CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BẠO LỰC HỌC ÐƯỜNG VÀ PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG
Cơ sở lý luận về bạo lực học đường
1.1.1 Khái niệm bạo lực học đường
Bạo lực học đường (BLHĐ) là một vấn đề nóng hổi, thu hút sự chú ý không chỉ từ nhà trường và gia đình mà còn từ toàn xã hội Gần đây, nhiều nhà khoa học đã tập trung nghiên cứu về BLHĐ, đưa ra nhiều quan điểm khác nhau về vấn đề này từ các góc độ khác nhau.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 1996, bạo lực được định nghĩa là hành vi cố ý sử dụng sức mạnh thể chất hoặc uy quyền để đe dọa hoặc thực hiện hành vi chống lại bản thân, một cá nhân, nhóm người khác hoặc cộng đồng, gây tổn thương về thể chất và tinh thần, thậm chí có thể dẫn đến tử vong Hành vi bạo lực học đường là một phần của bạo lực, xảy ra trong hoặc ngoài không gian trường học nhưng liên quan đến các thành viên trong trường Bạo lực học đường có thể diễn ra giữa học sinh với nhau hoặc giữa học sinh và giáo viên.
Một số nhà nghiên cứu Việt Nam đã đưa ra khái niệm BLHĐ dưới các góc độ tiếp cận khác nhau:
BLHĐ là một hiện tượng văn hóa phản ánh sự coi thường pháp luật và nội quy trường học, đồng thời đi ngược lại các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp trong xã hội và môi trường giáo dục.
BLHĐ phản ánh kết quả giáo dục không mong muốn, thể hiện sự xuống cấp trong chất lượng giáo dục, đặc biệt là giáo dục đạo đức và chuẩn mực văn hóa truyền thống dân tộc.
Xét về tâm lý, BLHĐ đề cập đến các hành vi bạo lực trong môi trường học đường, bao gồm nhiều hình thức khác nhau từ không lời đến có lời Những hành vi này có thể từ đơn giản đến phức tạp, thể hiện qua các hành động thù địch, gây hấn, phá phách, và gây tổn thương cả về tâm lý lẫn thể chất cho người khác.
BLHĐ là một khái niệm rộng, được hiểu là hành vi sử dụng ngôn ngữ, cử chỉ và hành động để giao tiếp và thể hiện ý nghĩa.
Bạo lực học đường (BLHĐ) bao gồm những hành vi như ngược đãi, đánh đập, xâm hại thể xác, xúc phạm nhân phẩm và danh dự, cũng như cô lập và xa lánh, gây tổn thương cả về thể chất lẫn tinh thần cho nạn nhân Những hành vi này thường có ý thức, nhưng cũng có thể xảy ra một cách vô tình do thiếu suy xét từ người thực hiện.
1.1.2 Phân loại bạo lực học đường
Bạo lực hình thức (BLHĐ) có nhiều cách hiểu và phân loại khác nhau Để giúp người đọc nắm rõ và có cái nhìn sâu sắc hơn về BLHĐ, bài viết này sẽ trình bày một số hình thức cụ thể.
1.1.2.1 Phân loại theo tính chất
Bạo lực thể chất trong môi trường học đường bao gồm các hành động gây tổn thương cho người khác, như đánh đập, tát, đấm, xô ngã, giật tóc, lột đồ, và cắn xé Hành vi này có thể diễn ra đơn lẻ hoặc theo nhóm, với mục đích gây hấn và đánh đập học sinh khác Ngoài ra, việc có ý định tấn công mà chưa thực hiện cũng được xem là bạo lực, cùng với việc sử dụng hung khí như dao, thước kẻ, gạch, đá, kiếm, và mã tấu để tấn công người khác.
Bạo lực tinh thần là những hành động như lời nói, cử chỉ xúc phạm, đe dọa, và gây áp lực, dẫn đến hậu quả xấu về tâm lý cho nạn nhân Trong môi trường học đường, bạo lực tinh thần thường thể hiện qua các biện pháp giáo dục, kỷ luật của giáo viên mang tính đe dọa, sự trêu ghẹo từ bạn bè, và áp lực từ quan niệm bất bình đẳng giới Các hình thức bạo lực học đường bao gồm chế nhạo ngoại hình, gán ghép biệt danh xấu, nói xấu sau lưng, khiêu khích, đe dọa qua tin nhắn, tung hình ảnh xấu lên mạng, và cô lập nạn nhân.
- Bạo lực về tình dục: có thể chia thành hai loại cơ bản: quấy rối tình dục và xâm hại tình dục
Quấy rối tình dục là bất kỳ lời nói, hành động hoặc cử chỉ có ý nghĩa tình dục không mong muốn, gây xúc phạm và đe dọa đến nạn nhân Những nhận xét này không chỉ làm tổn thương tinh thần mà còn cản trở công việc và tạo ra sự lo sợ, làm giảm cảm giác an toàn cho người bị quấy rối.
Xâm hại tình dục là hành động lợi dụng sự thiếu hiểu biết, kinh nghiệm hoặc quyền lực của người khác để đạt được mục đích tình dục Trong môi trường học đường, xâm hại tình dục có thể biểu hiện qua việc ép buộc quan hệ tình dục ngoài ý muốn, cưỡng hiếp, hoặc buộc phải tiếp tục quan hệ khi đối phương không đồng ý Ngoài ra, các hành động sàm sỡ và ép buộc quan hệ tình dục mà không sử dụng biện pháp tránh thai cũng là những hình thức xâm hại nghiêm trọng.
1.1.2.2 Phân loại theo nhóm đối tượng gây ra Đối tượng gây ra bạo lực học đường gồm có 5 loại:
Bạo lực học đường là hiện tượng bạo lực, thường thể hiện dưới hình thức thể chất và tinh thần, xảy ra giữa các học sinh trong trường Ngoài ra, cũng có những trường hợp bạo lực xảy ra giữa học sinh với giáo viên và cán bộ nhà trường.
Bạo lực do giáo viên là hành vi mà giáo viên thực hiện, gây ra tổn thương về thể chất và tinh thần cho học sinh thông qua lời nói, cử chỉ và hành động Hình thức bạo lực này có thể xảy ra ngược lại, khi học sinh cũng có thể gây tổn thương cho giáo viên.
Bạo lực trong trường học do cán bộ, nhân viên gây ra là một vấn đề nghiêm trọng, khi họ sử dụng ngôn ngữ, cử chỉ và hành động gây tổn thương cho học sinh cả về thể chất lẫn tinh thần Ngoài ra, xung đột và bạo lực giữa giáo viên và cán bộ trong nhà trường cũng ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường học tập của học sinh.
