá khoa học, trẻ chọn hành động, thực hiện hành động, lựa chọn và sử dụng

phương tiện hỗ trợ dưới sự hướng dẫn của người khác, hoặc thậm chí dù có sự hướng dẫn trẻ vẫn không thể thực hiện được; ít có sự nỗ lực giải quyết nhiệm vụ chơi; hoàn toàn phụ thuộc và người khác khi giải quyết các hoạt động khám phá;

có khuynh hướng bỏ cuộc khi gặp khó khăn trong quá trình khám phá

1.2.8 Điều kiện phương tiện hỗ trợ hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5 - 6 tuổi ở trường mầm non

Tùy chủ đề, nội dung, địa điểm tổ chức hoạt động khám phá khoa học, cần chuẩn bị các điều kiện và phương tiện hỗ trợ thích hợp:

Bố trí hợp lý, đảm bảo thuận lợi cho trẻ di chuyển, tương tác Cần có khu vực cho trẻ hoạt động chung, hoạt động riêng theo nhóm hoặc cá nhân và giáo viên dễ dàng bao quát;

Môi trường hoạt động phong phú, đa dạng, phù hợp với các mục đích, mục tiêu cần đạt của hoạt động khám phá khoa học;

Đồ dùng, đồ chơi, vật liệu đảm bảo đủ, phù hợp với lứa tuổi; phải thật an toàn không gây nguy hiểm đến cho trẻ; trang phục gọn gàng, phù hợp với hoạt động; đồ dùng, dụng cụ dùng để ghi lại hình ảnh hoạt động của trẻ: loa, micro, trống, xắc xô, máy ảnh, máy quay…

Giáo viên mầm non phải có chương trình, nội dung khám phá khoa học cho trẻ hướng đến các mục tiêu phát triển cụ thể: thể chất, nhận thức, ngôn ngữ và giao tiếp, tình cảm xã hội… phù hợp với đặc điểm sinh lý của trẻ Khi thực hiện, giáo viên phải tăng cường quan sát từng trẻ để đặt ra các mục tiêu khác biệt cho từng trẻ trong hoạt động khám phá

Hoạt động khám phá phải có sự tương tác xã hội với giáo viên và các bạn cùng độ tuổi, trang lứa để có thể học hỏi, trợ giúp lẫn nhau

Tích lũy kiến thức, chuẩn bị tâm lý cho trẻ: Trẻ tham gia chuẩn bị môi trường theo khả năng của mình là cách tốt nhất để trẻ có tâm lý tích cực, tạo tâm thế chờ đợi được tham gia hoạt động trải nghiệm cũng như quan tâm đến mọi thứ xung quanh có liên quan đến vấn đề khám phá của trẻ Làm thế nào để kết thúc hoạt động khám phá, trẻ thực sự có tâm trạng vui thích, phấn khởi, tích cực và mong muốn được tham gia các hoạt động tiếp theo

1.3 Lý luận về quản lý hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non

1.3.1 Tầm quan trọng của quản lý hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non

Tổ chức tốt các hoạt động KPKH đối với trẻ ở các trường mầm non thì hoạt động quản lý đóng vai trò chủ đạo, vì với việc nhà quản lý không đưa ra được các

kế hoạch, nội dung, định hướng cho giáo viên cách thức hoạt động, tạo mọi điều kiện để giáo viên hoàn thành tốt được nhiệm vụ Bên cạnh đó cần phải thường xuyên đôn đốc, nhắc nhở kiểm tra trong tất cả các hoạt động để đạt mục tiêu tốt nhất trong các hoạt động KPKH cho trẻ tại trường mầm non

Để thực hiện quản lý tốt hoạt động KPKH đối với trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non, nhà quản lý thể hiện các vai trò như:

Nâng cao nhận thức của giáo viên về tính pháp lý của hoạt động KPKH đối với trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non, chỉ đạo giáo viên thực hiện chương trình phù hợp với độ tuổi

Vai trò quản lý của hiệu trưởng chi phối tới tất cả các giai đoạn của hoạt động bồi dưỡng hoạt động KPKH đối với trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non Trước hết,

đó là kế hoạch xây dựng hoạt động KPKH đối với trẻ 5-6 tuổi, Hiệu trưởng phải xác định các kế hoạch cụ thể, xác định những thuận lợi và khó khăn trong hoạt động hoạt động KPKH đối với trẻ ở trường mầm non để chỉ đạo xây dựng kế hoạch cho phù hợp

Vai trò hiệu trưởng thể hiện ở sự chỉ đạo bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ

để giáo viên nắm vững nội dung, phương pháp và hình thức hoạt động KPKH đối với trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non

Hiệu trưởng cần tạo điều kiện về cơ sở vật chất, đồ dùng, đồ chơi, tài liệu chuyên môn… nhằm giúp giáo viên nâng cao hiệu quả thực hiện chương trình, hiệu quả giáo dục trẻ mẫu giáo, khuyến khích giáo viên sáng tạo làm đồ dùng, đồ chơi, chuẩn bị giáo án kỹ lưỡng cho hoạt động này

1.3.2 Xây dựng kế hoạch thực hiện hoạt động khám phá khoa học đối với trẻ 5-6 tuổi ở các trường mầm non

Kế hoạch hóa có nghĩa là xác định mục tiêu, mục đích đối với thành tựu tương lai của hoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5 – 6 tuổi cho giáo viên và các con đường, biện pháp, cách thức để đạt được mục tiêu, mục đích đó

- Kế hoạch thực hiện khám phá khoa học được xây dựng trước khi năm học