Báo cáo thực tập tốt nghiệp: Tổ chức công tác thẩm định thuế của Chi nhánh Công ty Cổ phần Tư vấn Ernst Young Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh

Bài thu hoạch này sẽ tập trung nghiên cứu công tác tổ chức thực hiện thẩm định thuế của Công ty. Vấn đề bảo mật thông tin khách hàng được Công ty yêu cầu rất khắt khe nên bài thu hoạch sẽ có một số hạn chế nhất định.Bài thu hoạch này sẽ tập trung nghiên cứu công tác tổ chức thực hiện thẩm định thuế của Công ty. Vấn đề bảo mật thông tin khách hàng được Công ty yêu cầu rất khắt khe nên bài thu hoạch sẽ có một số hạn chế nhất định.Bài thu hoạch này sẽ tập trung nghiên cứu công tác tổ chức thực hiện thẩm định thuế của Công ty. Vấn đề bảo mật thông tin khách hàng được Công ty yêu cầu rất khắt khe nên bài thu hoạch sẽ có một số hạn chế nhất định.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG CƠ SỞ II

TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

-*** -

THU HOẠCH THỰC TẬP TỐT NGHIỆP

Chuyên ngành: Kế toán-Kiểm toán

Khóa: K55 Người hướng dẫn khoa học: ThS Nguyễn Thị Mai Anh

TP.HCM, tháng 11 năm 2019

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

CƠ SỞ II TẠI TP HỒ CHÍ MINH

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

NHẬN XÉT THU HOẠCH THỰC TẬP TỐT NGHIỆP

Họ và tên sinh viên: Trần Huyền Trang MSSV: 1601055113

Tên đề tài: Tổ chức công tác thẩm định thuế của Chi nhánh Công ty Cổ phần Tư vấn

Ernst & Young Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh

Điểm đánh giá mức độ tuân thủ quy định, tiến độ và tinh thần làm việc (tối đa 1

điểm, cho điểm lẻ đến 0,1):

Ý kiến nhận xét (khoanh tròn lựa chọn phù hợp):

1 Sinh viên đã nghiêm túc thực hiện THTTTN theo sự hướng dẫn của GVHD GVHD chịu trách nhiệm về tên đề tài và tên các chương, các đề mục chính

(3 chữ số): 0,8-1,0 điểm

2 Sinh viên đã thực hiện theo sự hướng dẫn của GVHD nhưng chưa đầy đủ GVHD chịu trách nhiệm về tên đề tài và tên các chương, các đề mục chính (2 chữ

số): 0,5-0,7 điểm

3 Sinh viên chưa thực hiện đầy đủ hướng dẫn của giảng viên GVHD không

chịu trách nhiệm về THTTTN: 0,1-0,4 điểm

4 Sinh viên không thực hiện hướng dẫn của GVHD GVHD không đồng ý

cho sinh viên nộp THTTTN: 0 điểm

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2019

Giảng viên hướng dẫn

(ký và viết rõ họ tên)

NHẬN XÉT CỦA CƠ QUAN THỰC TẬP

Tên Doanh nghiệp/Cơ quan: Chi nhánh Công ty Cổ phần Tư vấn EY Việt Nam Địa chỉ: Số 2, Đường Hải Triều, Phường Bến Nghé, Quận 1, TP Hồ Chí Minh

Mã số thuế (nếu có): 0108252404-001

Mã số đăng ký kinh doanh/Mã số doanh nghiệp (nếu có): 0108252404-001

Ngành nghề kinh doanh/ lĩnh vực hoạt động chính: Hoạt động tư vấn quản lý

Chúng tôi xác nhận Sinh viên: TRẦN HUYỀN TRANG

thực tập tại Doanh nghiệp/Cơ quan từ ngày 10 tháng 09 năm 2019 đến ngày 17 tháng

11 năm 2019 như sau:

- Về tinh thần thái độ:

- Về tiếp cận thực tế nghiệp vụ, hoạt động của Doanh nghiệp/Cơ quan:

- Về số liệu sử dụng trong bài (ghi rõ số liệu được sử dụng trong THTTTN hoặc BCTTGK có phải do Doanh nghiệp/Cơ quan cung cấp cho Sinh viên hay không):

- Nhận xét khác:

TP Hồ Chí Minh, ngày … tháng … năm 201…

Ký tên

(ghi rõ chức vụ, ký tên, đóng dấu)

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong đề tài: “Tổ chức công tác thẩm định thuế của Chi nhánh Công ty Cổ phần Tư vấn Ernst & Young Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh” này là trung thực và chính xác

Tôi cũng xin cam đoan, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện đề tài này đã được cảm ơn và thông tin trích dẫn trong đề tài này đều đã được chỉ rõ nguồn gốc

Sinh viên

(SV ký và ghi rõ họ tên)

Trần Huyền Trang

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành bài thu hoạch này, em xin tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến ThS Nguyễn Thị Mai Anh, đã tận tình hướng dẫn trong suốt quá trình viết thu hoạch thực tập tốt nghiệp

Em chân thành cảm ơn Quý Thầy, Cô tại Trường Đại học Ngoại thương cơ

sở II tại Thành phố Hồ Chí Minh đã tận tình truyền đạt kiến thức trong những năm

em học tập Với vốn kiến thức được tiếp thu trong quá trình học là nền tảng, hành trang quý báu để em bước vào đời một cách vững chắc và tự tin

Em chân thành cảm ơn lãnh đạo và tập thể cán bộ nhân viên Chi nhánh Công ty Cổ phần Tư vấn Ernst & Young Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh đã cho phép và tạo điều kiện thuận lợi để em thực tập tại đơn vị

Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng do vốn kiến thức hạn chế và kinh nghiệm thực tế chưa thực sự sâu rộng và linh hoạt nên bài thu hoạch thực tập giữa khóa không tránh khỏi những sai sót ngoài ý muốn, em rất mong nhận được những góp ý của Thầy, Cô, Anh, Chị để bài thu hoạch hoàn thiện hơn

Cuối cùng em kính chúc Quý Thầy, Cô dồi dào sức khỏe và thành công trong sự nghiệp cao quý Đồng kính chúc các cô, chú, anh, chị trong Chi nhánh Công ty Cổ phần Tư vấn Ernst & Young Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh luôn dồi dào sức khỏe, đạt được nhiều thành công tốt đẹp trong công việc

Sinh viên

Trần Huyền Trang

MỤC LỤC

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT i

DANH MỤC BẢNG BIỂU SƠ ĐỒ ii

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CHI NHÁNH CÔNG TY CỔ PHẦN TƯ VẤN ERNST & YOUNG VIỆT NAM TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH…… 3

1.1 Qúa trình hình thành và phát triển 3

1.2 Chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức hành chính và quản trị nhân sự 5

1.2.1 Chức năng, lĩnh vực hoạt động và dịch vụ của EY 5

1.2.2 Nhiệm vụ 6

1.2.3 Cơ cấu tổ chức hành chính 7

1.2.4 Quản trị nhân sự 8

1.3 Đánh giá chung về tình hình hoạt động của Công ty……….10

1.4 Vai trò của công tác thẩm định thuế của Chi nhánh Công ty Cổ phần Tư vấn Ernst & Young Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh……….11

1.5 Tóm tắt quá trình thực tập tại Công ty……… 13

CHƯƠNG 2 TỔ CHỨC CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH THUẾ TẠI CHI NHÁNH CÔNG TY CỔ PHẦN TƯ VẤN ERNST & YOUNG VIỆT NAM TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH……… ………… ………… 15

2.1 Thực tế quy trình ……… 15

2.1.1 Giai đoạn lên kế hoạch……… 16

2.1.2 Giai đoạn thực hiện……… 22

2.1.3 Giai đoạn lưu trữ hồ sơ và xuất hóa đơn………29

2.2 Nhận xét chung về công tác thẩm định thuế tại Chi nhánh Công ty Cổ phần Tư vấn Ernst & Young Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh 31

2.2.1 Điểm mạnh 31

2.2.2 Hạn chế 32

CHƯƠNG 3 TRIỂN VỌNG, ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ ĐỀ XUẤT NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH THUẾ TẠI CHI NHÁNH CÔNG

TY CỔ PHẦN TƯ VẤN ERNST & YOUNG VIỆT NAM TẠI THÀNH PHỐ

HỒ CHÍ MINH 33

3.1 Triển vọng phát triển của dịch vụ thẩm định thuế tại Công ty 33

3.1.1 Về cơ hội 33

3.1.2 Về thách thức 34

3.2 Định hướng hoàn thiện công tác thẩm định thuế 35

3.3 Một số đề xuất nhằm hoàn thiện công tác thẩm định thuế tại Công ty 36

KẾT LUẬN 39

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 40

PHỤ LỤC 41

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

TỪ VIẾT

CIT Corporate income tax Thuế thu nhập doanh nghiệp

EY Ernst & Young

FCT Foreign corporate tax Thuế nhà thầu nước ngoài

IRL Information request list Danh sách thông tin yêu cầu cung cấp

ITS International Transaction

ITTS International Transaction

Tax Service

Dịch vụ liên quan đến thuế và giao

dịch quốc tế M&A Merge and aquisiton Mua bán và sáp nhập

PIT Personal income tax Thuế thu nhập cá nhân

Q&RM Quality and risk

management

Quản lý chất lượng và rủi ro của dự

án

SAP Enterprise Resource

Planning Phần mềm hoạch định doanh nghiệp SPA Sale and purchase agreement Hợp đồng mua bán

VCCI Vietnam Chamber of

Commerce and Industry

Phòng Thương mại và Công nghiệp

Việt Nam

DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ

SƠ ĐỒ

1 Sơ đồ 1.1 Sơ đồ cơ cấu tổ chức hành chính 7

2 Sơ đồ 1.2 Sơ đồ chu trình mua bán và sáp nhập (M&A) 11

3

Sơ đồ 2.1 Các bước tổ chức công tác thẩm định thuế của

Chi nhánh Công ty Cổ phần Tư vấn Ernst & Young Việt

Nam tại thành phố Hồ Chí Minh

15

BẢNG

4 Bảng 2.1 Hiểu biết của EY về Target và nhóm công ty 16

LỜI MỞ ĐẦU

Hoạt động mua bán và sáp nhập (M&A) tại Việt Nam trong những năm gần đây đang trở nên sôi động và có những tăng trưởng đột phá hơn bao giờ hết Theo dự báo, năm 2019, giá trị M&A có thể đạt mốc 6.7 tỷ USD, bằng 88,16% so với năm 2018 Các lĩnh vực được quan tâm nhất trong giai đoạn 2018-2019 tập trung vào khai thác thị trường hơn 96 triệu dân của Việt Nam bao gồm sản xuất hàng tiêu dùng, sản xuất và bất động sản (Nguồn Thời báo tài chính Việt Nam online) Thị trường M&A Việt Nam trong hơn

10 năm qua cũng đã chứng kiến nhiều sự thành công của các thương vụ, và bên cạnh đó không thể không kể đến những thương vụ thất bại Một trong những nguyên nhân cơ bản dẫn đến thất bại đó là do sự thiếu thông tin của các bên về doanh nghiệp Thực tế cho thấy các doanh nghiệp tại Việt Nam hiện nay, cụ thể là các doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn chưa có các hoạt động tài chính, kế toán và pháp lý rõ ràng

