TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHOÁ TRONG DẠY HỌC NỘI DUNG GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG NHẰM NÂNG CAO NHẬN THỨC LỊCH SỬ CHO HỌC SINH LỚP 6

Hiện nay, trong xu thế hội nhập quốc tế cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và truyền thông, học sinh được tiếp cận với rất nhiều nguồn thông tin khác nhau. Nhiều nền văn hoá được du nhập vào Việt Nam. Vì vậy, chúng ta cần phải giáo dục các em giữ gìn bản sắc dân tộc, nét đẹp của quê hương mình. Hoạt động ngoại khoá trong Giáo dục địa phương sẽ góp phần hình thành ý thức, trách nhiệm trong xây dựng, phát triển và bảo vệ quê hương ngày càng giàu đẹp. Trong học tập các chủ đề về Lịch sử thuộc nội dung Giáo dục địa phương, quá trình nhận thức của học sinh luôn bắt đầu từ việc nhận thức các sự vật, hiện tượng. Đó là những cảm giác, tri thức, biểu tượng, khái niệm.... Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy tư trừu tượng về thực tiễn. Vì vậy, trong dạy học nội dung này cần thiết phải có trực quan sinh động mà trong đó cần thực hiện các hoạt động ngoại khoá. Học sinh được trực tiếp quan sát, tiếp xúc với các hiện vật Lịch sử hoặc được đối thoại với các nhân vật lịch sử làm cho sự hiểu biết về nội dung Lịch sử càng thêm cụ thể, sinh động hơn. Từ đó, gây hứng thú học tập cho các em học sinh. Thông qua hoạt động ngoại khoá, học sinh biết cách thực hiện các nhiệm vụ học tập, biết khai thác các tư liệu phục vụ bài học. Điều này giúp các em rèn luyện năng lực tìm hiểu, nhận thức và phát triển tư duy lịch sử. Góp phần hình thành phương pháp khoa học trong học tập, nâng cao năng lực cho người học cũng như hình thành các phẩm chất tích cực cho các em. Việc đưa hoạt động ngoại khoá vào dạy học nội dung Giáo dục địa phương là cần thiết và phù hợp với quá trình nhận thức của học sinh.

SỞ GD & ĐT ………

TRƯỜNG ………

… …

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHOÁ TRONG DẠY HỌC NỘI DUNG GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG NHẰM NÂNG CAO NHẬN THỨC

LỊCH SỬ CHO HỌC SINH LỚP 6.

Lĩnh vực: Nội dung Giáo dục địa phương.

Tên tác giả: ……….

Giáo viên môn: Lịch sử

Đơn vị công tác: Trường

Năm học 2022-2023 MỤC LỤC

I PHẦN MỞ ĐẦU 2

1 Lý do chọn đề tài 2

2.Tính cấp thiết của đề tài 2

II NỘI DUNG 3

1 Thực trạng vấn đề 3

2 Tổ chức hoạt động ngoại khoá trong dạy học giáo dục địa phương lớp 6 5

2.1 Xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động ngoại khoá 5

2.2 Xác định nội dung của hoạt động ngoại khoá 5

2.3 Lựa chọn và tiến hành các hình thức tổ chức hoạt động ngoại khoá 6

2.4 Nâng cao nhận thức lịch sử cho học sinh thông qua hoạt động ngoại khoá 7

3 Tính mới, sự khác biệt của sáng kiến 8

4 Tính thực tiễn 9

5 Tính hiệu quả……… 9

III KẾT LUẬN 11

1 Kết luận 11

2 Kiến nghị 11

TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Theo thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 của Bộ Giáo dục

và Đào tạo về ban hành Chương trình giáo dục phổ thông đã nêu rõ: "Nội dung giáo dục của địa phương là những vấn đề cơ bản hoặc thời sự về văn hóa, lịch

sử, địa lí, kinh tế, xã hội, môi trường, hướng nghiệp " Nhằm trang bị cho học sinh những hiểu biết về nơi sinh sống, bồi dưỡng cho học sinh tình yêu quê hương, ý thức tìm hiểu và vận dụng những điều đã học để góp phần phần bảo tồn những giá trị văn hoá của địa phương, đồng thời xây dựng và phát triển kinh tế-xã hội ở địa phương ngày càng giàu đẹp Việc chú trọng và đưa nội dung Giáo dục địa phương vào dạy học trong trường phổ thông đã tạo nên những bước chuyển biến tích cực cho giáo viên và học sinh ở địa phương đó

