Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu chung
Thực trạng sản xuất và tiêu thụ cà phê tại thị trấn Ialy, huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai cần được đánh giá để đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất và tiêu thụ cà phê, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.
Mục tiêu cụ thể
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp
- Tìm hiểu đặc điểm cơ bản của thị trấn Ialy, huyện Chưpăh, tỉnh Gia Lai
- Đánh giá thực trạng sản xuất, tiêu thụ cà phê của thị trấn Ialy, huyện Chưpăh, tỉnh Gia Lai
- Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất , tiêu thụ cà phê trên địa bàn thị trấn Ialy, huyện Chưpăh, tỉnh Gia Lai.
Nội dung nghiên cứu
- Cơ sở lý luận về sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp
Thị trấn IaLy, huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai có những đặc điểm cơ bản về kinh tế, xã hội và địa lý, tạo tiền đề cho phát triển sản xuất nông nghiệp Thực trạng sản xuất cà phê tại IaLy cho thấy tiềm năng lớn nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức trong khâu tiêu thụ và quản lý chất lượng, đòi hỏi các giải pháp đồng bộ để nâng cao giá trị sản phẩm và thu nhập cho người dân.
Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu
Khóa luận sử dụng số liệu thứ cấp được thu thập từ:
Bài viết này được xây dựng dựa trên nguồn tài liệu phong phú và đa dạng, bao gồm sách báo, tạp chí khoa học, luận văn chuyên ngành, các bài viết chuyên sâu, cùng với các tư liệu được thu thập và chọn lọc từ mạng Internet, đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của thông tin Nguồn tài liệu này bao quát các khía cạnh liên quan đến địa bàn nghiên cứu, cung cấp cái nhìn toàn diện và sâu sắc về chủ đề được đề cập.
Báo cáo tổng kết hàng năm của UBND thị trấn IaLy bao gồm các nội dung quan trọng như báo cáo kinh tế - xã hội và tình hình sử dụng đất đai trên địa bàn.
Phương pháp xử lý số liệu, tài liệu
Phương pháp phân tích thống kê mô tả được sử dụng để tổng hợp và trình bày dữ liệu về diện tích, sản lượng và giá bán cà phê tại thị trấn Ialy, huyện Chưpăh, tỉnh Gia Lai dưới dạng bảng số liệu, giúp làm rõ thực trạng sản xuất và kinh doanh cà phê tại địa phương.
Phương pháp thống kê so sánh được sử dụng để phân tích sự biến động của diện tích, sản lượng và giá bán cà phê qua các năm, thông qua việc so sánh số liệu tương đối và tuyệt đối.
Kêt cấu báo cáo
Phân tích những đặc điểm cơ bản của thị trấn IaLy, huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai, bao gồm điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, và cơ sở hạ tầng, để hiểu rõ bối cảnh sản xuất nông nghiệp tại địa phương.
Chương 3: Thực trạng sản xuất, tiêu thụ cà phê của thị trấn IaLy, huyện Chư Păh , tỉnh Gia Lai
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SẢN XUẤT VÀ TIÊU THỤ SẢN PHẨM NÔNG NGHIỆP
Khái niệm về sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp
1.1.1 Khái niệm về sản xuất
* Khái niệm về sản xuất:
Sản xuất là quá trình phối hợp các yếu tố đầu vào để tạo ra sản phẩm hoặc dịch vụ (đầu ra) Mối quan hệ giữa đầu vào và đầu ra được mô tả bằng hàm sản xuất, giả thiết sản xuất diễn biến có hệ thống với trình độ sử dụng đầu vào hợp lý.
- Q biểu thị số lượng một loại sản phẩm nhất định
- X1, X2, , Xn là lượng của một yếu tố đầu vào nào đó được sử dụng trong quá trình sản xuất
Có 2 phương thức sản xuất là:
Sản xuất tự cung tự cấp thể hiện trình độ sản xuất còn thấp, chủ yếu đáp ứng nhu cầu cá nhân và không tạo ra sản phẩm dư thừa cho thị trường.
Sản xuất cho thị trường là hướng phát triển sản xuất hàng hóa, tập trung vào trao đổi sản phẩm trên thị trường với quy mô lớn và khối lượng sản phẩm nhiều, mang tính chuyên canh và tỷ lệ hàng hóa cao.
Để phát triển kinh tế thị trường, cần hướng đến phương thức thứ hai, tập trung giải quyết ba câu hỏi cốt lõi: Sản xuất cái gì, sản xuất cho ai và sản xuất như thế nào.
Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản, sử dụng đất để trồng trọt và chăn nuôi, tạo ra lương thực, thực phẩm thiết yếu hàng ngày.
Sản xuất nông nghiệp là quá trình sử dụng các nguồn tài nguyên sẵn có như đất, nước, giống cây trồng và vật nuôi để tạo ra nông sản, đồng thời bao gồm cả các công đoạn sơ chế và chế biến nhằm đưa sản phẩm ra thị trường tiêu thụ.
Sản xuất là quá trình tác động của con người vào đối tượng sản xuất để tạo ra sản phẩm, hàng hóa và dịch vụ, đáp ứng nhu cầu đời sống.
1.1.2 Khái niệm về tiêu thụ
* Khái niệm về tiêu thụ
Tiêu thụ sản phẩm là khâu lưu thông hàng hóa, đóng vai trò cầu nối giữa sản xuất và tiêu dùng, quyết định bản chất hoạt động thương mại và đầu ra của doanh nghiệp.
Tiêu thụ hàng hóa là một quá trình kinh tế đa giai đoạn, bắt đầu từ nghiên cứu thị trường và xác định nhu cầu cần đáp ứng Quá trình này bao gồm việc lựa chọn mặt hàng kinh doanh, tổ chức sản xuất hoặc cung ứng, và thực hiện các nghiệp vụ bán hàng để đạt được mục tiêu kinh doanh cao nhất.
Để tổ chức tốt việc tiêu thụ hàng hóa, doanh nghiệp cần phối hợp nhịp nhàng giữa các khâu kế tiếp và các bộ phận liên quan, đảm bảo thực hiện tuần tự theo chu trình Việc này giúp hàng hóa đáp ứng nhu cầu thị trường, tránh tình trạng sản xuất trước khi nghiên cứu nhu cầu, dẫn đến nguy cơ không tiêu thụ được sản phẩm và phá sản doanh nghiệp.
Tiêu thụ sản phẩm hàng hóa là hoạt động bán hàng, chuyển quyền sở hữu hàng hóa từ doanh nghiệp sang khách hàng để thu tiền Thông qua hoạt động này, hàng hóa được chuyển hóa thành tiền, thực hiện vòng chu chuyển vốn trong doanh nghiệp và chu chuyển tiền tệ trong xã hội, đồng thời đáp ứng nhu cầu của xã hội.
Tiêu thụ sản phẩm hàng hóa là yếu tố quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp, khâu cuối cùng của chu kỳ sản xuất kinh doanh Công tác tiêu thụ sản phẩm được quản lí bằng các hình thức khác nhau, thích ứng với mỗi cơ chế quản lí.
Trong nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung, nhà nước quản lí kinh tế chủ yếu bằng mệnh lệnh, can thiệp sâu vào sản xuất kinh doanh nhưng không chịu trách nhiệm Các vấn đề sản xuất như sản xuất cái gì, bằng cách nào, cho ai đều do nhà nước quy định, dẫn đến tiêu thụ sản phẩm chỉ là việc tổ chức bán hàng theo kế hoạch và giá cả đã định trước.
Vai trò của sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp
1.2.1 Vai trò của sản xuất sản phẩm nông nghiệp a) Ngành nông nghiệp cung cấp lương thực thực phẩm cho nhu cầu xã hội
Nông nghiệp đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế, đặc biệt ở các nước đang phát triển, nơi phần lớn dân số sống bằng nghề nông Ngay cả ở các nước công nghiệp phát triển, dù tỷ trọng GDP nông nghiệp không lớn, sản lượng nông sản vẫn dồi dào, đảm bảo cung cấp lương thực, thực phẩm thiết yếu Lương thực, thực phẩm là yếu tố tiên quyết cho sự tồn tại và phát triển của con người cũng như kinh tế - xã hội.
Nhu cầu về lương thực, thực phẩm ngày càng tăng do xã hội phát triển và đời sống được nâng cao, chịu tác động bởi sự gia tăng dân số và mong muốn nâng cao mức sống.
