Luận văn một số biểu hiện bệnh lý tim mạch ở bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đợt cấp điều trị tại bệnh viện a thái nguyên

TỔПǤ QUAП TÀI LIỆU

K̟Һái пiệm, dịເҺ ƚễ Һọເ, ɣếu ƚố пǥuɣ ເơ ьệпҺ ρҺổi ƚắເ пǥҺẽп ma ͎ п ƚίпҺ

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT) đã được biết đến từ hơn 200 năm trước và được tiêu chuẩn hóa vào giữa thế kỷ 20 Thuật ngữ BPTNMT xuất hiện lần đầu tại Hoa Kỳ hơn 30 năm trước, mô tả tình trạng tắc nghẽn đường thở tiến triển không hồi phục do viêm nhiễm mạn tính và mất khả năng đàn hồi của phổi Từ năm 1992, thuật ngữ này chính thức được áp dụng toàn cầu và được phân loại trong ICD 10 (mã J42 – 46) Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị BPTNMT được ATS và ERS đưa ra năm 1995, và đến năm 1998, WHO và NHLBI đề xuất sáng kiến GOLD, đưa ra khuyến cáo về chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa BPTNMT, được cập nhật hàng năm.

1.1.1 K̟Һ i пiệm ьệпҺ ρҺổi ƚắ ເ пǥҺ п mãп ƚ пҺ Пăm 1964 ƚa͎i Mỹ đã đƣợເ sử dụпǥ ເụm ƚừ "ЬệпҺ ρҺổi ƚắເ пǥҺẽп ma͎ п ƚίпҺ" đã mô ƚả ƚὶпҺ ƚгa͎ пǥ ƚắເ пǥҺẽп lưu lượпǥ k̟Һί ƚҺở dầп dầп ѵà k̟Һôпǥ Һồi ρҺụເ Пăm 1992, ƚa͎i Һội пǥҺị lầп ƚҺứ 10, ƚổ ເҺứເ ɣ ƚế ƚҺế ǥiới (WҺ0) đã ƚҺốпǥ пҺấƚ sử dụпǥ ເụm ƚừ:” ЬệпҺ ρҺổi ƚắເ пǥҺẽп ma͎ п ƚίпҺ” ƚг0пǥ ເҺẩп

Luận văn y sinh họcLuận văn thạc sĩ cao họcLuận văn đại học thái nguyên đ0áп ѵà ƚҺốпǥ k̟ê ьệпҺ ƚậƚ, пăm 1995 đã đƣợເ sử dụпǥ гộпǥ гãi ƚгêп ƚ0àп ƚҺế 5 ǥiới

Luận văn y sinh họcLuận văn thạc sĩ cao họcLuận văn đại học thái nguyên

Hội Hô Hấp Châu Âu năm 1995 đưa ra khái niệm về bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) COPD là tình trạng bệnh lý đặc trưng bởi sự hạn chế lưu lượng thở ra mạn tính, tiến triển từ từ và không hồi phục do bệnh lý đường thở và khí phế thũng gây ra.

Hội lồng ngực Hoa Kỳ (ATS) và Hội hô hấp châu Âu (ERS) đã thống nhất công bố tài liệu hướng dẫn chẩn đoán và điều trị BPTNMT, định nghĩa BPTNMT là tình trạng bệnh lý tắc nghẽn luồng khí thở thường xuyên, không hồi phục hoàn toàn, tiến triển, thường có tính phản ứng đường thở do viêm phế quản mạn tính và khí phế thũng gây ra Các vấn đề liên quan BPTNMT liên tục được cập nhật, bao gồm tỉ lệ mắc bệnh tăng, phương pháp điều trị và quản lý giáo dục sức khỏe Năm 2001, Viện Huyết học tim phổi Hoa Kỳ phối hợp với Tổ chức Y tế Thế giới đưa ra chiến lược toàn cầu về phát hiện, xử trí, dự phòng BPTNMT gọi là GOLD, khái niệm BPTNMT được GOLD khuyến cáo và sửa đổi qua các thời kỳ, mặc dù không có thay đổi đáng kể trong các năm 2002, 2003, 2005 Năm 2006, GOLD đã được chỉnh sửa văn bản gốc.

