Pháp luật về chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên từ thực tiễn áp dụng tại tỉnh bình dương

Trong số những loại hình doanh nghiệp thì công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên là doanh nghiệp sẽ tạo điều kiện cho chủ hộ kinh doanh kế thừa được trên phương diện pháp lý như một

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH BÌNH DƯƠNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT

NGUYỄN MẠNH CƯỜNG

PHÁP LUẬT VỀ CHUYỂN ĐỔI HỘ KINH DOANH THÀNH CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN MỘT THÀNH VIÊN TỪ

THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI TỈNH BÌNH DƯƠNG

CHUYÊN NGÀNH: LUẬT KINH TẾ

Mã số: 8380107

LUẬN VĂN THẠC SĨ

BÌNH DƯƠNG – 2022

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH BÌNH DƯƠNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT

NGUYỄN MẠNH CƯỜNG

PHÁP LUẬT VỀ CHUYỂN ĐỔI HỘ KINH DOANH THÀNH CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN MỘT THÀNH VIÊN TỪ

THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI TỈNH BÌNH DƯƠNG

CHUYÊN NGÀNH: LUẬT KINH TẾ

Mã số: 8380107

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN THỊ THU THỦY

BÌNH DƯƠNG – 2022

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu,

ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Trường Đại học Thủ Dầu Một

Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Viện đào tạo sau Đại học - Trường Đại học Thủ Dầu Một xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Mạnh Cường

LỜI CẢM ƠN

Em xin chân thành cảm ơn Cô TS Nguyễn Thị Thu Thủy đã tận tình giúp đỡ

em trong quá trình học tập và thực hiện luận văn vừa qua, Tôi xin cảm ơn Sở Kế hoạch

và đầu tư tỉnh Bình Dương đã cung cấp cho em cơ sở dữ liệu để em tham khảo thực hiện đề tài hoàn thiện.Vì còn thiếu nhiều kinh nghiệm Trong quá trình thực hiện luận văn khó tránh khỏi sai sót, rất mong các thầy, cô bỏ qua Đồng thời do trình độ lý luận cũng như kinh nghiệm thực tiễn còn hạn chế nên Luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót, em rất mong nhận được ý kiến đóng góp thầy, cô để em học thêm được nhiều kinh nghiệm và sẽ hoàn thiện của bản thân hơn Cuối cùng em kính chúc quý

thầy, cô dồi dào sức khỏe và thành công trong sự nghiệp cao quý

Em xin chân thành cảm ơn!

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

NHẬN XÉT CỦA CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

Tại Việt Nam hiện nay, có hơn 5 triệu hộ kinh doanh (HKD) với 9 triệu lao động, chiếm tới 16,5% tổng số lao động của cả nước Hộ kinh doanh tính cả phi nông nghiệp và nông nghiệp đóng góp gần 30% GDP của Việt Nam

Trước sức ép tác động của việc hội nhập kinh tế quốc tế này đã và đang ảnh hưởng rất lớn đối với HKD Là loại hình kinh doanh có chế độ trách nhiệm vô hạn về quá trình hoạt động kinh doanh của mình Điều này là sự rủi ro rất lớn đối với chủ hộ kinh doanh, nên HKD không dám mạnh dạn đầu tư vào những khu vực kinh doanh có

hệ số rủi ro cao, nên khó có thể phát triển mở rộng quy mô kinh doanh Ngoài ra, HKD luôn gặp nhiều khó khăn khi cần mở rộng quy mô và phạm vi hoạt động phân tác một phần do nguồn vốn nhỏ; số lao động hạn chế; lĩnh vực ngành nghề, thường kinh doanh nhỏ lẻ công nghệ lạc hậu, trình độ tay nghề của người lao động thấp, sức cạnh của hàng hóa thấp nên HKD thường không có ảnh hưởng trên thị trường….So với các loại hình kinh doanh khác như doanh nghiệp; hợp tác xã Chính vì lẽ đó; đảm bảo quyền tự do kinh doanh, pháp luật Việt Nam đã mở rộng quyền tự do bằng cách cho phép HKD được chuyển đổi thành doanh nghiệp Trong số những loại hình doanh nghiệp thì công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên là doanh nghiệp sẽ tạo điều kiện cho chủ hộ kinh doanh kế thừa được trên phương diện pháp lý như một chủ sở hữu; nguồn vốn do chính chủ sở hữu tự bỏ ra; chủ sở hữu trực tiếp quản lý điều hành doanh nghiệp, ngành nghề kinh doanh được mở rộng…phù hợp với đại đa số tầng lớp

cá nhân kinh doanh ở Việt Nam

Theo báo cáo của Sở kế hoạch và đầu tư tỉnh Bình Dương từ năm 2018 đến cuối năm 2021, toàn tỉnh có 89 doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh thành công

ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, chiếm tỷ lệ 94,4% so với các mô hình doanh nghiệp khác

Học viên tiếp cận nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên qua thực tế tại tỉnh Bình Dương là điều hết sức thiết thực và có ý nghĩa khoa học

Đề cương học viên soạn thảo dưới đây đã thể hiện rất rõ nội dung về lý luận, pháp luật chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, thực tế vấn đề này tại tỉnh Bình Dương

Do đó, tôi đồng ý tiếp nhận hướng dẫn học viên Nguyễn Mạnh Cường thực

hiện đề tài “Pháp luật về chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên – Thực tiễn áp dụng tại tỉnh Bình Dương” theo đúng quy chế

đào tạo hướng dãn luận văn thạc sĩ

Bình Dương, ngày 21 tháng 12 năm 2021

TS Nguyễn Thị Thu Thuỷ

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ CHUYỂN

ĐỔI HỘ KINH DOANH THÀNH CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU

HẠN MỘT THÀNH VIÊN

1

1.2 Chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một

Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ CHUYỂN ĐỔI HỘ

KINH DOANH THÀNH CÔNG TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN MỘT

THÀNH VIÊN VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI TỈNH BÌNH DƯƠNG

27

2.1 Pháp luật quy định về chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách

nhiệm hữu hạn một thành viên

27

2.2 Thủ tục chuyển đổi hộ kinh doanh sang công ty trách nhiệm hữu hạn

một thành viên

29

2.3 Thực tiễn áp dụng pháp luật về chuyển đổi hộ kinh doanh thành công

ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên tại tỉnh Bình Dương

33

2.4 Đánh giá thực tiễn áp dụng pháp luật chuyển đổi hộ kinh doanh thành

Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên tại tỉnh Bình Dương

39

Chương 3: ĐỊNH HƯỚNG, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VÀ NÂNG

CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ CHUYỂN ĐỔI HỘ KINH

DOANH THÀNH CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN MỘT

THÀNH VIÊN TẠI TỈNH BÌNH DƯƠNG

55

3.1 Định hướng hoàn thiện pháp luật về chuyển đổi Hộ kinh doanh thành

Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên

55

3.2 Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về chuyển đổi hộ kinh doanh 56

thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên

3.3 Kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật, thúc đẩy Hộ

kinh doanh tự nguyện chuyển đổi sang Công ty trách nhiệm hữu hạn

một thành viên tại tỉnh Bình Dương

61

DANH MỤC BIỂU

1 Số lượng công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên thành

lập và hoạt động tại tỉnh Bình Dương trong giai đoạn 2019 –

Tháng 7/2022

38

2 Số lượng công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên được

thành lập trên thuộc các địa phương tại tỉnh Bình Dương trong

PHẦN MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài

Trong những năm qua, nước ta đã từng bước khẳng định vị trí, vai trò của mình trên trường Quốc tế “Đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín như ngày nay”1 Là một nước có nền kinh tế lạc hậu, nước ta đã từng bước Công nghiệp hóa – hiện đại hóa nền kinh tế, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội Chủ nghĩa Chúng ta không thể phủ nhận vai trò của hơn 5,5 triệu hộ kinh doanh trong

cả nước đã đóng góp cho việc tăng trường và phát triển kinh tế hiện nay

Tuy nhiên, thực tế hộ kinh doanh nước ta vẫn chưa phát huy hết tiềm năng của mình trong hoạt động kinh doanh, còn gặp nhiều khó khăn trong sản xuất kinh doanh như: quy mô nhỏ bé, phân tán, manh mún, vốn ít, công nghệ lạc hậu, trình độ tay nghề của người lao động thấp, sức cạnh của hàng hóa thấp Quy định pháp luật hiện hành còn nhiều bất cập và hạn chế hộ kinh doanh không có tư cách pháp nhân, không có vốn điều lệ, nên không thể tham gia vào các lĩnh vực, ngành nghề yêu cầu tổ chức kinh doanh phải có tư cách pháp nhân

Nhận thấy được những hạn chế, khó khăn trong phát triển kinh doanh phát huy tối đa tiềm năng vốn có của mình, đảm bảo quyền tự do kinh doanh Pháp luật cho phép hộ kinh doanh được chuyển đổi thành các loại hình doanh nghiệp để không bị hạn chế trong kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng quy mô hoạt động, sản xuất và tự do kinh doanh, huy động vốn dễ dàng hơn, tạo sự tin tưởng với đối tác

Trong số, các loại hình kinh doanh, thì loại hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên là loại hình kinh doanh rất phù hợp cho hộ kinh doanh khi thực hiện chuyển đổi hình thức kinh doanh

Công ty trách nhiệm hữu hạn một là loại hình doanh nghiệp do một cá nhân hoặc tổ chức làm chủ (chủ sở hữu doanh nghiệp); Chủ sở hữu công ty chịu trách nhiệm

về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi số vốn điều lệ của công ty Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên không được phát hành cổ phần, trừ trường hợp để chuyển đổi thành công ty

1 Nguyễn Phú Trọng (2020), “ Chuẩn bị và tiến hành thật tốt Đại Hội XIII của Đảng, đưa đất nước bước vào một giai đoạn phát triển mới”, Tạp chí Lý luận và thực tiễn Hội Đồng Lý luận Trung ương, số 85(219), Tháng 9 năm

cổ phần Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên được phát hành trái phiếu để huy động vốn

Việc chuyển đổi từ Hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên để tiếp tục duy trì chủ sở hữu một chủ là cá nhân; hộ gia đình làm chủ; thực hiện người đại diện theo pháp luật; chủ sở hữu 100% vốn điều lệ; có tư cách pháp nhân; có chế độ trách nhiệm hữu hạn về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty, khả năng huy động vốn thuận lợi hơn, duy trì được sự quản lý, quản trị, điều hành một chủ không quá phức tạp