An ninh lương thực là nền tảng cho sự phát triển kinh tế nhanh chóng và bền vững của một quốc gia Thiếu an ninh lương thực dẫn đến bất ổn chính trị và thiếu cơ sở pháp lý, kinh tế vững chắc, làm giảm sự tự tin của nhà đầu tư dài hạn An ninh lương thực đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp yếu tố đầu vào cho phát triển công nghiệp và khu vực đô thị.
Nông nghiệp của các nước đang phát triển là khu vực dự trữ và cung cấp lao động cho phát triển công nghiệp và đô thị
Nông nghiệp cung cấp nguồn nguyên liệu thô cho công nghiệp, đặc biệt là công nghiệp chế biến, giúp nâng cao giá trị sản phẩm và khả năng cạnh tranh của nông sản, đồng thời mở rộng thị trường.
Nông nghiệp đóng vai trò là nguồn cung cấp vốn lớn nhất cho phát triển kinh tế, đặc biệt trong giai đoạn đầu công nghiệp hóa, nhờ quy mô lao động và sản phẩm quốc dân lớn Nguồn vốn từ nông nghiệp có thể được tạo ra thông qua tiết kiệm của nông dân, thuế nông nghiệp và ngoại tệ thu được từ xuất khẩu nông sản, trong đó thuế đóng vai trò quan trọng Nông nghiệp tham gia vào xuất khẩu, tạo nguồn thu ngoại tệ quan trọng cho quốc gia.
Nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra nguồn thu ngoại tệ lớn cho các quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển, do nông, lâm, thủy sản dễ dàng tiếp cận thị trường quốc tế hơn so với hàng hóa công nghiệp.
Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đối mặt với bất lợi do xu hướng giảm giá trên thị trường thế giới, trong khi giá sản phẩm công nghiệp lại tăng Tỷ giá hối đoái nới rộng khoảng cách giữa hàng nông nghiệp và công nghiệp, gây thiệt thòi cho khu vực nông nghiệp, nông thôn so với công nghiệp và đô thị.
Đa dạng hóa sản xuất và xuất khẩu nông lâm thủy sản giúp các quốc gia thu về nguồn ngoại tệ đáng kể, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
1.2.2 Vai trò của tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp a) Đối với doanh nghiệp
Tiêu thụ hàng hóa đóng vai trò then chốt đối với sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp, đảm bảo hoạt động sản xuất kinh doanh diễn ra liên tục, bù đắp chi phí, tạo lợi nhuận cho tái sản xuất và mở rộng.
Tiêu thụ sản phẩm hàng hóa là yếu tố then chốt để doanh nghiệp đạt mục tiêu giảm chi phí và tối đa hóa lợi nhuận Khi khối lượng hàng hóa tiêu thụ tăng, chi phí bình quân trên mỗi đơn vị sản phẩm giảm, trực tiếp thúc đẩy lợi nhuận của doanh nghiệp.
Tiêu thụ hàng hóa không chỉ củng cố uy tín của doanh nghiệp mà còn mở rộng thị phần trên thị trường Sản phẩm được tiêu thụ chứng tỏ sự chấp nhận của người tiêu dùng đối với khả năng đáp ứng nhu cầu Mức tiêu thụ hàng hóa thể hiện khả năng bán hàng và sự thích ứng với nhu cầu thị trường, đồng thời, khối lượng hàng hóa tiêu thụ tăng lên đồng nghĩa với việc thị phần của doanh nghiệp được nâng cao.
Tiêu thụ sản phẩm là khâu then chốt để hiện thực hóa giá trị, giúp doanh nghiệp thu hồi vốn đầu tư ban đầu và tạo ra lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh.
Tiêu thụ sản phẩm đóng vai trò quan trọng trong lưu thông hàng hóa, giúp phát hiện và khắc phục các khuyết điểm trong quá trình sản xuất Công tác tiêu thụ hiệu quả giúp giảm chi phí sản xuất trên mỗi đơn vị sản phẩm, từ đó tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp và tạo lợi thế cạnh tranh về giá trên thị trường.
Tiêu thụ sản phẩm thể hiện mối quan hệ giữa người tiêu dùng và nhà sản xuất, phản ánh độ tin cậy của người tiêu dùng Trong cơ chế thị trường, tiêu thụ sản phẩm là một quá trình phức tạp từ nghiên cứu thị hiếu, sản xuất đến quảng cáo, phân phối và bán hàng.
Tiêu thụ sản phẩm giúp nhà sản xuất và người tiêu dùng gắn kết hơn, đồng thời tăng lợi nhuận cho nhà sản xuất Thông qua tiêu thụ hàng hóa, doanh nghiệp có thể xây dựng kế hoạch kinh doanh hiệu quả, dự đoán nhu cầu thị trường trong tương lai.
Đặc điểm sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp
1.3.1 Đặc điểm của sản xuất nông nghiệp
- Đặc điểm ngành sản xuất nông nghiệp:
Đất trồng là tư liệu sản xuất không thể thay thế, do đó việc duy trì và nâng cao độ phì nhiêu của đất, sử dụng hợp lý và tiết kiệm đất là vô cùng quan trọng.
+ Đối tượng của sản xuất nông nghiệp là các cây trồng và vật nuôi: cần hiểu biết và tôn trọng các quy luật sinh học, quy luật tự nhiên
Sản xuất nông nghiệp mang tính thời vụ cao, đòi hỏi việc xây dựng cơ cấu nông nghiệp hợp lý và đa dạng hóa sản xuất thông qua tăng vụ, xen canh, gối vụ để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng đất và thời gian Đồng thời, cần phát triển các ngành nghề dịch vụ hỗ trợ để giảm thiểu rủi ro và tăng tính ổn định cho sản xuất nông nghiệp.
+ Sản xuất nông nghiệp phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên
Trong nền nông nghiệp hiện đại, nông nghiệp trở thành ngành sản xuất hàng hóa với đất trồng là tư liệu sản xuất chủ yếu và không thể thay thế Quy mô và phương hướng sản xuất, mức độ thâm canh và tổ chức lãnh thổ phụ thuộc nhiều vào đất đai.
1.3.2 Đặc điểm của tiêu thụ nông nghiệp
Hàng nông sản gắn liền với điều kiện tự nhiên của mỗi vùng Do đó các
Các nhân tố ảnh hưởng tới sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp
Sản phẩm nông nghiệp và thị trường nông sản mang tính chất khu vực, mỗi loại cây trồng thích ứng với điều kiện địa hình, khí hậu riêng, tạo lợi thế so sánh cho từng vùng Lợi thế so sánh và tuyệt đối này tạo ra sự đa dạng trong sản phẩm nông nghiệp.
Sản phẩm nông nghiệp mang tính thời vụ, dẫn đến sự bất ổn giá do khan hiếm vào trái vụ và dư thừa vào mùa vụ, ảnh hưởng lớn đến tiêu thụ nông sản.
Việc bảo quản nông sản sau thu hoạch gặp nhiều thách thức do thời gian tiêu thụ ngắn và khoảng cách địa lý lớn giữa nơi sản xuất và thị trường, dẫn đến hư hỏng và giảm giá trị sản phẩm, gây khó khăn cho quá trình tiêu thụ.
Thị trường nội địa hiện nay không quá khắt khe về chất lượng nông sản, tuy nhiên, khi thu nhập của người dân tăng lên, nhu cầu về chất lượng và mẫu mã sản phẩm cũng ngày càng được chú trọng hơn.
1.4 Các nhân tố ảnh hưởng tới sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp
1.4.1 Các nhân tố ảnh hưởng tới sản xuất sản phẩm nông nghiệp
* Các yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất
- Nhóm các biện pháp kỹ thuật canh tác:
Biện pháp kỹ thuật canh tác là sự tác động chủ động của con người vào cây trồng, từ khâu chọn giống cà phê đến kỹ thuật chăm sóc như tỉa cành, tạo tán và phòng trừ sâu bệnh Mục tiêu là tạo ra sự hài hòa giữa các yếu tố trong quá trình sản xuất, từ đó mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất.
Để đảm bảo năng suất và chất lượng, **cần lựa chọn giống cà phê đã được cơ quan có thẩm quyền công nhận và phù hợp với điều kiện sinh thái địa phương**, tránh sử dụng giống tự chọn hoặc từ các cơ sở không uy tín.