Trước bối cảnh đó, Due Diligence (DD) hay có thể hiểu là “hoạt động thẩm định”

sẽ cung cấp những số liệu chính xác nhất về hoạt động, hiệu quả của doanh nghiệp và phản ánh hợp lý giá trị của doanh nghiệp cho nhà đầu tư Bằng sự hiểu biết và chuyên môn của mình, Chi nhánh Công ty Cổ phần Tư vấn Ernst & Young Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh đã và đang cung cấp dịch vụ thẩm định, trong đó có Tax Due Diligence (TDD) – thẩm định thuế Hiện nay, dịch vụ của EY đang chiếm được lòng tin của khách hàng và đã góp phần làm nên sự thành công cho rất nhiều thương vụ M&A tại Việt Nam

Thông qua đề tài thu hoạch thực tập tốt nghiệp “Tổ chức công tác thẩm định thuế của Chi nhánh Công ty Cổ phần Tư vấn Ernst & Young Việt Nam tại thành phố

Hồ Chí Minh”, người viết mong muốn tìm hiểu cặn kẽ thực tế quy trình thẩm định thuế

của Công ty từ giai đoạn lên kế hoạch đến giai đoạn thực hiện, lập báo cáo Nhờ đó người viết sẽ có được những hiểu biết chuyên sâu về M&A cũng như về thuế, đây chính là những kinh nghiệm quý báu cho công việc tương lai

Mọi giao dịch đều có ảnh hưởng về thuế, cho dù đó là hoạt động mua lại, thanh lý, tái cấp vốn, tái cơ cấu hoặc chào bán chứng khoán công khai ban đầu Dịch vụ thuế giao dịch (Transaction tax-TT) nói chung và thẩm định thuế nói riêng giữ vai trò không nhỏ giúp khách hàng đưa ra quyết định sáng suốt và điều chỉnh ảnh hưởng về thuế trong các

giao dịch Do đó, bài thu hoạch này sẽ tập trung nghiên cứu công tác tổ chức thực hiện thẩm định thuế của Công ty Vấn đề bảo mật thông tin khách hàng được Công ty yêu cầu rất khắt khe nên bài thu hoạch sẽ có một số hạn chế nhất định Số liệu, thông tin, bằng chứng và mẫu chứng từ trong bài chỉ mang tính chất tham khảo và do vậy nên tính thực

tế của đề tài bị giảm xuống là điều không thể tránh khỏi Về vấn đề này người viết rất mong Cô, Quý thầy cô hiểu và thông cảm cho người viết Người viết cũng xin mạn phép

đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tổ chức thực hiện thẩm định thuế của Công ty

Cùng với lời mở đầu và kết luận, bài thu hoạch gồm có ba chương như sau:

Chương 1: Giới thiệu khái quát về Chi nhánh Công ty Cổ phần Tư vấn Ernst & Young Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh

Chương 2: Tổ chức công tác thẩm định thuế của Chi nhánh Công ty Cổ phần Tư vấn Ernst & Young Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3: Triển vọng, định hướng và một số đề xuất nhằm hoàn thiện công tác thẩm định thuế tại Chi nhánh Công ty Cổ phần Tư vấn Ernst & Young Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh

Chương 1: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CHI NHÁNH CÔNG TY CỔ PHẦN TƯ VẤN ERNST & YOUNG VIỆT NAM TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Công ty

EY Global tên đầy đủ là Ernst & Young Global được hình thành do sự sáp nhập lớn trong ngành kế toán giữa hai công ty Ernst & Whinney và Arthur Young & Co vào năm

1989 Đến năm 2013, Ernst & Young quyết định lấy tên thương mại là EY và cũng thay đổi logo thành gam màu vàng xám và tiếp tục hoạt động Ernst & Young Việt Nam là một thành viên của EY Global

Năm 1992 là thời điểm nền kinh tế Việt Nam bắt đầu đổi mới và thu hút nhiều nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam Ernst & Young là cái tên đầu tiên xuất hiện ở Việt Nam và mang đến một khái niệm mới về kiểm toán là “Kiểm toán độc lập” Thời điểm bấy giờ tại Việt Nam chưa có thuật ngữ kiểm toán, hơn 10 thành viên của Ernst & Young Việt Nam đã cùng nhau nghiên cứu và chuyển dịch những thuật ngữ về kiểm toán cũng như nhiều thuật ngữ khác để vận dụng cho nền kinh tế Việt Nam bắt đầu mở cửa Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam được thành lập theo giấy phép đầu tư số 448/GP ngày 3/11/1992 và giấy phép đầu tư điều chỉnh số 448/GPDC1 ngày 23/1/2002

do Ủy ban nhà nước và hợp tác đầu tư (nay là Bộ Kế hoạch Đầu tư) cấp với số vốn điều

lệ ban đầu là 1 tỷ USD Từ đó Công ty TNHH EY Việt Nam chính thức trở thành hãng kiểm toán và dịch vụ tư vấn có 100% vốn đầu tư nước ngoài đầu tiên được thành lập tại Việt Nam Hiện nay, EY Việt Nam có hai văn phòng, trong đó trụ sở chính ở thành phố

Hồ Chí Minh tại địa chỉ tầng số 20, 28, 29, 30, 32 tòa nhà Tài chính Bitexco, số 2, Đường Hải Triều, Phường Bến Nghé, Quận 1 Chi nhánh tại Hà Nội tọa lạc tại tầng 8, tòa nhà CornerStone, số 16 đường Phan Chu Trinh, quận Hoàn Kiếm

Năm 2018, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Tư vấn EY Việt Nam (EY Consulting Vietnam Limited) được tách ra từ Công ty TNHH EY Việt Nam theo giấy chứng nhận đăng kí doanh nghiệp lần đầu do Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hà Nội cấp ngày 2/5/2018 Trụ sở đăng kí kinh doanh chính được đặt tại Hà Nội, có chi nhánh Công ty TNHH Tư vấn EY Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh Theo đó, Công ty TNHH EY

Việt Nam vẫn giữ tên cũ nhưng về hoạt động kinh doanh chính sẽ tập trung vào lĩnh vực kiểm toán và chịu trách nhiệm quản lý chung của EY tại Việt Nam Công ty TNHH Tư vấn EY Việt Nam và chi nhánh sẽ tập trung vào các dịch vụ còn lại nằm ngoài dịch vụ kiểm toán Ngày 20/9/2019, Chi nhánh Công ty TNHH Tư vấn EY Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh đăng kí chuyển đổi loại hình doanh nghiệp sang công ty cổ phần, với tên giao dịch là “Chi nhánh Công ty Cổ phần Tư vấn Ernst & Young Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh”

Trải qua hơn 27 năm hoạt động với nhiều thành tích nổi bật, EY ngày càng khẳng định vị thế của mình là một trong bốn công ty kiểm toán và tư vấn hàng đầu tại Việt Nam Tuy chỉ mới hơn 10 thành viên từ buổi đầu thành lập, đến nay EY Việt Nam đã tuyển dụng hơn 1200 nhân viên chuyên nghiệp trong và ngoài nước có nhiều kinh nghiệm phục vụ khách hàng quốc tế tại Việt Nam và nước ngoài Trong năm 2007, EY Việt Nam

đã mở rộng hoạt động sang Lào và Campuchia, đồng thời thành lập văn phòng tại hai quốc gia này

Nói về thành tích mà EY Việt Nam đã đạt được trong suốt khoảng thời gian có mặt và hoạt động tại Việt Nam, không thể không nhắc đến đóng góp của EY Việt Nam trong việc đưa REE - một trong hai cổ phiếu đầu tiên lên sàn trong phiên giao dịch đầu tiên của thị trường chứng khoán Việt Nam Năm 2001, EY Việt Nam được giao thực hiện kiểm toán 100 doanh nghiệp thuộc các tổng công ty nhà nước theo chương trình của quỹ Miyazawa tài trợ tái cơ cấu nền kinh tế Việt Nam thông qua Bộ tài chính, phân tích các điểm yếu, điểm mạnh, đề ra các chiến lược phát triển cho các tổng công ty nhà nước Năm 2007, EY Việt Nam là Big 4 đầu tiên có Tổng giám đốc là người Việt Nam Cũng vào năm 2011, Ernst & Young Việt Nam lần đầu tiên phối hợp với VCCI tổ chức thành công giải thưởng “Ernst & Young Bản lĩnh doanh nhân lập nghiệp”, tôn vinh xứng đáng các doanh nhân hàng đầu của Việt Nam, mở ra các cơ hội giao lưu và kết nối doanh nhân trên phạm vi quốc tế, hỗ trợ doanh nhân Việt vươn tới những chuẩn mực toàn cầu Năm 2015, Công ty TNHH Ernst & Young đã vượt qua các đối thủ còn lại trong danh sách Big Four đứng đầu về số lượng các cuộc kiểm toán mà đối tượng là các công ty đại chúng được cung cấp bởi Accounting Today Thêm vào danh sách thành tích đó, năm

2016 EY Việt Nam vinh dự xếp thứ 85 trong top 100 nơi làm việc tốt nhất Việt Nam do Anphabe thực hiện

1.2 Chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức hành chính và quản trị nhân sự

1.2.1 Chức năng, lĩnh vực hoạt động và dịch vụ thuế của Công ty

Chi nhánh Công ty Cổ phần Tư vấn Ernst & Young Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh chuyên cung cấp các dịch vụ tư vấn cho khách hàng, những dịch vụ này nằm ngoài dịch vụ kiểm toán và đảm bảo (non- assurance services) Các dịch vụ mà Công ty hiện đang cung cấp bao gồm các dịch vụ liên quan đến thuế, tư vấn sáp nhập, tư vấn chiến lược kinh doanh Trong đó dịch vụ thuế được xem là một bộ phận chủ yếu trong hoạt động của Công ty

Trong lĩnh vực thuế, EY giúp khách hàng hiểu và quản lý việc tuân thủ thuế và nghĩa

vụ báo cáo thuế một cách có trách nhiệm và chủ động Ngoài ra, công ty còn hỗ trợ khách hàng trong việc đánh giá, cải thiện và giám sát quy trình thực hiện các chức năng của thuế, kiểm soát và quản lý rủi ro, và duy trì mối quan hệ hiệu quả với cơ quan thuế EY hiện đang cung cấp hơn 35 dịch vụ thuế và tư vấn thuế, được chia thành 6 bộ phận khác nhau

Đầu tiên, Dịch vụ thuế doanh nghiệp (BTS) bao gồm dịch vụ liên quan đến khách

hàng tư nhân (PCS), thực hiện các hoạt động chuyên môn trong nước (kết hợp dịch vụ định lượng, tranh chấp về thuế, chính sách thuế), và tư vấn thuế doanh nghiệp (kết hợp dịch vụ quản lý thuế kĩ thuật số và dịch vụ báo cáo thuế cho khách hàng) Đối với dịch

vụ Tuân thủ và lập báo cáo (GCR), EY đem đến cho khách hàng các dịch vụ tuân thủ về

kế toán và báo cáo (ACR), tuân thủ thuế doanh nghiệp (BTC), tuân thủ thuế gián thu, kế toán thuế và tư vấn rủi ro (TARAS), và dịch vụ liên quan đến hệ thống lương Bên cạnh

đó, Dịch vụ thuế gián thu (IT) sẽ tập trung vào tư vấn và giúp khách hàng giải quyết mọi

vấn đề liên quan đến thuế gián thu, bao gồm: thuế giá trị gia tăng (VAT), thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế phí bảo hiểm (IPT), thuế môi trường và năng lượng (EET), các loại thuế của nhà nước (SALT)

Trong dịch vụ tư vấn thuế (Law) các luật sư của EY Việt Nam hiểu được sự phức tạp

của thuế, các quy định và luật thương mại, từ đó sẽ cung cấp cho khách hàng những

hướng dẫn toàn diện xung quanh các quyết định kinh doanh chiến lược, giảm khoảng cách giữa cố vấn kinh doanh và tư vấn pháp lý, cung cấp các dịch vụ hỗ trợ giúp tăng hiệu quả và giảm chi phí cho các hoạt động pháp lý thông thường