Tỉnh Bình Dương thuộc miền Đông Nam Bộ, nằm trong vùng trọng điểm kinh

tế phía Nam, cửa ngõ giao thương với Thành phố Hồ Chí Minh, trung tâm kinh tế - văn hoá của cả nước, có các trục lộ giao thông huyết mạch của quốc gia chạy qua như quốc lộ 13, quốc lộ 14; đường Hồ Chí Minh; đường Xuyên Á,…Trong những năm gần đây, tốc độ tăng trường GDP khoảng 14,5%/năm Nhằm tăng quy mô số lượng doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Uỷ ban nhân dân tỉnh Bình Dương đã ban hành Kế hoạch số 2470/KH-UBND về triển khai tuyên truyền, khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi cho hộ kinh doanh cá thể chuyển đổi thành doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Dương Qua đó, hỗ trợ tư vấn hồ sơ thủ tục thành lập doanh nghiệp trên cơ sở chuyển đổi từ hộ kinh doanh, đồng thời miễn giảm nhiều loại phí, lệ phí Theo báo cáo hằng năm của Sở kế hoạch và đầu tư tỉnh Bình Dương từ năm 2018 đến cuối năm 2021, toàn tỉnh có 89 doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh thành mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, chiếm tỷ lệ 94,4% so với các mô hình doanh nghiệp khác, trong đó nhóm ngành thương mại – dịch vụ chiếm 74,2%, còn lại là 25,8% nhóm ngành công nghiệp – xây dựng Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chuyển đổi của chủ hộ kinh doanh là doanh thu hằng năm, thời gian hoạt động, chính sách hỗ trợ của nhà nước, kinh nghiệm của chủ hộ, trình độ học vấn, lĩnh vực hoạt động, môi trường kinh doanh, tiếp cận tài chính, thủ tục hành chính 2 Trong đó, yếu tố doanh thu hằng năm, kinh nghiệm quản lý, lĩnh vực hoạt động và chính sách hỗ trợ tiếp cận tài chính giữ vai trò quan trọng, quyết định khả năng để chủ hộ chuyển đổi từ hộ kinh doanh sang công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên nói riêng

Tuy nhiên, hiện nay việc chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên còn gặp nhiều khó khăn, các hộ kinh doanh chưa thật sự mặn

2 Nguyễn Hồng Hà và Lê Thành Nam (2019), ),"Yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chuyển đổi hộ kinh doanh cá thể sang doanh nghiệp", Tạp chí Tài chính, (Tháng 6/2019 - (706))

mà với việc chuyển đổi, còn e ngại với những lý do là chưa tiếp cận được pháp luật về doanh nghiệp, không rõ về sổ sách kế toán và thủ tục chuyển đổi còn phức tạp, mức thuế mà doanh nghiệp phải chịu là cao hơn so với mức lúc còn là hộ kinh doanh Việc nghiên cứu cơ sở pháp lý trước trong và sau khi chuyển đổi hộ kinh doanh thành công

ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên để khuyến khích trong việc chuyển đổi cũng

như hoàn thiện về mặt pháp lý Do đó, học viên đã mạnh dạn lựa chọn đề tài: “Pháp

luật về chuyển đổi Hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên - Thực tiễn áp dụng tại tỉnh Bình Dương” làm đề tài luận văn của mình

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu tổng quát

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm rõ những vấn đề lý luận; những quy định của pháp luật về chuyển đổi hộ kinh doanh thành Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ sở hữu và thực tiễn chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên trên địa bàn tỉnh Bình Dương Từ

đó, đề xuất một số giải pháp để góp phần hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả trong áp dụng pháp luật về chuyển đổi hộ kinh doanh thành Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ sở hữu

- Làm rõ những quy định của pháp luật về chuyển đổi hộ kinh doanh thành Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ sở hữu, cụ thể là điều kiện chuyển đổi, thủ tục chuyển đổi, tính kế thừa sau khi chuyển đổi, cơ chế thực hiện thuế trước và sau chuyển đổi

- Thực tế áp dụng pháp luật về chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ sở hữu tại tỉnh Bình Dương Từ đó, chỉ ra những mặt đạt được, hạn chế, nguyên nhân của những hạn chế, nhằm đánh giá

thực trạng về pháp luật về chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ sở hữu

- Đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả trong áp dụng pháp luật về chuyển đổi hộ kinh doanh thành Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ sở hữu

3 Câu hỏi nghiên cứu

- Lý do nào dẫn đến việc chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm

hữu hạn một thành viên?

- Những thủ tục áp dụng trong việc chuyển đổi hộ kinh doanh thành Công ty

trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ sở hữu?

- Hệ quả pháp lý mà hộ kinh doanh thụ hưởng sau khi thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ sở hữu?

- Thực tế áp dụng pháp luật về chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ sở hữu trên địa bàn tỉnh Bình Dương được thực hiện như thế nào? Những hạn chế, bất cấp trong quá trình thực hiện?

- Giải pháp nào góp phần nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng, khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ sở hữu trên địa bàn tỉnh Bình Dương?

4 Tổng quan đề tài nghiên cứu

Chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp nói chung và Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên nói riêng không phải là vấn đề mới, ở Việt Nam hiện có một số công trình nghiên cứu như:

4.1 Luận án, luận văn

- Nguyễn Thị Tuyết Hạnh (2019), “Pháp luật về hộ kinh doanh từ thực tiễn chuyển đổi hộ kinh doanh sang doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hà Nội”, Luận văn Thạc sĩ, Đại học Mở Hà Nội Luận văn nghiên cứu các vấn đề lý luận về đặc điểm pháp lý của Hộ kinh doanh và thực tiễn chuyển đổi hộ kinh doanh sang doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hà Nội Từ đó, đưa ra định hướng hoàn thiện pháp luật về Hộ kinh doanh, giải pháp tổ chức thực hiện nâng cao hiệu quả chuyển đổi Hộ kinh doanh trên địa bàn Thành phố Hà Nội

- Bùi Nguyên Hạnh (2021), Pháp luật về Hộ kinh doanh từ thực tiễn huyện Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk, Luận văn Thạc sĩ Luật học, Học viện khoa học xã hội –

Viện hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam Luận văn tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận liên quan đến hộ kinh doanh và thực trạng hộ kinh doanh trên địa bàn huyện Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk, từ đó nêu lên những giải pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về hộ kinh doanh

-Trần Minh Tuấn (2018), Pháp luật về thuế đối với hộ kinh doanh từ thực tiễn Quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, Luận văn thạc sĩ Luật học, Học viện khoa học xã hội – Viện hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam Luận văn nghiên cứu những đặc điểm, vai trò của hộ kinh doanh theo pháp luật Việt Nam, những quy định của pháp luật về thuế đối với hộ kinh doanh và thực tiễn thi hành pháp luật trên địa bàn Quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh Từ đó đưa ra những kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật

- Lê Thị Thảo (2019), Pháp luật về hộ kinh doanh ở Việt Nam hiện nay từ thực tiễn tại Quận Tân Phú Thành phố Hồ Chí Minh, Luận văn Thạc sĩ Luật kinh tế, Viện Khoa học xã hội, Hà Nội Luận văn nghiên cứu các vấn đề lý luận về hộ kinh doanh cũng như thực tiễn áp dụng trên địa bàn Quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh, luận văn nêu lên giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về hộ kinh doanh

- Nguyễn Thị Thư (2020), “ Pháp luật về hộ kinh doanh qua thực tiễn tại tỉnh Quảng Bình”, Luận văn Thạc sĩ Luật học, Trường Đại học Luật – Đại học Huế Luận văn tập trung phân tích pháp luật về Hộ kinh doanh, nêu ra một số bất cập pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật về Hộ kinh doanh Đưa ra định hướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật và thực hiện pháp luật về Hộ kinh doanh

4.2 Bài báo

- Đoàn Hương Quỳnh, Phạm Thị Vân Anh (2019), Phát triển hộ kinh doanh thành doanh nghiệp: những vấn đề đặt ra, tạp chí Tài chính online Bài báo nêu lên những nguyên nhân mà các hộ kinh doanh chưa muốn chuyển đổi lên loại hình doanh nghiệp, những lợi thế mà khi hộ chuyển lên doanh nghiệp có được, từ đó tác giả nêu ra những giải pháp thúc đẩy hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp

-Yên Chi (2020), Một số bất cập về mô hình hộ kinh doanh theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành và giải pháp hoàn thiện, tạp chí Luật sư Việt Nam Bài viết khái quát quá trình hình thành và phát triển mô hình hộ kinh doanh, những quy định của pháp luật, nếu ra một số bất cập về mô hình hộ kinh doanh theo quy định pháp luật Việt Nam như hạn chế về quyền kinh doanh, khả năng huy động vốn Từ đó,

nêu lên những giải pháp hoàn thiện pháp luật về hộ kinh doanh như xác định rõ địa vị pháp lý, trách nhiệm của hộ kinh doanh, xóa bỏ hạn chế đối với hộ kinh doanh, xây dựng chính sách hỗ trợ hộ kinh doanh

-Phạm Chí Đô, Hồ Tiến Dũng (2020), Thúc đẩy chuyển đổi hộ kinh doanh cá thể thành doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng, tạp chí tài chính online Bài viết nêu lên thực trạng chuyển đổi hộ kinh doanh cá thể thành doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng, đồng thời đưa ra giải pháp thúc đẩy chuyển đổi

-Nguyễn Thị Diệu Hiền ( 2020), Bàn về địa vị pháp lý của Hộ kinh doanh và vấn đề chuyển đổi Hộ kinh doanh thành Doanh nghiệp, Tạp chí Khoa học – Trường Đại học Phú Yên Bài báo đã đề cập đến những vấn đề về địa vị pháp lý của Hộ kinh doanh, nêu ra những đóng góp và hạn chế của Hộ kinh doanh trong nền kinh tế Từ đó kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật

- Hoàng Xuân Nghĩa, Nguyễn Văn Hưởng (2019), Chính thức hóa hộ kinh doanh ở Việt Nam: khía cạnh lý luận, thực tiễn và lập pháp, tạp chí nghiên cứu lập pháp Bài viết nêu lên những mặt hạn chế, thuận lợi của hộ kinh doanh, sự cần thiết phát triển hộ kinh doanh, những hạn chế, bất cập trong phát triển hộ kinh doanh, sự cần thiết tất yếu chính thức hóa hộ kinh doanh Từ đó nêu ra những giải pháp chính sách hỗ trợ hộ kinh doanh