Kỹ thuật chăm sóc cây trồng, bao gồm cắt tỉa cành và tạo tán đúng kỹ thuật, có ảnh hưởng lâu dài đến năng suất và chất lượng quả, giúp tăng số lượng cành cho quả và tối ưu hóa diện tích bề mặt tán cây.
Phòng trừ sâu bệnh kịp thời là yếu tố then chốt để cây cà phê sinh trưởng và phát triển tốt, tạo tiền đề cho việc ra hoa, đậu quả và đạt năng suất cao Việc kiểm soát sâu bệnh hiệu quả ngay từ giai đoạn đầu giúp bảo vệ cây cà phê khỏi những tác động tiêu cực, đảm bảo năng suất và chất lượng cà phê sau này.
Phương thức trồng cà phê cần dựa trên đặc tính sinh vật học và quy luật phát triển của cây để lựa chọn các tác động kỹ thuật hợp lý, cân đối giữa các biện pháp nhằm đạt mục tiêu kinh tế Việc áp dụng các tiến bộ kỹ thuật trong canh tác phụ thuộc lớn vào mức độ đầu tư.
- Nhóm nhân tố điều kiện tự nhiên:
Cây cà phê phụ thuộc lớn vào điều kiện tự nhiên như khí hậu, thời tiết, vị trí địa lý và đặc biệt là đất đai, những yếu tố then chốt ảnh hưởng đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng cà phê.
- Nhóm nhân tố kinh tế - xã hội
Thói quen tiêu dùng hình thành dựa trên đặc điểm vùng miền và trình độ dân trí Tại các thành phố lớn, sản phẩm cà phê cần chú trọng mẫu mã và chất lượng Ngược lại, ở khu vực ven đô hoặc khu công nghiệp, giá cả phải chăng được ưu tiên hơn.
Tập quán sản xuất cà phê, bao gồm chủng loại, giống và kỹ thuật canh tác, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng, từ đó tác động đến giá trị thu hoạch trên mỗi đơn vị diện tích.
Trong nền kinh tế thị trường, cung-cầu là yếu tố quyết định sự phát triển của ngành sản xuất và dịch vụ Nhà sản xuất tập trung vào hàng hóa, dịch vụ mà thị trường có nhu cầu, tìm kiếm lợi nhuận cao nhất Thị trường cà phê chịu ảnh hưởng lớn từ cung và cầu, sự mất cân bằng giữa hai yếu tố này gây ra sự bất ổn trong sản xuất.
Đầu tư vốn, vật tư kỹ thuật và lao động kỹ thuật đóng vai trò then chốt trong tăng trưởng kinh tế và phát triển sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là đối với cây cà phê Vốn đầu tư tạo nền tảng cho việc tăng năng lực sản xuất, nâng cao trình độ khoa học công nghệ và mở rộng quy mô sản xuất Do đặc thù là cây trồng lâu năm, việc đầu tư đầy đủ và hiệu quả ở giai đoạn kiến thiết cơ bản có ảnh hưởng lớn đến năng suất, sản lượng và chất lượng sản phẩm trong suốt quá trình kinh doanh, vì vậy đảm bảo nguồn vốn là yếu tố tiên quyết để sản xuất cà phê phát triển bền vững.
-Vai trò của Nhà nước:
Chính sách đất đai, vốn tín dụng và đầu tư cơ sở hạ tầng đóng vai trò then chốt, ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp đến sản xuất cà phê Quy hoạch vùng sản xuất chính xác giúp phát huy lợi thế so sánh, xây dựng quy mô sản xuất phù hợp và tổ chức đầu vào tiên tiến Quản lý chặt chẽ, đổi mới quy trình và đa dạng hóa sản phẩm giúp tiết kiệm chi phí, nâng cao năng suất và hiệu quả.
1.4.2 Các nhân tố ảnh hưởng tới tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp
*Các yếu tố ảnh hưởng đến tiêu thụ
Các chỉ tiêu đánh giá sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp trong để tài
+ Diện tích trồng cà phê và sự gia tăng về diện tích
+ Sản lượng và sự gia tăng sản lượng cà phê qua các năm
+ Năng xuất cà phê qua các năm
+ Giá và mức tăng giá của cà phê
Thực trạng sản xuất và tiêu thụ cà phê hiện nay tại Việt Nam
Cà phê được người Pháp đưa vào trồng ở Việt Nam chính thức từ năm
Năm 1857, cây cà phê được du nhập từ Martinique và Guyane thuộc Pháp vào Việt Nam do có khí hậu và thổ nhưỡng nhiệt đới tương đồng Cà phê là cây công nghiệp lâu năm, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho nông dân các tỉnh Tây Nguyên Ba loại cà phê chính là Arabica (cà phê chè), Robusta (cà phê vối) và Cherry (cà phê mít), mỗi loại đòi hỏi điều kiện sinh thái khác nhau để phát triển tối ưu.
Biểu đồ1.1 Phát triển diện tích và sản lượng cà phê Việt Nam
(Nguồn: Tổng cục thống kê,vietrade.gov.vn)
Phát triển diện tích và sản lượng cà phê Việt Nam
Sản lượng cà phê Diện tích gieo trồng cà phê
Sản lượng và xuất khẩu cà phê Việt Nam liên tục tăng trưởng, đưa Việt Nam lên vị trí thứ hai trên thế giới, tuy nhiên, giá trị sản phẩm chưa tương xứng với tiềm năng Để nâng cao giá trị cà phê, Việt Nam tập trung vào phát triển chế biến sâu, xây dựng thương hiệu mạnh và mở rộng diện tích trồng một cách bền vững.
Biểu đồ 1.2 Sản lượng cà phê Việt Nam theo chủng loại
(Nguồn: Tổng cục thống kê,vietrade.gov.vn)
Sản xuất cà phê của Việt Nam chủ yếu tập trung vào hạt Robusta, chiếm 92,9% tổng diện tích trồng, trong khi Arabica chỉ chiếm một phần nhỏ, dưới 5% tổng sản lượng.
Trong quá trình cải cách, ngành cà phê Việt Nam đã trải qua quốc hữu hóa và phát triển mạnh mẽ ở Tây Nguyên, mở đường cho sự nhân rộng của doanh nghiệp tư nhân, từ đó tạo ra bước ngoặt lớn cho ngành công nghiệp chế biến cà phê Sự hợp tác chặt chẽ giữa người trồng, nhà sản xuất và nhà nước đã góp phần xây dựng thương hiệu cà phê thành phẩm và thúc đẩy xuất khẩu sản phẩm bán lẻ, với cà phê Trung Nguyên là một ví dụ điển hình.
1996 và Highlands Coffee vào năm 1998
Cà phê Việt Nam được xuất khẩu sang 70 quốc gia trên thế giới, trong đó 14 thị trường đứng đầu đã chiếm đến 80% tổng kim ngạch xuất khẩu cà
Robusta Arabica phê của cả nước Nước Đức đã vượt lên trên Mỹ để trở thành nước nhập khẩu cà phê lớn nhất của Việt Nam
Bỉ nổi lên là thị trường nhập khẩu cà phê lớn thứ ba của Việt Nam nhờ lượng nhập khẩu tăng trưởng mạnh mẽ Xuất khẩu các sản phẩm cà phê chế biến như cà phê rang xay và hòa tan từ Việt Nam sang Bỉ cũng ghi nhận sự tăng trưởng ổn định trong những năm gần đây.
Thị trường Bỉ, từng là thị trường lớn nhất của cà phê Việt Nam năm 2019, đã chứng kiến sự sụt giảm đáng kể với khối lượng nhập khẩu giảm 60,2% và giá trị giảm 63,1% so với cùng kỳ, khiến Bỉ không còn nằm trong top 5 quốc gia nhập khẩu cà phê lớn nhất của Việt Nam trong 5 tháng đầu năm.
Nhà nước chú trọng nâng cao chất lượng cà phê xuất khẩu, mở rộng vùng trồng cà phê chè tại các tỉnh phía Bắc như Quảng Trị và Sơn La Tuy nhiên, Tây Nguyên vẫn là khu vực trọng điểm, dẫn đầu về sản xuất cà phê Robusta, nổi tiếng trong nước và quốc tế.