Kể từ ngày 1/7/2019, bộ phận Dịch vụ thuế quốc tế (ITS) và Dịch vụ thuế giao dịch

(TT) đã được gộp lại thành một bộ phận với tên gọi là Dịch vụ liên quan đến giao dịch

và thuế quốc tế (ITTS) ITS cung cấp dịch vụ tư vấn thuế thu nhập doanh nghiệp về tất

cả các khía cạnh của giao dịch đa quốc gia, bao gồm tài chính và cấu trúc, chuyển giá, hiệu quả mô hình hoạt động Trong khi đó, TT sẽ hỗ trợ khách hàng đưa ra các quyết định sáng suốt và điều chỉnh ảnh hưởng về thuế trong các giao dịch

Cuối cùng, dịch vụ Dịch vụ tư vấn nhân sự (PAS) sẽ giúp khách hàng khai thác chính

sách nhân sự của công ty để đảm bảo đúng người, đúng việc, đúng năng lực, đúng nơi, đúng chi phí Các dịch vụ mà EY cung cấp bao gồm chuyển đổi nhân sự; phân tích môi trường làm việc và lực lượng lao động mới; thiết kế tổ chức

1.2.2 Nhiệm vụ

EY Việt Nam nói chung và Chi nhánh Công ty Cổ phần Tư vấn Ernst & Young Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh nói riêng là một tổ chức dịch vụ chuyên nghiệp hàng đầu thế giới cung cấp các dịch vụ kiểm toán, thuế, giao dịch tài chính và tư vấn mang tính toàn cầu Độc lập, khách quan, chính trực, bảo vệ quyền lợi và bí mật kinh doanh của khách hàng cũng như quyền lợi chính của công ty trên cơ sở tuân thủ các quy định của pháp luật, chuẩn mực kiểm toán của Việt Nam và thế giới là nguyên tắc hoạt động của EY

Công ty luôn hướng tới mục tiêu là: “Xây dựng một thế giới làm việc tốt đẹp hơn”, đây cũng chính là nội dung được thể hiện trong Logo của công ty trong những năm gần đây.Công ty cam kết cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp có chất lượng cao nhằm hỗ trợ khách hàng đạt được mục tiêu của mình đồng thời thực hiện thành công kế hoạch phát triển của mỗi cá nhân và toàn thể Công ty, từ đó mang đến những đóng góp tích cực cho cộng đồng

Ngoài ra khi nhắc đến EY, mọi người đều nhận thấy sự đề cao giá trị con người trong cách làm việc, một môi trường làm việc năng động sáng tạo, đầy thân thiện với

mọi người Bằng việc tập trung vào tính công bằng và tính toàn diện của con người, Công ty trao quyền cho mọi cá nhân để tận dụng được thế mạnh và kinh nghiệm riêng biệt của họ, từ đó tạo nên một môi trường làm việc với những nhóm làm việc với hiệu quả công việc cao nhất Công ty luôn hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng môi trường làm việc để có thể cung cấp đến cho khách hàng những dịch vụ tốt nhất

1.2.3 Cơ cấu tổ chức hành chính

Bộ máy tổ chức quản lý của Chi nhánh Công ty Cổ phần Tư vấn Ernst & Young Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh được phân cấp một cách rõ ràng và phân nhiệm cụ thể Mặc dù về mặt pháp lý Công ty là một pháp nhân riêng biệt nhưng về mặt hành chính và nhân sự của Công ty vẫn nằm dưới sự quản lý của EY Việt Nam Tất cả các thành viên của Ban Giám đốc đều là các cổ đông của Công ty và có trách nhiệm trực tiếp đánh giá rủi ro dịch vụ tư vấn, đánh giá khách hàng, ra quyết định và đại diện Công ty thực hiện

ký kết hợp đồng với khách hàng, đồng thời họ cũng là những người thực hiện soát xét báo cáo cuối cùng và là người ký duyệt báo cáo trước khi đưa đến khách hàng Tiếp đến

là hệ thống các phòng ban trực tiếp thực hiện công việc, nhiệm vụ chuyên môn được phân công, bao gồm hai bộ phận là bộ phận hành chính và nghiệp vụ Các bộ phận gồm:

Sơ đồ 1.1 Sơ đồ cơ cấu tổ chức hành chính

(Nguồn: Người viết tự tổng hợp từ thông tin của Phòng Administration)

Tổng giám đốc là người quản lý và chịu trách nhiệm hoàn toàn về tất cả mọi hoạt

động của công ty tại Việt Nam, trực tiếp quản lý những công việc của văn phòng tại Thành phố Hồ Chí Minh và quản lý gián tiếp những công việc của văn phòng Hà Nội thông qua Phó Tổng giám đốc tại Hà Nội Tổng giám đốc cũng chính là người phụ trách việc xây dựng những kế hoạch, chiến lược phát triển ngắn và dài hạn của công ty

Phó tổng giám đốc là người thay mặt Tổng giám đốc quản lý và chịu trách nhiệm về

hoạt động của văn phòng công ty tại Hà Nội Phó tổng giám đốc có vai trò điều hành công việc tại văn phòng, đôn đốc việc thực hiện những kế hoạch chiến lược mà Ban giám đốc đề ra, đồng thời báo cáo tình hình thực hiện cho Tổng giám đốc

Bộ phận TAX chuyên cung cấp các dịch vụ về thuế Bao gồm các dịch vụ như: tư vấn

thuế doanh nghiệp, tuân thủ thuế và lập báo cáo, luật, thuế gián thu, giao dịch và thuế quốc tế, tư vấn nhân sự

Bộ phận TAS chuyên cung cấp các dịch vụ tư vấn doanh nghiệp, tập trung chủ yếu

vào các mảng như: M&A, thẩm định tài chính và thương mại, tư vấn chiến lược tài chính cho doanh nghiệp, tái cơ cấu doanh nghiệp, định giá, hội nhập sau sáp nhập cũng như các dịch vụ tư vấn thoái vốn

Bộ phận ITRA chuyên kiểm tra hệ thống bảo mật thông tin cho Công ty, có chức năng

cung cấp các thiết bị về phần cứng, phần mềm để trợ giúp cho nhân viên của Công ty thực hiện công việc Đồng thời bộ phận này cũng chịu trách nhiệm xây dựng và quản lý

hệ thống mạng nội bộ cho Công ty, đặc biệt phải đảm bảo tính bảo mật thông tin cho khách hàng cũng như cho Công ty Mỗi nhân viên khi gặp khó khăn trong việc sử dụng máy tính hay phần mềm tin học có thể liên hệ với bộ phận này để được hỗ trợ

Bộ phận kế toán thực hiện các nhiệm vụ chính như quản lý và theo dõi tình hình tài

chính kế toán, thực hiện quy trình hạch toán chi phí, doanh thu, thông báo kịp thời cho Ban giám đốc những vấn đề tài chính của công ty

1.2.4 Quản trị nhân sự

Là Big Four đầu tiên có mặt tại Việt Nam, năm 1992 EY Việt Nam chỉ có số lượng nhân viên ít ỏi là 10 người, sau 20 năm con số ấy là hơn 800 nhân viên, và hơn sau 27 năm phát triển, đội ngũ nhân viên đã tăng lên là hơn 1200 người, với hơn 90% là người

Việt Về chuyên môn, hơn 45% nhân viên có từ hai bằng cử nhân trở lên, đa phần các kiểm toán viên đều có chứng chỉ KTV do Bộ tài chính cấp và khoảng 21% có chứng chỉ ACCA Bên cạnh đó, hiện nay Công ty có hơn 200 nhân viên đang là thành viên của các Hiệp hội nghề nghiệp trong nước và quốc tế như VACPA, ACCA, CPA, AICPA, KICPAA, CISA

Nói riêng về bộ phận TAX tại Công ty Cổ phần Tư vấn EY, hiện nay số lượng nhân viên lên tới con số hơn 190 người, trong đó có 7 Phó Tổng Giám đốc (Partner), 3 Giám đốc (Director), 12 Phó Giám đốc (Senior Manager), 22 Chủ nhiệm (Manager) và gần

150 Chuyên viên (Senior) và Nhân viên (Staff) Trình độ nhân viên từ đại học trở lên, tốt nghiệp các trường hàng đầu trong lĩnh vực kinh tế như Đại học Kinh tế-Luật, Đại học Kinh Tế, Đại học Ngoại Thương, Đại học Ngân Hàng Một số nhân viên là du học sinh

từ các nước như Mỹ, Australia, Singapore, Philippines và các quốc gia phát triển khác Xét về giới tính, do đặc thù công việc tư vấn có vẻ phù hợp hơn với nữ nên số lượng nhân viên nữ chiếm đa số Tỉ lệ nhân viên nữ chiếm hơn 77% tổng số nhân viên trong

bộ phận TAX, trong khi số lượng nhân viên nam chỉ chiếm chưa đến 23%, chỉ bằng 1/3

số lượng nhân viên nữ Tuy chỉ chiếm hơn 20% tổng số nhân viên bộ phận TAX, nhưng nếu xét riêng về chức vụ nắm giữ thì 70% Partner là nam, hơn 30% nam giữ chức vụ từ Manager đến Director, trong khi tỉ lệ nam giữ chức vụ từ Senior trở xuống chỉ chiếm có 19% Có thể thấy được tuy chiếm tỉ trọng thấp nhưng tỉ lệ nắm giữ những vị trí quan trọng trong bộ phận TAX và gắn bó với Công ty của nam có phần nhỉnh hơn Xét về độ tuổi, phần lớn số lượng nhân viên có độ tuổi dao động từ 21 đến dưới 30 tuổi là chủ yếu, chiếm hơn 80% tập trung ở các cấp bậc từ Staff đến Senior Hàng năm Công ty đều tổ chức tuyển dụng nhân viên mới và ứng viên đa phần là sinh viên mới tốt nghiệp các khối ngành kinh tế, vậy nên có thể giải thích được tại sao đội ngũ nhân viên lại trẻ đến vậy

Độ tuổi 30 trở lên là những người đã gắn bó lâu năm với Công ty hoặc giữ những chức

vụ cao hơn như Senior Manager hoặc Partner, nhưng con số này cũng rất khiêm tốn, chưa đến 20% Nhìn chung, đội ngũ nhân viên tại EY có kinh nghiệm dày dặn, có chiều sâu về kiến thức, gắn bó lâu dài với Công ty và là đại diện cho văn hóa EY

1.3 Đánh giá chung về tình hình hoạt động của Công ty

EY Việt Nam luôn là một trong những công ty kiểm toán và tư vấn có doanh thu hàng đầu tại Việt Nam, liên tục tăng lượng khách hàng qua từng năm và không ngừng

Bằng kiến thức, bằng kinh nghiệm và trên hết là với mong muốn giúp các doanh nghiệp Việt Nam phát triển, EY Việt Nam đã có được một hệ thống khách hàng lớn mạnh và đa dạng Với xuất phát điểm chỉ có 37 khách hàng năm 1992, lên đến 1200 khách hàng năm 2012, và sau hơn 27 năm phát triển, EY Việt Nam đã có hơn 2600 khách hàng với hơn 70% là các khách trong nước Để đáp ứng nhu cầu thay đổi và thích ứng của doanh nghiệp với các yêu cầu của thị trường, cũng như của các nhà quản lý trong môi trường kinh doanh đầy biến động và đang ngày càng hội nhập với thị trường quốc

tế, Ernst & Young Việt Nam đã không ngừng đưa ra các dịch vụ mới Ernst & Young Việt Nam nói chung hiện đang cung cấp gần 80 dịch vụ, bao gồm 17 dịch vụ kiểm toán,