- Nguyễn Hồng Hà, Lê Thành Nam (2019),"Yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chuyển đổi hộ kinh doanh cá thể sang doanh nghiệp", Tạp chí Tài chính Bài viết nêu

ra những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chuyển đổi hộ kinh doanh cá thể sang

doanh nghiệp, từ đó là cở sở nêu lên những giải pháp thúc đẩy việc chuyển đổi

- Hà Nam Khánh Giao, Nguyễn Đặng Thanh Nhật (2020), Chuyển đổi hộ kinh doanh cá thể thành doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Dương, tạp chí Công thương Industry And Trade Magazine Bài báo nêu lên thực trạng chuyển đổi hộ kinh doanh sang doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Dương, những yếu tố làm ảnh hưởng đến quyết định của chủ hộ kinh doanh chuyển đổi sang doanh nghiệp Từ đó, nêu ra những giải pháp khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi cho hộ kinh doanh chuyển thành doanh nghiệp

- Nguyễn Thị Yến (2020), Phát triển Hộ kinh doanh lên doanh nghiệp: thực tiễn

và các vấn đề pháp lý, tạp chí Công thương Bài báo nêu lên những đặc trưng pháp lý

về Hộ kinh doanh, thực trạng về Hộ kinh doanh hiện nay và sự cần thiết phát triển Hộ

kinh doanh lên doanh nghiêp Kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả chuyển đổi Hộ kinh doanh thành doanh nghiệp

Tuy một số công trình nghiên cứu về bản chất vai trò cũng như thực tiễn áp dụng pháp luật về hộ kinh doanh, doanh nghiệp và thực tiễn chuyển đổi ở một số địa phương nhưng cho đến nay vẫn chưa có công trình nghiên cứu khoa học đi sâu vào phân tích, đánh giá một cách toàn diện pháp luật về chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên và thực tiễn chuyển đổi trên địa bàn tỉnh Bình Dương Từ đó, đưa ra những giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả trong chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, đồng thời tạo động lực thúc đẩy các hộ kinh doanh tự nguyện chuyển đổi lên doanh nghiệp nói chung và công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên nói riêng

Vì vậy tác giả tập trung nghiên cứu đi sâu vào làm rõ những điều kiện mà hộ kinh doanh phải chuyển đổi thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên và vấn đề đảm bảo tính kế thừa sau chuyển đổi, đồng thời kiến nghị ban hành quy định về chế tài đối với những hộ kinh doanh không chuyển đổi lên công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên nói riêng và doanh nghiệp nói chung khi đã đủ điều kiện chuyển đổi

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Theo quy định của Luật doanh nghiệp hiện nay; công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên gồm cá nhân làm chủ sở hữu; tổ chức làm chủ sở hữu Do đó; đối tượng nghiên cứu của Luận văn những quy định của pháp luật về chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ sở hữu, thực tế áp dụng tại tỉnh Bình Dương

5.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn tập trung làm rõ những quy định của pháp luật về chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ sở hữu trên cơ sở của Nghị định số 01/2021/NĐ-CP; Luật doanh nghiệp 2020, Luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017, các văn bản hướng dẫn thi hành

Thực tiễn chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ sở hữu trên địa bàn tỉnh Bình Dương để từ đó làm cơ sở đưa ra những giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp

dụng pháp luật về chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ sở hữu trên địa bàn tỉnh Bình Dương

- Phạm vi về không gian: được giới hạn trên địa bàn tỉnh Bình Dương

- Phạm vi về thời gian: giai đoạn năm 2018 đến năm 2021

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp

Dữ liệu được thu thập từ các văn bản quy phạm pháp luật, sách, giáo trình, các công trình khoa học, tạp chí chuyên ngành liên quan đến pháp luật về chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên có giá trị trong việc đưa ra những dẫn chứng rõ ràng, đảm bảo tính logic, thuyết phục cho luận văn cũng như đáp ứng tính thực tiễn

6.2 Phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê

Phương pháp này cũng được sử dụng trong tất cả các chương của luận văn, cụ thể được sử dụng để hệ thống những vấn đề lý luận; phân tích những quy định của pháp luật về chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Phân tích; đánh giá thực tế hiện nay áp dụng việc chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên tại Bình Dương như thế nào? Từ

đó, rút ra những đánh giá, kết luận, kiến nghị về định hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi việc chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên

6.3 Phương pháp so sánh

Phương pháp này được sử dụng để so sánh các khái niệm, quy định pháp luật về chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên; từ đó làm rõ việc chuyển đổi công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên có gì khác so với các loại hình chuyển đổi kinh doanh khác Đồng thời, sử dụng phương pháp này để làm rõ mối tương quan giữa pháp luật về chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên

7 Đóng góp của nghiên cứu

7.1.Ý nghĩa khoa học

-Về mặt lý luận, Luận văn đã hệ thống hoá những vấn đề lý luận về hộ kinh doanh; công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên; chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ sở hữu Thông qua

việc hệ thống những vấn đề lý luận, Luận văn góp phần hoàn thiện về phương diện lý luận, xây dựng, hoàn thiện thực tế áp dụng pháp luật về chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ sở hữu

7.2 Ý nghĩa thực tiễn

-Trên cơ sở phân tích, đánh giá làm rõ những quy định của pháp luật về chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên đặc biệt trong bối cảnh cả nước phấn đấu có từ 25.000 – 30.000 doanh nghiệp Kết qủa nghiên cứu của luận văn góp phần hoàn thiện về chủ trương, chính sách cho tỉnh Bình Dương nói riêng, cả nước nói chung liên quan tới hoạt động chuyển đổi hộ kinh doanh thành công

ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ sở hữu

Đồng thời, cũng là nguồn tài liệu tham khảo cho các bài nghiên cứu sau này liên quan đến pháp luật về chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên

8 Bố cục của luận văn nghiên cứu

Ngoài phần mở đầu, Luận văn kết cầu làm 03 chương và phần kết luận

Chương 1: Một số vấn đề lý luận pháp luật về chuyển đổi hộ kinh doanh thành Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên

Chương 2: Thực trạng pháp luật về chuyển đổi hộ kinh doanh thành Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên và thực tiễn áp dụng tại tỉnh Bình Dương

Chương 3: Định hướng, giải pháp hoàn thiện và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về chuyển đổi Hộ kinh doanh thành Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên tại tỉnh Bình Dương

Phần kết luận

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ CHUYỂN ĐỔI HỘ KINH DOANH THÀNH CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN MỘT THÀNH VIÊN 1.1 Khái quát chung về chuyển đổi loại hình kinh doanh

1.1.1.Khái niệm chuyển đổi loại hình kinh doanh

Kinh doanh là một trong những hoạt động phong phú nhất của loài người Hoạt động kinh doanh thường được thông qua các thể chế kinh doanh như tập đoàn, công ty nhưng cũng có thể là hoạt động tự thân của các cá nhân như sản xuất-buôn bán nhỏ kiểu hộ gia đình Để đánh giá các hoạt động kinh doanh, người ta có nhiều chỉ tiêu khác nhau như doanh thu, tăng trưởng,

Theo quy định tại khoản 21 Điều 4 Luật Doanh nghiệp 2020 “kinh doanh là

việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả công đoạn của quá trình từ đầu tư, sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận” 3 Kinh doanh, bao gồm tất cả các giai đoạn của hoạt động đầu tư, từ việc bỏ vốn vào đầu tư đến hoạt động sản xuất, gia công, chế biến hàng hóa, cung ứng các loại dịch vụ trên thị trường như đại lý, môi giới, ủy thác, dịch vụ giao nhận, nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận

Trong tiếng Anh “kinh doanh” là Business Activities là hoạt động mang tính

nghề nghiệp của chủ thể kinh doanh “thực hiện liên tục, thường xuyên” các hành vi

trong hoạt động đầu tư hay trên thị trường

Hoạt động kinh doanh được thực hiện bởi nhiều chủ thể khác nhau của đời sống

xã hội như: một cá nhân hoặc một doanh nghiệp, tập đoàn; hộ gia đình trên các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội như: tài chính, giải trí, thương mại… Những loại hình kinh doanh đang có hiện nay đều nhằm mục đích duy nhất đó là tối đa hóa lợi nhuận thu được về cho chủ sở hữu

Chuyển đổi loại hình kinh doanh là việc chủ thể kinh doanh chuyển từ hình thức kinh doanh này sang hình thức kinh doanh khác để phù hợp với khả năng và nhu cầu đầu tư của các nhà đầu tư vào hoạt động kinh doanh, giúp đáp ứng tốt hơn nguyện vọng của các nhà đầu tư trong những trường hợp cụ thể Việc chuyển đổi loại hình

3 Khoản 21 Điều 4 Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14 Ngày 17 tháng 6 năm 2020

kinh doanh có thể giúp chủ thể kinh doanh mở rộng quy mô kinh doanh, tăng khả năng huy động vốn Ngoài ra, còn giúp chủ đầu tư chuyển đổi từ chế độ trách nhiệm vô hạn sang chế độ trách nhiệm hữu hạn như trường hợp chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Sau khi chuyển đổi loại hình kinh doanh, chủ thể kinh doanh được chuyển đổi chấm dứt tồn tại, chủ thể kinh doanh được chuyển đổi tới tiếp tục kế thừa các quyền và lợi ích hợp pháp và chịu trách nhiệm về các khoản nợ, hợp đồng lao động, các nghĩa vụ tài sản khác của chủ thể kinh doanh được chuyển đổi

1.1.2 Đặc điểm của chuyển đổi loại hình kinh doanh

Xuất phát từ ý chí tự nguyện của sự chuyển đổi và đồng thời cũng xuất phát từ yêu cầu đặc biệt của pháp luật nhằm bảo vệ cho trật tự công cộng và quyền lợi của người thứ ba bị ảnh hưởng chuyển đổi loại hình kinh doanh, chuyển đổi HKD thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên có một số đặc điểm như sau:

Thứ nhất: Là một hoạt động nhằm đảm bảo quyền tự do kinh doanh cho cá

nhân; tổ chức; hộ gia đình muốn mở rộng quy mô; lựa chọn thay đổi; bổ sung những ngành nghề kinh doanh mà pháp luật không cấm Đồng thời được thay đổi mô hình kinh doanh; lựa chọn mức vốn đầu tư phù hợp nhằm tránh rủi ro, nên được quyền tự

do thay đổi lựa sang một loại hình kinh doanh cho phù hợp mà pháp luật không cấm

Thứ hai: Việc chuyển đổi loại hình kinh doanh có thể do nhiều lý do Qúa trình

này có thể là kết quả của việc thay đổi chủ sở hữu; hoặc do hình thức tồn tại hiện hành không còn phù hợp với mục đích đầu tư của nhà đầu tư

Thứ ba: Chuyển đổi loại hình kinh doanh phải thực hiện theo các trình tự, thủ

tục luật định Mỗi hình thức chuyển đổi tuân thủ những điều kiện nhất định Pháp luật quy định mỗi một loại hình kinh doanh có bản chất pháp lý khác nhau như về chủ sở hữu; tính chịu trách nhiệm; huy động vốn; quản trị công ty…Do đó; khi chuyển đổi loại hình kinh doanh; chủ sỡ hữu phải cân nhắc loại hình nào phù hợp; tính kế thừa; khả năng quản trị; điều hành, vốn…khi chuyển đổi có thể gây ảnh hưởng rất lớn đến quyền lợi của chủ sở hữu và các chủ nợ Do đó, pháp luật đặt ra những quy định nghiêm ngặt về hình thức; điều chỉnh thay đổi giấy đăng ký doanh nghiệp

Thứ tư: Mục đích của việc chuyển đổi loại hình kinh doanh cũng rất khác nhau,

phụ thuộc vào lý do của từng trường hợp chuyển đổi nhất định như chuyển đổi theo nhu cầu của doanh nghiệp; doanh nghiệp muốn huy động vốn (như chuyển đổi từ công

ty TNHH một thành viên; công ty TNHH hai thành viên trở lên, công ty hợp danh; thành công ty cổ phần); hoặc loại hình doanh nghiệp không có tư cách pháp nhân thành doanh nghiệp có tư cách pháp nhân, thay đổi cơ cấu thành viên; cơ cấu cổ đông…Chính vì lẽ đó, chủ sở hữu có những dự đích; mục đích riêng khi thực hiện chuyển đổi loại hình kinh doanh

1.1.3 Các loại hình chuyển đổi hình thức kinh doanh

Để đảm bảo quyền tự do kinh doanh và tạo điều kiện cho các nhà đầu tư lựa chọn một mô hình kinh doanh thích hợp Pháp luật của mỗi quốc gia trong đó có Việt Nam đều ghi nhận nhiều mô hình tổ chức kinh doanh và đặc biệt là nhiều loại hình doanh nghiệp để các nhà đầu tư có thể lựa chọn Các loại hình kinh doanh sẽ có những cách thức tổ chức, phương thức hoạt động cũng như có tầm ảnh hưởng đáng kể đến nền kinh tế thị trường và bản thân của nhà đầu tư Có nhiều nhận định khác nhau nhưng nhìn chung những loại hình này được phân thành các nhóm như sau:

Có hai loại phương thức chuyển đổi hình thức công ty hay hai loại giao dịch chuyển đổi hình thức công ty căn bản là: (i) Giao dịch chuyển đổi hình thức công ty có

sự chuyển nhượng quyền lợi hoặc tăng người đầu tư; và (ii) giao dịch chuyển đổi hình thức công ty không có sự chuyển nhượng quyền lợi hoặc tăng người đầu tư

Trong đó loại thứ (i) Chuyển đổi hình thức công ty từ công ty TNHH một thành viên thành công ty TNHH hai thành viên trở lên; chuyển đổi công ty cổ phần hay công

ty TNHH hai thành viên trở lên thành công ty TNHH một thành viên; chuyển đổi công

ty TNHH một thành viên thành công ty cổ phần; và chuyển đổi công ty đối vốn thành công ty đối nhân và ngược lại mà có sự thay đổi số lượng thành viên

Đối với loại này, giao dịch chuyển đổi hình thức công ty gồm hai phần: Thứ nhất là sự thỏa thuận chuyển đổi hình thức công ty của các chủ sở hữu của công ty hoặc hành vi pháp lý đơn phương của chủ sở hữu công ty (nếu là công ty TNHH một thành viên); và thứ hai là hợp đồng chuyển nhượng quyền lợi

Loại thứ hai (ii) bao gồm: Chuyển đổi công ty đối nhân thành công ty đối vốn,

và ngược lại mà số lượng thành viên của công ty không thay đổi; và chuyển đổi hình thức giữa công ty cổ phần và công ty TNHH mà không có sự thay đổi số lượng thành viên Đối với loại này giao dịch là sự thỏa thuận của các chủ sở hữu công ty Từng loại này có quy chế pháp lý chung áp dụng cho tất cả các tiểu phân loại trong đó, và có các quy chế riêng áp dụng cho từng tiểu phân loại

Hộ kinh doanh là một dạng loại hình kinh doanh khác dù không được công

nhận là doanh nghiệp Nhóm chủ thể này cũng sẽ có quy mô và cách thức hoạt động đặc trưng theo những quy định riêng Mặc dù có thể hạn chế về quy mô tổ chức nhưng

số lượng các hộ kinh doanh được thành lập gần như không thua kém và có phần vượt trội hơn cả doanh nghiệp Chính vì vậy, để đảm bảo quyền tự do kinh doanh, hộ kinh doanh được quyển chuyển đổi sang các loại hình doanh nghiệp theo khoản 2 Điều 217 Luật doanh nghiệp năm 2020: “Hộ kinh doanh thực hiện đăng ký kinh doanh và hoạt động theo quy định của Chính phủ”

Như vậy, pháp luật đã mở rộng phạm vi quyền tự do cho các chủ thể khi có quyền lựa chọn hình thức phù hợp với yêu cầu của mình thông qua các hình thức chuyển đổi

1.1.4 Ý nghĩa của chuyển đổi loại hình kinh doanh

Trong quá trình hoạt động kinh doanh không thể không tránh khỏi trường hợp

có sự biến động về số lượng chủ sở hữu, nhu cầu mở rộng thị trường, quy mô sản xuất kinh doanh, tăng khả năng huy động vốn Pháp luật kinh doanh đã dự liệu được trường hợp này; nên đã quy định có thể chuyển đổi loại hình kinh doanh sao cho phù hợp với thực tế; mà không phải chấm dứt hoạt động kinh doanh Việc chuyển đổi loại hình kinh doanh cũng có ý nghĩa quan trọng đối với lợi ích kinh tế, pháp lý cũng như đời sống xã hội:

Xét về lợi ích kinh tế, việc chuyển đổi loại hình kinh doanh không mất nhiều thời gian, công sức, chi phí, không phải vận hành cả 02 hai loại hình kinh doanh cùng lúc, không cần làm thủ tục chấm dứt loại hình kinh doanh cũ và thành lập loại hình kinh doanh mới Do đó, có thể đảm bảo hoạt động bình thường ngay sau khi chuyển đổi mà không phải chịu thuế, lệ phí, ổn định ngay bộ máy quản lý điều hành, nhân công lao động và hệ thống khách hàng, bảo đảm thương hiệu và các giá trị tinh thần khác

Xét về pháp lý, việc chuyển đổi loại hình kinh doanh đảm bảo cho chủ thể kinh doanh chuyển đổi trở thành chủ sở hữu tài sản kế thừa một cách đương nhiên, an toàn

và dễ dàng Thủ tục kế thừa các quyền, nghĩa vụ cũng thuận lợi vì vẫn hoạt động bình thường trong quá trình chuyển đổi

Xét về mặt xã hội, việc chuyển đổi loại hình kinh doanh vừa đáp ứng được nguyện vọng của các nhà đầu tư vừa có ý nghĩa kinh tế cho bản thân chủ thể kinh

doanh, đồng thời không triệt tiêu các nghĩa vụ của chủ thể kinh doanh, đảm bảo được quyền lợi cho các bên liên quan, qua đó không làm ảnh hưởng tới lợi ích chung cho xã hội

Ngoài ra, việc chuyển đổi loại hình kinh doanh tạo cho các chủ sở hữu vẫn tiếp tục kinh doanh khi năng lực kinh doanh của họ không còn thích ứng với các điều kiện trước đó, tạo sự linh hoạt cho các chủ thể kinh doanh sử dụng vốn của mình hiệu quả hơn khi môi trường kinh doanh thay đổi

1.2 Chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên

1.2.1 Hộ kinh doanh

1.2.1.1 Khái niệm hộ kinh doanh

Thuật ngữ “hộ kinh doanh” chính thức được sử dụng tại các văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam từ năm 2006 Trong những năm trước đây, hộ kinh doanh được gọi bằng các tên khác nhau như tổ chức tiểu sản xuất hàng hóa; hộ cá thể, hộ tiểu công nghiệp; hộ kinh doanh cá thể; và thay đổi theo từng thời kỳ Trước Đổi mới (trước năm 1986), hộ kinh doanh tồn tại dưới hình thức tổ chức tiểu sản xuất hàng hoá (gồm các thợ thủ công, nông dân cá thể, người làm dịch vụ nhỏ) được kinh doanh sau khi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy môn bài Do đó, trước khi có Luật Doanh nghiệp tư nhân và Luật Công ty (năm 1990), hộ kinh doanh tồn tại dưới hình thức hộ cá thể

Giai đoạn từ khi ban hành Luật Doanh nghiệp tư nhân và Luật Công ty (năm 1990) đến trước khi ban hành Luật Doanh nghiệp 1999, hộ kinh doanh tồn tại dưới hình thức người kinh doanh (gồm các cá nhân, nhóm người kinh doanh dưới vốn pháp định) theo quy định tại Nghị định số 66/HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) Nghị định này quy định về quyền, nghĩa vụ của người kinh doanh; về nội dung, trình tự, thủ tục đăng ký, thay đổi, tạm ngừng, chấm dứt kinh doanh của loại hình này Điểm đáng chú ý là, Nghị định này quy định người kinh doanh không bị giới hạn trong việc thuê mướn số lượng lao động