Trong nhiều thập kỷ, sản xuất cà phê Việt Nam đã phát triển thành ngành công nghiệp xuất khẩu quan trọng, đưa Việt Nam trở thành nhà sản xuất và xuất khẩu cà phê lớn thứ hai thế giới, dù vậy, ngành cà phê Việt Nam hiện đang đối mặt với nhiều thách thức khách quan và chủ quan.
NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA THỊ TRẤN IALY, HUYỆN CHƯPĂH, TỈNH GIA LAI
Điều kiện tự nhiên
Thị trấn IaLy nằm ở phía Tây Bắc huyện Chư Păh, có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp xã Ia phí
- Phía tây giáp xã Ia Mơ Nông và tỉnh Kom Tum
- Phía nam giáp xã Ia Mơ Nông
- Phía bắc giáp tỉnh Kon Tum
Thị trấn IaLy có diện tích 48,46 km², dân số năm 2013 là 6.350 người, mật độ dân số đạt 131 người/km²
2.1.2 Địa hình địa thế Địa hình, định mạo của thị trấn IaLy có thể chia thành 2 dạng chính là địa hình đồi núi, cao nguyên
Cao nguyên chiếm hơn 90% diện tích tự nhiên và là nơi tập trung sản xuất nông nghiệp lớn nhất Địa hình đồi núi chiếm khoảng 10% diện tích xã, chủ yếu là rừng phòng hộ.
IaLy có khí hậu nhiệt đới gió mùa, độ ẩm dồi dào, lượng mưa lớn, không có bão và sương muối.
Khí hậu nơi đây phân chia thành hai mùa rõ rệt: mùa mưa (tháng 5 - tháng 10) và mùa khô (tháng 11 - tháng 4 năm sau), với nhiệt độ trung bình năm dao động từ 22 – 25°C.
Vùng đất này sở hữu điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng lý tưởng, tạo tiền đề vững chắc cho sự phát triển đa dạng của các loại cây công nghiệp ngắn và dài ngày, mở ra cơ hội lớn cho ngành chăn nuôi và kinh doanh tổng hợp nông lâm nghiệp, hứa hẹn mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội.
2.1.4 Các nguồn tài nguyên của thị trấn Ialy, huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai a, Tài nguyên đất
Thổ nhưỡng tại địa bàn khá phong phú đa dạng, có nhiều loại đất như + Đất phù sa
Đất đỏ bazan, phổ biến ở Tây Nguyên và IaLy, có độ xốp cao và cấu trúc tốt, giúp thấm nước nhanh và hạn chế dòng chảy trên mặt, tạo điều kiện tích lũy nước ngầm hiệu quả.
Dưới đây là tình hình sử dụng đất đai của thị trấn Ialy năm 2020
Bảng 2.1 Tình hình sử dụng đất đai thị trấn IaLy năm 2020
STT Chỉ tiêu Diện tích (ha) Cơ cấu(%)
Tổng diện tích đất tự nhiên 4.844 100
(Nguồn: Tình hình sử dụng đất đai thị trấn IaLy năm 2020)
Thị trấn Ialy sở hữu diện tích đất nông nghiệp lớn, chiếm 42,15% tổng diện tích tự nhiên, với đặc điểm đất đai màu mỡ, giàu dinh dưỡng, rất phù hợp cho phát triển cây công nghiệp lâu năm, đặc biệt là cây cà phê.
Các vùng thung lũng và khu vực đất bằng với hệ thống sông suối phong phú tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng sản xuất nông nghiệp và phát triển nuôi trồng thủy sản Tài nguyên nước dồi dào là yếu tố then chốt cho sự phát triển kinh tế địa phương.
Sông Sê San và sông Ry Ninh tạo nên hai hồ chứa nước lớn là IaLy và Ry Ninh, được khai thác cho thủy điện Thủy điện IaLy là một trong những nhà máy thủy điện lớn nhất Việt Nam, có vai trò quan trọng trong khu vực.
Với tổng công suất lắp đặt 720 MW và điện lượng bình quân nhiều năm là 3,68 tỉ KWh Công trình khởi công năm 1993 và hoàn thành năm
Thủy điện Yaly, công trình ngầm lớn nhất Việt Nam từ năm 1996, không chỉ đóng vai trò quan trọng về mặt năng lượng mà còn sở hữu hồ chứa nước tuyệt đẹp Nhờ vậy, nơi đây đã trở thành điểm du lịch Gia Lai hấp dẫn, thu hút du khách trong và ngoài nước.
Diện tích rừng phòng hộ ít ỏi được quản lý chặt chẽ Ban quản lý rừng thường xuyên phối hợp với kiểm lâm để tuyên truyền bảo vệ rừng và phòng chống cháy rừng mùa khô.
Đặc điểm kinh tế xã hội của thị trấn Ialy
Kinh tế thị trấn Ialy tăng trưởng, cơ cấu kinh tế chuyển biến tích cực, hạ tầng kinh tế - xã hội phát triển, thu nhập bình quân đầu người đạt 43 triệu đồng/năm.
Công trình thuỷ điện Ialy đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển cơ sở hạ tầng của thị trấn, tạo điều kiện cho người dân phát triển kinh tế Bên cạnh đó, bản thân công trình thuỷ điện đã trở thành một điểm du lịch hấp dẫn với môi trường trong lành và phong cảnh hữu tình, thu hút du khách đến với vùng đất Tây Nguyên.
Sự phát triển của 3 ngành nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ tại thị trấn IaLy:
Bảng 2.2 Giá trị sản xuất các ngành của thị trấn IaLy năm 2020 STT Chỉ tiêu Giá trị (tỷ đồng) Cơ cấu(%)
(Nguồn: Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội thị trấn IaLy hàng năm)
Trong những năm gần đây, sản xuất nông nghiệp đã có những tiến bộ đáng kể, với tốc độ tăng trưởng ổn định, đóng vai trò quan trọng nhất trong cơ cấu kinh tế của thị trấn Ialy, bao gồm nông nghiệp, công nghiệp, thương mại và dịch vụ.
Địa hình đồi núi và cao nguyên gây khó khăn cho phát triển công nghiệp Để thúc đẩy ngành công nghiệp, cần giải quyết các vấn đề về cơ sở hạ tầng, giao thông và quy hoạch đất đai.
Đảng và chính quyền luôn chú trọng phát triển kinh tế - xã hội, thị trường và thương mại ở nông thôn, miền núi thông qua các chiến lược và chính sách Ngành thương mại và dịch vụ đóng góp vào sự phát triển của thị trấn Ialy, bên cạnh nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản.
Bảng 2.3 Diện tích gieo trồng cây nông nghiệp tại thị trấn IaLy năm 2020
STT Chỉ tiêu Diện tích(ha) Cơ cấu(%)
(Nguồn: Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội thị trấn IaLy hàng năm)
Cây công nghiệp lâu năm như cà phê, bời lời, cao su đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu nông nghiệp của thị trấn IaLy Đặc biệt, cây cà phê chiếm tỷ trọng lớn (46,37%), đóng góp đáng kể vào sự phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Trong những năm gần đây, diện tích cây nông nghiệp ngắn ngày ngày càng tăng do giá các sản phẩm cây dài ngày xuống thấp, giúp cây ngắn ngày trở thành cây chủ lực, cải thiện thu nhập và ổn định đời sống cho nông dân.
Trong cơ cấu ngành nông, lâm, thủy sản, nông nghiệp chiếm tỷ trọng chủ yếu, trên 98% Lâm nghiệp và thủy sản có tỷ trọng rất nhỏ, lần lượt chỉ hơn 1% và 0,1% Cơ cấu ngành thay đổi chậm, với tỷ trọng nông nghiệp không những không giảm mà còn tăng nhẹ.
Dưới sự lãnh đạo sát sao, người dân tập trung chăm sóc cây trồng, đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa bền vững và đa dạng hóa cây trồng Công tác khuyến nông được chú trọng, cùng với việc theo dõi sát sao diễn biến thời tiết và chủ động phòng chống thiên tai Nạo vét kênh mương thủy lợi được triển khai để tối ưu hóa năng lực tưới tiêu, đảm bảo vụ mùa bội thu.