13 dịch vụ tư vấn DN, 35 dịch vụ thuế và tư vấn thuế, 12 dịch vụ tư vấn giao dịch tài chính và nhiều dịch vụ chuyên ngành khác

Định hướng phát triển của EY là hợp tác với các doanh nghiệp Việt Nam Chiến lược mà Công ty hướng đến mang tính tích hợp các dịch vụ (ISO) giúp khách hàng có thể tiếp cận được tất cả các dịch vụ mà EY Việt Nam cung cấp như kiểm toán, tư vấn, thuế Chiến lược này một mặt đáp ứng nhu cầu khách hàng một cách toàn diện và đồng

bộ, một mặt giúp tối ưu hóa nguồn nhân lực của EY Việt Nam Các khách hàng điển hình của EY Việt Nam chính là Vingroup, REE, VNPT, Vietcombank, Viettinbank, Tôn hoa sen, Vinatech

1.4 Vai trò của công tác thẩm định thuế của Chi nhánh Công ty Cổ phần

Tư vấn Ernst & Young Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh

Sơ đồ 1.2 Sơ đồ chu trình mua bán và sáp nhập (M&A)

(Nguồn: Bộ phận thẩm định thuế tại EY Việt Nam)

Mỗi thương vụ M&A không chỉ là một giao dịch kinh tế đơn thuần giữa các bên tham gia mà là một chu trình kéo dài, gồm nhiều giai đoạn Có hai cấu trúc cơ bản trong M&A

là mua lại tài sản (Asset deal) và mua lại cổ phần của doanh nghiệp hiện tại (Share deal) Trong giao dịch mua lại tài sản, bên mua thường sẽ chỉ có nghĩa vụ đối với những khoản

nợ liên quan được xác định trong hợp đồng mua bán tài sản Còn đối với giao dịch mua

Evaluating Deals

• Buy-side due diligence*

• Deal structuring*

• Negotiation and SPA*

Executing Deals

• Sell-side due diligence*

• Carve-outs*

• IPO*

Harvesting Deals

Making Deals Successful

• Post acquisition*

• Integration, Operational improvements and cost reductions*

* Financial, Tax, IT systems, Market, HR, Legal, Operational, etc

lại cổ phần, bên mua sẽ trở thành chủ sở hữu toàn bộ hoặc một phần của doanh nghiệp,

và phải có trách nhiệm đối với tất cả các khoản nợ vốn có, bao gồm cả nghĩa vụ về thuế trong quá khứ Do đó, đối với giao dịch mua lại cổ phần trước khi đi đến quyết định có mua doanh nghiệp hay không, bên mua sẽ cần sự trợ giúp của một bên thứ ba để thực hiện Due Diligence-DD (hoạt động thẩm định) DD có thể bao gồm nhiều khía cạnh, như thẩm định về tài chính, thẩm định thuế, thẩm định về hệ thống công nghệ thông tin, thẩm định nhân sự, thẩm định pháp lý Với vai trò là một chuyên gia, bên thứ ba sẽ đánh giá thông tin tài chính và thuế để hỗ trợ cho việc ra quyết định đầu tư, thoái vốn của doanh nghiệp

Tại EY, cũng với vai trò là bên thứ ba, Công ty cung cấp dịch vụ DD cho cả bên mua (Buy-side Due Diligence) và bên bán (Sell-side Due Diligence) cho cả hai cấu trúc M&A Liên quan đến ảnh hưởng về thuế trong giao dịch, dịch vụ thuế giao dịch (TT) nói chung và Thẩm định thuế (TDD) nói riêng giữ vai trò không nhỏ giúp khách hàng đưa ra quyết định sáng suốt và điều chỉnh ảnh hưởng về thuế trong các giao dịch Đối với share deal, thẩm định thuế sẽ tập trung vào dữ liệu thuế của Target để tìm ra những rủi ro liên quan đến thuế và đánh giá mức độ ảnh hưởng về thuế của những phát hiện đó, tùy theo góc độ có lợi hơn cho bên bán hay bên mua Bên cạnh đó, thẩm định thuế cũng bao gồm việc xác định xem có bất kỳ khoản tăng thuế nào đem lại lợi ích về thuế mà Target không biết đến Từ đó, giúp xác định và phát triển một cấu trúc mua lại phù hợp cho thương vụ Thêm vào đó, để giảm thiểu rủi ro về thuế cho bên mua, trong hợp đồng mua bán (SPA) thường sẽ xuất hiện những điều khoản liên quan đến bảo đảm thuế và bồi thường Từ những phân tích tìm thấy được trong quá trình thẩm định thuế, EY còn

hỗ trợ khách hàng trong việc xem xét lại những thỏa thuận trong SPA có phù hợp với kết quả của thẩm định thuế hay không, chỉ ra những thỏa thuận về thuế bất lợi cho khách hàng và những điều cần lưu ý khi thực hiện SPA về phương diện thuế Đối với giao dịch mua lại tài sản, vấn đề thương mại sẽ được người mua cân nhắc chủ yếu, do đó việc thẩm định về thuế là không thực sự cần thiết và mang lại giá trị EY trong trường hợp này sẽ

hỗ trợ bên mua trong việc soát xét lại hợp đồng mua bán tài sản liên quan đến nghĩa vụ

về các khoản nợ liên quan đến tài sản đó

2 Tóm tắt quá trình thực tập

Với đặc thù là công ty chuyên cung cấp dịch vụ cho khách hàng, nên công việc tại

EY cũng được phân theo từng dự án và hợp đồng cho các nhóm phụ trách trong bộ phận May mắn cho người viết khi được làm việc tại EY với vai trò là nhân viên chính thức tại

bộ phận Tư vấn thuế doanh nghiệp (BTA) thay vì là thực tập sinh, do đó người viết có nhiều cơ hội để được tiếp cận với quy trình của Công ty và được Senior phân công làm một số công việc cụ thể

Công việc đầu tiên mà người viết được thực hiện trong thời gian làm việc tại Công

ty liên quan đến dịch vụ tuân thủ thuế giá trị gia tăng (VAT compliance) Nói một cách khác, EY sẽ giúp khách hàng kiểm tra lại tất cả hóa đơn VAT (đầu vào hoặc đầu ra) phát sinh trong từng tháng để phục vụ cho việc khấu trừ hay kê khai thuế VAT phải nộp theo đúng quy định Người viết được phân công kiểm tra các thông tin trên hóa đơn và các chứng từ liên quan đến hoạt động marketing và logistic, bao gồm: hình thức lưu trữ hóa đơn (hóa đơn scan, hóa đơn gốc hay hóa đơn điện tử, …), ngày hóa đơn, mã số thuế của người bán, thông tin về người bán, thông tin về người mua, nội dung ghi trên hóa đơn, chữ kí của người bán, chữ kí của người mua, … và nhập những thông tin đó vào file excel Sau khi kiểm tra xong tất cả các hóa đơn được cung cấp bằng bản cứng và trên SAP, người viết sẽ phân loại hóa đơn đó là hóa đơn hợp lệ hay hóa đơn chưa hợp lệ và ghi chú lại những thông tin chưa hợp lệ Sau đó, những hóa đơn chưa hợp lệ sẽ được lọc

ra để đối chiếu lại với PIC để yêu cầu cung cấp thêm thông tin giải thích, điều chỉnh nếu cần thiết Các thông tin chủ yếu cần PIC xác nhận là thông tin liên quan đến công văn miễn con dấu trên một số hóa đơn đầu vào, biên bản điều chỉnh hóa đơn khi sai thông tin, tài liệu về chương trình khuyến mại (thông báo Sở Công Thương về tổ chức chương trình khuyến mại, hóa đơn đầu ra, biên bản nghiệm thu và thanh lý và một số chứng từ

đi kèm), tài liệu về hoạt động từ thiện, hợp đồng dịch vụ mà EY chưa được cung cấp Sau khi làm việc với PIC, người viết sẽ tiếp tục cập nhật thông tin lên file excel và hoàn tất file, sau đó gửi cho Senior để phê duyệt, tiếp theo là Manager phê duyệt và gửi kèm

với báo cáo cho khách hàng Công việc thứ hai người viết được thực hiện liên quan đến

dịch vụ thẩm tra thuế (TDD) tại công ty mục tiêu được thực hiện bởi bên mua, hay còn

gọi là thẩm định thuế cho bên mua Quy trình thực hiện công tác thẩm định thuế này sẽ được người viết trình bày chi tiết trong bài báo cáo ở Chương 2 Người viết được tham gia thực hiện thẩm định thuế trực tiếp tại văn phòng của công ty mục tiêu (Target) chung với các anh chị trong bộ phận thẩm định thuế Công việc được người viết đảm nhận chủ yếu là theo dõi thông tin mà Target đã cung cấp cho EY theo danh sách thông tin yêu cầu cung cấp (Information Request List- IRL) thông qua email, hoặc cung cấp trực tiếp thông qua phỏng vấn tại chính công ty của Target Tiếp đó, người viết được phân công lọc thông tin liên quan đến chi phí trên sổ cái (General Ledger-GL) theo bản chất, ví dụ như chi phí đó là chi phí giá vốn hàng bán, chi phí trích trước, chi phí khấu hao, phúc lợi cho nhân viên, chi phí tiếp khách hay những khoản chi khác Trong lúc lọc GL người viết phải để ý đến những chi phí bất thường, có thể là những chi phí không đủ điều kiện

là chi phí được trừ và ghi chú lại trong file Sau khi lọc xong GL, người viết sẽ gửi GL

đã lọc cho Senior để tiếp tục xem xét, điều tra thêm thông tin từ phía Target Công việc tiếp theo người viết được phân công đó là nhập thông tin vào databook Người viết sẽ dựa trên các tờ khai thuế và giấy nộp tiền thuế của Target gửi và nhập chính xác những thông tin trên các tờ khai đó vào file excel theo mẫu có sẵn Sau đó người viết sẽ đối chiếu và xem thử xem Target có nộp thuế đúng hạn và đầy đủ số tiền như đã kê khai hay không Tiếp theo đó, những thông tin mà Target cung cấp bằng file mềm ngoài việc cập nhật vào file IRL hàng ngày, người viết còn có trách nhiệm lưu tất cả những chứng từ

đó lên ổ mạng của Công ty trong thư mục riêng mà chỉ có những thành viên trong dự án mới có quyền truy cập Sau đó người viết sẽ in tất cả những chứng từ dưới dạng file PDF

ra giấy để Senior dễ dàng tìm đọc và lưu trữ trong hồ sơ của Công ty khi kết thúc dự án Qua quá trình làm việc tại Công ty, được sự hỗ trợ nhiệt tình và hướng dẫn kĩ lưỡng của các anh chị đã giúp người viết có thể nhanh chóng hòa nhập và bắt kịp với công việc Người viết đã được tiếp cận với một số dịch vụ thuế mà EY cung cấp, làm việc trực tiếp với khách hàng, đọc qua nhiều loại chứng từ mới, cũng như có cơ hội quan sát và tìm hiểu các vấn đề liên quan đến thuế Ngoài ra người viết còn được tham gia các khóa học online của Công ty để nâng cao kiến thức chuyên môn cũng như kỹ năng mềm bổ ích để phục vụ cho công việc một cách hiệu quả hơn