Giai đoạn từ khi ban hành Luật Doanh nghiệp năm 1999 đến trước khi ban hành Luật Doanh nghiệp 2005 hộ kinh doanh tồn tại dưới hình thức hộ kinh doanh cá thể do một cá nhân hoặc hộ gia đình làm chủ theo quy định tại Nghị định số 02/2000/NĐ-CP của Chính phủ Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó có nguyên nhân

quy định không cho phép hộ kinh doanh được thường xuyên thuê lao động không phù hợp với thực tiễn hoạt động của hộ kinh doanh Vì vậy, để tạo điều kiện cho hộ kinh doanh cá thể phát triển, ngày 02 tháng 04 năm 2004 Chính phủ đã ban hành Nghị định

số 109/2004/ NĐ-CP về đăng ký kinh doanh; trong đó đã bãi bỏ quy định hộ kinh doanh không được thường xuyên thuê lao động

Giai đoạn từ khi ban hành Luật Doanh nghiệp 2005 đến nay, với các nghị định hướng dẫn Luật Doanh nghiệp 2005 Nghị định số 88/2006/NĐ-CP năm 2006, Nghị định số 43/2010/NĐ-CP năm 2010, Luật Doanh nghiệp 2014, Nghị định số 78/2015/NĐ-CP năm 2015, hộ kinh doanh cá thể được đổi tên thành hộ kinh doanh, bổ sung đối tượng một nhóm người làm chủ hộ kinh doanh và sửa đổi quy định việc yêu cầu các hộ kinh doanh sử dụng từ mười lao động phải chuyển đổi sang hoạt động theo hình thức doanh nghiệp

Bên cạnh đó, tại Nghị định số 50/2016/NĐ-CP ngày 01/06/2016 cũng quy định chi tiết mức phạt tiền trong trường hợp vi phạm quy định về đăng ký kinh doanh của HKD (tối đa lên đến 07 triệu đồng); trong đó có trường hợp vi phạm khi HKD thường xuyên sử dụng từ 10 lao động trở lên Ngoài ra, Luật quản lý thuế (số 38/2019/QH14 ngày 13/06/2019) quy định “HKD, cá nhân kinh doanh có quy mô về doanh thu, lao động đáp ứng từ mức cao nhất về tiêu chí của doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa phải thực hiện chế độ kế toán và nộp thuế theo phương pháp kê khai”

Bên cạnh việc đổi tên hộ kinh doanh theo từng thời kỳ, nhiều cơ chế, chính sách

đã tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc hình thành và phát triển của hộ kinh doanh Nhờ đó, thị trường đã chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của hộ kinh doanh

Hiện nay, hộ kinh doanh là một trong những chủ thể kinh doanh đông đảo nhất

và được nhà nước thừa nhận bởi các quy định pháp luật Dưới mỗi thời kỳ, mỗi góc độ

hộ kinh doanh sẽ được đề cập bằng những cách gọi khác nhau như là hộ cá thể, hộ kinh doanh cá thể… Tuy nhiên, về mặt bản chất vẫn không thay đổi

Các hoạt động kinh tế hộ gia đình ngày càng đa dạng và phát triển Để tăng năng suất lao động và mở rộng phạm vi sản xuất ra ngoài hộ gia đình, các hộ gia đình khi đó sẽ thực hiện các thủ tục tham gia vào thị trường kinh doanh

Từ bản chất ban đầu là kinh tế hộ gia đình, khi có đủ điều kiện, hộ gia đình sẽ được nhà nước cho phép đăng ký ngành nghề kinh doanh và đi vào hoạt động kinh

doanh với tên gọi là hộ kinh doanh như các loại hình doanh nghiệp khác Tuy nhiên, hiện nay Luật Doanh nghiệp 2020 chưa thừa nhận hộ kinh doanh là một hình thức doanh nghiệp

Theo khoản 1 Điều 79 Nghị định 01/2021/NĐ-CP quy đinh: “Hộ kinh doanh do

một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh của hộ trường hợp các thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh thì ủy quyền cho một thành viên là đại diện hộ kinh doanh Cá nhân đăng ký hộ kinh doanh, người được các thành viên hộ gia đình ủy quyền làm đại diện hộ kinh doanh là chủ hộ kinh doanh” 4

Từ định nghĩa trên, hộ kinh doanh là tên gọi để chỉ các cá nhân, hộ gia đình kinh doanh Đối với hộ kinh doanh do một cá nhân làm chủ, cá nhân có toàn quyền quyết định về mọi hoạt động kinh doanh của hộ (như chủ doanh nghiệp tư nhân đối với doanh nghiệp tư nhân) Đối với hộ kinh doanh do một hộ gia đình làm chủ, mọi hoạt động kinh doanh cử một người đủ điều kiện là đại diện cho nhóm hoặc cho hộ để tham gia giao dịch với bên ngoài

- Hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối và những người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, kinh doanh thời vụ, làm dịch

vụ có thu nhập thấp không phải đăng ký hộ kinh doanh, trừ trường hợp kinh doanh các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quy định mức thu nhập thấp áp dụng trên phạm vi địa phương

1.2.1.2.Đặc điểm hộ kinh doanh

Thứ nhất: Hộ kinh doanh là một loại hình chủ thể kinh doanh, nhưng không phải là một loại hình doanh nghiệp

Căn cứ Luật doanh nghiệp năm 2020 và Nghị định 01/2021/NĐ –CP về đăng

ký doanh nghiệp, hộ kinh doanh là đơn vị kinh doanh đặc trưng của cá nhân hoặc hộ gia đình Mặc dù, hộ kinh doanh cũng có đăng ký kinh doanh nhưng hoạt động theo quy định của Chính phủ, không chịu sự điều chỉnh của Luật doanh nghiệp năm 2020 Trong đại đa số trường hợp hộ kinh doanh không thường mang đầy đủ yếu tố của một

tổ chức kinh tế độc lập, chỉ có một người, hoặc vài thành viên trong hộ gia đình trực tiếp tiến hành hoạt động kinh doanh, nếu có thuê lao động cũng chỉ số lượng ít với sự phân công đơn giản, không rõ ràng Mức độ lệ thuộc của hộ kinh doanh vào tư cách và

4 Khoản 1 Điều 79 Nghị Định 01/2021/NĐ-CP Ngày 04 tháng 01 năm 2021 về Đăng ký doanh nghiệp

hoạt động của cá nhân chủ hộ hoặc các thành viên trong một gia đình cao tương tự như DNTN lệ thuộc chủ doanh nghiệp Hầu hết hoạt động của hộ kinh doanh dựa trên những hành vi lao động, thương mại của chính chủ hộ Hộ kinh doanh có tên gọi riêng, nhưng tên riêng của hộ kinh doanh chỉ được Nhà nước bảo hộ trong phạm vi huyện Phạm vi này rất hẹp nếu so với phạm vi toàn quốc được bảo hộ tên doanh nghiệp

Thứ hai: Hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên của một hộ gia

Phạm vi đối tượng cá nhân được làm chủ hộ kinh doanh vừa rộng hơn lại vừa hẹp hơn so với cá nhân được làm chủ DNTN Các cá nhân thuộc hầu hết các trường hợp bị cấm thành lập, quản lý, góp vốn vào doanh nghiệp không bị cấm đăng ký hộ kinh doanh Chỉ với trường hợp chưa thành niên, hoặc bị mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự, hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi, người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bị tạm giam, đang chấp hành hình phạt tù, đanh chấp hành biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở cai nghiện bắt buộc, cơ sở giáo dục bắt buộc hoặc đang bị Toà án cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm những công việc nhất định thì không thể làm chủ cả hai loại hình này Tuy nhiên, cá nhân, thành viên

hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh phải là công dân Việt Nam Người nước ngoài đầu

tư trực tiếp vào Việt Nam chỉ có thể lựa chọn các loại hình doanh nghiệp, kể cả trường hợp là thành viên của một hộ gia đình cũng không thể tham gia vào hộ kinh doanh

Nghị định số 01/2021/NĐ – CP quy định mỗi cá nhân; thành viên hộ gia đình chỉ được đăng ký một hộ kinh doanh trong phạm vi toàn quốc Đồng thời, mỗi cá nhân khi đã thành lập hoặc tham gia hộ kinh doanh thì không được đồng thời làm chủ doanh nghiệp tư nhân, hoặc làm thành viên hợp danh công ty hợp danh; trừ trường hợp được

sự nhất trí của các thành viên hợp danh còn lại Điều này do đặc thù tính lệ thuộc trực

tiếp vào hoạt động của chủ hộ kinh doanh và chế độ trách nhiệm vô hạn của hộ kinh doanh

Thứ ba: Hộ kinh doanh không có tư cách pháp nhân

Hộ kinh doanh thường do một cá nhân hay hộ gia đình thành lập, có bản chất là

cá nhân kinh doanh nên không thể là pháp nhân Mọi tài sản của hộ kinh doanh đều là tài sản của các cá nhân tạo lập nên hộ kinh doanh và hưởng toàn bộ lợi nhuận cũng như chịu mọi nghĩa vụ liên quan Cá nhân đại diện đăng ký kinh doanh cho hộ kinh doanh có thể là nguyên đơn hoặc bị đơn trong các vụ án pháp lý liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh của hộ kinh doanh

Các hộ kinh doanh được thành lập bởi một cá nhân vì vậy họ không thể là pháp nhân Hộ kinh doanh gắn liền với cá nhân thành lập ra hộ kinh doanh Tất cả tài sản của hộ kinh doanh thuộc quyền sở hữu của cá nhân làm chủ kinh doanh đó

Cá nhân tạo lập hộ kinh doanh hưởng toàn bộ lợi nhuận (sau khi đã thực hiện các nghĩa vụ tài chính và thanh toán theo qui định của pháp luật) và trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản thuộc sở hữu của mình (không tách bạch) Trong hoạt động tố tụng liên quan đến vụ án kinh tế, chủ hộ kinh doanh (cá nhân) có thể là nguyên đơn hoặc bị đơn trước tòa

