1 5 bước để nói một ngoại ngữ _____________ ( Phạm Quang Hƣng ) 2 5 BƢỚC ĐỂ NÓI MỘT NGOẠI NGỮ MỚI Bản quyền © 2010 thuộc về Phạm Quang Hƣng Sách đã đƣợc đăng ký bản quyền. Không đƣợc tái bản hoặc chuyển thể bất cứ phần nội dung nào sang bất kỳ một hình thức nào khác mà không có sự cho phép của tác giả Xuất bản tại Hợp chủng quốc Hoa Kỳ bởi nhà xuất bản Cooper Cameron Publishing Group, Oregon. ISBN 978-0-578-06697-4 In ấn tại Hợp chủng quốc Hoa Kỳ Tháng 8 năm 2010 3 Dành tặng cho Thu Nguyễn, vợ và là người bạn tốt nhất của tôi Bố mẹ tôi, những người hùng thực sự của tôi 4 Trang này được để trống có chủ ý 5 Nội dung Chƣơng 1 Những điều cần biết trƣớc khi bắt đầu 7 Chƣơng 2 Nguyên lý Pareto và Nhóm từ vựng cốt lõi 16 Chƣơng 3 Xây dựng hệ thống thu nạp ngôn ngữ tự nhiên 24 Chƣơng 4 Lƣợng đầu vào thứ nhất – Kỹ thuật Đọc Tự Do 34 Chƣơng 5 Lƣợng đầu vào thứ hai – Kỹ thuật Tạo lập bản đồ âm thanh 55 Chƣơng 6 Viết – Một công cụ tuyệt vời 69 Chƣơng 7 Phát triển kỹ năng nói 76 Chƣơng 8 Trau chuốt kỹ năng phát âm 94 Chƣơng 9 Nhìn nhận ngữ pháp ở một khía cạnh khác 104 Chƣơng 10 Một số phƣơng pháp học thuật tăng tốc khác 111 6 Trang này được để trống có chủ ý 7 CHƢƠNG MỘT Những điều cần biết trƣớc khi bắt đầu “Nếu bạn muốn tỏa sáng ngày mai, hãy long lanh ngay từ hôm nay” PHẠM QUANG HƢNG 8 iệc nói đƣợc một ngoại ngữ là cái gì đó mà rất nhiều ngƣời thƣờng mơ ƣớc. Họ muốn điều đó vì những lý do khác nhau. Đối với những ngƣời đang sống ở Việt Nam nƣớc tôi thì nếu có thể nói đƣợc tiếng anh giỏi sẽ có thể bất ngờ thay đổi cả tƣơng lai sự nghiệp của họ. Còn đối với những đứa trẻ đƣợc sinh ra trên đất Mỹ trong khi bố mẹ chúng lại không thể nói tiếng Anh tốt thì việc học tiếng mẹ đẻ có thể giúp gia đình họ gần gũi nhau hơn. Một số khác thì học ngoại ngữ vì ngƣời yêu, nhƣ bạn tôi chẳng hạn, Brian, anh chàng đang yêu say đắm một cô gái Việt Nam. Ôi , tôi lại không có ở đây để mà nói rõ tại sao chúng ta cần phải học một ngoại ngữ nào đó và học nhƣ thế nào. Vậy thì tại sao chúng ta không cùng nhau bắt tay vào việc đó ngay bây giờ nhỉ ? Mọi vận động viên đều có màn khởi động trƣớc khi bƣớc vào cuộc chơi. Chúng ta cũng làm tƣơng tự. Tiếp sau đây, chúng ta sẽ nói về một số câu chuyện hoang đƣờng phổ biến trong việc học một ngoại ngữ mới. Bạn sẽ nhận ra rằng mặc dù việc học một ngoại ngữ không phải là việc làm dễ nhƣng bạn hoàn toàn có thể làm chủ đƣợc ngôn ngữ đó nếu bạn biết cách làm thế nào. Những câu chuyện hoang đường Tôi sinh ra không phải để học ngoại ngữ Hầu hết mọi ngƣời tin rằng học một ngoại ngữ yêu cầu phải có tài năng nào đó. Điều chúng ta vẫn thƣờng nghe thấy từ gia đình chúng ta là : “Con trai tôi có tài học ngoại ngữ” hoặc là ngƣợc lại “Con trai tôi không giỏi học ngoại ngữ”. Tôi hi vọng bạn đủ may mắn để nghe đƣợc câu thứ nhất vì nó có thể mang lại cho bạn sự tự tin và kích thích bạn cố gắng học hỏi. Nếu bạn nghe phải câu thứ hai, có thể bạn tin là nhƣ vậy và bỏ cuộc ngay