Từ năm học 2021-2022, nội dung Giáo dục địa phương được đưa vào thực hiện đối với lớp 6 Nội dung dạy học liên quan tới các môn học và phân môn như : Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí, Giáo dục công dân, Nghệ thuật và Sinh học Đây

là nội dung dạy học mới nhưng giáo viên chưa được tập huấn kịp thời vì thời gian này đang diễn ra đại dịch Covid 19 Lúc triển khai chương trình lại chưa có tài liệu cũng như sách giáo khoa cung cấp cho học sinh Chính vì vậy, giáo viên cần tìm tòi và áp dụng những phương pháp và hình thức dạy học phù hợp với

nội dung giáo dục địa phương để các em dễ dàng hơn trong việc tiếp cận với

chương trình cũng như hứng thú, yêu thích và nhận thức đúng nội dung này

Trong chương trình nội dung giáo dục địa phương lớp 6, giáo viên Lịch sử được phân công dạy chủ đề 2 và chủ đề 3: Quảng Trị thời kỳ tiền sử đến thế kỉ II , Quảng Trị từ thế kỉ II đến thế kỉ X Đây là nội dung giúp học sinh biết được những nét chính về lịch sử hình thành và phát triển của Quảng Trị từ thời tiền sử đến thế kỉ X Hiểu sơ lược về cộng đồng các dân tộc Quảng Trị và liệt kê một số dấu tích kiến trúc tiêu biểu của quê hương mình Vì được tìm hiểu về những nội dung lịch sử ở tại địa phương nên gần gũi, thân quen với các em học sinh, dễ dàng trong việc hướng dẫn các em tham gia các hoạt động ngoại khoá, trải nghiệm cũng như thực hiện các dự án để hoàn thành tốt nội dung học tập

Như vậy, việc tổ chức các hoạt động ngoại khoá, trải nghiệm rất thiết thực cho các môn học, đặc biệt là nội dung Giáo dục địa phương trong đó có các chủ

đề về Lịch sử Khi dạy chủ đề 2 và chủ đề 3 của nội dung giáo dục địa phương

6, tôi đã hướng dẫn học sinh tham gia các hoạt động ngoại khoá, trải nghiệm để các em tìm hiểu, viết bài thu hoạch, thể hiện sản phẩm nhằm góp phần rèn luyện các năng lực trong học tập cũng như nâng cao nhận thức lịch sử cho các em Vì

vậy, tôi xin trình bày đề tài: " Tổ chức hoạt động ngoại khoá trong dạy học Giáo dục địa phương nhằm nâng cao nhận thức Lịch sử cho học sinh lớp 6" Đề tài

này chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót, kính mong quý thầy cô đóng góp để hoàn thiện hơn

2 Tính cấp thiết của đề tài

Hiện nay, trong xu thế hội nhập quốc tế cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và truyền thông, học sinh được tiếp cận với rất nhiều nguồn thông tin khác nhau Nhiều nền văn hoá được du nhập vào Việt Nam Vì

vậy, chúng ta cần phải giáo dục các em giữ gìn bản sắc dân tộc, nét đẹp của quê hương mình Hoạt động ngoại khoá trong Giáo dục địa phương sẽ góp phần hình thành ý thức, trách nhiệm trong xây dựng, phát triển và bảo vệ quê hương ngày càng giàu đẹp

Trong học tập các chủ đề về Lịch sử thuộc nội dung Giáo dục địa phương, quá trình nhận thức của học sinh luôn bắt đầu từ việc nhận thức các sự vật, hiện tượng Đó là những cảm giác, tri thức, biểu tượng, khái niệm Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy tư trừu tượng về thực tiễn Vì vậy, trong dạy học nội dung này cần thiết phải có trực quan sinh động mà trong đó cần thực hiện các hoạt động ngoại khoá Học sinh được trực tiếp quan sát, tiếp xúc với các hiện vật Lịch sử hoặc được đối thoại với các nhân vật lịch sử làm cho sự hiểu biết về nội dung Lịch sử càng thêm cụ thể, sinh động hơn Từ đó, gây hứng thú học tập cho các em học sinh

Thông qua hoạt động ngoại khoá, học sinh biết cách thực hiện các nhiệm

vụ học tập, biết khai thác các tư liệu phục vụ bài học Điều này giúp các em rèn

luyện năng lực tìm hiểu, nhận thức và phát triển tư duy lịch sử Góp phần hình

thành phương pháp khoa học trong học tập, nâng cao năng lực cho người học cũng như hình thành các phẩm chất tích cực cho các em Việc đưa hoạt động ngoại khoá vào dạy học nội dung Giáo dục địa phương là cần thiết và phù hợp với quá trình nhận thức của học sinh