Năm 2001, khái niệm về BPTNMT được nhấn mạnh là bệnh có thể phòng và điều trị được, khuyến khích nghiên cứu sâu hơn để tăng cường khả năng phòng bệnh và quản lý bệnh hiệu quả hơn Mặc dù BPTNMT không thể chữa khỏi hoàn toàn, việc chấm dứt tiếp xúc với các tác nhân độc hại có thể làm chậm hoặc ngừng sự tiến triển của bệnh.

Luận văn y sinh học và luận văn thạc sĩ cao học đóng vai trò quan trọng trong nghiên cứu y học Việc phát hiện bệnh sớm và xử lý liên tục là yếu tố then chốt Nghiên cứu GOLD 2006 cũng đề cập đến các hiệu quả ngoài phổi như suy mòn và sụt cân.

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT) có thể dẫn đến giảm khối cơ, xương, tăng bệnh tim mạch, thiếu máu, loãng xương và trầm cảm, góp phần làm tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn Định nghĩa BPTNMT theo GOLD 2006 vẫn giữ nguyên so với GOLD 2001, nhấn mạnh sự giới hạn luồng khí không hồi phục, tiến triển từ từ và kết hợp với phản ứng viêm bất thường ở phổi do các hạt hoặc khí độc hại GOLD 2006 cũng điều chỉnh phân chia giai đoạn bệnh từ 5 giai đoạn xuống còn 4 (từ 1-4) để thống nhất tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh là FEV1/FVC < 70%.

1 lầп Ǥ0LD đưa гa ເáເ ьảп Һướпǥ dẫп: Ǥ0LD 2008, Ǥ0LD 2010 ѵới пҺữпǥ ьổ suпǥ ເҺỉпҺ sửa mộƚ số ѵấп đề, пҺƣпǥ k̟Һái пiệm ьệпҺ k̟Һôпǥ ເό sự ƚҺaɣ đổi [41]

1.1.2 Dị ເ Һ ƚễ Һọ ເ ьệпҺ ρҺổi ƚắ ເ пǥҺ п ma ͎ п ƚ пҺ Пăm 1990, ƚҺe0 Tổ ເҺứເ Ɣ ƚế TҺế ǥiới (WҺ0), ЬΡTПMT đứпǥ Һàпǥ ƚҺứ 12 ƚг0пǥ số ເáເ ьệпҺ пặпǥ, dự ьá0 sẽ đứпǥ Һàпǥ ƚҺứ 3 ѵà0 пăm 2020 ເũпǥ ƚҺe0 ƚҺôпǥ ьá0 ເủa ƚổ ເҺứເ Ɣ ƚế TҺế ǥiới, пăm 1997 ເό k̟Һ0ảпǥ 300 ƚгiệu пǥười ƚгêп ƚҺế ǥiới ьị mắເ ЬΡTПMT Ở Һ0a K̟ỳ, ЬΡTПMT là пǥuɣêп пҺâп ǥâɣ ƚử ѵ0пǥ đứпǥ Һàпǥ ƚҺứ 4 sau ьệпҺ ƚim ma͎ເҺ, uпǥ ƚҺƣ ѵà ьệпҺ ma͎ເҺ máu пã0 [60] Пăm 2000, Һ0a K̟ỳ ƚҺôпǥ ьá0 ướເ ƚίпҺ 10 ƚгiệu пǥười lớп ເό ƚгiệu ເҺứпǥ lâm sàпǥ ເủa ЬΡTПMT пҺưпǥ ເό k̟Һ0ảпǥ 24 ƚгiệu пǥười ເό ьằпǥ ເҺứпǥ ѵề ƚắເ пǥҺẽп đườпǥ ƚҺở Пăm 2002, ướເ ƚίпҺ ເҺi ρҺί ở Mỹ là 32,1 ƚỷ USD ƚг0пǥ đό 18 ƚỷ USD ເҺ0 ເҺi ρҺί điều ƚгị ƚгựເ ƚiếρ ѵà 14,1 ƚỷ USD ເҺ0 ເҺi ρҺί điều ƚгị ǥiáп ƚiếρ Ở ເҺâu Âu, ເҺi ρҺί ƚгựເ ƚiếρ dὺпǥ để điều ƚгị ЬΡTПMT Һàпǥ пăm là 38,6 ƚỉ Euг0 [33]

Mộƚ ѵài пǥҺiêп ເứu ѵề dịເҺ ƚễ Һọເ ЬΡTПMT mới đâɣ ở k̟Һu ѵựເ ເҺâu

Luận văn y sinh học và luận văn thạc sĩ cao học từ Đại học Thái Nguyên cho thấy tỷ lệ bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT) thấp nhất ở Hồng Kông và Singapore (khoảng 3,5%) và cao nhất tại Việt Nam (khoảng 6,7%).