từ những sự cố gắng đầu tiên. Một ngoại ngữ hay còn gọi đó là một ngôn ngữ thứ hai. Để tôi hỏi bạn một câu : Chẳng phải rằng bạn đã thành công với ngôn ngữ đầu tiên bạn có đƣợc ƣ ? Và nếu bạn đã có thể học ngôn ngữ đầu tiên là tiếng mẹ đẻ của mình thì tại sao bạn lại không thể học ngôn ngữ thứ hai ? V 9 Khi mà bạn học ngôn ngữ đầu tiên, bạn đã thiếu rất nhiều công cụ hỗ trợ. Ở độ tuổi lên hai hoặc ba, bạn đã không có từ điển, không đọc viết cũng nhƣ chẳng có kinh nghiệm gì cả. Thế nhƣng, bạn đã có thể làm chủ đƣợc nó. Giờ đây bạn đã có rất nhiều công cụ xung quanh để hỗ trợ cho bạn, tại sao bạn lại không thể lập lại thành công đó một lần nữa ? Điểm mấu chốt chính là vấn đề về niềm tin của bạn Tôi đã quá già để học một ngôn ngữ mới Đây là một trong hầu hết những lời phàn nàn mà tôi vẫn nghe thấy từ sinh viên của tôi hoặc đám bạn. Nhiều ngƣời, trong đó có cả các nhà khoa học tin rằng những đứa trẻ có thể học ngoại ngữ tốt hơn ngƣời lớn. Họ cũng tin rằng ngƣời lớn không thể tiếp thu đƣợc một ngôn ngữ nào thêm nữa. Đúng thật là những đứa trẻ dƣờng nhƣ có thể hấp thụ rất nhanh trong một môi trƣờng ngôn ngữ mới. Nhiều bản báo cáo cũng hậu thuẫn cho ý kiến đó. Tuy nhiên, bạn cũng có thể nhận ra rằng những đứa trẻ làm quen đƣợc rất nhanh với một ngôn ngữ mới, những chỉ sau một thời gian ngắn sau đó chúng có xu hƣớng giảm dần xuống mức độ học bình thƣờng. Tôi đã học tiếng Pháp khi tôi 11 tuổi và tiếng Anh khi đang trong trƣờng trung học. Tiếng Anh đã là một môn học chính của tôi trong nhiều năm qua cho tới tận khi tôi rời trƣờng Đại học. Và nó vẫn quan trọng khi tôi khởi nghiệp. Vài năm sau, tôi vẫn không thể nói tiếng Anh tốt đƣợc. Tuy vậy, khi trƣởng thành hơn ( đƣơng nhiên, mọi ngƣời đều trƣởng thành hơn so với khi học trung học ) , tôi lại có thể đạt đƣợc nhiều thành công hơn chỉ trong vài tháng chứ không nhƣ tất cả thời gian trƣớc đó. Steve Kaufmann là một nhà ngôn ngữ học ngƣời Mỹ ; ông có thể nói đƣợc tới 9 ngôn ngữ ( bây giờ, có thể là ông đã học thêm đƣợc vài thứ tiếng nữa rồi ). Và ông đã bắt đầu học ngôn ngữ thứ 9 đó khi mà ông 59 tuổi. Nhƣ vậy vấn đề không phải là bạn già cỡ nào ; mà là do bạn nghĩ rằng bạn già tới mức nào. Tôi nhất thiết phải đi tới một nước nơi mà người ta nói thứ tiếng tôi muốn học. 10 Tôi đồng ý rằng việc ở bên một nƣớc nơi ngƣời ta nói tiếng bản địa, thứ tiếng mà bạn muốn học thì sẽ giúp ích cho bạn rất nhiều. Nhƣng không phải là nhất thiết. Tôi đã ở bên Mỹ trong 6 tháng liền để học tiếng Anh. Và tôi đã tìm ra rằng có rất nhiều “yếu tố môi trƣờng” tôi đã bắt gặp chúng tồn tại ở Việt Nam quê hƣơng tôi. Tôi vẫn còn nhớ ngay những ngày đầu trên đất Mỹ; Một ngƣời bạn Mỹ gốc Việt đã nói với tôi : “Tốt hơn là cậu nên xem ti vi hàng ngày để cải thiện khả năng nghe tiếng Anh”. Đó là một lời khuyến cáo chân thành nhất. Nhƣng nó lại khiến tôi sốc bởi tôi tới Mỹ với hi vọng đất nƣớc này có thể giúp tôi đẩy mạnh kỹ năng nghe tiếng Anh, chứ không