Cơ sở lý luận về phòng chống bạo lực học đường
1.2.1 Khái niệm và vai trò của phòng chống bạo lực học đường
1.2.1.1 Khái niệm phòng chống bạo lực học đường
Phòng chống bạo lực học đường là hoạt động nhằm ngăn ngừa và xử lý kịp thời các vấn nạn bạo lực trong trường học Mục tiêu là ngăn chặn những hành vi thô bạo, vi phạm đạo lý và gây tổn thương tinh thần, thể xác cho học sinh Ngành Giáo dục tỉnh đang tăng cường phối hợp với các cấp, các ngành để hướng dẫn và giáo dục học sinh, giúp các em hình thành kỹ năng sống, kỹ năng phòng tránh và giải quyết xung đột, cũng như kỹ năng xử lý mâu thuẫn trong trường học và xã hội.
1.2.1.2 Vai trò của phòng chống bạo lực học đường
Phòng chống bạo lực học đường là yếu tố quan trọng trong giáo dục, với quan niệm “Phòng bệnh hơn chữa bệnh” Hậu quả của bạo lực học đường không chỉ ảnh hưởng đến nạn nhân mà còn đến cả người thực hiện hành vi, gia đình và nhà trường Việc ngăn chặn bạo lực sẽ giúp giảm thiểu hành vi lệch chuẩn trong môi trường giáo dục, từ đó tạo ra không gian học tập an toàn, thân thiện và lành mạnh Điều này góp phần phát triển toàn diện cho học sinh, hình thành nhân cách và phẩm chất tốt, mang lại giá trị cho bản thân, gia đình, nhà trường và xã hội.
1.2.2 Nội dung các hoạt động phòng chống bạo lực học đường
1.2.3.1 Hoạt động truyền thông về bạo lực học đường
Hoạt động giáo dục truyền thông về bạo lực học đường nhằm mục đích phổ biến thông tin cho cán bộ nhà trường, giáo viên, phụ huynh và học sinh, giúp họ hiểu rõ hậu quả tiêu cực của bạo lực Đồng thời, hoạt động này cũng cung cấp thông tin về các chính sách, pháp luật và chương trình bảo vệ học sinh khỏi bạo lực học đường Nội dung truyền thông sẽ tập trung vào vấn đề bạo lực học đường và được điều chỉnh phù hợp với từng hoàn cảnh, đối tượng cụ thể.
Bạo lực gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng đến cá nhân nạn nhân, người gây ra bạo lực, cũng như tác động đến môi trường xung quanh như nhà trường, gia đình và xã hội Nạn nhân thường phải chịu đựng tổn thương về tâm lý và thể chất, trong khi người gây ra bạo lực có thể đối mặt với những hệ lụy pháp lý và xã hội Tại nhà trường, bạo lực làm giảm chất lượng giáo dục và tạo ra môi trường học tập không an toàn Gia đình cũng bị ảnh hưởng nặng nề, dẫn đến sự tan vỡ và xung đột nội bộ Cuối cùng, bạo lực ảnh hưởng đến toàn xã hội, làm gia tăng tội phạm và giảm sút sự gắn kết cộng đồng.
- Thực trạng đáng báo động của tình trạng bạo lực học đường hiện nay
- Những đường dây, địa chỉ có thể trợ giúp trong những tình huống khẩn cấp
- Cách hỗ trợ, can thiệp khi xảy ra tình trạng bạo lực học đường
Nhân viên CTXH có thể áp dụng nhiều phương pháp truyền thông kết hợp với các đối tượng như nhà trường, thầy cô, phụ huynh và chính quyền địa phương để ngăn chặn và giảm thiểu bạo lực học đường Một số cách thức hiệu quả bao gồm việc tổ chức các buổi hội thảo, phát động chiến dịch truyền thông và xây dựng mạng lưới hỗ trợ cộng đồng.
Truyền thông trực tiếp là quá trình trao đổi thông tin giữa người làm truyền thông và đối tượng cụ thể, trong đó học sinh THPT là nhóm đối tượng chính Quá trình này bao gồm việc giao tiếp trực tiếp giữa người làm truyền thông và học sinh, cũng như các chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục.
Truyền thông gián tiếp là quá trình truyền đạt thông tin đến các nhóm cộng đồng đông đảo thông qua các phương tiện truyền thông đại chúng như báo, tạp chí, phát thanh, truyền hình, sách, điện thoại, phim và băng, đĩa hình Ngoài ra, mạng xã hội cũng là một công cụ quan trọng mà người làm truyền thông có thể sử dụng để tiếp cận và truyền tải thông tin đến cộng đồng.
1.2.3.2 Hoạt động giáo dục, phát triển kỹ năng trong phòng chống bạo lực học đường
Hoạt động giáo dục và phát triển kỹ năng trong phòng chống bạo lực học đường được tổ chức ngoài giờ học chính khóa hoặc lồng ghép vào các môn học khác và các hoạt động ngoại khóa Mục tiêu của những hoạt động này là trang bị cho học sinh kiến thức cơ bản về bạo lực học đường và rèn luyện các kỹ năng cần thiết để phòng chống tình trạng này.
Hoạt động giáo dục rất phong phú và đa dạng, bao gồm văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, tham quan, lao động, và các hoạt động xã hội như đóng kịch, sắm vai, và vẽ tranh Cán bộ giáo dục có thể nâng cao hiệu quả tổ chức các hoạt động này tại nhóm lớp và toàn trường bằng cách lồng ghép khéo léo, giúp học sinh áp dụng kiến thức từ lớp học vào thực tiễn.
Hoạt động giáo dục đóng vai trò quan trọng trong việc trang bị cho học sinh kỹ năng sống và khả năng tự bảo vệ, đồng thời khuyến khích các em lên tiếng phản đối những hành vi tiêu cực Thêm vào đó, thông qua các hoạt động giáo dục, chúng ta tạo ra cầu nối và mối quan hệ tương tác hai chiều giữa giáo viên và học sinh.
Hoạt động giữa nhà trường và học sinh đóng vai trò quan trọng trong việc kết hợp lý thuyết với thực tiễn, nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục Mục tiêu chính là giúp học sinh có nhận thức và thái độ đúng đắn về việc phòng chống bạo lực học đường trong độ tuổi THPT.
1.2.3.3 Hoạt động tư vấn, tham vấn trong phòng chống bạo lực học đường
Hoạt động tư vấn tại trường THPT nhằm trang bị cho học sinh và cán bộ giáo dục những kỹ năng và kiến thức cơ bản về phòng chống bạo lực học đường (BLHĐ) Qua đó, các em sẽ cải thiện khả năng giao tiếp với gia đình và xử lý các mối quan hệ xã hội Đặc biệt, trong giai đoạn phát triển bản thân, học sinh cần được trang bị kỹ năng để linh hoạt ứng phó với các tình huống trong cuộc sống Tư vấn là một kỹ năng quan trọng mà nhân viên xã hội sử dụng để đại diện cho gia đình, giúp họ tiếp cận dịch vụ phù hợp, bảo vệ quyền lợi hợp pháp và giải quyết xung đột, từ đó mang lại lợi ích cho gia đình về kinh phí và dịch vụ.