Tổng đàn gia súc, gia cầm khoảng 6.032 con, trong đó:
Bảng 2.4 Số lượng đàn gia súc, gia cầm tại thị trấn Ialy năm 2020
STT Chỉ tiêu Số lượng(con) Cơ cấu(%)
1 Đàn gia súc 2.392 100 Đàn trâu 27 1,12 Đàn bò 888 37,12 Đàn lợn 1.350 56,4 Đàn dê 110 4,5 Đàn hươu 17 0,86
(Nguồn: Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội thị trấn IaLy hàng năm)
Ngành chăn nuôi tại thị trấn IaLy, với tổng đàn gia cầm chiếm 60,34% và gia súc chiếm 48,46% cơ cấu ngành, vẫn còn nhiều hạn chế do phương thức chăn nuôi nhỏ lẻ, hộ gia đình chiếm tỷ lệ lớn.
Năm 2019, dịch bệnh trên đàn gia súc, gia cầm vẫn diễn ra phức tạp Để phòng chống dịch bệnh, cán bộ thú y đã triển khai phun thuốc Bioxit và vận động người dân vệ sinh chuồng trại, rắc vôi khử trùng, đảm bảo môi trường chăn nuôi an toàn.
Công tác quản lý dịch bệnh và môi trường trong chăn nuôi còn nhiều bất cập, gây khó khăn cho việc kiểm soát dịch bệnh, ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả chăn nuôi Tình trạng ô nhiễm môi trường thường đi kèm với sự phát triển của ngành chăn nuôi.
Sự suy giảm tài nguyên rừng do nhu cầu dân sinh, phát triển dân số và di dân tự do gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sống và nhận thức của người dân về bảo vệ rừng Ủy ban thị trấn IaLy tăng cường tuyên truyền, vận động người dân bảo vệ rừng, đặc biệt tại các khu vực rừng phòng hộ Đồng thời, phối hợp với Hạt kiểm lâm huyện phát tờ rơi, cẩm nang và bảng tuyên truyền để nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ rừng.
Diện tích khai thác thủy sản ổn định, đáp ứng nhu cầu tiêu thụ của người dân Diện tích nuôi trồng thủy sản đạt 15ha, trong khi khai thác nội địa trên các hồ thủy điện đạt khoảng 2.000 ha Sản lượng thủy sản ước tính khoảng 20 tấn trong 9 tháng đầu năm, đóng góp vào sự phát triển của ngành công nghiệp, thương mại và dịch vụ địa phương.
Kinh tế địa phương phát triển đa dạng với sự hiện diện của 3 nhà máy thủy điện, 1 chi nhánh ngân hàng, 1 trạm xăng dầu, 1 trạm khí tượng thủy văn, cùng 4 doanh nghiệp và 23 cơ sở công nghiệp vừa và nhỏ, tạo nên một nền tảng kinh tế vững chắc và nhiều tiềm năng phát triển.
Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên kinh tế - xã hội của thị trấn IaLy 31
2.3 Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên kinh tế - xã hội của thị trấn IaLy
- Thị trấn Ialy có dân số trẻ, nguồn lao động dồi dào, cần cù, chịu khó, có kinh ngiệm sản xuất cà phê từ lâu đời
Tây Nguyên sở hữu nguồn tài nguyên đất đai phong phú, đặc biệt là đất đỏ bazan màu mỡ, kết hợp với khí hậu ưu đãi, tạo điều kiện lý tưởng cho phát triển các loại cây công nghiệp giá trị cao như cà phê, chè, cao su và đa dạng các loại cây ăn quả, mang lại tiềm năng kinh tế lớn cho khu vực.
Việt Nam có tiềm năng thủy điện lớn nhờ trữ lượng nước dồi dào từ các con sông và mạng lưới sông ngòi dày đặc, đặc biệt là sông Sê San, một trong ba sông có tiềm năng thủy điện lớn nhất, đóng góp 11,3% vào tổng tiềm năng thủy điện của cả nước (tổng công suất 4,7 tỷ KWh).
Hệ thống giao thông vận tải ngày càng được chú trọng phát triển với việc xây dựng thêm nhiều tuyến đường mới, đáp ứng nhu cầu đi lại và vận chuyển hàng hóa, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương và phát triển kinh tế.
Có nền văn hóa độc đáo, nhiều phong tục tập quán, lễ hội đặc sắc của người dân tộc thiểu số
Bên cạnh nhiều tiềm năng, lợi thế, địa bàn thị trấn Ialy cũng có những khó khăn như sau:
- Đồng bào dân tộc thiểu số trình độ học vấn còn thấp ảnh hưởng nhiều đến chất lượng nguồn nhân lực
- Đời sống người dân còn nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo còn cao
- Thiếu lao động lành nghề, chuyên môn kĩ thuật còn thấp, chủ yếu lao động theo kinh nghiệm truyền thống
- Việc tiếp thu các tiến bộ khoa học về sản xuất nông lâm nghiệp còn chưa đầy đủ
Ngành nông nghiệp đối mặt với nhiều thách thức từ thời tiết khắc nghiệt, gây thiệt hại hàng trăm ha cây trồng do hạn hán, kết hợp với giá nông sản giảm sút, ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp địa phương.
THỰC TRẠNG SẢN XUẤT, TIÊU THỤ CÀ PHÊ CỦA THỊ TRẤN IALY, HUYỆN CHƯPĂH, TỈNH GIA LAI
Sơ lược quá trình phát triển cây cà phê tại thị trấn IaLy, huyện Chư păh, tỉnh Gia Lai
Cà phê du nhập vào Việt Nam từ năm 1857 qua các linh mục người Pháp Ban đầu, cà phê chè (Arabica) được trồng thử nghiệm ở miền Bắc, sau đó phát triển vào Nam, đặc biệt là Tây Nguyên, với Đăk Lăk là tỉnh đầu tiên trồng cà phê vối (Robusta), tiếp theo là Đăk Nông và Gia Lai.
Việt Nam, với điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa ưu đãi, là môi trường lý tưởng cho cây cà phê phát triển, dẫn đến sự ra đời của hàng trăm công ty cà phê phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu Các thương hiệu cà phê Việt Nam nổi tiếng không chỉ được người dân Việt Nam yêu thích mà còn được biết đến trên toàn thế giới.
Cây cà phê là cây công nghiệp lâu năm, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho nông dân Tây Nguyên Nghề trồng cà phê đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế của địa phương.
IaLy, huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai đang phát triển mạnh mẽ, đặc biệt trong lĩnh vực thâm canh, tạo ra các vùng sản xuất quy mô lớn Cà phê là cây trồng chủ lực, giúp nhiều hộ nông dân làm giàu và nâng cao thu nhập Để phát triển bền vững và khai thác tối đa lợi thế vùng, cần có chiến lược đầu tư hợp lý cho cây đặc sản này.
Thị trấn IaLy có khí hậu nhiệt đới gió mùa, độ ẩm dồi dào, lượng mưa lớn, không có bão và sương muối, cùng đất đỏ bazan màu mỡ, rất thích hợp để trồng và phát triển cây cà phê Sản phẩm cà phê tại IaLy và Gia Lai nói chung có hương vị đậm đà, mùi thơm đặc trưng và hấp dẫn.
Tại thị trấn IaLy, sản xuất cà phê chủ yếu dựa vào kinh tế hộ gia đình với 1782 hộ nông dân canh tác theo phương thức truyền thống, trong khi số hộ áp dụng tiêu chuẩn VietGAP và 4C còn rất hạn chế.
Sản xuất cà phê truyền thống dựa trên kinh nghiệm cá nhân thường không đạt năng suất cao do thiếu kiến thức và ứng dụng khoa học kỹ thuật.
Sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP đòi hỏi chi phí ban đầu cao hơn do áp dụng khoa học kỹ thuật và quy trình nghiêm ngặt Việc thu hoạch phải thực hiện nhiều lần để đảm bảo độ chín đồng đều, tốn nhiều nhân công hơn VietGAP quản lý chặt chẽ mọi khía cạnh của vườn cây, từ nguồn gốc phân bón đến cách sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, đảm bảo an toàn và bảo vệ môi trường.
Trung tâm khuyến nông phối hợp với Sở Nông nghiệp tỉnh Gia Lai triển khai mô hình thâm canh cà phê theo tiêu chuẩn VietGAP Các hộ tham gia được tập huấn kỹ thuật, hỗ trợ vật tư và hướng dẫn bởi cán bộ kỹ thuật Bước đầu áp dụng VietGAP cho thấy cà phê sinh trưởng tốt, mẫu mã đẹp và năng suất tăng 15-20%, góp phần tăng thu nhập cho các hộ gia đình.
