MB1 “ Cùng mắc võng trên rừng Trường Sơn Hai đứa ở hai đầu xa thẳm Đường ra trận mùa này đẹp lắm Trường Sơn Đông nhớ Trường Sơn Tây” Trong những năm chống Mĩ cứu nước, tuyến đường Trường Sơn đã trở th[.]
Trang 1“ Cùng mắc võng trên rừng Trường Sơn Hai đứa ở hai đầu xa thẳm
Đường ra trận mùa này đẹp lắm Trường Sơn Đông nhớ Trường Sơn Tây”
Trong những năm chống Mĩ cứu nước, tuyến đường Trường Sơn đã trở thành huyết mạch nối liền hậu phương miền Bắc với tiền tuyến miền Nam Trên tuyến đường khói lửa chiến tranh đầy khốc liệt ấy, bao thế hệ đã gửi lại cuộc đời, xương máu, bao thế hệ tiếp bước vẫn cứ đi để viết nên những trang sử vàng chói lọi, viết nên những bài ca sống mãi cùng năm tháng Và Phạm Tiến Duật - một người con đất mẹ Phú Thọ, một nhà thơ khoác áo lính, bằng chất liệu cảm hứng từ thực tại chiến trường giữa núi rừng Trường Sơn trùng điệp, ông đã cất lên những vầng thơ
“BTVTDXKK” đầy sức sống tươi trẻ Với tác phẩm, Phạm Tiến Duật đã khắc hoạ một hình ảnh vô cùng độc đáo: những chiếc xe không kính qua đó những người lính lái xe Trường Sơn với tư thế ung dung, hiên ngang hiện lên đã để lại bao ấn tượng khó phai trong khổ thơ :
“ Ung dung buồng lái ta ngồi
…
Như sa, như ùa vào buồng lái”
MB 2:
Phạm Tiến Duật là một trong những gương mặt tiêu biểu của thế hệ nhà thơ trẻ thời chống Mĩ cứu nước Thơ ông thường tập trung thể hiện hình ảnh người lính và những cô thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn bằng giọng thơ sôi nổi, trẻ trung , hồn nhiên , tinh nghịch mà sâu sắc Bài thơ
“ BTVTDXKK” đã sáng tạo hình ảnh độc đáo những chiếc xe không kính qua
đó làm nổi bật hình ảnh người lính lái xe trên tuyến đường Trường Sơn hiên ngang, dũng cảm Đặc biệt tư thế ung dung, hiên ngang ,bình tĩnh, tự tin của người lái xe được thể hiện qua hào hung khổ thơ :
“ Ung dung buồng lái ta ngồi
…
Như sa, như ùa vào buồng lái”
KQ:
Bài thơ được viết vào năm 1969, thời kỳ cuộc kháng chiến của dân tộc đang diễn ra rất ác liệt Năm ấy, tuyến đường Trường Sơn được khai phá, từng dòng, từng đoàn xa vẫn ngày đêm đi giữa núi rừng ngút ngàn để chi viện cho miền Nam ruột thịt Bằng những ngôn ngữ độc đáo, lời thơ gắn với lời nói thường ngày, giọng thơ tự nhiên nhưng đậm chất ngang tàng, Phạm Tiến Duật đã khắc hoạ hình ảnh vô cùng đặc biệt trong những đoàn xe đó
Trang 2Với cái nhìn của người chiến sĩ đương thời ở Trường Sơn máu lửa, Phạm Tiến Duật dễ dàng bắt gặp hay thậm chí tự mình trải nghiệm những chiếc “ xe không có kính” Những chiếc xe trần trụi đó gợi ta nghĩ đến sự khóc liệt, sức tàn phá dữ dội, khủng khiếp của từng đợt mưa bom bão đạn mà đế quốc Mĩ trút xuống như rung chuyển cả dãy Trường Sơn - nơi được mệnh danh là “túi bom” của địch trong những năm chống Mĩ Hình ảnh những chiếc xe trở nên độc đáo qua hồn thơ của tác giả, nó làm nền cho sự xuất hiện của những người lái xe quả cảm :
“Ung dung buồng lái ta ngồi
Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng”
Chính hiện thực gian khổ của những chiếc xe không kính trở thành hoàn cảnh
để người lính bộc lộ phẩm chất cao đẹp, sức mạnh tinh thần lớn lao Bằng nghệ
thuật đảo ngữ kết hợp từ láy “ung dung” đã nhấn mạnh sự bình tĩnh, thoái mái,
tự tin của những người lính Cụm từ “ta ngồi” được thốt lên đầy kiêu hãnh, như