1.2.3 Vai trò và chức năng của công tác xã hội trong phòng chống bạo lực học đường của học sinh THPT
Công tác xã hội có vai trò quan trọng trong giáo dục và phòng chống bạo lực học đường, vì môi trường học đường là một xã hội thu nhỏ với nhiều vấn đề cần giải quyết CTXH trong trường học hỗ trợ giải quyết các vấn đề này, hướng tới các đối tượng như cán bộ nhà trường, giáo viên, học sinh và phụ huynh.
CTXH đóng vai trò trung gian quan trọng trong việc kết nối gia đình, nhà trường và xã hội, nhằm giáo dục học sinh trở thành con ngoan trò giỏi Qua việc tác động vào bốn đối tượng chính: học sinh, phụ huynh, thầy cô giáo và cán bộ quản lý giáo dục, CTXH giúp giải quyết các vấn đề của nhà trường một cách hiệu quả.
Chương trình học xã hội (CTXH) đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối học sinh, gia đình và nhà trường, nhằm tạo điều kiện tối ưu cho việc học tập và phát triển cá nhân Nhu cầu phát triển CTXH trong trường học xuất phát từ các vấn đề hiện tại, giúp bảo vệ quyền học tập và nâng cao khả năng thành công của học sinh Các nhiệm vụ chính bao gồm ngăn ngừa bạo lực học đường, giảm tỷ lệ bỏ học, cải thiện mối quan hệ giữa bạn bè và thầy cô, cũng như giáo dục kỹ năng sống Ảnh hưởng của bạo lực không chỉ tác động đến nạn nhân mà còn đến cả thủ phạm, dẫn đến những khó khăn về tâm lý và hòa nhập Do đó, hoạt động tham vấn tâm lý của nhân viên CTXH là cần thiết để hỗ trợ học sinh vượt qua khủng hoảng, khám phá tiềm năng bản thân và đạt được thành công trong học tập và cuộc sống.
Các học thuyết áp dụng trong nghiên cứu
1.3.1 Học thuyết nhận thức – hành vi
Các quan điểm về hành vi và nhận thức được hình thành từ hai dòng tác phẩm liên quan Hành vi dựa trên nghiên cứu của Sheldon (1995) nhấn mạnh sự tách biệt giữa nhận thức và hành vi Trong khi đó, thuyết học hỏi xã hội của Bandura (1997) mở rộng quan điểm này, cho rằng nhận thức và suy nghĩ của con người chủ yếu dựa trên những trải nghiệm mà họ đã có.
Thuyết nhận thức hành vi nhấn mạnh rằng tư duy (ý thức) là yếu tố quyết định hành động, không phải tác nhân kích thích từ môi trường Những hành vi lệch chuẩn xuất phát từ suy nghĩ không phù hợp, do đó, để thay đổi hành vi, cần phải điều chỉnh nhận thức và suy nghĩ không đúng đắn.
Lý thuyết nhận thức hành vi cho rằng hầu hết hành vi của con người là kết quả của quá trình học tập từ các tương tác với môi trường xung quanh Những hành vi này, ngoại trừ những hành vi bẩm sinh, có thể được hình thành và phát triển thông qua việc con người tập trung vào việc nâng cao cái tôi Điều này dẫn đến sự hình thành các hành vi và thái độ thích nghi, đồng thời củng cố nhận thức của mỗi cá nhân.
Trẻ em lớn lên trong môi trường bạo lực gia đình thường phát triển tính cách hung hăng và nóng tính Việc chứng kiến hoặc trải qua bạo lực kéo dài có thể khiến trẻ coi vũ lực là phương pháp giải quyết vấn đề hiệu quả nhất, dẫn đến hành vi bạo lực đối với người khác khi trưởng thành.
Nhân viên CTXH có thể áp dụng mô hình tác động nhận thức – điều chỉnh hành vi để giải quyết bạo lực học đường Khi giáo viên và học sinh nhận thức rằng bạo lực là hành vi sai trái, vi phạm đạo đức và pháp luật, họ sẽ không sử dụng bạo lực để giải quyết vấn đề Sự không dung túng từ gia đình, nhà trường và xã hội đối với bạo lực, cùng với các phương pháp giáo dục phù hợp, sẽ giúp thay đổi nhận thức và tư duy của con người về hậu quả của bạo lực học đường Để đạt được điều này, nhân viên CTXH cần trang bị kiến thức và kỹ năng, phát huy vai trò của mình, và phối hợp với các bên liên quan nhằm nâng cao nhận thức cho học sinh, gia đình, nhà trường và toàn xã hội về phòng chống bạo lực học đường.
1.3.2 Lý thuyết học tập xã hội
Lý thuyết học tập xã hội của Albert Bandura cho rằng nhiều hành vi của con người, bao gồm cả hành vi gây hấn và bạo lực, được hình thành thông qua việc quan sát và bắt chước hành vi của người khác.
Nghiên cứu cho thấy trẻ em bị bạo hành từ cha mẹ có nguy cơ cao trở thành những người gây ra bạo lực (Sampson và Laub, 1993; Straus, 1991) Trẻ em chơi với nhóm bạn xấu dễ dàng tiếp thu thói quen xấu và có xu hướng sử dụng chất kích thích cũng như hành vi bạo lực (Kandel 1978, Wright 2001).
Nhân viên CTXH có thể áp dụng lý thuyết này để xây dựng môi trường học tập xã hội tích cực trong trường học, giúp cán bộ, giáo viên và học sinh tiếp cận những giá trị sống tốt đẹp và loại bỏ bạo lực học đường Các hoạt động như chương trình tập huấn, dạy kỹ năng sống, thành lập câu lạc bộ vui chơi học tập lành mạnh, và khen thưởng những học sinh có thành tích xuất sắc sẽ góp phần tạo ra một môi trường học tập an toàn và tích cực.
1.3.3 Thuyết hệ thống sinh thái
Các quan điểm về hệ thống trong công tác xã hội (CTXH) được hình thành từ lý thuyết hệ thống tổng quát của Bertalanfy (1901 – 1972) Theo lý thuyết này, sự phát triển của cá nhân diễn ra trong một môi trường sinh thái, nơi mà cá nhân không chỉ sống mà còn nhận thức được sự tồn tại của các môi trường lớn hơn xung quanh Các môi trường này có sự tương tác và ảnh hưởng lẫn nhau, trong đó môi trường bên ngoài tác động đến môi trường bên trong, đặc biệt là gia đình, nơi gần gũi nhất với cá nhân Sự ảnh hưởng này, kết hợp với sự chuyển đổi vai trò xã hội và các mối quan hệ liên nhân cách, tạo ra sự thay đổi và phát triển cho mỗi cá nhân.