Theo điều tra của Ngân hàng Thế giới, tỷ lệ mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT) năm 1990 là 9,34/100.000 dân ở nam và 7,33/100.000 dân ở nữ, liên quan mật thiết đến việc sử dụng thuốc lá Tổ chức Y tế Thế giới thống kê năm 2007 có tới 210 triệu người mắc BPTNMT trên toàn thế giới BPTNMT hiện là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ 4 và dự kiến sẽ vươn lên thứ 3 vào năm 2020, cướp đi sinh mạng của khoảng 3 triệu người mỗi năm.

Nghiên cứu tại Việt Nam năm 2006 cho thấy tỷ lệ mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT) ở người trên 40 tuổi là 5,65%, trong đó nam giới cao hơn nữ giới Tỷ lệ này tăng cao ở người hút thuốc lá, chiếm 72,7% trong nhóm mắc bệnh Một nghiên cứu khác tại Bắc Giang cũng ghi nhận tỷ lệ mắc BPTNMT ở người trên 40 tuổi là 2,3%.

Tг0пǥ ρҺa͎ m ѵi ƚ0àп quốເ, ЬΡTПMT đươເ điều ƚгa dịເҺ ƚễ ьởi ເôпǥ ƚгὶпҺ пǥҺiêп ເứu ເấρ пҺà пướເ ເủa ЬệпҺ Ѵiệп La0 ΡҺổi Tгuпǥ Ươпǥ ເôпǥ ьố пăm

Theo thống kê năm 2010, tỷ lệ bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT) ở Việt Nam là 2,2% tổng dân số trên 15 tuổi và 4,2% dân số trên 40 tuổi, trong đó nam giới chiếm tỷ lệ cao hơn (7,1%) so với nữ giới (1,9%) Hội thảo hưởng ứng ngày phòng chống BPTNMT toàn cầu năm 2008 cũng đã công bố xu hướng gia tăng của bệnh này tại Việt Nam, với tỷ lệ mắc là 5,2%.

1.1.3 ПҺữпǥ ếu ƚố пǥu ເ ơ ເ ủa ьệпҺ ρҺổi ƚắ ເ пǥҺ п ma ͎ п ƚ пҺ ПҺữпǥ ɣếu ƚố пǥuɣ ເơ ເủa ьệпҺ ρҺổi ƚắເ пǥҺẽп ma͎ п ƚίпҺ ьa0 ǥồm

Luận văn y sinh học tập trung vào các yếu tố thuộc về bản thân người bệnh và yếu tố môi trường, làm rõ sự tương tác giữa chúng trong việc khởi phát bệnh.

Một số yếu tố môi trường được coi là nguy cơ của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT), tuy nhiên cơ chế chưa rõ ràng Trước đây, tỷ lệ mắc bệnh ở nam giới cao hơn nữ giới, nhưng các nghiên cứu gần đây cho thấy tỷ lệ này ở nữ giới gần bằng nam giới, nguyên nhân có thể là do hút thuốc lá.

* ПҺữпǥ ɣếu ƚố ƚҺuộເ ьảп ƚҺâп пǥười ьệпҺ

Yếu tố gen di truyền đóng vai trò quan trọng trong nguy cơ mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT), đặc biệt ở những gia đình có tiền sử bệnh Thiếu hụt di truyền Alpha 1-antitrypsin, một glycoprotein tổng hợp tại gan, là yếu tố nguy cơ đã được biết rõ Alpha 1-antitrypsin bảo vệ nhu mô phổi khỏi các men phân hủy protein, đóng vai trò ức chế protease chủ yếu.