Chương 2: TỔ CHỨC CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH THUẾ CỦA CHI NHÁNH CÔNG TY CỔ PHẦN TƯ VẤN ERNST & YOUNG VIỆT NAM TẠI THÀNH

PHỐ HỒ CHÍ MINH 2.1 Thực tế quy trình

Sơ đồ 2.1 Các bước tổ chức công tác thẩm định thuế của Công ty Cổ phần

Tư vấn EY Việt Nam

(Nguồn: Bộ phận thẩm định thuế tại Công ty)

Trong một dự án thẩm định thuế, đội ngũ cốt lõi (core team) sẽ bao gồm 1 Partner

in charge (Phó Tổng giám đốc phụ trách dự án), 1 Senior Manager (Giám đốc phụ trách),

2 Managers (Chủ nhiệm), 3 Seniors (Chuyên viên), 3 Staff (Nhân viên) tham gia Ngoài core team thì tùy theo từng dự án sẽ cần sự trợ giúp nhân sự từ các phòng khác Tại EY, Công ty không chỉ cung cấp dịch vụ thẩm định thuế mà còn tập trung vào các mảng khác liên quan đến toàn bộ quá trình M&A như thẩm định tài chính, định giá, hội nhập sau sáp nhập và tư vấn thoái vốn Do đó, thông thường trong một dự án M&A, core team của bộ phận thẩm định thuế sẽ tham gia chung với bộ phận thẩm định tài chính (Financial Due Diligence-FDD) trong quá trình soát xét Target

Gửi danh sách chi tiết thông tin yêu cầu

Thỏa thuận phạm vi công việc

Xác định rủi

ro tiềm năng

Báo cáo chính thức

Theo dõi/

Làm rõ (nếu cần)

Bản thảo

Q&RM (Nội bộ)

Thực hiện Lên kế hoạch

Filing

và

Billing

Kết thúc

2.1.1 Giai đoạn lên kế hoạch

2.1.1.1 Hiểu biết về giao dịch và Công ty mục tiêu (Target)

Khi nhận được một lời đề nghị thực hiện thẩm định cho giao dịch mua bán sáp nhập từ công ty khách hàng, việc đầu tiên mà EY cần làm là thực hiện tìm hiểu ban đầu

và có cái nhìn chung nhất về dự án Những công việc này thường sẽ do Partner và Manager phụ trách Thông tin này sẽ được đưa vào phần thông tin chung trong proposal

để gửi cho khách hàng Proposal sẽ trình bày hiểu biết của EY về dự án và những cơ sở cho phép EY cung cấp dịch vụ, trách nhiệm của các bên, kế hoạch, phương thức thực hiện, phạm vi công việc cũng như báo giá Có thể hiểu proposal là một bản thảo hợp đồng cho khách hàng xem trước, khách hàng sẽ dựa vào proposal để cân nhắc việc kí hợp đồng chính thức Dựa vào kinh nghiệm, EY đã thiết lập được biểu mẫu các câu hỏi dùng để phỏng vấn khách hàng nhằm thu thập thông tin để có cơ sở chuẩn bị proposal Partner và Manager sẽ dựa trên những câu hỏi mẫu và điều chỉnh sao cho phù hợp với từng đối tượng khách hàng Ở giai đoạn này, EY sẽ không được phép tiếp cận với Target, những thông tin liên quan đến Target chủ yếu do khách hàng cung cấp, nên những hiểu biết EY có được liên quan đến Target một phần mang tính xét đoán chuyên môn và những giả định theo kinh nghiệm của Partner và Manager hoặc dựa vào những thông tin

có sẵn trên internet

Để minh họa cho công tác tổ chức thẩm định thuế của Công ty, người viết sẽ mô tả

cụ thể các bước cần thực hiện đối với dự án thẩm định thuế cho bên mua mà người viết được trực tiếp tham gia Vì yêu cầu bảo mật thông tin khách hàng và bên bán nên người viết sẽ không nêu tên công ty, thay vào đó bên mua sẽ được hiểu là công ty ABC, và công ty mục tiêu (Công ty X) mà người viết được tham gia thẩm định trực tiếp sẽ được hiểu là Target Khi nhận được yêu cầu, EY sẽ tiến hành tìm hiểu chung về dự án dựa trên thông tin mà khách hàng cung cấp Tiếp theo, Partner và Manager phỏng vấn khách hàng dựa trên những câu hỏi đã chuẩn bị để có thêm thông tin về dự án Những nội dung này

sẽ được trình bày trong phần “Những hiểu biết chung về dự án” (“Our understanding of your needs”) EY hiểu rằng công ty ABC đang có dự định mua lại một phần cổ phần của một nhóm các công ty (bao gồm công ty X-Target, công ty Y và công ty Z) một cách

bảo mật Theo đó, EY sẽ được yêu cầu cung cấp dịch vụ thẩm định tài chính, thẩm định thuế cho cả ba công ty, tư vấn cấu trúc thuế (tax structuring) và soát xét lại hợp đồng mua bán (SPA review)

EY phân công nhóm thẩm định thuế thành hai nhóm, nhóm người viết tham gia sẽ phụ trách thẩm định công ty X, nhóm còn lại sẽ phụ trách thẩm định công ty Y và Z Dựa trên thông tin được cung cấp, EY hiểu rằng ba công ty đang hoạt động trong ngành phân phối hóa chất Với sự giới hạn về thông tin hiện có, EY giả định rằng Target chỉ sử dụng một bộ báo cáo tài chính duy nhất Ngoài ra, các thông tin chung liên quan đến Target và hai công ty còn lại được thể hiện trong bảng dưới đây:

Bảng 2.1: Hiểu biết của EY về Target và nhóm công ty Tên Năm thành

(Nguồn: Proposal của Bộ phận thẩm định thuế tại Công ty) 2.1.1.2 Xác định rủi ro tiềm năng

Sau khi đã hiểu biết về giao dịch và Target, dựa trên những hiểu biết đó EY sẽ xác định những vấn đề trọng yếu cần quan tâm trong quá trình thực hiện thẩm định sau này Công việc này vẫn do Partner và Manager phụ trách Việc xác định những vấn đề trọng yếu này sẽ được thực hiện thông qua phân tích những thông tin ban đầu mà khách hàng cung cấp cho EY liên quan đến Target như báo cáo tài chính, intention letter (thư bày tỏ

ý định), bản ghi chép lại thông tin (information memorandum – IM) Ở giai đoạn này,

EY sẽ không được quyền tiếp cận với Target, vì điều này sẽ vi phạm vào quy trình kiểm soát nội bộ Q&RM của Công ty được trình bày dưới đây EY cũng đã thiết lập được biểu mẫu câu hỏi dùng để xác định được rủi ro tiềm tàng trong quá khứ Những rủi ro có thể

kể đến như rủi ro liên quan đến ngành, giao dịch với các bên liên kết, vấn đề liên quan đến cơ quan thuế, rủi ro khi Target sử dụng hai sổ kế toán (một sổ cho mục đích kế toán

và một sổ sử dụng cho mục đích tính thuế)

Với dự án trên, những vấn đề trọng yếu được EY xác định liên quan đến bảy vấn

đề sau Đầu tiên, sau khi xem xét các thông tin EY hiểu biết được rằng Target hiện đang

sử dụng hai sổ kế toán, điều này khác với giả định của EY tại giai đoạn hiểu biết về Target Từ việc sử dụng hai sổ kế toán khác nhau có thể dẫn đến rủi ro thu nhập không được ghi nhận dẫn đến khai báo thuế không đầy đủ Thứ hai, dựa vào các biên bản thanh tra thuế của Target trong giai đoạn soát xét có thể thấy được cơ quan thuế đã tìm ra được một số sai phạm liên quan đến không tuân thủ thuế, tuy nhiên việc thanh tra chưa chắc

sẽ loại trừ được hết rủi ro, có thể vẫn còn tồn tại những sai phạm mà cơ quan thuế chưa tìm ra Thứ ba, giữa Target và Y có thực hiện mua bán với nhau, có thể là giao dịch giữa các bên liên kết và EY đánh giá có thể rủi ro liên quan đến chuyển giá Thứ tư, rủi ro Target đang áp dụng những chính sách ưu đãi thuế không phù hợp Thứ năm, việc kết chuyển lỗ qua các năm của Target để phục vụ cho công tác tính thuế cũng đang tiềm ẩn rủi ro không chính xác Thứ sáu, môi trường kiểm soát và việc thực hiện tuân thủ thuế của Target vẫn còn nhiều yếu kém Ngoài ra theo kinh nghiệm của EY thì với môi trường kiểm soát yếu kém như vậy Target có thể còn xuất hiện những rủi ro liên quan đến việc khai báo thuế không đúng theo quy định, rủi ro tái diễn lại những vi phạm liên quan đến thuế sau khi sáp nhập Các vấn đề khác liên quan đến thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, khấu trừ thuế và thuế giá trị gia tăng có liên quan đến hoạt động kinh doanh hiện tại của doanh nghiệp vẫn có thể xuất hiện rủi ro Những rủi ro trọng yếu này cũng sẽ được trình bày trong proposal

2.1.1.3 Thỏa thuận phạm vi công việc và chi phí của dự án

Sau khi xác định được rủi ro tiềm năng, EY sẽ tiến hành thỏa thuận về phạm vi công việc (scope of work) và phí thực hiện dự án với khách hàng EY đã có sẵn biểu

mẫu phạm vi công việc cho cả share deal và asset deal, Partner và Manager dựa trên mẫu

và điều chỉnh cho phù hợp với từng đối tượng khách hàng Trong share deal sẽ chia ra các dịch vụ khác nhau như thẩm định thuế toàn bộ (TDD full scope), thẩm định thuế một phần (TDD limited scope), phỏng vấn ban quản trị, tư vấn cấu trúc thuế, soát xét hợp đồng mua bán, tham gia vào phiên hỏi đáp với bên mua dựa trên báo cáo thẩm định Chi phí sẽ phụ thuộc vào phạm vi công việc mà khách hàng yêu cầu và một số đánh giá của

EY về tính phức tạp của giao dịch, mức độ rủi ro và những chi phí phát sinh thêm trong quá trình thực hiện công việc Sau đó, EY sẽ hoàn tất proposal để gửi cho khách hàng, bao gồm cả thông tin về phạm vi công việc và phí thực hiện dự án

Hợp đồng chính thức sẽ được soạn thảo dựa trên proposal và điều chỉnh theo thỏa thuận lại với khách hàng, thông thường là về phí và phạm vi công việc Khi khách hàng đồng ý thực hiện hợp đồng như thỏa thuận và quy trình Q&RM được hoàn tất, EY sẽ soạn thảo hợp đồng chính thức để khách hàng kí và tiến hành bắt đầu công việc EY và khách hàng sẽ sắp xếp một buổi gặp mặt đầu tiên (kick-off meeting), có thể có sự tham gia của Target Mục đích của buổi kick-off meeting là để thông báo bắt đầu triển khai

dự án, đảm bảo mọi người đều quen thuộc với các chi tiết của dự án (mục tiêu của dự

án, vai trò trách nhiệm của các bên liên quan, đảm bảo sự cam kết của các bên trong dự án) Buổi họp này còn nhằm giới thiệu những thành viên liên quan đến dự án, xem xét các cột mốc thời gian thực hiện dự án, hình thức báo cáo, lịch họp và một số thỏa thuận khác giữa EY, khách hàng và Target