phải là xem ti vi. Vậy nếu bạn ở nhà mà muốn cải thiện kỹ năng nghe thì tại sao không xem ti vi ? Ở Chƣơng 10, tôi sẽ chỉ cho bạn nhiều mẹo khác để có thể có đƣợc một “môi trƣờng nói tiếng bản địa” ngay ở nƣớc nhà. Học một ngôn ngữ là cả một quá trình dài. Phải dành cả đời người mới học được một mà thôi. Nếu phải dành cả đời để học đƣợc một ngôn ngữ mới , vậy bạn nghĩ Steve Kaufmann hoặc những ngƣời có thể nói tới bốn năm ngôn ngữ khác nhau phải dành tới bao nhiêu đời ngƣời để học cho đƣợc ? Trong thực tế, nhiều ngƣời, gồm cả tôi, đã và đang học một ngoại ngữ mới mà một thời gian dài chẳng động đả gì tới nó. Cũng giống nhƣ khi bạn muốn luyện cơ bắp bằng việc nâng vật nặng 5kg chỉ 3 lần một này. Kết quả sẽ không bao giờ có đƣợc theo cách đó. Khi đề cập tới việc học một ngoại ngữ thì tập trung đúng hƣớng chính là chìa khóa thành công. Nếu bạn tập trung đúng cách, bạn có thể đạt đƣợc thuận lợi chỉ sau một thời gian ngắn. Tôi nhất thiết phải có một giáo viên giỏi. Một số ngƣời có xu hƣớng hay đình trệ điều gì đó. Tôi gọi họ là “ những ngƣời trì trệ”. Họ cứ đi tìm cho mình một giáo viên giỏi mà thậm chí họ còn chẳng thể nói đƣợc giáo viên giỏi là giáo viên phải nhƣ thế nào ? Tôi nghĩ mỗi giáo viên [...]... cảnh cụ thể là một trong nhƣng phƣơng pháp tệ nhất để học ngoại ngữ Và cho dù có nhớ đƣợc thì cũng không đồng nghĩa rằng bạn có thể sử dụng đƣợc chúng Đến khi ngƣời bản ngữ nói chuyện với bạn thì có thể bạn chẳng hiểu đƣợc họ nói gì dẫu rằng họ vẫn sử dụng những từ cốt lõi ấy Một số ngƣời học ngoại ngữ biết về sự tồn tại của nhóm từ vựng cốt lõi, nhƣng họ không biết làm sao để tận dụng nó một cách hiệu... www.how-to-learnany-language.com ) 21 Và kết quả là : 75 từ phổ dụng nhất tƣơng ứng 40 % sự xuất hiện 200 từ phổ dụng nhất tƣơng ứng 50 % sự xuất hiện 52 4 từ phổ dụng nhất tƣơng ứng 60% sự xuất hiện 1 257 từ phổ dụng nhất tƣơng ứng 70% sự xuất hiện 29 25 từ phổ dụng nhất tƣơng ứng 80 % sự xuất hiện 7444 từ phổ dụng nhất tƣơng ứng 90 % sự xuất hiện 13374 từ phổ dụng nhất tƣơng ứng 95% sự xuất hiện 255 08 từ... một giáo viên bản ngữ sẽ có những nhƣợc điểm trong cách dạy ngôn ngữ riêng của họ Lấy ví dụ, đôi khi một giáo viên bản ngữ không thể hiểu rõ đƣợc tại sao một từ nào đó họ rất dễ phát âm nhƣng không hề dễ đối với ngƣời học Bạn không cần một giáo viên cực giỏi, nhƣng bạn cần một quá trình học tốt Chỉ người thông minh mới có thể học những ngôn ngữ mới Quả thực là khi bạn bắt gặp một vài ngƣời có thể nói. .. bạn làm sao để thu nạp từ vựng cốt lõi một ngôn ngữ nào đó mà bạn đang học để tự tin làm chủ đƣợc nó Trƣớc khi chuyển sang chƣơng kế, tôi muốn giới thiệu một khái niệm có gì đó tƣơng tự nhƣ là nhóm từ vựng cốt lõi - Nhóm câu nói cốt lõi Nhƣ cái tên đã khơi gợi, nhóm câu nói cốt lõi là những cách phổ biến nhất đặt các từ vựng vào với nhau một cách có trật tự Nói cách khác, chúng là những câu nói, câu viết... học một ngôn ngữ bằng việc chỉ tập trung học thuộc