II NỘI DUNG

1 Thực trạng vấn đề

1.1 Thuận lợi

Trong năm học 2022-2023, tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Quảng Trị lớp 6 đã được biên soạn và in thành sách đảm bảo cung cấp đầy đủ cho học sinh

và giáo viên trong quá trình dạy và học Nội dung được xây dựng theo các chủ

đề Chủ đề 2 và 3 biên soạn nội dung liên quan đến bộ môn Lịch sử tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh khi học dễ liên hệ, vận dụng những nội dung kiến thức đã học vào thực tiễn Nội dung Giáo dục địa phương về Lịch sử rất bổ ích, kênh hình đẹp, rõ nét hấp dẫn người đọc

Cũng trong năm học này, nhà trường đã tăng cường trang bị thêm cơ sở vật chất, thiết bị dạy học mới như mua thêm ti vi, lắp đặt ở các phòng học mạng Internet Đồng thời, nhà trường đã chỉ đạo việc dạy học nội dung Giáo dục địa phương 6 Triển khai về các tổ chuyên môn có giáo viên được phân công dạy nội dung này lập kế hoạch dạy học phê duyệt để thực hiện Đặc biệt, nhà trường phân công dạy học các chủ đề trong nội dung Giáo dục địa phương phù hợp với từng bộ môn nên tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên tham gia giảng dạy

Giáo viên dạy học nội dung này được cung cấp tài liệu nghiên cứu Đồng thời, được tập huấn về nội dung chương trình cụ thể Hơn thế nữa, giáo viên còn được trực tiếp tham gia các chuyên đề báo cáo về nội dung Giáo dục địa phương liên quan đến chủ đề thuộc bộ môn Lịch sử nên có thêm kinh nghiệm để dạy học tốt hơn

Học sinh lớp 6 của nhà trường phần lớn chăm ngoan, rất hứng thú với các hoạt động ngoại khoá khi giáo viên hướng dẫn tham gia hoạt động và thực hiện nhiệm vụ được giao, các em đều tích cực hoàn thành Hiện nay, trong cuộc

cách mạng 4.0 thì năng lực tin học của học sinh được phát triển tốt, các em có thể sử dụng được nhiều phần mềm để tạo ra sản phẩm học tập theo sự hướng dẫn của giáo viên

1.2 Khó khăn

Về phía giáo viên

Tài liệu dạy học còn ít Ngoài tài liệu lịch sử địa phương tỉnh Quảng Trị lớp 6, giáo viên hầu như chưa có thêm tài liệu hay sách hướng dẫn, sách tham khảo nào phục vụ dạy học nên giáo viên phải tự tìm tòi, nghiên cứu, sưu tầm tài liệu, hình ảnh trên Internet

Công tác kiểm tra, đánh giá gặp khó khăn Vì nội dung Giáo dục địa phương nhiều giáo viên tham gia giảng dạy từ nhiều tổ chuyên môn khác nhau nên gặp khó khăn trong việc thống nhất về người ra đề kiểm tra, nội dung hình thức kiểm tra và người trực tiếp chấm bài

Đây là nội dung dạy học mới trong nhà trường nên chưa có tổ chuyên môn của nội dung này, cũng không có hội đồng bộ môn để trao đổi các ý kiến, vấn đề thắc mắc trong quá trình thực hiện Vì vậy, những giáo viên tham gia giảng dạy bối rối khi gặp tình huống có vấn đề

Khi tiến hành tổ chức các hoạt động ngoại khoá vào dạy nội dung Giáo dục địa phương thì khó để thực hiện những hoạt động trải nghiệm đến các địa điểm, di tích tham quan học tập vì vấn đề kinh phí và sự phối hợp giữa các tổ chức trong nhà trường với phụ huynh học sinh

Về phía học sinh

Năm học 2022-2023, Khối 6 trong nhà trường có hai lớp gồm 59 học sinh Chất lượng đầu vào của học sinh còn thấp Vẫn tồn tại một số học sinh còn ham chơi, chưa chăm lo học tập Các em bị cuốn vào các trò chơi giải trí trên Internet nên ảnh hưởng đến thời gian học Các em khác chưa yêu thích và hứng thú với nội dung Giáo dục địa phương Một số học sinh thiếu sự quan tâm của phụ huynh nên chưa có ý thức học tập tích cực Mặt khác, hoàn cảnh kinh tế của gia đình học sinh khác nhau nên để vận động phụ huynh cho học sinh tham gia các hoạt động ngoại khoá ngoài khuân viên trường còn gặp khó khăn