Phân bố diện tích cà phê phụ thuộc vào tiềm năng sinh thái và độ cao địa hình của từng vùng Thị trấn IaLy phát triển cà phê mạnh nhất ở các thôn IaLâm (330 ha), IaLy (267 ha) và làng Bloi (180 ha), trong khi các thôn lân cận có diện tích trồng cà phê còn hạn chế.
Đảng ủy – UBND thị trấn IaLy xác định phát triển cây cà phê là giải pháp quan trọng trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng và là kinh tế mũi nhọn của địa phương Thị trấn chú trọng phát triển diện tích cà phê theo hướng hàng hóa, tuân thủ nghiêm ngặt quy trình sản xuất để đảm bảo sản phẩm sạch bệnh, đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng.
3.1.1 Một số yếu tố nguồn lực cho sản xuất cà phê tại thị trấn IaLy a) Nguồn lực đất đai
Bảng 3.1 Tình hình sử dụng đất trồng cà phê của thị trấn IaLy năm 2020
Chỉ tiêu Diện tích (ha) Cơ cấu (%) Đất nông nghiệp 2.042 100 Đất trồng cà phê 947 46,37
(Nguồn: Tình hình sử dụng đất đai thị trấn IaLy năm 2020)
Năm 2020, đất sản xuất nông nghiệp chiếm 41,15% tổng diện tích đất tự nhiên, với diện tích canh tác cà phê đạt 947 ha, chiếm 46,37% diện tích đất sản xuất nông nghiệp, trung bình 1,04 ha/hộ.
Bảng 3.2 Tình hình lao động trong sản xuất cà phê thị trấn IaLy giai đoạn 2018-2020 Đơn vị: Người
I Hộ tham gia sx cà phê 1.730 1.754 1.782
Lao động sản xuất cà phê 2.998 3.011 3.038 (Nguồn: Báo cáo tình hình dân số, lao động thị trấn Ialy hàng năm)
Năm 2020, thị trấn IaLy có 1.782 hộ tham gia sản xuất cà phê, tăng so với 1.730 hộ năm 2018 Lực lượng lao động thường xuyên trong sản xuất cà phê chiếm tỷ trọng lớn, với 3.038 người, tương đương khoảng 82% lao động nông nghiệp Ngoài ra, còn có lao động thời vụ và lao động tham gia vào các khâu thu mua, tiêu thụ, cũng như lao động gián tiếp trong quản lý và điều hành.
Để nâng cao năng suất và chất lượng cà phê, nhiều hộ dân đã áp dụng giống mới, kỹ thuật VietGap, phương pháp nhân giống vô tính, chế phẩm bảo vệ thực vật ít độc, và hệ thống chế biến cà phê ướt, đảm bảo năng suất bình quân từ 3 tấn/ha trở lên.
Hệ thống giao thông của thị trấn Ialy tương đối phát triển Mạng lưới điện được đầu tư xây dựng hoàn chỉnh, đảm bảo cấp điện cho trên 98% số hộ Công trình thủy lợi đáp ứng tưới cho 65% diện tích cà phê, cùng với các nguồn nước khác từ giếng và hồ Hệ thống bưu chính viễn thông, ngân hàng, tài chính, tín dụng phát triển mạnh, thúc đẩy các dịch vụ thanh toán hiện đại.
Thực trạng sản xuất và tiêu thụ cà phê tại thị trấn IaLy, huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai
3.2.1 Thực trạng sản xuất cà phê tại thị trấn IaLy giai đoạn 2018-2020 a) Diện tích trồng cà phê tại thị trấn IaLy
Cây cà phê là cây nông nghiệp lâu năm có thế mạnh trong kinh tế nông nghiệp của thị trấn IaLy và tỉnh Gia Lai Cây cà phê đã phát triển mạnh về diện tích, năng suất và chất lượng, mang lại nguồn lợi kinh tế cao cho người nông dân.
Theo kết quả thống kê ta có thể thấy, trong suốt quãng thời gian từ năm
Giai đoạn 2018-2020 chứng kiến sự tăng trưởng nhanh chóng về diện tích cà phê tại IaLy, do đó, việc thống kê và lập kế hoạch phát triển diện tích cà phê hàng năm là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững.
Bảng 3.3 Diện tích trồng cây cà phê tại thị trấn IaLy (2018-2020) Đơn vị:ha
(Nguồn: Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội thị trấn IaLy hàng năm)
Từ những năm 2018 đến nay diện tích và hình thức trồng cà phê tại thị trấn IaLy đã có những thay đổi nhất định
Diện tích trồng cà phê tại thị trấn IaLy đã tăng nhẹ trong giai đoạn 2018-2020, từ 894 ha lên 947 ha Diện tích cà phê kinh doanh chiếm tỷ trọng lớn nhất và có xu hướng tăng 2,92%, cho thấy sự phát triển của ngành cà phê tại địa phương.
Diện tích cà phê trồng mới có sự biến động không đều qua các năm, thể hiện xu hướng tăng giảm không ổn định Năm 2019 ghi nhận sự sụt giảm đáng kể với 47ha, giảm 11ha so với năm trước, trước khi phục hồi trở lại vào năm 2020.
Trong những năm gần đây, diện tích cây cà phê tại thị trấn IaLy có xu hướng giảm do giá cà phê giảm Người dân chuyển sang trồng các loại cây lâu năm và cây ăn quả có giá trị kinh tế cao hơn.
Chính quyền thị trấn IaLy khuyến cáo người dân không nên chạy theo phong trào trồng trọt, tránh tình trạng cung vượt cầu Thay vào đó, cần thay đổi tập quán sản xuất, tham gia các mô hình kinh tế hợp tác để chuyên môn hóa sản xuất, tạo ra sản phẩm sạch, chất lượng, đáp ứng tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm, mở rộng thị trường trong và ngoài nước.
Tuổi thọ của cây cà phê thường kéo dài từ 15 đến 20 năm, nhưng năng suất và sản lượng có thể bị ảnh hưởng nếu không được chăm sóc đúng cách, dẫn đến cây nhanh chóng bị già cỗi Việc áp dụng đúng kỹ thuật chăm sóc là yếu tố then chốt để duy trì năng suất và kéo dài tuổi thọ của cây cà phê.
Bảng 3.4 Năng suất, sản lượng cà phê tươi của thị trấn IaLy giai đoạn
(Nguồn: Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội thị trấn IaLy hàng năm)
Theo thống kê của thị trấn IaLy, năng suất và sản lượng cà phê tươi thu hoạch đã giảm từ 2018-2020, cho thấy một xu hướng đáng lo ngại trong ngành cà phê địa phương.
Năng suất cà phê tươi tại IaLy giảm dần trong 3 năm gần đây, chỉ đạt tốc độ phát triển bình quân 81,79% Nắng hạn kéo dài làm vườn cây suy kiệt, cùng với thiếu kiến thức canh tác và thời tiết thất thường, gây ra tình trạng mất mùa kéo dài.
Sản lượng cà phê tươi của IaLy giảm trong 3 năm qua, với tốc độ phát triển bình quân chỉ đạt 84,018% Năng suất giảm kéo theo sản lượng giảm mạnh, gây khó khăn kinh tế cho nông dân do thu không đủ bù chi Giá cà phê bấp bênh và sức đầu tư chăm sóc vườn giảm cũng góp phần làm sản lượng không đạt như kỳ vọng.
Trong những năm tới, UBNN thị trấn Ialy sẽ tập trung khuyến cáo người dân tái canh cà phê, sử dụng các giống có năng suất, chất lượng cao Đồng thời, đẩy mạnh đầu tư thâm canh nhằm nâng cao năng suất và sản lượng cà phê trên địa bàn.
3.2.2 Tình hình tiêu thụ cà phê của thị trấn IaLy giai đoạn 2018-2020 a) Diễn biến giá cả
Giá cà phê trên địa bàn thị trấn Ialy đang có xu hướng biến động tăng giảm qua các năm thể hiện trên bảng 3.5
Bảng 3.5 Giá cà phê trung bình qua các năm của TT IaLy Đơn vị: Đồng/kg
Thị trường cà phê thị trấn Ialy chủ yếu tiêu thụ ba loại: cà phê tươi, cà phê khô và cà phê nhân Do tốn kém thời gian và chi phí phơi, xay, cùng với hao hụt sản lượng khi trữ cà phê chờ giá, người dân ngày càng hạn chế chế biến Cà phê tươi được ưa chuộng thu mua nhiều nhất, tuy nhiên giá bán cao nhất năm 2018 cũng chỉ đạt 7.000 đồng/kg, sau đó giảm xuống còn 6.700 đồng/kg.