Thứ tư: Hộ kinh doanh là hình thức kinh doanh quy mô rất nhỏ

Đặc điểm này không xuất phát từ bản chất bên trong của hình thức kinh doanh này mà xuất phát từ các qui định của pháp luật Việt Nam căn cứ vào số lượng lao động được sử dụng trong hộ kinh doanh Nghị định 78/2015/NĐ – CP quy định hộ kinh doanh sử dụng dưới 10 lao động; kinh doanh tại một địa điểm Điều này gây tốn kém không thật cần thiết cho người kinh doanh, và có thể trái với ý chí và khả năng kinh doanh của họ Việc buộc hộ kinh doanh sử dụng thường xuyên hơn mười lao động phải đăng ký kinh doanh dưới hình thức doanh nghiệp có lẽ chưa tính đến đặc trưng của từng ngành nghề kinh doanh Với một cửa hàng cơm bình dân con số người phục

vụ có thể lên tới hàng chục với các công việc như nấu ăn, chạy chợ, phục vụ bàn, vệ sinh, trông xe

Hiện nay Luật doanh nghiệp 2020 và Nghị định số 01/2021/NĐ – CP quy định

cá nhân, thành viên hộ gia đình là công dân Việt Nam, chỉ được đăng ký một hộ kinh doanh trong phạm vi toàn quốc Một hộ kinh doanh có thể hoạt động kinh doanh tại nhiều địa điểm nhưng phải chọn một địa điểm để đăng ký trụ sở hộ kinh doanh và phải

thông báo cho Cơ quan quản lý thuế, cơ quan quản lý thị trường nơi tiến hành hoạt động kinh doanh đối với các địa điểm kinh doanh còn lại

Thứ năm: Chủ hộ kinh doanh chịu trách nhiệm vô hạn đối với các khoản nợ của

hộ kinh doanh

Khi phát sinh các khoản nợ, cá nhân hoặc các thành viên phải chịu trách nhiệm trả hết nợ, không phụ thuộc vào số tài sản kinh doanh hay dân sự mà họ đang có; không phụ thuộc vào việc họ đang thực hiện hay đã chấm dứt thực hiện hoạt động kinh doanh

Hộ kinh doanh không phải là một thực thể độc lập, tách biệt với chủ nhân của

nó Nên về nguyên tắc chủ nhân của hộ kinh doanh phải chịu trách nhiệm vô hạn đối với khoản nợ của hộ kinh doanh, có nghĩa là chủ nhân của hộ kinh doanh phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình kể cả tài sản không đưa vào kinh doanh

Nếu hộ kinh doanh do một cá nhân làm chủ, thì người ta có thể quy kết ngay rằng cá nhân làm chủ đó phải chịu trách nhiệm vô hạn đối với các khoản nợ của hộ kinh doanh ngoài việc đưa tài sản kinh doanh ra để trả nợ, bởi trong trường hợp này hộ kinh doanh có bản chất là cá nhân kinh doanh hay thương nhân thể nhân Nếu hộ kinh doanh do một hộ gia đình làm chủ, thì ngoài việc đưa tài sản kinh doanh ra để trả nợ, việc xác định trách nhiệm của các và từng thành viên hộ gia đình cần tới các quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015

Thứ sáu vốn kinh doanh của hộ kinh doanh: Nguồn vốn của hộ kinh doanh

thường là vốn tự có và tín dụng vay mượn từ bạn bè, người thân hoặc từ các tín dụng khác trong xã hội tới tư cách cá nhân Hộ kinh doanh hướng hoạt động kinh doanh vào các lĩnh vực phục vụ đời sống nên dễ huy động được nguồn lực của xã hội, các nguồn vốn còn tiềm ẩn trong xã hội

Thứ bảy về năng lực cạnh tranh: Thị trường kinh doanh của các hộ kinh doanh

cũng khá lớn nhưng khả năng cạnh tranh của các hộ kinh doanh còn hạn chế, tính tự phát cao nên khi không có khả năng đầu tư để đổi mới dễ dẫn đến tục hậu Các hộ kinh doanh cũng gặp khó khăn khi thâm nhập thị trường, phân phối sản phẩm

1.2.2 Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên

1.2.2.1.Khái niệm công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên

Công ty TNHH một thành viên còn được gọi với tên khác là “công ty TNHH một chủ” (Tiếng Anh là Sole member limited liability company) là DN do một tổ chức

hoặc một chủ cá nhân làm chủ sở hữu (sau đây gọi là chủ sở hữu công ty) Chủ sở hữu công ty chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi vốn điều lệ

Thực tiễn kinh doanh ở nước ta các DN nhà nước, các DN của tổ chức chính trị

xã hội về bản chất cũng được tổ chức và hoạt động giống như công ty TNHH một thành viên (một chủ sở hữu) Luật DN năm 1999 chỉ quy định công ty TNHH một thành viên là tổ chức: Luật DN 2005, 2014, 2020 đã phát triển và mở rộng cả cá nhân cũng có quyền thành lập công ty TNHH một thành viên Công ty TNHH một thành viên thuộc loại hình công ty đối vốn có tư cách pháp nhân, nhưng không được quyền phát hành cổ phiếu

Còn đối với người nước ngoài tại Việt Nam và người Việt Nam ở nước ngoài thì họ được quyền thành lập công ty TNHH một thành viên theo chính sách khuyến khích đầu tư trong nước và họ sẽ hoạt động theo Luật đầu tư năm 2014; 2020

Như vậy, có thể khái quát công ty TNHH một thành viên là DN do một tổ chức hoặc một cá nhân làm chủ sở hữu (sau đây gọi là chủ sở hữu công ty); chủ sở hữu công

ty chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm

vi số vốn điều lệ của công ty

1.2.2.2.Đặc điểm của công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên

-Thành viên công ty do một cá nhân hoặc một tổ chức làm chủ sở hữu

Thành viên duy nhất của công ty cũng chính là chủ sở hữu công ty Nếu như trước đây công ty TNHH một thành viên là một tổ chức thì bây giờ pháp luật nước ta

đã thừa nhận chủ sở hữu công ty là do một cá nhân làm chủ Điều này phù hợp với chính sách khuyến khích phát triển DN của Đảng và Nhà nước ta, đồng thời tạo ra môi trường pháp lý đa dạng và thuận lợi để cá nhân thành lập công ty riêng phù hợp với yêu cầu của nền kinh tế cũng như các quy định của Luật DN Chính sự thừa nhận này

tạo ra ưu thế riêng cho công ty TNHH một thành viên so với loại hình DN tư nhân

-Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên có tư cách pháp nhân

Cá nhân hay tổ chức thành lập công ty TNHH một thành viên được coi là có tư cách pháp nhân, tức là đáp ứng đầy đủ 4 điều kiện luật định, đó là: được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thành lập, cho phép thành lập, đăng ký hoặc công nhận; có cơ cấu

tổ chức chặt chẽ; có tài sản độc lập với cá nhân, tổ chức khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản đó; nhân danh mình tham gia các quan hệ pháp luật một cách độc lập5

Theo quy định của pháp luật nhiều nước trên thế giới, công ty TNHH một chủ được thừa nhận là pháp nhân vì có sự tách bạch về tài sản giữa tài sản của DN và tài sản còn lại của chủ DN

Khi nghiên cứu về pháp nhân chúng ta thấy tài sản đem nhập vào công ty nói chung không còn thực quyền sở hữu của người góp tài sản, cũng không thuộc quyền

sở hữu cộng đồng (sở hữu chung) của các thành viên nhưng cũng không là một vật vô chủ Vậy ai là chủ của tài sản đó? Người chủ chính là người được quyền khai thác các tài sản do các thành viên đã đem góp vào công ty; sự khai thác nhằm đạt tới mục đích của các thành viên được ghi nhận trong khế ước khi thành lập công ty Người chủ ấy là một chủ thể vô hình Đó thực chất là một pháp nhân được tạo ra do khế ước thành lập công ty Cho nên, danh từ công ty còn được dùng để chỉ pháp nhân này

Theo quy định của Bộ luật dân sự năm 2015, một tổ chức là pháp nhân nếu thoả mãn 04 điều kiện: i) Được thành lập theo quy định của Bộ luật này, luật khác có liên quan; ii) Có cơ cấu tổ chức theo quy định của pháp luật; iii) Có tài sản độc lập với cá nhân, pháp nhân khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình; iv) Nhân danh mình tham gia quan hệ pháp luật một cách độc lập

Số vốn góp của chủ sở hữu được thể hiện trong Điều lệ của công ty Trường hợp chủ sở hữu không góp đầy đủ và đúng hạn số vốn đã cam kết thì số vốn chưa góp được coi như là nợ của cá nhân, tổ chức đó đối với công ty Cá nhân, tổ chức là chủ sở hữu công ty chỉ phải chịu trách nhiệm trong số vốn đã góp hoặc cam kết góp vào công

ty, mọi nghĩa vụ phát sinh ngoài số vốn này thì không phải chịu trách nhiệm, trừ trường hợp thiệt hại phát sinh do không góp đủ và đúng hạn số vốn đã cam kết thì chủ

sở hữu phải liên đới chịu trách nhiệm đối với công ty Đây cũng chính là đặc điểm xuất phát từ chế độ chịu TNHH của công ty TNHH một thành viên

Như vậy, công ty TNHH một thành viên được ghi nhận là một pháp nhân, một chủ thể thực sự, theo đó, tài sản của công ty hoàn toàn độc lập với tài sản của thành viên công ty

5 Nguyễn Thị Tuyết Hạnh (2019), Pháp luật về Hộ kinh doanh từ thực tiễn chuyển đổi Hộ kinh doanh thành doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hà Nội, Luận văn Thạc sĩ Luật học, Trường Đại học mở Hà Nội tr 45

Thời điểm ghi nhận công ty TNHH một thành viên là pháp nhân cũng là một vấn đề quan trọng Theo quan niệm chung của giới học giả nhiều nước thì công ty được coi là có tư cách pháp nhân ngay sau khi những thể thức thành lập đã hoàn tất, không cứ là công ty đã được công bố hay chưa Nói cách khác, pháp nhân của công ty phát sinh khi nó được thành lập xong mà không cần phải đợi đến lúc nó được công bố;

sự công bố chỉ là giấy khai sinh, báo cho người thứ ba biết là công ty đã ra đời

- Công ty TNHH một thành viên có tư cách pháp nhân thoả mãn các điều kiện

là một pháp nhân như: công ty có tên, có trụ sở, có quốc tịch, có tài sản, có năng lực pháp lý, tức là năng lực thực hiện những hành vi pháp lý

- Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên chịu trách nhiệm hữu hạn về các

khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi số vốn điều lệ của công ty