Sau đây là bảng tổng hợp các ý kiến học sinh lớp 6b năm học 2022-2023

về tác dụng hoạt động ngoại khoá trong học tập các chủ đề Lịch sử thuộc nội dung Giáo dục địa phương khi chưa tham gia hoạt động

Thứ

tự

Nội dung khảo sát Số lượng

đồng ý

Tỷ lệ

%

1 Khắc sâu lịch sử địa phương trong giờ

học

2 Rèn luyện được năng lực tìm hiểu lịch sử 22/30 73,3%

3 Yêu thích nội dung Giáo dục địa phương 22/30 73,3 %

4 Góp phần nâng cao nhận thức cho học

sinh

5 Giáo dục ý thức, trách nhiệm với quê

hương Quảng Trị

23/30 76,7 %

6 Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh 20/30 66,7 %

Nhìn vào bảng số liệu trên, chúng ta nhận ra rằng tất các tác dụng đều đạt dưới tỉ lệ 80 % Tỉ lệ này chưa cao Trong đó tác dụng Góp phần nâng cao nhận thức cho học sinh, rèn luyện kỹ năng sống cho các em chiếm tỉ lệ còn thấp hơn các tác dụng khác Từ thực tế này cùng với những khó khăn nêu trên, ngay từ đầu năm học, tôi đã lập kế hoạch để thực hiện các hoạt động ngoại khoá trong dạy học nội dung Giáo dục địa phương về các chủ đề lịch sử Hy vọng sẽ giúp các em hiểu nội dung bài học kỹ hơn Từ đó, nâng cao nhận thức Lịch sử cho học sinh

2 Tổ chức hoạt động ngoại khoá trong dạy học Giáo dục địa phương lớp 6 về các chủ đề Lịch sử.

2.1 Xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động ngoại khoá

Nội dung Giáo dục địa phương lớp 6 gồm 8 chủ đề Khi dạy chủ đề 2: Quảng Trị thời kỳ tiền sử đến thế kỉ II và chủ đề 3: Quảng Trị từ thế kỉ II đến thế kỉ X, tôi đã tổ chức các hoạt động ngoại khoá nhằm nâng cao nhận thức lịch

sử cho học sinh Để thực hiện được điều đó, trước hết phải làm kế hoạch tổ chức hoạt động, đặc biệt nếu tổ chức hoạt động trải nghiệm ở ngoài khuân viên trường cần có kế hoạch cụ thể, chi tiết có sự phê duyệt của tổ chuyên môn, Ban giám hiệu nhà trường, sự đồng ý của các bậc phụ huynh

Kế hoạch thực hiện càng chi tiết, cụ thể, phù hợp với đối tượng HS thì kết quả đạt được càng cao Công tác tổ chức hoạt động ngoại khoá phải căn cứ trên

kế hoạch năm học của Bộ, Sở và kế hoạch hoạt động giáo dục của nhà trường,

của tổ chuyên môn Kế hoạch phải xác định rõ các vấn đề về mục tiêu, đối tượng

tham gia, thời gian, địa điểm, nội dung thực hiện bám sát nội dụng học tập của Giáo dục địa phương

Kế hoạch tổ chức hoạt động phải được liên tục cập nhật tùy vào tình hình chung của nhà trường, giáo viên và học sinh Có thể thay đổi tùy tình hình cụ thể và phải thông báo kịp thời đến những người tham gia thực hiện

2.2 Xác định nội dung của hoạt động ngoại khoá trong dạy học Giáo dục địa phương lớp 6.

Hoạt động ngoại khoá là các hoạt động nằm ngoài chương trình học chính khoá, mang tính tự nguyện Học sinh có thể tham gia học ở lớp, ở trường hoặc ngoài xã hội với rất nhiều lựa chọn khác nhau như thể thao, văn hoá, nghệ thuật,

tổ chức lao động tình nguyện, tham quan di tích, bảo tàng Hoạt động ngoại khoá đóng vai trò quan trọng trong việc rèn luyện các năng lực và kỹ năng sống cho học sinh Đồng thời giáo dục các phẩm chất yêu nước, trách nhiệm với bản thân, gia đình, xã hội Vì vậy, khi thực hiện giáo viên cần xác định rõ nội dung