một lời khẳng định: dù có bao bom đạn giặc Mĩ, dù phải trải qua bao gian khổ, người lính cùng chiếc xe của mình vẫn băng băng ra trận với tư thế đầy hiên ngang
làm chủ tình thế Bên cạnh đó điệp ngữ “nhìn” và phép liệt kê “ trời, đất, thẳng” đã tái hiện sự tập trung cao độ của những người lính Họ trải nghiệm cảm giác hòa hợp thiên nhiên, tiếp xúc thế giới bên ngoài trong tư thế ung dung, hiên ngang, tự tin, tự hào Họ “nhìn đất” để quan sát những hố bom loang lổ mặt
đường, “nhìn trời” để phát hiện những chiếc máy bay của địch Và rồi, họ “nhìn thẳng” để quan sát con đường phía trước nhằm đảm bảo an toàn Nhìn thẳng vào mọi gian khổ hi sinh mà không hề run sợ Qua đấy, độc giả như cảm nhận và khâm phục tinh thần trách nhiệm cùng sự lạc quan của những người lính Ở họ, ta bắt gặp nét “ung dung”, hiên ngang đến mức dường như có chút ngang tàng
Phạm Tiến Duật người lính của tuyến đường Trường Sơn hơn ai hết ông hiều rất rõ hiện thực gian khổ mà người lính phải đối diện nhưng họ vẫn cảm nhận chúng bằng tâm hồn trẻ trung, lãng mạn, nghị lực phi thường Họ biến khó khăn gian khổ thành điều kiện để tận hưởng từng vẻ đẹp của thiên nhiên qua ô cửa kính
vỡ bằng cảm giác thú vị Cùng nhịp thơ 2/2/2 với những dấu phẩy ngắt nhịp khiến
âm điệu câu thơ trở nên chậm rãi, như diễn tả thái độ thản nhiên đàng hoàng Với
tư thế ấy, họ đã biến những nguy hiểm trở ngại nơi chiến trường thành niềm vui thích Quả thật, chỉ có những người lính lái xe từng trải và dày dặn kinh nghiệm mới có được thái độ lạc quan, tư thế hiên ngang đến thế ! Trong thời kỳ kháng chiến khốc liệt, Tổ quốc luôn rất cần những con người như vậy, những con người bất chấp bao gian khổ hi sinh vẫn một lòng hướng về tiền tuyến Và thái độ lạc quan được thể hiện rõ trong các câu thơ:
“Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng
Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim
Thấy sao trời và đột ngột cánh chim
Trang 3Như sa, như ùa vào buồng lái.”
Những chiếc xe không kính là điều kiện để người lính tiếp xúc bên ngoài bằng cảm giác thú vị, lạc quan yêu đời, họ cảm nhận cảm giác về tốc độ những chiếc xe
lao nhanh trên đường, cảm giác hòa vào thiên nhiên gần gũi Những hình ảnh gió, con đường, sao trời, cánh chim vừa thực vừa thơ, là cái thi vị nảy sinh trên con đường bom rơi đạn nổ Điệp ngữ “nhìn thấy” đã làm hiện lên trước mắt các anh
bao hình ảnh của thế giới bên ngoài nối tiếp nhau Đó là những cơn “gió vào xoa mắt đắng”, là “con đường chạy thẳng vào tim”, hay “sao trời” và “cánh chim” bất ngờ “ùa” vào buồng lái, chiếm trọn tầm mắt các anh Chiếc xe đang lao đi băng băng trên đường, lại không có kính che chắn, khiến bao nhiêu gió chiến trường như
ập thẳng vào những người lính lái xe, khiến họ có cái cảm giác “ mắt đắng” Ở đây, bằng sự lãng mạn pha lần vui nhộn, Phạm Tiền Duật đã tái hiện một cảm giác thực mà không thực : những tưởng gió làm cho mắt người lính đắng cay
vô cùng nhưng thực ra là xoa mắt các anh, giúp các anh tỉnh ngủ mà vững tay lái Để rồi các anh vẫn băng băng trên tuyến đường Trường Sơn và thấy như cả “con đường chạy thẳng vào tim” Ngồi trên chiếc không gì che chắn, đang lao đi giữa tiếng bom đạn, tâm hồn những người chiếc sĩ vẫn mộng mơ, bay bổng, lãng mạn đến lạ thường!