danh sách các từ vựng cốt lõi Điều này đơn giản là : bạn không thể nói một ngôn ngữ nào đó nếu bạn biết ngôn từ nhƣng không biết đặt chúng vào với nhau nhƣ thế nào Nhóm câu nói cốt lõi cũng quan trọng nhƣ nhóm từ vựng cốt lõi Chúng giúp bạn làm chủ đƣợc các kỹ năng nghe, nói, viết một ngoại ngữ nhanh chóng bằng cách nhận diện và làm chủ toàn thể câu nói. .. việc học một ngoại ngữ gồm có hai phần cơ bản : lƣợng đầu vào có đƣợc từ việc đọc, việc nghe và lƣợng đầu ra là dạng viết , dạng nói Vài năm trƣớc đây, tôi đã gia nhập một lớp học tiếng Anh dạy bởi một giáo viên ngƣời bản ngữ của ngôn ngữ này Cô ấy tập trung vào cách làm cho sinh viên nói chuyện với nhau bằng tiếng Anh, bất kể là theo nhóm hay là theo cặp đôi Cô ấy cũng bố trí thì giờ để nói chuyện... khi bạn nói Nếu bạn muốn dùng nhóm câu nói cốt lõi trong khi nói, ngƣời bản ngữ sẽ dễ dàng hiểu đƣợc bạn muốn nói cái gì mặc dù có thể khả năng phát âm của bạn chƣa thực sự tốt lắm Lấy ví dụ : nếu tôi hỏi một ngƣời Mỹ : “Is your health good?” nhƣ là một lời chào thì anh ta sẽ chẳng hiểu đƣợc Nó đơn giản vì ngƣời Mỹ không nói theo cách đó, thậm chí câu này 23 là đúng về trật tự câu từ ngữ pháp Nói cách... hái đƣợc một số hiểu biết về não ngƣời, các nhà ngôn ngữ học thực hiện nghiên cứu rà soát sâu hơn các các thức khác nhau để tiếp cận một ngoại ngữ Họ đã tìm ra có hai cách tiếp cận cơ bản – Học thông thường và Thu nạp 27 Việc học thông thƣờng xảy ra khi ngƣời học chủ động đặt sự cố gắng vào việc nghiên cứu hoặc nhớ một vài chi tiết, nhƣ là từ vựng, cụm từ hay cấu trúc ngữ pháp của một ngôn ngữ chẳng... bạn đó, uống một tách cà phê ở đâu đó và tự hỏi : tại sao cần học ngoại ngữ này ? Nghĩ xa hơn một chút về cái bạn muốn đạt đƣợc trong tƣơng lai Nghĩ về giấc mơ của bạn, những ƣớc muốn và kế hoạch của bạn Ngôn ngữ này đứng ở đâu trong kế hoạch đó? Ngôn ngữ đó phải làm gì cùng với giấc mơ của bạn ? Bạn có thực sự cần một ngoại ngữ và những lợi ích bạn có nếu bạn có thể làm chủ đƣợc ngôn ngữ ? Bộ não... có thể “thể hiện cho mọi ngƣời cái cách” để đi tới đƣợc cái gì đó Hay nói cách khác, bạn có thể diễn đạt ý tƣởng của mình qua việc nói bằng một ngôn ngữ mới ! Bởi vậy, nhập lượng đầu vào liên tục trong một khoảng thời gian ngắn là bước cơ bản để thu nạp những từ hoặc cụm từ thông dụng nhất Nói cách khác, tiếp xúc với số 31 lượng lớn đầu vào chính là làm sao để thấm nhuần được kho từ vựng cốt lõi Trong . 1 5 bước để nói một ngoại ngữ _____________ ( Phạm Quang Hƣng ) 2 5 BƢỚC ĐỂ NÓI MỘT NGOẠI NGỮ MỚI Bản quyền © 2010 thuộc về Phạm. tiên. Một ngoại ngữ hay còn gọi đó là một ngôn ngữ thứ hai. Để tôi hỏi bạn một câu : Chẳng phải rằng bạn đã thành công với ngôn ngữ đầu tiên bạn có đƣợc ƣ ? Và nếu bạn đã có thể học ngôn ngữ. tƣơng tự. Tiếp sau đây, chúng ta sẽ nói về một số câu chuyện hoang đƣờng phổ biến trong việc học một ngoại ngữ mới. Bạn sẽ nhận ra rằng mặc dù việc học một ngoại ngữ không phải là việc làm dễ nhƣng