Nội dung của hoạt động ngoại khoá phải dựa vào nhiệm vụ chung ở trường phổ thông nhằm đào tạo thế hệ trẻ thành những người lao động có ý thức làm chủ, có tri thức, thành thạo nghề nghiệp, có thái độ lao động tích cực, sáng tạo Đề tài ngoại khoá thể hiện tính cấp thiết, phản ánh những sự kiện quan trọng trong lịch sử ở địa phương Học sinh tham gia được hoàn thiện kiến thức và sẽ rất hứng thú với hoạt động trải nghiệm thực tế

Những vấn đề lịch sử địa phương trong hoạt động ngoại khoá rất phong phú Trong trường hợp tiến hành bài học tại thực địa thì nên kết hợp giảng dạy nội khoá với hoạt động ngoại khoá Ví dụ khi dạy về chủ đề 2 trong nội dung

Giáo dục địa phương lớp 6: Quảng Trị thời kỳ tiền sử đến thế kỉ II, học sinh tìm hiểu vài nét chính về cộng đồng các dân tộc ở tỉnh Quảng Trị Giáo viên tiến

hành tổ chức hoạt động ngoại khoá tại nhà văn hoá truyền thống các dân tộc Vân

Kiều và Pa Cô ở huyện Đrakông với nội dung tìm hiểu truyền thống văn hoá của

dân tộc Bru - Vân Kiều và dân tộc Tà Ôi - Pa Cô Thực hiện nội dung ngoại

khoá này để học sinh trực tiếp được quan sát những hiện vật, đọc những câu nói, bài thơ, những di tích thể hiện rõ nét văn hoá của hai dân tộc Vân Kiều và Pa Cô được trưng bày tại nhà văn hoá truyền thống để các em tự do tìm hiểu, khám phá

để biết được trên địa bàn tỉnh Quảng Trị có 3 dân tộc chính trong đó có dân tộc Bru - Vân Kiều và dân tộc Tà Ôi - Pa Cô Đồng thời, học sinh sẽ có những nhận biết về đời sống vật chất và tinh thần rất phong phú, đa dạng của hai dân tộc này Qua quá trình trao đổi với các bạn trong nhóm tham gia, cùng với giáo viên giảng dạy các em sẽ rút ra nhận xét về nét đặc trưng văn hoá truyền thống các

dân tộc Vân Kiều và Pa Cô Từ đó, các em có ý thức gìn giữ, phát huy truyền

thống văn hoá của cộng đồng các dân tộc ở quê hương mình

2.3 Lựa chọn và tiến hành các hình thức tổ chức hoạt động ngoại khoá trong dạy học Giáo dục địa phương lớp 6.

Tuỳ thuộc vào mục tiêu, nội dung, quy mô, trình độ học sinh và thời gian tiến hành để lựa chọn các hình thức hoạt động ngoại khoá khác nhau như sau:

Những hoạt động ngoại khoá được tổ chức thường xuyên ở lớp học, ở trường như đọc sách tham khảo về nhân vật, sự kiện lịch sử, làm đồ dùng trực quan, trò chơi lịch sử, sưu tầm tranh ảnh, tài liệu về lịch sử của địa phương

Tổ chức cuộc thi cho các nhóm học sinh yêu thích tìm hiểu nội dung tiêu biểu, vấn đề thời sự của Lịch sử địa phương bao gồm nhiều học sinh hoạt động trong thời dài Đến khi kết thúc chủ đề học tập nộp sản phẩm

Tổ chức trải nghiệm tham quan học tập, thực địa tại các di tích, bảo tàng

Tổ chức hoạt động vẽ tranh hay tiếng hát về lịch sử địa phương

Những hoạt động gắn với công tác xã hội như kể chuyện, nói chuyện lịch

sử, tổ chức cho học sinh tham gia các lễ hội ở địa phương, tham gia lao động ở các di tích lịch sử, di sản văn hoá