Một trong những đặc trưng của công ty đối vốn đó là tính chất hữu hạn của chủ

sở hữu công ty đối với phần vốn góp của mình vào công ty đó Trong các loại hình DN thì công ty TNHH MTV và công ty cổ phần đều có đặc điểm đó Tuy nhiên, ngay trong tên gọi của nó, công ty TNHH MTV đã thể hiện tính chất hữu hạn trong phạm vi trách nhiệm của thành viên công ty đối với các khoản nợ của công ty Vốn điều lệ của công ty TNHH một thành viên được hiểu là số tiền do thành viên góp và ghi vào Điều

lệ công ty Vốn điều lệ của công ty có thể là tiền Việt Nam, ngoại tệ, vàng, giá trị quyền sử dụng đất, giá trị quyền sử dụng

Trong quá trình hoạt động kinh doanh, nếu phát sinh các khoản nợ và ngoài tài sản khác của công ty thì chủ sở hữu chỉ phải chịu trách nhiệm trong phạm vi số vốn điều lệ đã góp hoặc cam kết góp vào công ty chứ không phải đưa tài sản riêng của cá nhân, tổ chức ra để thanh toán các khoản nợ đó

Như vậy, trong công ty TNHH một thành viên, có sự phân tách tài sản giữa tài sản của công ty và tài sản của thành viên công ty, trí tuệ, công nghệ, bí quyết kỹ thuật, các tài sản khác ghi trong Điều lệ công ty do thành viên góp để tạo thành vốn của công

ty

Đây là một đặc điểm cho phép phân biệt công ty TNHH một thành viên với DN

tư nhân vốn cùng là loại hình DN do một cá nhân bỏ vốn thành lập DN tư nhân chịu trách nhiệm vô hạn về các khoản nợ trong kinh doanh; không có sự tách bạch về tài sản cá nhân của chủ DN và tài sản của chính DN tư nhân đó

- Huy động vốn: Công ty TNHH MTV không được phát hành cổ phiếu ra công chúng để công khai huy động vốn

Cổ phiếu được hiểu đơn giản là giấy tờ có giá xác nhận quyền sở hữu cổ phần của DN Công ty TNHH MTV không được phát hành cổ phiếu ra công chúng để công khai huy động vốn Đây là một đặc điểm cho thấy sự khác biệt giữa công ty TNHH và công ty cổ phần Bởi vì, công ty TNHH là công ty vừa đối nhân vừa đối vốn, số lượng thành viên góp vốn cần phải giữ ở giới hạn quy định (theo luật là tối đa 50 người) Do vậy, việc phát hành cổ phiếu sẽ cấu trúc số lượng thành viên, phá vỡ mối quan hệ quen biết, tin tưởng lẫn nhau giữa các thành viên của công ty

Công ty TNHH MTV tăng vốn góp của các thành viên theo hình thức các chủ sở hữu của công ty TNHH tăng mức góp vốn vào công ty Đối với công ty TNHH hai thành viên trở lên, vốn góp thêm được chia cho các thành viên theo tỷ

lệ tương ứng với phần vốn góp của họ trong vốn điều lệ công ty hoặc tiếp nhận vốn góp của thành viên mới

Đối với công ty TNHH hai thành viên trở lên, công ty có quyền tiếp nhận thêm thành viên mới tuy nhiên tổng số lượng thành viên không được vượt quá

50 Đối với công ty TNHH một thành viên sau khi tiếp nhận thành viên mới công ty phải tổ chức quản lý theo loại hình công ty trách nhiệm hữu hạn hai

thành viên trở lên hoặc công ty cổ phần

Quyền của chủ sở hữu trong việc chuyển nhượng, rút vốn công ty bị hạn chế

Công ty TNHH một thành viên được giảm vốn điều lệ trong trường hợp: “Hoàn trả một phần vốn góp trong vốn điều lệ của công ty nếu đã hoạt động kinh doanh liên tục trong hơn 02 năm, kể từ ngày đăng ký DN và bảo đảm thanh toán đủ các khoản nợ

và nghĩa vụ tài sản khác sau khi đã hoàn trả cho chủ sở hữu.”

Đây là loại hình DN do một tổ chức hoặc một cá nhân làm chủ sở hữu, chủ sở hữu của công ty chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi số vốn đều lệ của công ty, nếu pháp luật cho phép công ty TNHH một thành viên được giảm vốn điều lệ, chủ sở hữu có thể lợi dụng quy định này

để giảm vốn điều lệ một cách dễ dàng nhằm trốn tránh các nghĩa vụ về tài sản, dẫn tới quyền lợi của các chủ nợ không được bảo đảm

Theo đó, Công ty TNHH một thành viên nếu không góp đủ vốn điều lệ trong thời hạn quy định như đã cam kết khi đăng ký thành lập DN thì được quyền đăng ký

điều chỉnh giảm vốn bằng giá trị số vốn thực góp Trong trường hợp này, chủ sở hữu, thành viên chưa thanh toán hoặc chưa thanh toán đủ vốn điều lệ đã đăng ký góp, số cổ phần đã đăng ký mua phải chịu trách nhiệm tương ứng với tổng giá trị phần vốn góp, mệnh giá cổ phần đã đăng ký mua đối với các nghĩa vụ tài chính của công ty phát sinh trong thời hạn cam kết góp Trong quá trình hoạt động DN cũng có thể điều chỉnh giảm theo các điều kiện quy định tại Luật DN năm 2020 6

Ngoài ra, Luật doanh nghiệp năm 2020 quy định, chủ sở hữu công ty chỉ được quyền rút vốn bằng cách chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ số vốn điều lệ cho tổ chức hoặc cá nhân khác; trường hợp rút một phần hoặc toàn bộ vốn đã góp ra khỏi công ty dưới hình thức khác thì phải liên đới chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty Trường hợp chuyển nhượng một phần vốn điều lệ cho tổ chức hoặc cá nhân khác, công ty phải đăng ký chuyển đổi thành công ty TNHH hai thành viên trở lên trong thời hạn mười lăm ngày, kể từ ngày chuyển nhượng Chủ

sở hữu công ty không được rút lợi nhuận khi công ty không thanh toán đủ các khoản

Ngày 12/6/2017, Quốc hội đã ban hành Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa,

có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2018 và tại Điều 16 của luật này đã có quy định

về việc chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp7 Mặc dù việc chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp đã được luật hóa nhưng khái niệm này chưa được định nghĩa một cách chính thức tại bất cứ một văn bản quy phạm pháp luật nào, kể cả Luật

Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa Nhưng thông qua những quy định của pháp luật cũng

như quá trình chuyển đổi có thể coi đó là một biện pháp tổ chức lại loại hình kinh doanh mà kết quả là sau quá trình thực hiện, các chủ thể kinh doanh tham gia chuyển

đổi mang một diện mạo mới khác với loại hình tổ chức vốn có

Luật Doanh nghiệp 2020 quy định về chuyển đổi hình thức công ty vào

“Chương IX- Tổ chức lại, giải thể, phá sản doanh nghiệp”, Nghị định số 01/2021/NĐ –

CP quy định về đăng ký doanh nghiệp có hiệu lực ngày 4/1/2021

Hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh của hộ Trường hợp các thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh thì ủy quyền cho một thành viên làm đại diện hộ kinh doanh Cá nhân đăng ký hộ kinh doanh, người được các thành viên hộ gia đình ủy quyền làm đại diện hộ kinh doanh là chủ hộ kinh doanh

Trong khi đó; Doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao

dịch, được thành lập hoặc đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh

Theo quy định của pháp luật hiện nay, hình thức pháp lý có 05 loại hình doanh nghiệp gồm: Công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên; Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên; Công ty hợp danh; Công ty cổ phần; Doanh nghiệp tư nhân

Để đảm bảo quyền tự do kinh doanh; các nhà đầu tư có quyền tự chọn cho mình một loại hình doanh nghiệp kinh doanh cho phù hợp Ngoài ra, trong quá trình kinh doanh, họ được quyền chuyển đổi loại hình kinh doanh để phù hợp với tình hình thực

tế Do vậy, việc chuyển đổi hình thức cấu tạo một loại hình doanh nghiệp về nguyên tắc là do chính nhà đầu tư quyết định, không làm tiêu biến loại hình doanh nghiệp đó, cũng như không thể khiến doanh nghiệp đó miễn trách nhiệm các khoản nợ đối với người thứ ba Điều đó có nghĩa là việc chuyển đổi hình thức doanh nghiệp không làm chấm dứt nghĩa vụ trả nợ của doanh nghiệp hiện tại Tuy nhiên việc chuyển đổi hình thức tự do có thể làm biến đổi chế độ trách nhiệm của thành viên công ty đối với các khoản nợ của công ty

Hộ kinh doanh cũng là một loại hình kinh doanh hợp pháp ở Việt Nam hiện nay; do tính chất đặc thù của loại hình kinh doanh này có quy mô nhỏ; nguồn vốn hạn chế; số lượng lao động ít Để mở rộng quy mô; lĩnh vực ngành nghề kinh doanh HKD thực hiện chuyển đổi sang loại hình doanh nghiệp Việc chuyển đổi này làm thay đổi loại hình kinh doanh, nhưng không làm chấm dứt hay thay đổi nghĩa vụ trả nợ của HKD, do HKD cũng là một thương nhân nên phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài

sản của mình đối với các khoản nợ của mình Quá trình chuyển đổi hình thức HKD có thể được xem là quá trình thay đổi cách thức quản trị;

Việc chuyển đổi HKD thành doanh nghiệp chia thành hai loại là: (i) Chuyển đổi bởi tự nguyện; (ii) chuyển đổi bởi pháp luật

(i) HKD được tạo lập nên bởi ý chí của chủ hộ; nên việc chuyển đổi phải được

tự do theo sự lựa chọn của chủ hộ một loại hình DN phù hợp với ý chí của chủ hộ

(ii) Do pháp luật quy định đối với một số ngành nghề thì không được kinh doanh dưới loại hình HKD, vì có thể gây ảnh hưởng tới cộng đồng hay người thứ ba,

và mặt khác bản thân các thành viên trong một công ty cũng có nhu cầu bảo hộ bởi pháp luật vì lợi ích của mình Do vậy, trong nhiều trường hợp pháp luật bắt buộc HKD phải chuyển đổi hình thức kinh doanh