Giá cà phê Việt Nam biến động theo xu hướng thế giới do nhu cầu tiêu dùng thay đổi và ảnh hưởng từ cung cầu cà phê toàn cầu, thời tiết thất thường tại các vùng trồng, tác động đến giá cà phê Gia Lai và thị trấn Ialy.
Cà phê ở IaLy có đặc điểm là sản xuất nhỏ lẻ, với diện tích trồng manh mún Do đó, việc thu mua cà phê phụ thuộc nhiều vào thương nhân địa phương, không thể thực hiện trên quy mô lớn.
Xu hướng bán cà phê tươi của người trồng đòi hỏi vai trò quan trọng của thương lái trong việc kết nối nông dân với thị trường Thương lái giúp nông dân bán cà phê nhanh chóng và hiệu quả, đồng thời hỗ trợ các công ty cà phê lớn trong việc thu gom mà không cần đầu tư quá nhiều nhân lực và chi phí Đánh giá và phát huy vai trò trung gian của thương lái là cần thiết cho sự phát triển của ngành cà phê.
Các yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất, tiêu thụ cà phê tại thị trấn Ialy, huyện Chưpăh, tỉnh Gia Lai
3.3.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất cà phê tại thị trấn Ialy a) Nhóm yếu tố tự nhiên
Yếu tố khí hậu đóng vai trò quyết định đến sự sinh trưởng và phát triển của cây cà phê tại thị trấn IaLy, vượt trội hơn cả các yếu tố địa hình và thổ nhưỡng Điều kiện khí hậu có ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng cà phê, kiểm soát chu kỳ sinh trưởng và mùa vụ của cây.
Biến đổi khí hậu gây ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng cà phê, đồng thời làm tăng chi phí sản xuất Thói quen sản xuất nhỏ lẻ, manh mún và canh tác theo kinh nghiệm dân gian cũng là những rào cản cho sự phát triển bền vững của ngành cà phê.
Đối với người dân thị trấn IaLy, cà phê đã trở thành nguồn sống, tạo công ăn việc làm và tăng thu nhập, cải thiện chất lượng cuộc sống Vì vậy, khuyến khích thành lập các hợp tác xã và tổ sản xuất là cần thiết để chuyển giao khoa học công nghệ và ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất cà phê, nâng cao trình độ và năng lực của chủ hộ trong sản xuất kinh doanh.
Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây cà phê đóng vai trò quan trọng đến sự sinh trưởng và phát triển, đặc biệt sau thu hoạch khi cây yếu và cần phục hồi Việc chăm sóc và bổ sung dinh dưỡng trong giai đoạn này ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng cà phê cho vụ mùa kế tiếp.
Nông dân IaLy chưa thực sự hiểu và áp dụng kiến thức tập huấn, chủ yếu canh tác theo kinh nghiệm truyền thống, dẫn đến năng suất và chất lượng cà phê thấp.
3.3.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến tiêu thụ cà phê tại thị trấn Ialy
Việc thu hoạch sớm do áp lực nợ nần làm giảm chất lượng nông sản, gây mất uy tín với người tiêu dùng và ảnh hưởng đến giá trị sản phẩm trên thị trường IaLy.
Biến động giá cả cà phê chịu ảnh hưởng lớn bởi hạn chế trong kỹ thuật vận chuyển và bảo quản sau thu hoạch của người trồng Chất lượng cà phê giảm sút và thời gian lưu kho ngắn khiến người trồng mất ưu thế về giá bán do phải bán sản phẩm tươi, tạo cơ hội cho thương lái ép giá.
Những khó khăn của người trồng cà phê liên quan chặt chẽ với nhau, đòi hỏi giải pháp đồng bộ từ chính quyền địa phương và các nông trường để phát triển nghề trồng cà phê tại thị trấn IaLy.
* Tác động về thị trường
Thị trường tiêu thụ cà phê tại IaLy chủ yếu diễn ra tự phát, thông qua thương lái từ Gia Lai và các tỉnh lân cận như Komtum, Đắk Nông đến mua trực tiếp tại nhà dân, hoặc một số ít người dân tự bán lẻ.
Tiêu thụ là khâu cuối cùng trong sản xuất kinh doanh, giai đoạn bù đắp chi phí và tạo lợi nhuận Lựa chọn kênh phân phối hiệu quả là yếu tố then chốt để tối đa hóa lợi nhuận và đáp ứng nhu cầu khách hàng Tổ chức tốt hoạt động tiêu thụ giúp tăng sản lượng, doanh thu, lợi nhuận, đẩy nhanh tốc độ thu hồi vốn và kích thích phát triển sản xuất.
- Thị trường yếu tố đầu vào
Yếu tố đầu vào đóng vai trò then chốt trong sản xuất kinh doanh, tuy nhiên, nguồn cung giống tại IaLy còn hạn chế, chưa đáp ứng đủ nhu cầu của người dân Việc thiếu giống, đặc biệt là giống chất lượng, gây ảnh hưởng tiêu cực đến năng suất và chất lượng cà phê, đòi hỏi giải pháp hỗ trợ giống hiệu quả hơn từ địa phương.
Giống cà phê có ảnh hưởng lớn đến chất lượng và hiệu quả kinh doanh cà phê, do đó, việc lựa chọn giống phù hợp với từng vùng sinh thái là rất quan trọng để đa dạng hóa sản phẩm và tăng tính cạnh tranh trên thị trường.
* Ảnh hưởng của yếu tố giá
Giá cả thị trường hình thành từ quan hệ cung - cầu, thông qua thỏa thuận giữa người mua và người bán Mức giá cuối cùng ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định mua bán của cả hai bên, đóng vai trò quan trọng trong giao dịch.
Tình trạng ép giá cà phê tại IaLy diễn ra thường xuyên, khiến lợi nhuận của người dân không tương xứng với năng suất cao Thương lái thu mua giá rẻ rồi bán lại với giá cao, gây bất ổn cho người trồng cà phê khi đầu tư sản xuất.
Đánh giá chung về tình hình sản xuất và tiêu thụ cà phê của thị trấn Ialy
+ Diện tích cà phê trên địa bàn phát triển khá ổn định qua các năm
+ Chất lượng sản phẩm cà phê ngày càng được nâng cao
Hai kênh phân phối cà phê chính bao gồm kênh trực tiếp, chiếm 5% tổng sản lượng hàng năm, nơi sản phẩm được tiêu thụ trực tiếp từ hộ sản xuất đến người tiêu dùng, và kênh gián tiếp, chiếm khoảng 95% tổng sản lượng, thông qua thương lái và các hộ thu gom.
Trong những năm qua, thị trấn IaLy đã triển khai các chính sách phát triển sản xuất và tiêu thụ cà phê, bao gồm hỗ trợ vay vốn và tập huấn kỹ thuật, nhằm nâng cao chất lượng và sản lượng sản phẩm.
Người dân đã thay đổi nhận thức, tư duy phát triển cà phê bền vững Một số hộ nông dân chủ động áp dụng quy trình VietGap, 4C, và sử dụng giống mới để tăng năng suất, sản lượng, từ đó nâng cao thu nhập.
Phát triển sản xuất cà phê đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân thị trấn IaLy, tạo nên sự thay đổi đáng kể cho bộ mặt nông thôn Việc trồng cà phê không chỉ cải thiện đời sống nhân dân, ổn định trật tự xã hội mà còn góp phần bảo vệ môi trường, phủ xanh đất trống và chống xói mòn, mang lại ý nghĩa kinh tế và môi trường to lớn.
Để phát triển sản xuất cà phê, thị trấn IaLy cần khắc phục một số hạn chế còn tồn tại bên cạnh những kết quả đã đạt được.
Giá trị sản phẩm cà phê chưa cao và chưa đạt tiêu chuẩn, dẫn đến khả năng cạnh tranh thấp trên thị trường Sự gắn kết giữa sản xuất và tiêu thụ còn lỏng lẻo, làm cho thu nhập của người trồng cà phê không ổn định và dễ bị ảnh hưởng bởi biến động thị trường.