Trong dạy học Giáo dục địa phương lớp 6 về các chủ đề Lịch sử, giáo viên có thể sử dụng một trong những hình thức ngoại khoá trên để tiến hành Tuỳ vào điều kiện học sinh ở mỗi trường để lựa chọn phù hợp đạt hiệu quả tốt nhất Như ở trường ………, khi dạy chủ đề 2: Quảng Trị thời kỳ tiền

sử đến thế kỉ II Giáo viên tổ chức cho các em tham quan tại nhà văn hoá truyền

thống các dân tộc Vân Kiều và Pa Cô ở huyện Đrakông Vì các em học sinh của

trường chủ yếu ở trên địa bàn Tân Lâm tiếp giáp với huyện Đakrông nên các em

đã có tiếp xúc với đồng bào người dân tộc Vân Kiều và Pa Cô Khoảng cách từ

trường lên nhà văn hoá truyền thống không quá xa Đến đây, các em thoải mái khám phá học tập thực hiện các nhiệm vụ đã được giáo viên phân công Đó là tìm hiểu về đời sống vật chất, đời sống tinh thần, nét đặc trưng văn hoá của dân

tộc Vân Kiều và Pa Cô Đặc biệt, học sinh được khám phám về các lễ hội lớn

của hai dân tộc như lễ hội Pul Boh (lễ giữ rẫy), Ada (ngày hội mùa) và Ariêu Ping (lễ bốc mả) của dân tộc Pa Cô Lễ hội uống rượu cần, mở hội múa hát vào các dịp cúng mùa mừng lúa mới của dân tộc Vân Kiều

Mặt khác, trong các tiết dạy nội dung về cộng đồng dân tộc ở tỉnh Quảng Trị, giáo viên tổ chức cho các em kể những câu chuyện Người Bru - Vân Kiều

về sự tích loài người, dòng họ, nguồn gốc tổ tiên, câu chuyện về tín ngưỡng dân gian của dân tộc kinh Các em học sinh hát múa những bài hát về dân tộc Pa Cô như bài hát Người con gái Pa Cô ca ngợi đồng bào dân tộc Pa Cô yêu nước, tham gia cách mạng trong kháng chiến chống Mĩ cứu nước Giáo viên có thể khuyến khích các em các sưu tầm nhiều loại nhạc cụ độc đáo của hai dân tộc này hoặc vẽ lại trang phục của họ

Tóm lại tuỳ thuộc vào tình hình nhà trường và học sinh, nội dung ngoại khoá trong các chủ đề về Giáo dục địa phương để giáo viên chọn hình thức tổ chức ngoại khoá phù hợp với đối tượng học sinh trường mình Nhưng nên tổ chức các hoạt động này Vì thực tế, các em học rất hứng thú và tích cực tham gia Kể cả những em có lực học trung bình cũng đều hoàn thành sản phẩm, bài thu hoạch nộp đúng thời gian Đặc biệt, đây cũng là cơ hội để một số em thể hiện sở trường như vẽ tranh, thể hiện giọng hát để hoàn thành nhiệm vụ học tập

2.4 Nâng cao nhận thức lịch sử cho học sinh thông qua hoạt động ngoại khoá trong dạy học Giáo dục địa phương lớp 6.

Học tập là hoạt động nhận thức nhằm biến đổi những tri thức của nhân loại thành kiến thức của cá nhân Nhận thức là sự phản ánh thế giới khách quan

và quy luật của nó vào bộ não con người Khi thế giới bên ngoài tác động cũng

là lúc bắt đầu quá trình nhận thức Đối với học sinh, quá trình nhận thức diễn ra thuận lợi hơn vì có sự hỗ trợ, hướng dẫn của giáo viên Quá trình này diễn ra qua hai giai đoạn là nhận thức cảm tính và lý tính Nhận thức cảm tính là những cảm giác, nhận biết ban đầu khi được tiếp xúc với tài liệu, hiện vật, nhân vật lịch sử Nhận thức cảm tính mang dấu ấn chủ quan của học sinh Còn muốn nhận thức lý tính tức là mặt bên trong, bản chất của sự kiện lịch sử thì học sinh cần có các thao tác phân tích, so sánh, nhận xét, đánh giá, tổng hợp để hiểu bản chất,

từ đó vận dụng vào thực tiễn cuộc sống Hai giai đoạn của quá trình nhận thức

có mối quan hệ chặt chẽ, phụ thuộc lẫn nhau Nói cách khác, muốn nhận thức lý tính thì phải trải qua giai đoạn cảm tính Như vậy, để tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh có thể quan sát những hình ảnh trực quan trong thực tế những hiện vật

cụ thể, những nhân vật lịch sử để các em có không gian hứng thú khám phá nhận biết, tìm hiểu lịch sử thì tổ chức các hoạt động ngoại khoá là việc làm thiết thực nhất