Mỗi cá nhân có mối quan hệ tương hỗ với các yếu tố xung quanh và phụ thuộc vào môi trường sống Sự phát triển và hành vi của mỗi người chịu ảnh hưởng từ các hệ thống như gia đình, bạn bè, thầy cô, hàng xóm, và các tổ chức Những hệ thống này vừa hoạt động độc lập, vừa có sự liên kết chặt chẽ với nhau, tạo nên ảnh hưởng đến sự hiểu biết về môi trường xung quanh.
Ví dụ như về một cá nhân, cần phải tìm hiểu về cả hệ thống môi trường xung quanh nó
Mọi sự can thiệp hay hỗ trợ đối với một cá nhân đều tác động đến toàn bộ hệ thống và ngược lại.
Vận dụng lý thuyết hệ thống sinh thái giúp nhân viên CTXH phân tích các yếu tố tác động đến bạo lực học đường, từ đó đánh giá thực trạng và nguyên nhân của vấn đề Hành vi bạo lực không chỉ xuất phát từ bản tính cá nhân mà còn bị ảnh hưởng bởi các yếu tố trong môi trường như gia đình, nhóm bạn và lớp học Việc hiểu rõ những tác động này sẽ hỗ trợ trong việc tìm ra các giải pháp can thiệp hiệu quả.
Hành vi bạo lực của trẻ em có thể bị ảnh hưởng bởi nhóm bạn xấu, gia đình và môi trường xung quanh Những trẻ thường xuyên chứng kiến bạo lực từ cha mẹ hoặc bị quát mắng, đánh đập có thể phát triển tâm lý ức chế và bắt chước hành vi bạo lực đối với bạn bè hoặc những trẻ nhỏ hơn Ngoài ra, việc tiếp xúc với phim ảnh và trò chơi bạo lực cũng góp phần làm gia tăng hành vi này.
Nhân viên CTXH cần xem xét các hệ thống xung quanh học sinh là nạn nhân của bạo lực học đường (BLHĐ) để tìm kiếm nguồn lực và giải pháp phù hợp Cần xác định nhóm bạn của các em, mối quan hệ với bạn bè, đặc biệt là với đối tượng gây ra bạo lực, cũng như tình hình gia đình và sự quan tâm của họ đối với các em Họ hàng và người thân có tích cực bảo vệ và hỗ trợ nạn nhân không? Ngoài ra, lớp học và nhà trường có quy định hay cơ chế nào để chia sẻ, báo cáo và xử lý bạo lực học đường? Việc phân tích tổng thể các yếu tố tác động và bảo vệ sẽ giúp nhân viên CTXH tư vấn cho học sinh và các bên liên quan, từ đó đưa ra giải pháp can thiệp phù hợp cho từng vụ việc cụ thể.
THỰC TRẠNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG VÀ PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TẠI TRƯỜNG THPT CHÚC ĐỘNG, HUYỆN CHƯƠNG MỸ, HÀ NỘI
Khái quát chung về trường THPT Chúc Động
2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của nhà trường
Trường THPT Chúc Động, được thành lập vào ngày 14 tháng 12 năm 1987, tọa lạc tại xã Tốt Động, một khu vực khó khăn của huyện Chương Mỹ Sự ra đời của trường đã đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh và nguyện vọng của người dân các xã Miền Bùi trong huyện Chương Mỹ.
Trường THPT Chúc Động, được thành lập vào ngày 10 tháng 12 năm 1988, đã trải qua sự phát triển mạnh mẽ từ những năm đầu với khoảng 300 học sinh, lên tới 3000 học sinh trong giai đoạn cao điểm Trong những năm gần đây, điểm chuẩn tuyển sinh của trường ngày càng được nâng cao, với số lượng học sinh trung bình dao động từ 1.200 đến 2.200 và đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên khoảng 108 người.
Nhà trường không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn giúp học sinh phát triển toàn diện thông qua việc đổi mới phương thức giảng dạy và sắp xếp thời khóa biểu hợp lý Điều này đảm bảo thời gian cho các buổi học, tiết học tự chọn và ngoại khóa chuyên đề Thực hiện các kế hoạch và chương trình theo nhiệm vụ hàng năm, nhà trường cũng tăng cường các hoạt động Đoàn – Hội, giúp học sinh giải trí qua các hoạt động văn hóa, văn nghệ và thể dục thể thao, từ đó nâng cao và phát triển kỹ năng cho các em.
Trường THPT Chúc Động – Chương Mỹ - Hà Nội là một ngôi trường có truyền thống lâu đời, đóng góp vào việc giáo dục nhiều thế hệ nhân tài cho Thủ đô và đất nước Với hơn 30 năm hình thành và phát triển, trường không ngừng nâng cấp, mở rộng và phát triển mạnh mẽ về cả chất lượng và số lượng.
2.1.2 Đặc điểm đội ngũ giáo viên và học sinh của nhà trường
Tập thể giáo viên của nhà trường bao gồm những thầy cô có năng lực chuyên môn cao, tâm huyết và nhiều kinh nghiệm giảng dạy Từ những năm đầu thành lập với chỉ 19 cán bộ giáo viên, hiện nay số lượng đã tăng lên 108, trong đó có 97 giáo viên và 11 nhân viên.
Đội ngũ giáo viên gồm 18 thầy cô có trình độ Thạc sĩ, 1 giáo viên đang theo học Thạc sĩ và 2 giáo viên đang theo học Tiến sĩ Trình độ chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên ngày càng được nâng cao, với 14 thầy cô đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp ngành và 100% giáo viên đạt chuẩn trình độ.
Hiện nay, trường có 1.600 học sinh, chủ yếu là những em chăm ngoan, hiếu học và rèn luyện tốt Nhiều em có năng khiếu trong các lĩnh vực như văn nghệ và thể dục thể thao, đặc biệt là trong học tập Thành tích học tập của học sinh năm sau thường cao hơn năm trước, với nhiều em đạt thành tích xuất sắc trong học tập và thi đua Hàng năm, tỷ lệ học sinh có hạnh kiểm khá, tốt chiếm trên 90%, trong khi tỷ lệ xếp loại văn hóa khá, giỏi đạt từ 65% đến 80%.
2.1.3 Đặc điểm cơ sở vật chất của nhà trường
Trường THPT Chúc Động – Hà Nội là một cơ sở giáo dục nhà nước với cơ sở vật chất đạt chuẩn quốc gia Ban đầu, trường còn thiếu thốn, nhưng hiện nay đã được xây dựng khang trang và hiện đại với 3 khối nhà ba tầng và 55 phòng học kiên cố, mỗi lớp rộng 50m2, đầy đủ trang thiết bị như bàn ghế, bảng, quạt, đèn, điện và máy chiếu phục vụ giảng dạy Trường còn có nhà đa năng rộng hàng trăm mét vuông cho các hoạt động thể thao như cầu lông, bóng chuyền và bóng bàn Khu sân trường rộng rãi là nơi diễn ra các hoạt động văn hóa, văn nghệ và thể thao Thư viện có 2 phòng đạt chuẩn với nhiều tựa sách, phục vụ nhu cầu học tập và giải trí của học sinh Ngoài ra, trường còn có phòng y tế, khu căng tin và nhà WC sạch sẽ, đảm bảo vệ sinh.