Phát triển cà phê tự phát, không theo quy hoạch dẫn đến chất lượng sản phẩm kém và chưa tạo ra giá trị kinh tế cao do người dân chưa áp dụng đúng quy trình sản xuất và nguồn gốc cây giống không đảm bảo.
Kỹ thuật canh tác chưa chuẩn dẫn đến năng suất cà phê bấp bênh, gây ra tình trạng mất mùa Thị trường tiêu thụ cà phê còn nhỏ hẹp, chủ yếu tập trung vào thị trường nội địa, chưa đủ sức xuất khẩu Việc tiêu thụ cà phê thiếu chủ động, dễ bị ảnh hưởng bởi biến động thị trường, đặc biệt vào mùa thu hoạch.
Thiếu nhà máy chế biến và thông tin thị trường khiến người trồng cà phê dễ bị ép giá, gây thua thiệt trong sản xuất Việc chưa có biện pháp bảo quản và chủ yếu bán tươi làm tăng nguy cơ bị tư thương lợi dụng.
Tình trạng thiếu liên kết giữa người trồng cà phê tại IaLy và doanh nghiệp gây ra sự mất cân đối cục bộ trong quá trình tiêu thụ, ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.
Người dân thường thu hoạch và sơ chế nông sản rồi bán cho đại lý, dẫn đến tình trạng bị ép giá và thị trường mua bán thiếu lành mạnh, với sự cạnh tranh phức tạp giữa các đại lý.
Một số giải pháp nhằm phát triển sản xuất và tiêu thụ cà phê của các nông hộ trên địa bàn thị trấn Ialy, huyện Chưpăh, tỉnh Gia Lai
3.5.1 Định hướng trong phát triển cà phê của thị trấn IaLy Đầu tư sản xuất cà phê theo quy trình canh tác chất lượng cao.Với nhu cầu của thị trường hiện nay thì việc đầu tư phát triển sản xuất cà phê theo hướng bền vững là hướng đi đúng, giúp người nông dân có thu nhập ổn định từ loại cây trồng chủ lực này Đây cũng là điều đang được ngành nông nghiệp tỉnh Gia Lai nói chung và UBNN thị trấn IaLy nói riêng hết sức quan tâm để hướng dẫn, vận động người dân thực hiện
Tái cơ cấu ngành nông nghiệp, thích ứng biến đổi khí hậu, được thực hiện thông qua việc tuyên truyền và khuyến khích liên kết giữa tổ hợp tác, hợp tác xã, người dân và doanh nghiệp để sản xuất cà phê sạch theo tiêu chuẩn 4C, VietGAP, hướng đến phát triển bền vững.
3.5.2 Một số giải pháp nhằm phát triển sản xuất và tiêu thụ cà phê tại thị trấn Ialy, huyện Chưpăh, tỉnh Gia Lai
* Giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất
Rà soát quy hoạch sử dụng đất và công khai quỹ đất cho thuê hoặc giao cho hộ nông dân, đẩy nhanh tiến độ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và giấy chứng nhận trang trại cà phê để tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp và thu hút đầu tư.
- Có cơ chế khuyến khích, đãi ngộ, thu hút lao động trình độ cao từ bên ngoài, đào tạo đội ngũ cán bộ kĩ thuật
Nâng cao trình độ sản xuất cho người dân thông qua các lớp tập huấn kỹ thuật về sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật sinh học, nhằm tạo ra sản phẩm an toàn, đáp ứng nhu cầu thị trường.
Đầu tư thỏa đáng cho khuyến nông và khuyến khích liên kết trong nghiên cứu khoa học-công nghệ cà phê là yếu tố then chốt Tăng cường kiểm tra quy trình sản xuất và du nhập giống chất lượng cao giúp nâng cao chất lượng cà phê Bồi dưỡng kiến thức quản lý kinh tế cũng đóng vai trò quan trọng trong phát triển ngành.
- Tái canh vườn cây già cỗi, vườn bị bệnh cần tái canh theo hướng linh hoạt, tái canh 2 năm cải tạo đất
- Chú trọng đầu tư hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông, thủy lợi và văn hóa
- Áp dụng tưới nước tiết kiệm kết hợp bón phân hợp lý để giúp cây cà phê nở hoa tập trung, nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón
- Trồng xen hợp lý các loại cây ăn quả như hồ tiêu, sầu riêng, bơ, chanh leo để nâng cao hệ số sử dụng đất trong vườn cà phê
Phát triển sản xuất nông nghiệp của tỉnh cần gắn liền với tích tụ và tập trung đất đai, tạo điều kiện cho sản xuất nông nghiệp quy mô lớn và ứng dụng công nghệ cao, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp, đáp ứng nhu cầu thị trường và tăng cường khả năng cạnh tranh.
* Giải pháp thúc đẩy tiêu thụ
- Đẩy mạnh sản xuất cà phê có chứng nhận theo tiêu chuẩn 4C,VietGAP,… sản xuất bền vững, thân thiện với môi trường
- Hướng dẫn nông dân tại địa phương về giống, kỹ thuật sản xuất, tư vấn về chính sách, thị trường tiêu thụ cà phê
Thúc đẩy người dân quảng bá sản phẩm qua thương mại điện tử để tận dụng lợi thế từ sự phát triển của công nghệ thông tin, mở rộng thị trường cho các sản phẩm làng nghề và tăng trưởng kinh tế địa phương.
Liên kết vùng nguyên liệu với các cơ sở chế biến sâu giúp tạo nguồn hàng ổn định về chất lượng và số lượng, đáp ứng yêu cầu thị trường, đồng thời thúc đẩy phát triển bền vững cho ngành.
* Giải pháp về vốn cho sản xuất kinh doanh
Cải tiến hệ thống tín dụng nông nghiệp và nông thôn, đa dạng hóa hình thức cho vay và thanh toán để đáp ứng nhu cầu vốn sản xuất một cách nhanh chóng và thuận tiện, đảm bảo an toàn Tạo điều kiện cho hộ nông dân chuyển đổi mạnh mẽ sang sản xuất nông sản hàng hóa, thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn.
Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhanh chóng giúp người dân thế chấp vay vốn ngân hàng dễ dàng hơn Ngân hàng Chính sách - Xã hội và Ngân hàng Nông nghiệp Phát triển Nông thôn cần tăng cường hỗ trợ vay vốn, đồng thời xem xét điều chỉnh thời hạn vay phù hợp với đặc thù sản xuất nông nghiệp.
Khuyến khích liên kết, liên doanh sản xuất và chế biến giữa các hộ để hỗ trợ nhau về vốn và lao động, đẩy nhanh sản xuất cà phê hàng hóa, đồng thời tăng cường hợp tác giữa các tổ chức kinh doanh, dịch vụ thương mại cấp tỉnh.
Để nâng cao trình độ thâm canh và phát triển sản xuất cà phê, việc thu hút đầu tư ngoài khu vực (FDI) là vô cùng quan trọng Cần xây dựng chính sách hợp lý để thu hút vốn, kỹ thuật và vật tư từ nước ngoài cũng như các tỉnh, huyện khác Cơ chế thu hút vốn cần khoa học và hiệu quả để hỗ trợ tối đa cho việc trồng cà phê trên địa bàn.
* Giải pháp xây dựng thương hiệu
Ổn định chất lượng sản phẩm cà phê thông qua sự hợp tác chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân trồng cà phê là yếu tố then chốt Sự đồng lòng này tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của ngành cà phê địa phương.
- Quá trình sản xuất, chế biến luôn được kiểm tra giám sát chặt chẽ,phải đảm bảo sản phẩm luôn đạt chuẩn trước khi đưa ra thị trường
Tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng và ứng dụng khoa học kỹ thuật hiện đại trong trồng trọt, sản xuất và chế biến cà phê là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất và chất lượng, đáp ứng nhu cầu thị trường và tăng cường khả năng cạnh tranh Việc này không chỉ giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho sản phẩm cà phê, đồng thời thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành.
- Đầu tư quảng bá thương hiệu cho toàn ngành với sự đồng lòng góp sức của tất cả các thành viên trong nghành
Tập trung thúc đẩy tiêu dùng nội địa thông qua đầu tư vào chế biến sâu và xây dựng thương hiệu cà phê chế biến, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế suy thoái Việc này không chỉ giúp phục hồi nền kinh tế mà còn nâng cao giá trị sản phẩm và tạo dựng vị thế vững chắc trước khi xuất khẩu ra thị trường quốc tế.