Hình ảnh “con đường” là một hình ảnh ẩn dụ mang tính hiện thực, gợi liên
tưởng về con đường ra mặt trận, con đường chiến đấu, con đường cách mạnh để
chiến thắng quân thù Còn hình ảnh trái “tim” là hình ảnh hoán dụ nhằm biểu
trưng cho tình yêu quê hương đất nước của những người lính Chiếc xe không kính lao nhanh ra chiến trường, con đường phía trước cứ như ồ ạt đi vào trái tim của các anh chiến sĩ, để các anh thấy lòng yêu nước, tinh thần chiến đấu như đang sôi sục, bùng cháy lên Cả đoàn xe giờ đây như càng rạo rực mà chạy nhanh hơn ra chiến trường, để rồi sao trời và cánh chim “như sa như ùa vào buồng lái” Các động từ mạnh “sa, ùa” cho thấy tốc độ phóng nhanh của chiếc xe, mặc cho tiếng bom tiếng đạn gào thét Qua đó, Phạm Tiến Duật đã tái hiện lại những khó khăn, gian khổ bất ngờ mà người lính phải đối diện Nhưng những bất lợi đó dưới cái nhìn của những người chiến sĩ lại trở thành niềm vui, niềm thích thú đầy lạc quan Qua khung cửa kính chẳng còn kính chắn gió, họ như tiếp xúc với thế giới bên ngoài Thiên nhiên giờ đây trở nên thân mật, gần gũi biết bao nhiêu Thiên nhiên như theo chân người lính, trở thành người bạn đồng hành tin yêu cùng các anh bước vào chiến trường khói lửa
Phạm Tiến Duật quả là một nhà thơ có tâm hồn mang đậm chất chiến sĩ, là một người tự mình trải nghiệm hiện thực chiến tranh, trải nghiệm ngồi trong những chiếc xe không kính mới diễn tả chính xác cảm giác mạnh và đột ngột của người ngồi trong buồng lái Từ đấy, độc giả hình dung như thể mình đang ở trên những chiếc xe kia Qua đó, họ có cái nhìn tươi mới,chân thực hơn về chiến trường đầy
Trang 4khốc liệt, càng cảm phục hơn những người lính lái xe đầy quả cảm vượt lên nguy hiểm gian lao để tiếp tục tiến bước vì miền Nam ruột thịt Sáu câu thơ đã tả thực những khó khăn gian khổ mà những người chiến sĩ Trường Sơn đã trải qua.Trong hoàn cảnh khó khăn, các anh vẫn ung dung, hiên ngang, bình tỉnh, quyết định nên chiến thắng trên mặt trận vận tải và cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước
KB
Kết lại , với chất liệu hiện thực độc đáo, ngôn ngữ và giọng điệu lạc quan, tươi vui đầy tính khẩu ngữ, Phạm Tiến Duật đã khắc hoạ nổi bật hình ảnh của người lính lái xa Trường Sơn thời chống Mĩ Bằng lời thơ nhẹ nhàng, trôi chảy như những chiếc xe chạy vun vút trên đường làm nền để người lính Trường Sơn bộc lộ bao phẩm chất: mộc mạc, giản dị
mà vĩ đại Gấp lại bài thơ, bao độc giả như em biết ơn vô cùng những chiến sĩ như các anh - những người có trái tim rộng mở vì miền Nam thân yêu Qua đó, thế hệ trẻ Việt Nam nguyện tiếp bước các anh giữ gìn
Tổ quốc Việt Nam mãi trường tồn