2.1.4 Các thành tích nhà trường đạt được
Trong những năm qua, trường THPT Chúc Động và các em học sinh đã nỗ lực không ngừng và đạt được nhiều thành tích đáng kể Nhà trường vinh dự nhận được nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có bằng khen từ Thủ Tướng Chính Phủ vào năm 2002.
Trường THPT Chúc Động luôn chú trọng đến giáo dục toàn diện, với sự chỉ đạo sát sao từ Ban giám hiệu Học sinh không chỉ xuất sắc trong học tập mà còn nổi bật về tác phong và kỷ luật Trường thường xuyên dẫn đầu trong các phong trào thi đua văn nghệ và thể dục thể thao Nhiều học sinh đạt thành tích cao trong các kỳ thi Đại học hàng năm, và đặc biệt, năm 2019, trường đã xuất sắc giành vị trí thứ 3 trong cuộc thi Olympic Tiếng Anh học sinh.
Tỷ lệ học sinh đỗ tốt nghiệp THPT toàn quốc trong năm 2017 đạt 99,44%, với tỷ lệ vào đại học từ 60-75% Các thế hệ học sinh trường THPT Chúc Động đã và đang góp phần vào công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng một Tổ quốc giàu mạnh, dân chủ và văn minh.
Những thành tích ấn tượng từ các con số không chỉ đáng trân trọng mà còn phản ánh rõ ràng ý chí cần cù, tinh thần hiếu học và nỗ lực của đội ngũ cán bộ, thầy cô giáo cùng các em học sinh Điều này cũng thể hiện sự đóng góp của toàn xã hội đối với sự nghiệp giáo dục tại cụm miền Bùi – Chương Mỹ và trên toàn quốc Việt Nam.
Thực trạng bạo lực học đường tại trường THPT Chúc Động
2.1.1 Số lượng, đối tượng và nhận thực của học sinh về bạo lực học đường
2.2.1.1 Số lượng bạo lực học đường
Từ báo cáo và tổng kết hàng năm của trường THPT Chúc Động trong giai đoạn 2017 – 2020, có thể thấy rằng bạo lực học đường đang gia tăng đáng kể, như thể hiện qua biểu đồ 2.1 Những con số này cho thấy tình trạng bạo lực học đường tại trường THPT Chúc Động đang ở mức báo động.
Biểu đồ 2.1 Số lượng các vụ bạo lực học đường trường THPT Chúc Động năm 2017 - 2020
(Nguồn: Trường THPT Chúc Động, báo cáo tổng kết năm 2017 – 2020)
Theo kết quả phỏng vấn về tình trạng bạo lực học đường tại trường THPT Chúc Động, bạo lực học đường đang ngày càng gia tăng Ở độ tuổi này, học sinh thường có xu hướng thể hiện bản thân Sự phổ biến của mạng xã hội và internet đã tạo điều kiện cho các em tiếp xúc với nhiều nội dung độc hại như phim ảnh, game bạo lực và các trang web có mục đích xấu Những yếu tố này đã ảnh hưởng lớn đến nhận thức và suy nghĩ của các em, dẫn đến hành vi bạo lực học đường.
Tình trạng bạo lực học đường tại trường THPT Chúc Động đang gia tăng, đòi hỏi nhà trường và địa phương cần có biện pháp cụ thể để ngăn chặn và giải quyết vấn đề này, nhằm loại bỏ bạo lực học đường khỏi môi trường giáo dục trong thời gian tới.
2.2.1.2 Đối tượng bạo lực học đường
Theo báo cáo thống kê từ năm 2017 đến 2020, bạo lực học đường đã xảy ra ở tất cả các khối học và ảnh hưởng đến cả nam và nữ sinh.
Cả 24 sinh đều có khả năng trở thành người gây ra bạo lực hoặc là nạn nhân của bạo lực Tỷ lệ phân phối này được thể hiện rõ ràng trong bảng 2.1.
Bảng 2.1 Đối tượng bạo lực học đường ở trường THPT Chúc Động Đối tượng
Khối 10 Vụ 2 16,0 4 23,5 3 15,8 4 18,2 136.11 Khối 11 Vụ 6 50,0 5 29,4 7 36,8 7 31,8 107.78 Khối 12 Vụ 4 33,3 8 47,1 9 47,4 11 50,0 144.91
HS bị bạo lực HS 12 37,5 21 40,4 22 38,6 26 36,1 132.65
Học sinh gây ra bạo lực
(Nguồn: Báo cáo tổng kết năm 2017 – 2020 trường THPT Chúc Động)
Bảng 2.1 cho thấy bạo lực học đường xảy ra ở tất cả các khối lớp, nhưng chủ yếu tập trung ở lớp 12 và lớp 11, tiếp theo là lớp 10.
Thông qua kết quả phỏng vấn sâu thì được biết rằng: “Các anh chị khối 11 và lớp
Khi đã quen với môi trường học tập, nhiều học sinh thường hình thành các mối quan hệ và có sự tự tin hơn, dẫn đến việc một số em, đặc biệt là những anh chị khóa trên, có xu hướng ỷ mạnh và bắt nạt những bạn khóa dưới hoặc những bạn nhút nhát.
Bạo lực học đường hiện nay có sự tham gia của cả học sinh nam và nữ, tuy nhiên, học sinh nam vẫn chiếm tỷ lệ lớn hơn Đáng chú ý, xu hướng bạo lực học đường ở nữ sinh đang có dấu hiệu gia tăng trong những năm gần đây.
Trong những năm gần đây, bạo lực học đường ở học sinh nữ đang gia tăng, phản ánh sự phát triển xã hội và bình đẳng giới Tuy nhiên, nhiều em chưa có nhận thức đúng đắn về bản thân và thể hiện cái tôi quá lớn Các nguyên nhân dẫn đến tình trạng này bao gồm sự đố kỵ trong học tập, hoàn cảnh gia đình, mâu thuẫn tình cảm, và những lời lăng mạ qua mạng xã hội.
Số liệu cho thấy, học sinh gây ra bạo lực học đường chiếm tỷ lệ cao hơn so với những học sinh là nạn nhân Những nạn nhân của bạo lực học đường phải đối mặt với nhiều tổn thương cả về thể chất lẫn tinh thần.