Đối với Công ty ABC, EY cung cấp dịch vụ thẩm định thuế toàn bộ cho bên mua Theo yêu cầu của khách hàng, EY sẽ thực hiện thẩm định tài chính và thẩm định thuế đối với Target Về thẩm định thuế, EY sẽ thực hiện thẩm định thuế toàn bộ, tư vấn cấu trúc thuế, và soát xét lại SPA Partner và Manager dựa vào mẫu phạm vi công việc và điều chỉnh lại cho phù hợp với dự án đang thực hiện Cụ thể là dựa trên những rủi ro tiềm năng, đầu tiên EY sẽ tiến hành thẩm định việc tuân thủ thuế của Target đối với tất

cả các loại thuế phát sinh, như thuế thu nhập doanh nghiệp (CIT), thuế thu nhập cá nhân (PIT), thuế giá trị gia tăng (VAT), thuế nhà thầu nước ngoài (FCT) Những công việc thực hiện bao gồm hiểu biết về môi trường thực hiện tuân thủ thuế chung tại Target, xác

định những vấn đề liên quan đến thuế có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận trước thuế (PBT) Thứ hai, EY sẽ thẩm định vấn đề liên quan đến thuế trong quá khứ của Target để xác định tác động của những vấn đề đó đến giá trị tài sản ròng của Target (NAV) Thứ ba,

EY tiếp tục thẩm định mức thuế suất phù hợp bằng việc xác định vấn đề gây ra sự khác biệt giữa mức thuế suất Target đang áp dụng và thuế suất theo luật định Trong phạm vi công việc liên quan đến thẩm định thuế, EY cũng nêu rõ Công ty sẽ chỉ báo cáo những vấn đề trọng yếu liên quan đến thuế thu nhập Mức trọng yếu được Công ty xác định khi ảnh hưởng về thuế thu nhập doanh nghiệp vượt quá 20.000 USD, không bao gồm lãi suất

và các chi phí phạt hành chính Việc ước lượng những ảnh hưởng về thuế có thể được xác định đến mức độ hợp lý dựa trên những thông tin mà EY được cung cấp Phạm vi công việc của EY sẽ không bao gồm những nội dung không được đề cập trong phần phạm vi công việc Việc định lượng nghĩa vụ thuế sẽ ở mức độ hợp lý dựa trên những thông tin mà EY được cung cấp EY cũng sẽ không chịu trách nhiệm kiểm chứng tính chính xác của những tài liệu cung cấp Bất kì giới hạn nào về phạm vi công việc liên quan đến khả năng được tiếp cận với thông tin và ban quản trị sẽ được báo cáo một cách phù hợp

Đối với tư vấn cấu trúc thuế, EY sẽ xem xét lại cấu trúc công ty khách hàng hiện tại và cấu trúc dự định sau khi mua lại Target để từ đó tư vấn cho khách hàng về những ảnh hưởng về thuế có thể phát sinh khi mua lại Target

Đối với soát xét SPA, EY sẽ đọc bản thảo SPA trên quan điểm và cách tiếp cận của thuế Sau đó, EY đánh giá những điều khoản liên quan đến thuế trên bản thảo SPA xem

có phù hợp với kết quả thẩm định hay không Cuối cùng EY sẽ đưa ra tư vấn và lưu ý cho khách hàng khi thực hiện hợp đồng trên phương diện thuế

Khách hàng đã đồng ý với những thông tin trong proposal và yêu cầu EY tiến hành soạn thảo hợp đồng chính thức với nội dung như proposal Sau khi quá trình Q&RM được hoàn tất, hai bên đã tiến hành kí kết hợp đồng Các thành viên trong nhóm thẩm định thuế của EY cũng đã có buổi kick-off meeting với khách hàng và Target, thông báo

về việc bắt đầu triển khai dự án chính thức và cho các bên hiểu một cách rõ ràng về mục tiêu của dự án sắp triển khai

*Quản lý chất lượng và rủi ro của dự án (Quality and risk management)

Từ khi bắt đầu nhận được yêu cầu thực hiện dự án, EY cần phải thực hiện đánh giá chất lượng và quản lý rủi ro của dự án (Quality & Risk Management - Q&RM) Quy trình này sẽ được thực hiện trong nội bộ của EY để xác định hai vấn đề, đầu tiên là chấp nhận khách hàng (Client Acceptance), vấn đề thứ hai là chấp nhận phạm vi công việc (Engagement acceptance) Công ty sẽ xem xét xem nếu chấp nhận khách hàng và chấp nhận phạm vi công việc theo yêu cầu của khách hàng thì Công ty sẽ gặp phải rủi ro gì liên quan đến xung đột lợi ích (conflict of interest) Xung đột lợi ích sẽ xuất hiện khi EY thực hiện công việc cho một khách hàng nhưng lại sử dụng thông tin bảo mật liên quan đến một khách hàng khác Hoặc nếu như khách hàng đã được công ty kiểm toán báo cáo tài chính mà giờ công ty lại thực hiện thẩm định để kiểm tra lại chính những chứng từ sổ sách đó thì EY đang chồng chéo công việc và không thể hiện được tính khách quan Công ty đã thiết lập được một quy trình tiêu chuẩn để giảm thiểu tối đa ảnh hưởng có thể gây ra xung đột lợi ích, bảo vệ quyền lợi cho khách hàng, EY và cá nhân thành viên trong nhóm thẩm định Để đảm bảo yêu cầu bảo mật thông tin khách hàng, khi xung đột lợi ích giữa hai bên khách hàng được xác định, hợp đồng có thể vẫn sẽ được thực hiện nhưng theo một phương thức đặc biệt và phân công một nhóm khác Thư xác nhận và đồng ý bằng văn bản chính thức (Acknowledgement and consent – A&C) sẽ được soạn thảo và kí bởi EY và các khách hàng liên quan để thông báo và xác nhận đồng ý từ khách hàng để EY tiến hành thực hiện hợp đồng cũng là một phần trong quy trình Q&RM PACE (Process of Acceptance Client and Engagement) là một phần không thể tách rời trong việc giúp EY có thể quản trị hiệu quả được rủi ro khi chấp nhận khách hàng và phạm vi công việc Đây là một trong những quy trình nội bộ được thiết kế kết nối với

EY toàn cầu để bảo vệ khách hàng của EY, Công ty và các thành viên trong nhóm thẩm định đối với xung đột về lợi ích có thể xảy ra Hoàn thành PACE form là yêu cầu bắt buộc trước khi tiến hành thỏa thuận phạm vi công việc, kí hợp đồng và tiến hành công việc chính thức Manager và Partner của dự án sẽ là người phụ trách hoàn thành PACE form Thông tin bao gồm tên khách hàng, loại hợp đồng, phí, mã số dịch vụ cung cấp,

mã khách hàng trên PACE PACE form sẽ được cập nhật liên tục trong suốt quá trình

thực hiện dự án khi có thay đổi liên quan đến xung đột lợi ích với khách hàng PACE form sau khi được hoàn tất sẽ được xử lý và phê duyệt dựa trên cơ sở dẫn liệu của EY toàn cầu Nếu PACE được phê duyệt thành công, EY sẽ tiến hành thỏa thuận phạm vi công việc và kí hợp đồng với khách hàng, sau đó sẽ tiến hành công việc chính thức Đối với hợp đồng thẩm định thuế mà người viết được tham gia, quá trình thực hiện Q&RM cho thấy khách hàng và Target không có xung đột lợi ích nào liên quan đến tính bảo mật Theo thông tin trên PACE, dịch vụ thẩm định thuế mà EY chuẩn bị thực hiện cho khách hàng không có xung đột với bất kì dự án với các khách hàng khác nào của Công ty Target trước đây không phải là khách hàng của EY, báo cáo tài chính của Target được kiểm toán bởi một công ty khác Do đó EY đủ điều kiện để chấp nhận khách hàng

và chấp nhận dự án này PACE form đã được phê duyệt bởi EY Global và hoàn tất quy trình Q&RM, EY tiến hành kí hợp đồng chính thức và triển khai dự án thẩm định

2.1.2 Giai đoạn thực hiện

2.1.2.1 IRL và thực hiện fieldwork

Sau buổi kick-off meeting, EY sẽ tiến hành thực hiện công việc chính thức dựa trên mốc thời gian (timeline) và đội ngũ nhân sự như đã thỏa thuận

Trước khi tiến hành fieldwork, Staff và Senior sẽ lên IRL gửi cho Target IRL bao gồm những thông tin mà EY yêu cầu Target sẽ phải cung cấp EY cũng đã thiết lập sẵn biểu mẫu excel IRL cho từng phạm vi công việc, Staff và Senior dựa vào mẫu IRL và điều chỉnh theo từng đối tượng khách hàng khác nhau Sau khi IRL đã được gửi ra cho Target, Staff sẽ theo dõi tiến độ cung cấp thông tin của Target và cập nhật vào file IRL liên tục và thường xuyên, Senior sẽ là người soát xét lại IRL Việc cập nhật liên tục và thường xuyên IRL sẽ giúp cho team có thể kiểm soát được thông tin nhận được, biết được thông tin nào đã được cung cấp và thông tin nào còn thiếu để đôn đốc Target tiếp tục cung cấp

Fieldwork có thể được tiến hành theo hai hình thức: đến trực tiếp nơi làm việc của Target (physical data room), xem tài liệu được cung cấp qua mạng (virtual data room) Khi tiến hành đến trực tiếp nơi làm việc của Target, EY sẽ ít bị hạn chế về khả năng tiếp cận thông tin và nhân sự của Target, hình thức này thường được áp dụng cho thẩm định

toàn bộ Khi thực hiện xem tài liệu được cung cấp qua mạng (VDR), EY sẽ không phải trực tiếp đến Target để thực hiện fieldwork VDR là một kho lưu trữ dữ liệu trực tuyến được sử dụng để bảo quản và phân phối các tài liệu Khi đó bên Target sẽ tải lên những thông tin theo IRL và cấp quyền cho bên mua và các thành viên trong dự án của EY có thể lên trên trang web để tải về Ngoài hai hình thức nêu trên, trong quá trình thực hiện fieldwork, EY có thể kết hợp phỏng vấn qua điện thoại và phỏng vấn trực tiếp ban quản trị và nhân sự của Target để làm rõ một số thông tin cần thiết

Để minh họa dự án, theo thời gian biểu dự kiến thì EY sẽ tiến hành thu thập dữ liệu

và fieldwork trong thời gian 10 ngày kể từ kick-off meeting Trước khi đi đến văn phòng của Target, Senior đã gửi file IRL cho người phụ trách bên Target (Kế toán trưởng và Giám đốc) và thông báo thời gian fieldwork để Target sắp xếp chỗ làm việc Trong suốt thời gian fieldwork, theo yêu cầu trong hợp đồng bảo mật giữa bên mua và Target, Target

sẽ sẵn sàng cung cấp thông tin kịp thời và hợp tác với EY để phục vụ cho việc soát xét Đối với thẩm định toàn bộ, nội dung trong IRL sẽ liên quan đến tất cả nghĩa vụ thuế của Target như VAT, CIT, FCT, PIT Theo file IRL, Target cần cung cấp cho EY các biên bản thanh tra thuế, tờ khai quyết toán TNDN, chứng từ nộp thuế, hợp đồng thuê đất, giấy xác nhận quyền sử dụng đất, hợp đồng thuê văn phòng, bản sao tờ khai giao dịch với các bên liên kết, kế hoạch chuyển lỗ của doanh nghiệp trong vòng 5 năm gần nhất (nếu có); các thỏa ước lao động tập thể; những chứng từ liên quan đến kê khai và nộp thuế VAT,

và những tài liệu liên quan khác

2.1.2.2 Xác định rủi ro và làm status report

Sau khi đã được cung cấp các tài liệu cần thiết, EY sẽ tiến hành xác định rủi ro và những vấn đề liên quan đến thuế Đầu tiên, EY sẽ tiến hành soát xét báo cáo tài chính chưa kiểm toán và đã được kiểm toán, kiểm tra kỹ lưỡng Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ Tiếp đó, EY sẽ tiếp tục xem lại các tờ khai thuế và các chứng từ được cung cấp, từ đó đặt ra các câu hỏi để làm rõ thêm thông tin EY sẽ tiến hành lọc chi phí trên GL và sau đó chọn mẫu những chi phí

có thể bị xem là chi phí không hợp lý để xin thêm chứng từ và chờ xác nhận của Target Sau đó, EY sẽ phỏng vấn ban quản trị và nhân sự chịu trách nhiệm bên Target dựa trên

những câu hỏi mà EY đã đặt ra trước đó về những vấn đề tiềm tàng Việc phỏng vấn giúp EY xác nhận lại thông tin và những giả định của mình, cũng như bước đầu khoanh vùng lại những rủi ro và vấn đề liên quan đến thuế của Target Kết thúc giai đoạn này