Khi dạy về chủ đề 2 và chủ đề 3 trong nội dung Giáo dục địa phương lớp

6, giáo viên lịch sử đã hướng dẫn học sinh các kỹ năng để tham gia hoạt động ngoại khoá nhằm nâng cao nhận thức lịch sử cho các em Trong chủ đề 2: QUẢNG TRỊ THỜI KÌ TIỀN SỬ ĐẾN THẾ KỈ II Ngoài cách thức tổ chức tham quan học tập tại di sản văn hoá là nhà văn hoá truyền thống các dân tộc Vân Kiều và Pa Cô ở huyện Đrakông để học sinh được trực tiếp khám phá, học tập với nhiều hiện vật thực tế từ đó các em có những cảm nhận của riêng mình Sau đó, thông qua hoạt động trao đổi, thảo luận để phân tích đánh giá tổng hợp vấn đề với các bạn trong nhóm và sự hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ học tập của giáo viên các em hoàn thành bài thu hoạch về giới thiệu nét văn hoá đặc trưng của dân tộc Vân Kiều và dân tộc Pa Cô Học sinh trình bày được suy nghĩ cũng

như trách nhiệm của bản thân thể hiện bằng những việc làm, hành động cụ thể, thiết thực Qua đó, hình thành trong các em lòng yêu quê hương, đất nước, quý trọng nét văn hoá riêng của các cộng đồng dân tộc ở tỉnh QuảngTrị Học sinh nhận thức không phân biệt đối xử với đồng bào dân tộc thiểu số mà phải yêu thương đoàn kết tạo nên sức mạnh dân tộc cùng nhau xây dựng quê hương, đất nước giàu đẹp Làm được như vậy, học sinh đã nhận thức đúng vấn đề lịch sử cần đạt được trong học tập chủ đề này

Tại lớp học, chủ đề này dạy trong 4 tiết Thời gian rất thoải mái để cô trò kết hợp các hình thức ngoại khoá như tổ chức để học sinh hát, kể chuyện lịch sử Những hoạt động này rất thu hút các em tham gia hưởng ứng cũng như theo dõi

Có nhiều em cất cao tiếng hát về " Người con gái Pa Cô con cháu bác Hồ, dù gian khổ vượt núi băng rừng, dù mưa bom em không ngại chi Đi đánh Mĩ giữ lấy núi rừng " Học sinh cả lớp cùng hoà theo tiếng hát của bạn rất vui tươi hồn nhiên với độ tuổi lớp 6 Không khí lớp học rất thoải mái Sau đó, giáo viên hướng dẫn học sinh trao đổi, nhận xét tiếng hát của bạn, nhận xét ý nghĩa bài hát Các em sẽ nói được bài hát ca ngợi về đồng bào Pa Cô trải qua gian khổ, hi sinh vẫn kiên cường tham gia kháng chiến chống Mĩ Và qua bài hát, em cũng biết được đồng bào Pa Cô mang họ Hồ của Bác Em rất khâm phục tinh thần và

sự chiến đấu của họ, em biết ơn và cần phải phát huy tinh thần đó Như vậy, đơn giản qua một bài hát nhưng các em lớp 6 đã nhận thức được vấn đề lịch sử cần thiết và liên hệ đến trách nhiệm của bản thân

Hay trong chủ đề 3: QUẢNG TRỊ TỪ THẾ KỈ II ĐẾN THẾ KỈ X Giáo viên có thể tổ chức ngoại khoá tìm hiểu và giới thiệu về di sản văn hóa người Chăm để lại trên vùng đất Quảng Trị Dựa trên những tài liệu, hình ảnh, các bài báo viết về di sản văn hóa người Chăm để lại trên vùng đất Quảng Trị mà giáo viên cung cấp, học sinh tập làm hướng dẫn viên du lịch để giới thiệu ngắn gọn

về di sản văn hóa người Chăm để lại trên vùng đất Quảng Trị Giáo viên nên tập trung hướng dẫn những em có năng lực học yếu, trung bình để các em có cơ hội tham gia, chủ động trong giờ học cùng các bạn Hoặc giáo viên tổ chức trò chơi ghép tranh Hai bức tranh trong SGK về di tích "Hai Linga được thờ trong ngôi đền tháp" tại xóm Giàng, làng Đông Hà (nay thuộc khu phố 3, phường 3, thành phố Đông Hà) và "Hệ thống giếng cổ Gio An" (Gio Linh) Hai đội thi ghép các mảnh thành bức tranh hoàn thiện của hai di tích trên Học sinh cực kỳ hứng thú tham gia trò chơi Sau khi hoàn thành bức tranh, các em được khắc sâu dấu tích văn hóa người Chăm để lại trên vùng đất Quảng Trị hiện nay Qua đó, các em nhớ được trên mảnh đất Quảng Trị từ thế kỉ II đến thế kỉ X là nơi sinh sống của người Chăm và họ đã để lại các di sản văn hoá Bản thân các em có ý thức giữ gìn, tuyên truyền mọi người bảo tồn những di sản này