Học sinh gây ra bạo lực học đường thường thuộc nhóm cá biệt, thích bắt nạt bạn yếu thế hơn và có những bạn khác hùa theo, quay phim hoặc cổ vũ Ở lứa tuổi THPT, học sinh đang trong giai đoạn hoàn thiện bản thân, dễ tiếp thu cả ảnh hưởng tích cực và tiêu cực từ xã hội Văn hóa lệch lạc ngày càng phổ biến, nếu không có nhận thức rõ ràng, học sinh dễ dàng đi theo con đường sai lệch Ngoài ra, các em muốn khám phá, khẳng định bản thân, nhưng lại thiếu hụt về nhân cách và kỹ năng kiểm soát hành vi.
Trong bối cảnh xung đột và mâu thuẫn, nhiều học sinh thường nghĩ đến việc sử dụng "vũ lực" để giải quyết vấn đề, dẫn đến việc gây đau đớn và xấu hổ cho nạn nhân Hành động này không chỉ khiến người gây ra cảm thấy "ngầu", mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến những học sinh khác, khiến họ bắt chước và dần trở thành những kẻ gây bạo lực học đường Sự gia tăng số lượng học sinh tham gia vào bạo lực học đường đồng nghĩa với việc số nạn nhân cũng tăng lên, tạo ra một môi trường giáo dục nguy hiểm Do đó, sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình là cần thiết để giáo dục học sinh về những giá trị đạo đức cốt lõi, khuyến khích tình yêu thương và sự tôn trọng lẫn nhau.
2.2.1.3 Nhận thức của học sinh về bạo lực học đường
Bảng 2.2 Nhận thức của học sinh về bạo lực học đường
Nhận thức của học sinh về bạo lực học đường Số lượng
1 Bạo lực học đường là hành vi gây tổn thương về thân thể
(đánh đập, ngược đãi, xâm hại đến thân thể) 398 66,3
2 Bạo lực học đường là hành vi xúc phạm đến nhân phẩm (xỉ nhục, nói xấu, đe dọa,…) 93 15,5
(Nguồn: Khảo sát của tác giả năm 2022)
Kết quả khảo sát về nhận thức của học sinh về bạo lực học đường cho thấy phần lớn học sinh hiểu rằng bạo lực học đường là hành vi gây tổn thương về thân thể Tuy nhiên, nhận thức của học sinh trường THPT Chúc Động vẫn còn hạn chế, khi họ chỉ hiểu một phần về bạo lực học đường mà chưa đủ sâu sắc Các em nhìn nhận vấn đề một cách trực quan và ít tìm hiểu thêm, trong khi công tác giáo dục kỹ năng phòng chống bạo lực học đường tại trường còn hạn chế Nhiều học sinh chỉ đơn thuần cho rằng "bạo lực" là những hành vi gây tổn thương cho người khác Thêm vào đó, các phương tiện thông tin đại chúng thường chỉ đưa tin về các vụ đánh nhau, xâm hại mà không đề cập đến các khía cạnh khác của bạo lực học đường.
Bạo lực học đường không chỉ dừng lại ở việc gây tổn thương về thể xác mà còn tồn tại dưới nhiều hình thức khác, đặc biệt là bạo lực tinh thần Nhiều học sinh, gia đình và nhà trường thường không nhận ra những hành vi này là bạo lực, dẫn đến sự coi nhẹ và phớt lờ Điều này rất nguy hiểm, vì mặc dù tác hại của bạo lực tinh thần không ngay lập tức rõ ràng như bạo lực thể xác, nhưng nếu không được ngăn chặn kịp thời, nó sẽ tích tụ và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển nhân cách của học sinh trong tương lai Do đó, gia đình, nhà trường và xã hội cần có những biện pháp tuyên truyền và định hướng đúng đắn để nâng cao nhận thức về bạo lực học đường cho học sinh.
2.2.2 Hình thức bạo lực học đường
Bảng 2.3 trình bày các hình thức bạo lực học đường theo vụ việc trong các năm 2017 đến 2020 Cụ thể, bạo lực về thể chất được phân loại thành các hình thức như đánh hội đồng, với số vụ ghi nhận lần lượt là 6, 5, 5 và 6 Đối với hình thức đánh 3 người, số vụ là 2, 3, 3 và 2 Cuối cùng, hình thức đánh 2 người có số vụ là 1, 3, 2 và 3 Tỷ lệ tăng trưởng bình quân (TĐTPBQ) cho các hình thức này cũng được ghi nhận, cho thấy sự biến động trong tình hình bạo lực học đường qua các năm.
Bạo lực về tinh thần
Nhắn tin đe doạ Vụ 1 2 3 1 127.78
Nói xấu trên mạng Vụ 2 4 6 10 172.22
(Nguồn: Trường THPT Chúc Động, báo cáo tổng kết từ năm 2017 – 2020)
Thực trạng phòng chống bạo lực tại trường THPT Chúc Động
2.3.1 Công tác tổ chức, quy trình xử lý vụ việc bạo lực học đường
Học sinh, với sự chưa trưởng thành về thể chất và tinh thần, thường dễ bị kích động và khó kiểm soát cảm xúc Nhiều em còn thiếu kỹ năng sống, dẫn đến việc dễ xảy ra va chạm, mâu thuẫn và xung đột trong cả môi trường học tập lẫn cuộc sống bên ngoài.
Để chống lại bạo lực học đường và bảo vệ tính mạng, sức khỏe, cũng như danh dự của học sinh, cần thiết phải tăng cường các giải pháp phòng ngừa một cách tích cực.
Trong công tác giáo dục đạo đức và kỹ năng sống, việc xử lý hiệu quả các vụ bạo lực học đường là rất cần thiết Theo thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường trung học cơ sở và trung học phổ thông đã triển khai các biện pháp can thiệp nhằm giải quyết tình huống bạo lực học đường.
B1: Đánh giá sơ bộ về mức độ tổn hại của người bị bạo lực, đưa ra nhận định về tình trạng hiện thời
B2: Thực hiện các bước trợ giúp, chăm sóc y tế, tư vấn với người bị bạo lực, theo dõi và đánh giá sự an toàn của người bị bạo lực
B3: Có biện pháp cô lập, khống chế kịp thời với các đối tượng gây ra bạo lực
B4: Thông báo kịp thời cho gia đình để cùng phối hợp xử lý
Theo cô Trần Thị Huệ, giáo viên chủ nhiệm lớp 12A3, thông tin về bạo lực học đường thường không được truyền đạt kịp thời đến giáo viên và cán bộ nhà trường, dẫn đến việc sự việc đã xảy ra trước khi có biện pháp can thiệp Mặc dù nhà trường đã áp dụng các biện pháp xử lý đối với học sinh gây ra bạo lực và hỗ trợ học sinh bị bạo lực, nhưng quá trình này vẫn gặp nhiều khó khăn Thiếu sự thống nhất và cam kết từ phía học sinh, cùng với việc không có sự lắng nghe từ nhiều phía, khiến cho việc xử lý các vụ việc bạo lực học đường vẫn còn nhiều bất cập.