EY sẽ làm một status report để ghi nhận lại tiến độ thực hiện công việc, những công việc

đã hoàn thành, những bước thực hiện tiếp theo cũng như những thông tin cần tiếp tục được theo dõi

Đối với dự án thẩm định thuế người viết được tham gia, EY đã soát xét sơ bộ báo cáo tài chính và những chứng từ, thông tin được Target cung cấp thông qua email EY cũng đã tiến hành buổi phỏng vấn với Kế toán trưởng cũng là người quản lý tài chính của Target trong khoảng thời gian thực hiện fieldwork từ ngày 16 đến ngày 19 tháng 9 năm 2019 để hiểu biết về môi trường kiểm soát thuế và hoạt động kinh doanh thông thường của Target Đối với thành viên ban quản trị của Target do hiện không có mặt được ở công ty trong thời gian thực hiện fieldwork nên EY không thể thực hiện phỏng vấn trực tiếp, thay vào đó là phỏng vấn qua điện thoại và trao đổi một phần qua email IRL tiếp tục được cập nhật và bổ sung thêm yêu cầu thông tin phát sinh sau khi xác định thêm rủi ro Những rủi ro bao gồm rủi ro về thuế trong quá khứ, rủi ro về thuế trong tương lai, các chi phí không được khấu trừ khi tính thuế, và một số rủi ro tiềm tàng khác Target không có lợi ích về ưu đãi thuế nào được tìm thấy Sau khi đã xác định được rủi

ro, EY sẽ tập trung hướng phân tích và yêu cầu thêm thông tin, tiếp tục theo dõi những yếu tố có thể làm thay đổi đánh giá rủi ro Chi tiết về những rủi ro và vấn đề tiềm tàng liên quan đến thuế được EY xác định sẽ được người viết tóm tắt lại như sau:

Đầu tiên, về tuân thủ thuế của Target, EY đã soát xét lại tất cả các tờ khai thuế CIT

và VAT, đối chiếu thời gian nộp thuế theo tờ khai với thời gian nộp thuế theo quy định Công ty kê khai thuế VAT theo tháng, kê khai thuế CIT tạm nộp theo từng quý và tờ khai quyết toán thuế CIT vào cuối năm, kê khai thuế PIT cho người lao động theo quý Tất cả các tờ khai thuế đều được kê khai trước hạn cuối nộp tờ khai thuế theo quy định Công ty cũng tuân thủ thanh toán thuế vào ngân sách nhà nước theo đúng thời gian Tóm lại xét về thực hiện tuân thủ thuế, Target đã thực hiện nghiêm chỉnh đúng theo quy định

và không có sai phạm nào

Thứ hai, EY cần đối chiếu CIT-VAT để xem doanh nghiệp có kê khai đúng doanh thu dùng để tính thuế CIT với VAT hay không Vì Target là doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực hóa chất, doanh thu toàn bộ sẽ đến từ hoạt động bán hàng, vậy doanh thu này cũng dùng để kê khai thuế VAT đầu ra Ngoài ra, doanh thu khác của doanh nghiệp

có thể phát sinh từ hoạt động bán tài sản, và doanh thu này cũng cần phải kê khai nộp thuế VAT đầu ra EY cũng dựa vào tờ khai thuế VAT của doanh nghiệp trong năm, doanh thu tính thuế đầu ra trên tờ khai VAT sẽ được đối chiếu với doanh thu tính CIT trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, sẽ được tính theo công thức:

Doanh thu CIT= Doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ + Thu nhập khác

Theo đó, trong giai đoạn soát xét, năm 2017 và 2019 không có sự chênh lệch về doanh thu tính thuế CIT và doanh thu tính VAT Tuy nhiên đối chiếu trong năm tài chính

2018 vẫn còn chênh lệch, từ đó dẫn đến số trên bảng kê khác với số trên tờ khai VAT đã nộp Vấn đề này sẽ tiếp tục được thảo luận với Target để tìm ra nguyên nhân và yêu cầu Target điều chỉnh chênh lệch nếu có thể

Thứ ba, về rủi ro tiềm tàng liên quan đến CIT, EY đã xác định được 9 vấn đề Vấn

đề thứ nhất là xuất hiện một khoản thu nhập tiềm tàng do khoản vay không lãi suất cho

Z, khoản vay có giá trị 159 triệu đồng Việc doanh nghiệp cho một doanh nghiệp khác vay vốn với lãi suất 0% được xem là thực hiện hoạt động trao đổi không theo giá trị giao dịch thông thường, do đó doanh nghiệp có thể sẽ bị ấn định thuế theo quy định tại khoản

e, điều 37 của Luật quản lý thuế Vấn đề thứ hai là doanh nghiệp có phát sinh rất nhiều

khoản chi phí hoa hồng trả cho cá nhân là đại lý phân phối của mình, tuy nhiên doanh nghiệp mới chỉ khấu trừ và kê khai 10% PIT Theo quy định, chi phí hoa hồng trả cho

cá nhân để được coi là chi phí được trừ thì ngoài việc khấu trừ thuế PIT trước khi trả hoa hồng cho cá nhân thì doanh nghiệp phải lập bảng kê thu mua hàng hóa dịch vụ mua vào không có hóa đơn được lập theo mẫu 01/TNDN trong đó ghi rõ số tiền chi trả cho hoa

hồng Vậy nên các chi phí này sẽ bị loại khỏi chi phí được trừ khi tính thuế CIT Vấn đề

thứ ba là do doanh nghiệp sử dụng hai sổ kế toán, nên một số chi phí liên quan đến nhân

công có thể bị loại ra khỏi chi phí được trừ vì chi phí này không thực tế phát sinh Vấn

đề thứ 4 liên quan đến rủi ro một số chi phí không được trừ do không liên quan đến hoạt

động sản xuất kinh doanh Cụ thể là chi phí được sử dụng cho cả Target và Y (ví dụ chi phí cho văn phòng tại Hà Nội, nhiên liệu cho ô tô được sử dụng cho Y, phí tư vấn cho công ty ở Malaysia, chi phí phần mềm); chi phí lương cho 5 nhân viên làm việc cho cả Target và Y (một số nhân viên kí hợp đồng với Target, một số nhân viên kí hợp đồng

với Y) Vấn đề thứ năm cũng liên quan đến chi phí không được trừ là chi phí công tác

Đối với chuyến đi công tác nước ngoài, doanh nghiệp có đầy đủ chứng từ là quyết định

cử đi công tác, biên lai của chi phí khách sạn, ăn uống Nhưng đối với chuyến đi công tác trong nước thì không có quyết định đi công tác, thay vào đó lịch trình công tác sẽ

được thông báo qua email, chi phí này phát sinh chủ yếu ở bộ phận bán hàng Vấn đề thứ

sáu là theo phân loại trên GL, một số chi phí như quà tặng cho khách hàng, nhân viên

mà không có hóa đơn đầu ra sẽ bị loại khỏi chi phí được trừ Thứ bảy, chi phí liên quan

đến bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, thuế thu nhập cá nhân công ty

đóng có thể bị xem là chi phí không được trừ do thiếu chứng từ Thứ tám, phúc lợi cho

nhân viên có thể bị xem là chi phí không được trừ do không được nêu trong chính sách

nội bộ của công ty, thỏa ước lao động tập thể Vấn đề thứ chín, liên quan đến việc không

kê khai giao dịch với bên liên kết Cụ thể, Target và Y là các bên liên quan vì hai công

ty đều được sở hữu bởi một cá nhân – Bà HTT (40% tỉ lệ sở hữu ở Target và 50% tỉ lệ

sở hữu tại Y) Rủi ro cao sẽ xuất hiện một khoản thu nhập tăng thêm trong trường hợp Target bán một số sản phẩm nhất định cho Y mà không có mark-up hoặc giá thấp hơn đáng kể so với các bên khác Target cũng không có được các chứng từ như mẫu giá giao dịch liên kết và bộ hồ sơ liên quan đến giá giao dịch liên kết

Thứ tư, về rủi ro tiềm tàng liên quan đến VAT, EY đã xem xét tất cả các chi phí và phát hiện ra Target có thanh toán phí dịch vụ cho Z nhưng lại không có hợp đồng dịch

vụ Có thể có khả năng thuế VAT đầu vào do mua hàng hóa, dịch vụ sẽ không được khấu trừ và Target sẽ phát sinh thêm nghĩa vụ thuế VAT

Thứ năm, về rủi ro tiềm tàng liên quan đến FCT, Target có chi trả chi phí dịch vụ

tư vấn, vé máy bay, chỗ ở cho nhà tư vấn nước ngoài đến Việt Nam theo hợp đồng tư vấn Target kí với công ty tư vấn ở Malaysia Ngoài ra, còn có các chi phí như phí phần mềm ACT, dịch vụ phần mềm từ nước ngoài theo một hợp đồng khác Có thể xuất hiện

một khoản FCT kê khai thiếu đối với các khoản thanh toán ở nước ngoài với trị giá thanh toán là 378 triệu đồng

Thứ sáu, về rủi ro tiềm tàng liên quan đến PIT, có thể Target đang kê khai thiếu PIT của người lao động do việc sử dụng hai sổ kế toán Về vấn đề này, EY yêu cầu Target cung cấp bảng lương trong sổ riêng dùng để quản lý của công ty về số lượng người lao động thực tế làm việc cho công ty để định lượng số thuế PIT mà doanh nghiệp đang cố tình không kê khai

Sau khi đã xác định được rủi ro tiềm năng, EY sẽ lên status report để gửi cho khách hàng, báo cáo về tiến độ thực hiện phạm vi công việc, những công việc đã hoàn thành, các bước thực hiện tiếp theo Cụ thể, EY sẽ tiếp tục theo dõi các khoản mục quan trọng chưa được giải quyết, phỏng vấn Ban quản trị của Target, yêu cầu thêm các chứng từ và theo sát thông tin (ví dụ như thông tin về chi phí lương thực sự được ghi nhận trong sổ

kế toán riêng của Target), từ đó xác định những vấn đề liên quan đến thuế và định lượng những ảnh hưởng về thuế có thể phát sinh từ những vấn đề đó Status report sau khi được làm xong sẽ được gửi cho Manager để phê duyệt trước khi gửi cho khách hàng