Về bản chất, việc chuyển đổi là ý chí của chủ sở hữu quyết định, tuy nhiên việc chuyển đổi không được phá vỡ trật tự công, trốn tránh nghĩa vụ trả nợ của chủ sở hữu, đặc biệt trong vấn đề chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp Chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp cũng được coi là thay đổi các yếu tố kết cấu chủ yếu

để tạo lập thành chủ thể kinh doanh mới, trong đó bao gồm các yếu tố: kết cấu thành viên, kết cấu chế độ trách nhiệm

Việc chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên là sự chuyển chế độ trách nhiệm vô hạn thành chế độ trách nhiệm hữu hạn đối với hoạt động kinh doanh Trách nhiệm của chủ sở hữu công ty đối với các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác của công ty là hữu hạn trong phạm vi số vốn điều lệ của công

ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Công ty trách nhiệm hữu hạn là một pháp nhân, nó có tài sản độc lập và phải chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ của công ty bằng tài sản của chính nó Theo nguyên tắc của pháp luật dân sự, chủ nợ không thể yêu cầu chủ sở hữu công ty thanh toán khoản nợ của công ty Nếu chủ sở hữu đã đưa vào công

ty đủ mức vốn điều lệ đã đăng ký thì chủ sở hữu không phải chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty

Có thể nói, chủ thể kinh doanh không có tư cách pháp nhân có thể chuyển đổi thành chủ thể kinh doanh có tư cách pháp nhân mà cụ thể là chuyển đổi từ hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, cho dù thuộc sở hữu của một pháp nhân hay một cá nhân, là một doanh nghiệp có tư cách pháp nhân Công ty có tư cách pháp nhân từ thời điểm được

cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, là pháp nhân độc lập, có tài sản độc lập và

là chủ thể pháp luật độc lập với chính bản thân chủ sở hữu của nó

Do đó, chuyển đổi HKD thành công ty TNHH MTV là chuyển đổi hình thức kết cấu của HKD trên cơ sở lựa chọn hoặc theo quy định của pháp luật, không làm chấm dứt hay thay đổi nghĩa vụ trả nợ của HKD đó Việc chuyển đổi thành công ty TNHH MTV có thể bởi tự nguyện hoặc bởi yêu cầu của pháp luật trong những hoàn cảnh đã được dự liệu trước

1.3.2 Sự cần thiết chuyển đổi hộ kinh doanh thành Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên

Khoản 4 Điều 217 Luật Doanh nghiệp năm 2020 quy định: “Chính phủ quy

định việc đăng ký và hoạt động của hộ kinh doanh”

Theo quy định tại Điều 79 Nghị định số 01/2021/NĐ-CP ngày 4/1/2021 về

hướng dẫn thủ tục đăng ký kinh doanh theo Luật Doanh nghiệp 2020 quy định: “Hộ

kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh của hộ Trường hợp các thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh thì ủy quyền cho một thành viên làm đại diện hộ kinh doanh Cá nhân đăng ký hộ kinh doanh, người được các thành viên hộ gia đình ủy quyền làm đại diện hộ kinh doanh là chủ hộ kinh doanh” 8

Theo quy định hiện hành, mỗi hộ kinh doanh chỉ được đăng ký kinh doanh tại một địa điểm trong phạm vi toàn quốc; hộ kinh doanh không có tư cách pháp nhân, không có vốn điều lệ, nên không thể tham gia vào các lĩnh vực, ngành nghề yêu cầu tổ chức kinh doanh phải có tư cách pháp nhân và vốn điều lệ không được thấp hơn mức vốn pháp định (như tín dụng, ngân hàng, bảo hiểm, bất động sản,…)

Như vậy so với các loại hình doanh nghiệp, hộ kinh doanh bị hạn chế quyền kinh doanh Mặt khác, do không có tư cách pháp nhân nên chịu trách nhiệm “vô hạn”

về trách nhiệm tài sản và sự không tách bạch giữa cơ sở (hộ kinh doanh) với người đại diện (chủ hộ)

Đặc điểm này của hộ kinh doanh cho thấy hoạt động hộ kinh doanh không bền vững và dễ bị chấm dứt nếu chủ hộ chết, tai nạn, bệnh tật, rủi ro trong đầu tư của hộ kinh doanh cao, nhưng độ an toàn về sở hữu tài sản thấp Hộ kinh doanh cũng gặp bất

lợi trong việc huy động vốn so với các loại hình doanh nghiệp, cũng như không thể tiếp cận các chính sách hỗ trợ của Nhà nước như đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa

Tuy nhiên hộ kinh doanh cũng có lợi thế về thủ tục góp vốn, nội dung, hồ sơ và đăng ký thành lập doanh nghiệp, do đó có thể tiết kiệm chi phí về thời gian và tiền bạc

để hoàn tất việc thành lập cơ sở Hộ kinh doanh đơn giản hơn về chế độ sổ sách kế toán và thuận lợi hơn về chế độ nộp thuế Bởi theo quy định hiện hành hộ kinh doanh phải nộp thuế môn bài, thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân

Theo thống kê, hiện cả nước có hơn 5 triệu hộ kinh doanh thương mại, dịch vụ, gồm 4,6 triệu cơ sở có địa điểm ổn định và 0,6 triệu cơ sở không ổn định; tỷ trọng các

cơ sở có đăng ký kinh doanh chiếm 25,9% và còn lại các cơ sở chưa có đăng ký kinh doanh; hộ kinh doanh thu hút khoảng 10 triệu lao động; có khoảng 1,7 triệu hộ nộp thuế 9

Hộ kinh doanh cũng có đóng góp lớn trong tạo việc làm và giải quyết các vấn

đề xã hội Không chỉ tạo việc làm, tăng thu nhập và xoá đói giảm nghèo trực tiếp cho chính chủ sở hữu, người quản lý khu vực này còn gián tiếp cải thiện cuộc sống cho những người có thu nhập thấp, người nghèo ở thành thị và nông thôn

Mặc dù có cùng bản chất hoạt động kinh doanh vì lợi nhuận nhưng việc duy trì các quy định về hộ kinh doanh và doanh nghiệp khác biệt như trên đang gây bất bình đẳng, làm méo mó môi trường kinh doanh và khó khăn cho công tác quản lý nhà nước

Hộ kinh doanh đang có được những lợi thế so với doanh nghiệp Từ đó, có trường hợp các hộ kinh doanh cố tình không thành lập doanh nghiệp để né tránh thực hiện các quy định, nghĩa vụ và trách nhiệm xã hội

Trong bối cảnh phát triển sản xuất kinh doanh hiện đại, xây dựng nền kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế thì hộ kinh doanh bị giới hạn bởi không gian, phạm

vi thị trường, không thích ứng với các phương thức quản trị chuyên nghiệp, huy động rộng rãi sự đầu tư góp vốn và sự tham gia quản lý của các chuyên gia bên ngoài, tổ chức sản xuất liên kết theo các chuỗi Điều này ảnh hưởng đến sự phát triển của chính các hộ kinh doanh cũng không tạo điều kiện phát triển thể chế kinh tế thị trường hiện đại, phát triển các thị trường trong nước thành một thể liên kết thống nhất Nhiều ý kiến cho rằng, việc tổ chức sản xuất dưới hình thức hộ kinh doanh có quy mô nhỏ,

9 Viên nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (2017), “ Chính thức hóa Hộ kinh doanh ở Việt Nam: Thực trạng

và kiến nghị chính sách ”

hoạt động phân tán và phi chính thức đang là một lực cản đối với yêu cầu hội nhập, xây dựng thể chế kinh tế thị trường hiện đại, đẩy mạnh tăng trưởng ở Việt Nam

Hộ kinh doanh không phải là đối tượng điều chỉnh của Luật Doanh nghiệp năm

2020 Hơn nữa, hiện nay cũng chưa có văn bản pháp luật nào quy định về địa vị pháp

lý, quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình có đăng ký kinh doanh Trong thực tế, hộ kinh doanh do một cá nhân làm chủ gần với hình thức doanh nghiệp tư nhân, giữa chúng không có khác biệt lớn Điều này cho thấy khoảng trống trong quy định của pháp luật cần được hoàn thiện

Theo báo cáo thống kê sơ bộ được Tổng cục Thống kê công bố, trước khi bùng phát dịch Covid-19 vào đầu năm 2020, cả nước ghi nhận có khoảng 5,37 triệu HKD, cao hơn khoảng 9 lần so với tổng số doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam Đây được coi là một khu vực kinh tế quan trọng, đặc biệt trong việc tạo ra nhiều cơ hội việc làm, với tổng số lao động tham gia trong khu vực này ghi nhận khoảng 9 triệu người trong năm 2019

Tại Kỳ họp thứ 8 (2020) Quốc hội Khóa XIV, Chính phủ đã trình Quốc hội dự

án Luật Doanh nghiệp (sửa đổi) trong đó bổ sung một chương quy định về hộ kinh doanh Thảo luận về nội dung này, nhiều ý kiến đại biểu Quốc hội đề nghị không quy định về hộ kinh doanh trong dự thảo Luật, mà ban hành một nghị định về hộ kinh doanh vì tính chất và quy mô kinh doanh của hộ kinh doanh rất khác doanh nghiệp Tuy nhiên, các quy định hiện nay về hộ kinh doanh còn có những bất cập trong thực tiễn hoạt động, như chưa rõ ràng về trách nhiệm pháp lý; quyền kinh doanh; vốn và các chính sách khác (hỗ trợ chưa đồng bộ, sự quan tâm cho một số lĩnh vực)… dẫn tới

phần lớn các hộ kinh doanh đều hoạt động “cầm chừng”, không muốn chuyển đổi hình thức kinh doanh, chuyển đổi thành doanh nghiệp nhằm “né”nghĩa vụ nộp thuế;

không ký hợp đồng với các lao động… Như vậy, khung pháp lý hiện hành đã và đang hạn chế một phần sự phát triển của hộ kinh doanh trong quá trình hoạt động, cụ thể như:

(i)Về chủ hộ: Hộ kinh doanh Việt Nam càng làm đậm tính chất tổ chức sản xuất

khép kín kiểu “gia trưởng”, không thích ứng với các phương thức quản trị chuyên nghiệp, huy động rộng rãi sự đầu tư góp vốn và nhất là sự tham gia quản lý của các chuyên gia bên ngoài, tổ chức sản xuất liên kết theo các chuỗi Sản phẩm dịch vụ của

hộ kinh doanh khó đáp ứng các tiêu chuẩn quy định chung, các chuẩn mực quốc tế