2.3.2 Hoạt động truyền thông về phòng chống bạo lực học đường
Trong báo cáo tổng kết hàng năm giai đoạn 2017 – 2020, nhà trường đã ghi nhận nhiều hoạt động truyền thông và giáo dục về phòng chống bạo lực học đường Cụ thể, nhà trường đã tổ chức tuyên truyền về bạo lực học đường qua các hình thức trực tiếp và gián tiếp, bao gồm tiết sinh hoạt lớp, sinh hoạt dưới cờ, và hoạt động Đoàn - Đội Ngoài ra, nhà trường còn tích hợp dạy các nội dung phổ cập kiến thức về bạo lực học đường, bao gồm hành vi, nguyên nhân và hậu quả thông qua các hoạt động trải nghiệm.
Trong giai đoạn 2017 – 2020, trường đã tổ chức 39 hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, bao gồm các buổi nói chuyện chuyên đề, hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ, diễn đàn và tọa đàm về các chủ đề liên quan đến bạo lực học đường Những hoạt động này không chỉ tạo cơ hội cho học sinh tham gia mà còn là phương tiện hiệu quả để tuyên truyền và giáo dục về phòng ngừa bạo lực học đường Số tiết/buổi của các hoạt động tuyên truyền này được thể hiện rõ trong bảng 2.10.
Bảng 2.10 Các hoạt động tuyên truyền, giáo dục về bạo lực học đường Các hoạt động tuyên truyền, giáo dục về bạo lực học đường Đơn vị
Tổ chức sân khấu hóa (cuộc thi tuyên truyền) về phòng chống bạo lực học đường
Lồng ghép tuyên truyền thông qua các buổi sinh hoạt lớp, sinh hoạt dưới cờ
Thông qua các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao,…)
Thông qua các hoạt động ngoại khóa, các buổi nói chuyện chuyên đề, câu lạc bộ
(Nguồn: Trường THPT Chúc Động, báo cáo tổng kết giai đoạn 2017 -2020)
Trong giai đoạn 2017 – 2020, nhà trường đã thể hiện sự quan tâm đến bạo lực học đường thông qua một số hoạt động phòng chống, nhưng vẫn còn hạn chế Phỏng vấn sâu cho thấy rằng mặc dù có những nỗ lực, nhưng các hoạt động này chưa đủ phổ biến và chưa tiếp cận đầy đủ tất cả học sinh Các cuộc thi về phòng chống bạo lực học đường cũng còn ít ỏi và chưa thực sự thu hút sự tham gia.
Nhiều học sinh không thấy sự cần thiết và không quan tâm đến việc tham gia, theo nhận định của thầy Hà Huy Thích, Phó Hiệu Trưởng.
Trong giai đoạn 2017 – 2020, nhà trường đã chú trọng đến việc tuyên truyền giáo dục và nâng cao nhận thức, kỹ năng cho học sinh về phòng chống bạo lực học đường (BLHĐ) Tuy nhiên, hình thức tuyên truyền hiện tại vẫn còn hạn chế và chưa đủ để truyền tải đầy đủ thông tin Do đó, nhà trường cần áp dụng các phương thức tuyên truyền sáng tạo, khéo léo, đồng thời đảm bảo chương trình học để học sinh có thể tiếp thu kiến thức và kỹ năng cần thiết nhằm ngăn ngừa và giảm thiểu tình trạng BLHĐ trong môi trường học tập.
2.3.3 Hoạt động giáo dục, phát triển kỹ năng trong phòng chống bạo lực học đường
Trước tình hình bạo lực học đường ngày càng gia tăng và phức tạp, trường THPT Chúc Động đã triển khai nhiều biện pháp nhằm ngăn ngừa và hạn chế bạo lực học đường Các hoạt động giáo dục và phát triển kỹ năng sống cho học sinh, bao gồm kỹ năng kiểm soát cảm xúc và giải quyết xung đột, là rất cần thiết để phòng chống bạo lực Việc trang bị những kỹ năng này giúp học sinh có khả năng xử lý mâu thuẫn một cách hiệu quả, từ đó ngăn chặn các vụ bạo lực xảy ra trong trường học.
Thông qua phỏng vấn sâu với giáo viên bộ môn, cô Hoàng Thị Lệ cho biết rằng việc triển khai phòng chống bạo lực học đường (BLHĐ) đã được thực hiện theo chỉ đạo của nhà trường Đối với môn học của cô, với giáo trình liên quan đến pháp luật, đạo đức và văn hóa, việc lồng ghép nội dung phòng chống BLHĐ trở nên dễ dàng hơn so với các môn học khác Tuy nhiên, do thời gian tiết học hạn chế và khối lượng kiến thức lớn, việc truyền tải đầy đủ kỹ năng cho học sinh vẫn gặp nhiều khó khăn.
Thuỷ - giáo viên bộ môn GDCD)
Bảng 2.11 Các hoạt động giáo dục, phát triển kỹ năng trong phòng chống bạo lực học đường
Các hoạt động giáo dục, phát triển kỹ năng trong phòng chống bạo lực học đường Đơn vị
Lồng ghép vào hoạt động dạy học trong tiết học môn GDCD, và môn Ngữ văn
Lồng ghép các giờ giáo dục kỹ năng sống Tiết 7 9 11 14 126,02
(Nguồn: Trường THPT Chúc Động, báo cáo tổng kết giai đoạn 2017 -2020)
Qua bảng 2.11, có thể thấy rằng bạo lực học đường ngày càng được các thầy cô chú trọng hơn trong những năm qua Họ nhận thức rõ tầm quan trọng của giáo dục và tư vấn tâm lý trong việc phòng ngừa và hỗ trợ học sinh bị bạo lực học đường Tại trường THPT Chúc Động, các thầy cô đã tích cực lồng ghép vấn đề này vào các tiết học, đặc biệt là trong môn Giáo dục công dân và Ngữ văn.
Theo phỏng vấn, việc trang bị kỹ năng phòng chống bạo lực học đường cho học sinh vẫn là thách thức lớn đối với giáo viên và nhà trường Mặc dù hàng năm, nhà trường cử cán bộ, giáo viên tham gia tập huấn để nâng cao kiến thức và kỹ năng, nhưng việc truyền đạt hiệu quả và thu hút học sinh vẫn gặp nhiều khó khăn.
Hà Huy Thích – Phó Hiệu Trưởng)
Từ giai đoạn 2017 – 2020, nhà trường đã chú trọng đến vấn đề bạo lực học đường (BLHĐ) thông qua việc lồng ghép giáo dục vào môn Giáo dục công dân (GDCD) và Ngữ văn Tuy nhiên, qua số liệu và phỏng vấn các giáo viên, có thể thấy rằng các hoạt động tuyên truyền và phát triển kỹ năng phòng chống BLHĐ cho học sinh vẫn còn nhiều hạn chế và nghèo nàn.