Như vậy, thông qua các hình thức tổ chức hoạt động ngoại khoá phù hợp với nội dung Giáo dục địa phương, học sinh đã được nâng cao nhận thức Lịch

sử Đồng thời, các em rất hứng thú và chờ đợi đến tiết học nội dung Giáo dục địa phương

3 Tính mới, sự khác biệt của sáng kiến

Tính mới của sáng kiến này là tôi đã tìm hiểu được nhiều hình thức tổ chức hoạt động ngoại khoá phong phú, đa dạng vào dạy học 2 chủ đề Lịch sử

trong nội dung Giáo dục địa phương lớp 6 để nâng cao nhận thức lịch sử cho các

em học sinh Đây là nội dung dạy học mới ở trường THPT

Tôi đã mạnh dạn tổ chức cho học sinh thực hiện các hoạt động ngoại khoá trên lớp, ở nhà hay nơi tham quan trải nghiệm và hướng dẫn học sinh làm các sản phẩm, bài thu hoạch, báo cáo thông qua các hoạt động đó nhằm rèn luyện nhiều năng lực học tập và hình thành phẩm chất tốt đẹp cho các em

Tổ chức hướng dẫn cho học sinh nhận thức đúng Lịch sử địa phương Quảng Trị thông qua các hoạt động học tập cụ thể Qua đó, giáo dục, bồi dưỡng niềm tự hào, lòng yêu quê hương, ý thức trách nhiệm xây dựng, bảo vệ quê hương, đất nước

4 Tính thực tiễn

Khi tổ chức hoạt động ngoại khoá vào dạy học nội dung Giáo dục địa phương ở lớp 6, bản thân tôi nhận thấy rất nhiều hình thức ngoại khoá hấp dẫn, thiết thực có thể tiến hành phục vụ dạy học tất cả các chủ đề trong nội dung Giáo dục địa phương Đặc biệt rất cần thiết đối với các chủ đề về Lịch sử Vì khi

tổ chức thực hiện hoạt động ngoại khoá vào dạy học, tôi nhận thấy phù hợp với đặc trưng của nội dung Giáo dục địa phương Tạo cảm giác thoải mái, không áp lực về kết quả học tập là điểm số mà đánh giá với hai mức không đạt và đạt Thực tế đã chứng minh việc tổ chức hoạt động ngoại khoá vào dạy học nội dung Giáo dục địa phương cần kết hợp cùng các hình thức tổ chức khác như dạy học theo nhóm, dạy học dự án, phương pháp đóng vai, em tập làm phóng viên, hướng dẫn viên du lịch thì sẽ đạt được kết quả tốt nhất Nhằm nâng cao nhận thức lịch sử, giáo dục tư tưởng, đạo đức cách mạng, lòng yêu quê hương, đất nước

Trong quá trình thực hiện hoạt động ngoại khoá vào dạy học nội dung Giáo dục địa phương lớp 6, người giáo viên cần đầu tư về thời gian, cần lắm sự ủng hộ của ban giám hiệu nhà trường, tổ chuyên môn, các bậc phụ huynh và các

em học sinh Thông qua các hoạt động này, giáo viên Lịch sử mong muốn tìm thêm nhiều biện pháp để tạo không khí thoải mái, khơi nguồn cảm hứng cho học sinh học tập Giáo dục địa phương Vì vậy, trong những năm học tiếp theo, tôi sẽ tìm thêm cách thức tổ chức ngoại khoá phục vụ dạy học nhiều chủ đề Lịch sử trong chương trình giáo dục địa phương lớp 6, lớp 7, lớp 10

5 Tính hiệu quả

Sau khi áp dụng đề tài, tôi thu được kết quả như sau:

Kết quả bài kiểm tra giữa kỳ 1 nội dung Giáo dục địa phương lớp 6 khi kết thúc chủ đề 3.

Trường Năm

học

Lớp Số bài

kiểm tra

Không đạt (0-<5)

Đạt

(5-<10)

Tỉ lệ đạt

Kết quả bài kiểm tra

(chưa áp dụng đề

tài)

2022-2023

Kết quả bài kiểm tra

(đã áp dụng đề tài)

2022-2023

6b 30 1 29 96,7%