2.1.2.3 Làm bản thảo báo cáo

Đầu tiên, EY sẽ nhập thông tin vào bảng tính trên file excel, EY gọi là databook Databook sẽ thể hiện toàn bộ công việc của EY trong việc phân tích các số liệu, tính toán các thu nhập ước tính và thuế có thể phát sinh thêm từ những rủi ro và vấn đề liên quan đến thuế được phát hiện ở giai đoạn phát hiện rủi ro Databook bao gồm nhiều bảng tính, trong đó bảng tính đầu tiên sẽ là một biểu tổng hợp (leadsheet), tổng hợp lại những thông tin trong databook về soát xét tuân thủ thuế, vấn đề và rủi ro liên quan đến thuế của Target Các bảng tính tiếp theo sẽ diễn giải những thông tin trong leadsheet, cách tính toán của EY EY cũng phải theo dõi và cập nhật databook thường xuyên trước những sự kiện, thông tin, yếu tố có thể làm thay đổi đánh giá rủi ro của mình Tiếp theo, nhóm thẩm định thuế sẽ bàn bạc với các nhóm khác cùng thực hiện dự án để thống nhất một biểu mẫu báo cáo Sau khi đã thống nhất được một biểu mẫu báo cáo, nhóm sẽ bàn bạc với Manager và Partner của dự án về nội dung trong bản thảo báo cáo Bản thảo báo cáo sau khi đã được soạn thảo xong sẽ được gửi cho Manager và tiếp theo là Partner của dự

án để phê duyệt Bản thảo báo cáo này sau đó phải được phê duyệt bởi một Partner thứ hai trước khi gửi đi cho khách hàng cùng với databook

Để minh họa, đối với dự án mà người viết tham gia, nhóm thẩm định thuế trong thời gian thực hiện dự án đã cùng làm việc với nhóm thẩm định tài chính Hai nhóm cùng nhau thống nhất một biểu mẫu báo cáo để lên bản thảo báo cáo cho khách hàng, và biểu mẫu này cũng sẽ được sử dụng để làm báo cáo chính thức Báo cáo gửi cho khách hàng

sẽ bao gồm nội dung thẩm định thuế và thẩm định tài chính Đối với thẩm định thuế, bản thảo báo cáo cung cấp cho khách hàng những thông tin chung về Target, tình hình thuế của Target trong giai đoạn soát xét, những rủi ro về thuế được EY xác định ở các bước trên Trong báo cáo cũng nêu rõ những quy định của pháp luật Việt Nam về thuế liên quan đến khách hàng khi tiến hành mua bán sáp nhập, nghĩa vụ thuế có thể phát sinh liên quan đến thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng, thuế nhà thầu nước ngoài, giao dịch với bên liên kết Từ những thông tin EY cung cấp cho khách hàng, EY đưa ra những tư vấn trong việc điều chỉnh giá mua bán sáp nhập trên khía cạnh về thuế, bổ sung những điều khoản bảo vệ trong hợp đồng SPA, thảo luận lại với Target để điều chỉnh những rủi ro

2.1.2.4 Báo cáo chính thức

EY sẽ tiếp tục theo dõi những khoản mục chưa được làm rõ và yêu cầu khách hàng cung cấp chứng từ theo IRL, trả lời các câu hỏi Sau khi đã có được hết tất cả các thông tin, EY sẽ tiến hành bổ sung thông tin dựa vào bản thảo báo cáo và cho ra báo cáo chính thức Báo cáo chính thức sẽ được Manager và Partner của dự án phê duyệt, tiếp đó là Partner thứ hai phê duyệt, sau đó báo cáo mới được gửi cho khách hàng Báo cáo soát xét về thuế chính thức sẽ nêu ra các vấn đề tiềm tàng liên quan đến thuế trong quá khứ của Target có thể ảnh hưởng đến bên mua sau khi thương vụ mua bán sáp nhập kết thúc,

từ đó đưa ra lời khuyên tư vấn cho nhà đầu tư như ngừng thương vụ đối với các vấn đề

về thuế quá trọng yếu và không có khả năng khắc phục hoặc Target không muốn khắc phục; yêu cầu Target giảm giá; xem xét lại các điều khoản trong hợp đồng SPA có phù hợp với kết quả thẩm định của EY, chỉ ra những thỏa thuận về thuế bất lợi cho khách hàng và những điều cần lưu ý khi thực hiện SPA về phương diện thuế Báo cáo chính

thức sau khi hoàn tất sẽ được phê duyệt bởi Manager, Partner của dự án Một điểm đặc biệt của thẩm định thuế tại EY so với các dịch vụ khác tại Công ty là báo cáo chính thức của dự án phải được phê duyệt bởi hai Partner, một Partner của dự án và một Partner của

bộ phận ITTS trước khi gửi cho khách hàng Do các đề xuất cũng như tư vấn của EY liên quan đến hoạt động mua bán sáp nhập được đánh là vô cùng trọng yếu nên cần được phê duyệt một cách kĩ lưỡng

Ở bước này, liên quan đến dự án người viết được tham gia, tính đến thời điểm viết bài thu hoạch thì dự án vẫn chưa thể ra được báo cáo chính thức Nguyên nhân là do bên phía Target vẫn chưa cung cấp thêm thông tin cho EY về những vấn đề còn tồn tại đã nêu trong bản thảo báo cáo và databook đã gửi cho khách hàng Vậy nên dự án mới chỉ dừng lại ở quá trình lên bản thảo báo cáo

2.1.3 Giai đoạn lưu trữ hồ sơ và xuất hóa đơn

Trong giai đoạn thực hiện dự án, tất cả những chứng từ liên quan đến dự án đều sẽ được lưu trữ lại Công việc lưu trữ này sẽ được tất cả các thành viên trong nhóm thực hiện Có ba dạng lưu trữ hồ sơ, bao gồm: lưu trữ hồ sơ dưới dạng giấy, lưu file mềm trên

ổ mạng của Công ty và lưu trên Onespace Đối với hình thức lưu trữ theo dạng giấy, tất

cả các chứng từ liên quan đến dự án sẽ phải được in ra, sau đó phân loại theo mã code

và loại chứng từ theo danh sách phân loại chứng từ (TT file index) Danh sách phân loại chứng từ sẽ được đính kèm với hồ sơ của dự án, Manager sẽ là người chịu trách nhiệm kiểm tra các chứng từ và kí xác nhận vào TT file index trước khi đem đi lưu trữ Đối với hình thức lưu trữ dữ liệu trên ổ mạng Công ty, đầu tiên các thành viên trong nhóm sẽ phải yêu cầu phòng IT cấp quyền truy cập vào thư mục dùng để lưu hồ sơ của dự án thẩm định, và chỉ những ai được cấp quyền mới có thể chỉnh sửa thông tin trong thư mục Các thành viên sau khi đã được cấp quyền sẽ lưu những chứng từ lên ổ mạng của Công ty, chia theo các thư mục nhỏ, bao gồm: Q&RM, Billing, Working, Received, Sent Đối với hình thức lưu file trên Onespace, đây là một hệ thống cho phép tập tin được lưu trữ dưới dạng điện toán đám mây, hoạt động tương tự như Google Drive EY đang trong quá trình chuyển đổi từ việc lưu chứng từ trên ổ mạng của Công ty sang lưu trên Onespace

Một công việc không thể thiếu khi thực hiện thẩm định là hoàn thành mẫu soát xét

và phê duyệt tóm tắt (RAS form - Review and Approval Summary) Đây là một phần trong quy trình Q&RM của Công ty RAS form sẽ do Manager, Partner chịu trách nhiệm trực tiếp của dự án và Partner thứ hai thực hiện Những người này sẽ xem lại thử xem quy trình thực hiện công việc thực tế có phù hợp và tuân thủ theo yêu cầu của Công ty hay không Cụ thể RAS form sẽ bao gồm thông tin liên quan đến dự án, soát xét ban đầu

và soát xét cuối cùng Manager, Partner chịu trách nhiệm trực tiếp của dự án và Partner thứ hai sẽ xem qua RAS form và xác nhận đã thực hiện soát xét tất cả các thông tin yêu cầu như quy trình thực hiện công việc so với nội dung trong hợp đồng chính thức và thỏa thuận, tính nhất quán và tuân thủ quy định của luật cũng như quy định của EY toàn cầu đối với tài liệu làm việc và báo cáo thẩm định Sau khi đã xác nhận là đồng ý hoặc không đồng ý với những yêu cầu, Manager, Partner chịu trách nhiệm trực tiếp của dự án và Partner thứ hai sẽ kí xác nhận vào RAS form

Tùy theo lịch thanh toán được quy định trong hợp đồng, EY sẽ tiến hành làm hóa đơn yêu cầu khách hàng thanh toán Đầu tiên, Staff sẽ được phân công soạn bản thảo của fee note, có thể hiểu đây là một thông báo xác nhận phí dịch vụ để gửi cho khách hàng, nếu khách hàng đồng ý với những chi phí được ghi trong fee note thì Công ty mới tiến hành xuất hóa đơn đỏ Bản thảo của fee note sau khi được chuẩn bị xong sẽ phải được chuyển cho Manager để phê duyệt Fee note sau khi được phê duyệt sẽ được gửi cho khách hàng Sau khi được khách hàng đồng ý, fee note sẽ được in ra và được Manager kí xác nhận, sau đó chuyển đến phòng Tài chính Kế toán sẽ dựa vào thông tin trong fee note đã được kí xác nhận bởi Manager để lập hóa đơn đỏ Hóa đơn đỏ sẽ được đưa đến Partner để kí phê duyệt lên hóa đơn và cuối cùng hóa đơn đỏ sẽ được gửi đến khách hàng để thanh toán

Đối với dự án mà người viết đang thực hiện, các chứng từ liên quan đến dự án đều

đã được lưu trữ trên ổ mạng của Công ty Tất cả những chứng từ đã được in ra file giấy

từ lúc bắt đầu triển khai dự án đến thời điểm hiện tại đều sẽ được lưu trữ lại trong hồ sơ của Công ty Tính đến thời điểm viết báo cáo dự án vẫn còn đang trong quá trình chuẩn

bị báo cáo chính thức và chưa đến thời gian thanh toán theo thỏa thuận với khách hàng,

nên EY chưa yêu cầu làm fee note và xuất hóa đơn đỏ Để minh họa cho bước này, người viết sẽ sử dụng biểu mẫu fee note và hóa đơn đỏ của Công ty đã xuất cho một dự án thẩm định thuế tương tự trong phụ lục của bài thu hoạch

Thành viên trong đội ngũ thẩm định thuế là những con người có nhiều kinh nghiệm

và kiến thức chuyên môn, đặc biệt là các Partner và Manager của Công ty đã có nhiều năm làm việc trong lĩnh vực tư vấn liên quan đến mua bán sáp nhập trên phương diện thuế và hỗ trợ thành công rất nhiều dự án trong nước và cả xuyên biên giới Nhờ đó mà những phát hiện, đánh giá và lời khuyên tư vấn cho khách hàng luôn có độ tin cậy cao xét về khía cạnh thuế, không những đem lại uy tín lớn cho Công ty mà còn mang lại nhiều giá trị gia tăng cho khách hàng

Hơn nữa, các thành viên trong đội ngũ thẩm định hỗ trợ và giúp đỡ lẫn nhau rất tốt trong quá trình làm việc, về cả chuyên môn và kỹ năng mềm Không chỉ làm việc với các thành viên trong nhóm, đội ngũ thẩm định thuế còn có quan hệ tốt với thành viên ở

bộ phận khác trong cùng một dự án M&A Các bộ phận luôn hỗ trợ và trao đổi thông tin với nhau một cách thường xuyên, cùng nhau làm việc với Target, đọc báo cáo của các bên để hiểu biết về những vấn đề liên quan, và ngăn chặn kịp thời nếu có rủi ro liên quan đến bảo mật hay bất kì xung đột lợi ích nào xảy ra trong quá trình thực hiện dự án