Các trường học và giáo viên cần hợp tác để khám phá những phương pháp giảng dạy mới mẻ và hấp dẫn hơn nhằm truyền đạt kiến thức hiệu quả cho học sinh.
Đánh giá chung về thực trạng phòng chống bạo lực học đường tại trường THPT Chúc Động
Nhà trường đã thành lập tổ tư vấn tâm lý nhằm hỗ trợ học sinh, đồng thời tổ chức các hoạt động tuyên truyền và giáo dục về phòng chống bạo lực học đường Những hoạt động này bao gồm buổi ngoại khóa, sinh hoạt ngoài trời, các buổi nói chuyện chuyên đề, và việc lồng ghép kiến thức vào các môn học như Ngữ văn và Giáo dục công dân.
Nhà trường đã hợp tác với chính quyền địa phương, gia đình và công an để tuyên truyền và giáo dục kiến thức về phòng chống bạo lực học đường cho học sinh Những biện pháp kỷ luật đã được tăng cường, tạo ra môi trường học tập thân thiện và tích cực Qua việc giáo dục pháp luật, học sinh đã có những hiểu biết nhất định về tác hại và cách phòng chống bạo lực học đường.
2.4.2 Tồn tại, hạn chế của công tác phòng chống bạo lực tại trường THPT Chúc Động
Bên cạnh những kết quả đạt được trong giai đoạn 2017 – 2020, thực trạng phòng chống BLHĐ của trường THPT Chúc Động còn bộc lộ rất nhiều những hạn chế:
Nhà trường đã chú trọng đến các hoạt động chính khoá và ngoại khoá, tích hợp nội dung giáo dục phòng chống bạo lực học đường Tuy nhiên, hiệu quả của các hoạt động này chưa cao do phương pháp dạy học chưa đa dạng, dẫn đến hiểu biết của học sinh về bạo lực học đường còn hạn chế và kỹ năng phòng chống bạo lực chưa được nâng cao.
Công tác quản lý và kiểm tra đánh giá phòng chống bạo lực học đường (BLHĐ) tại trường THPT Chúc Động còn nhiều hạn chế, với nội quy và quy chế chưa phù hợp, dẫn đến phản ứng tiêu cực từ học sinh Tình trạng BLHĐ có xu hướng gia tăng trong bốn năm qua, mặc dù trường đã triển khai nhiều hoạt động nhằm nâng cao kỹ năng và hiểu biết cho học sinh về vấn đề này nhưng hiệu quả chưa cao Nhiều học sinh cảm thấy tình hình bạo lực học đường ngày càng nghiêm trọng hơn qua các năm học Quy trình xử lý các vụ việc bạo lực học đường hiện tại còn chung chung và thiếu hiệu quả.
Sự phối hợp giữa các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường trong việc giáo dục đạo đức và nhân cách học sinh còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả phòng chống bạo lực học đường Mặc dù nhà trường đã chú trọng đến việc nâng cao kiến thức và kỹ năng cho học sinh thông qua các buổi tuyên truyền và lồng ghép vào môn học, nhưng thời gian hạn chế khiến hiệu quả chưa cao Sự hợp tác giữa giáo viên, phụ huynh và nhà trường cũng chưa chặt chẽ, dẫn đến tình trạng bạo lực học đường vẫn còn phổ biến Các giải pháp mà nhà trường đưa ra thường mang tính lý thuyết và cứng nhắc, do đó không đạt được hiệu quả như mong muốn.
Hiện nay, vị trí nhân viên công tác xã hội trong trường học chưa được xác định rõ ràng, dẫn đến việc tổ tư vấn kiêm nhiệm mà không có chuyên môn sâu về công tác xã hội và tham vấn học đường Chính sách hỗ trợ cho tổ tư vấn còn hạn chế, không tạo động lực cho giáo viên Trong những năm gần đây, nhà trường đã thành lập tổ tư vấn cho học sinh với sự tham gia của thầy Hiệu trưởng, thầy Hiệu phó, cô tổng phụ trách và các giáo viên bộ môn Văn và Giáo dục công dân đã được đào tạo về tâm lý và kỹ năng sống Tổ tư vấn này giúp học sinh có nơi chia sẻ khó khăn, nhận lời khuyên hữu ích, từ đó cải thiện đời sống tâm lý và giảm thiểu hành vi bạo lực học đường do tâm lý bất ổn và thiếu kỹ năng giải quyết mâu thuẫn Mặc dù giáo viên rất nhiệt huyết, nhưng tính kiêm nhiệm vẫn là một thách thức lớn.
Chính sách của tổ tư vấn hiện còn hạn chế, dẫn đến việc hỗ trợ chưa thực sự hiệu quả Học sinh vẫn còn ngại ngùng trong việc tiếp cận sự hỗ trợ từ phòng tư vấn Tóm lại, những vấn đề này xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau.
Học sinh THPT đang trong giai đoạn phát triển nhân cách, có nhiều thay đổi về tâm sinh lý và mong muốn khẳng định bản thân Mặc dù các em đã có khả năng nhận thức và tư duy, nhưng vẫn thiếu kỹ năng sống cần thiết Tại trường THPT Chúc Động, học sinh chủ yếu ngoan ngoãn và tuân thủ nội quy, nhưng một số em lại nhạy cảm và dễ bị ảnh hưởng bởi các hiện tượng tiêu cực từ xã hội và mạng internet, dẫn đến hành vi như hút thuốc, sử dụng chất kích thích, và gây gổ Dù nhà trường đã tổ chức các buổi giáo dục kỹ năng sống và lòng kính trọng, vẫn có học sinh thiếu ý thức và vô cảm trước nỗi đau của người khác, thậm chí lạm dụng tiền bạc của cha mẹ cho những trò chơi vô bổ và vi phạm luật giao thông.
Một số giáo viên hiện nay vẫn coi nhẹ công tác giáo dục đạo đức cho học sinh, chỉ tập trung vào việc truyền thụ kiến thức văn hóa mà chưa chú trọng đến việc giáo dục đạo đức Họ thường chú trọng giảng dạy lý thuyết và xem nhẹ thực hành, đồng thời ưu tiên kiến thức hàn lâm mà bỏ qua giáo dục kỹ năng sống Đặc biệt, trong công tác tư vấn tâm lý và theo dõi những học sinh có biểu hiện sai lệch, giáo viên chủ nhiệm cùng các thành viên trong ban tư vấn cần tích cực giúp nhà trường giáo dục đạo đức cho học sinh, từ đó giải quyết kịp thời và ngăn chặn bạo lực học đường.