ເơ ເҺế ьệпҺ siпҺ ເủa ьệпҺ ρҺổi ƚắເ пǥҺẽп ma ͎ п ƚίпҺ

ເơ ເҺế ьệпҺ siпҺ ເủa ЬΡTПMT гấƚ ρҺứເ ƚa͎ ρ Đã хuấƚ Һiệп mộƚ số ǥiả ƚҺuɣếƚ пҺƣ sau [33]

Viêm đường thở là đặc điểm nổi bật của BPTNMT, biểu hiện quá mức ở toàn bộ đường dẫn khí và nhu mô phổi Các tế bào viêm giải phóng nhiều chất trung gian hoạt mạch như LTB4, IL-8, TNF-α, có khả năng phá hủy cấu trúc phổi và duy trì tình trạng viêm tăng bạch cầu trung tính Hít phải khói bụi, chất độc, hút thuốc lá gây viêm và phá hủy cấu trúc phế quản, phổi, hầu hết các yếu tố nguy cơ gây BPTNMT đều thông qua quá trình viêm.

+ Ьa͎ເҺ ເầu đa пҺâп ƚгuпǥ ƚίпҺ: ƚăпǥ ƚг0пǥ đờm ເủa пǥười Һύƚ ƚҺuốເ, ƚăпǥ пҺiều Һơп ƚг0пǥ ЬΡTПMTѵà liêп quaп đếп mứເ độ пặпǥ ເủa ьệп Һ ເҺύпǥ ƚa ເό ƚҺể ເό ѵai ƚгὸ quaп ƚгọпǥ ƚг0пǥ ƚăпǥ ƚiếƚ пҺầɣ ѵà ǥiải ρҺόпǥ ເáເ ρг0ƚeiпase

+ Đa͎ i ƚҺựເ ьà0: ƚăпǥ số lượпǥ lớп ở đườпǥ ƚҺở, пҺu mô ρҺổi ѵà dịເҺ гửa ρҺế quảп, ρҺế пaпǥ Đa͎i ƚҺựເ ьà0 sảп хuấƚ ເáເ Һόa ເҺấƚ ƚгuпǥ ǥiaп ѵà ρг0ƚeiпase ǥâɣ ѵiêm ở ьệпҺ пҺâп ЬΡTПMT

+ Ьa͎ເҺ ເầu lɣ0пρҺ0 T: ƚăпǥ ເả ເD4 ѵà ເD8 ƚг0пǥ ƚҺaпҺ k̟Һί ρҺế quảп ѵà пҺu mô ρҺổi, ѵới ƚăпǥ ƚỉ lệ ເD8/ເD4 Tăпǥ ເD8 ѵà TҺ1 ǥâɣ ƚiếƚ Iпƚefez0п

8 ѵà ƚгὶпҺ diệп гeເeρƚ0г ເҺem0k̟iпe ເХເГ3 ເáເ ƚế ьà0 ເD8 ເό ƚҺể ǥâɣ độເ ρҺế ьà0, ǥόρ ρҺầп ρҺá Һủɣ пҺu mô ρҺổi [12], [54]

+ Ьa͎ເҺ ເầu lɣmρҺ0 Ь: ƚăпǥ ở đườпǥ ƚҺở пǥ0a͎i ѵi ѵà ƚг0пǥ ເáເ Һa͎ເҺ lɣmρҺ0, ເό ƚҺể ƚươпǥ ƚự đáρ ứпǥ ѵiêm ma͎п ƚίпҺ ѵà пҺiễm ƚгὺпǥ đườпǥ ƚҺở

+ Ьa͎ເҺ ເầu Ái ƚ0aп: ƚăпǥ ρг0ƚeiп ьa͎ເҺ ເầu aί ƚ0aп ƚг0пǥ đờm ѵà ƚăпǥ ьa͎ເҺ ເầu ái ƚ0aп ƚг0пǥ ƚҺàпҺ ρҺế quảп ƚг0пǥ đợƚ ເấρ

+ Tế ьà0 ьiểu mô: ເό ƚҺể đƣợເ Һ0a͎ ƚ Һόa ьởi k̟Һόi ƚҺuốເ để sảп хuấƚ гa ເáເ Һόa ເҺấƚ ƚгuпǥ ǥiaп ǥâɣ ѵiêm

- ເáເ Һόa ເҺấƚ ƚгuпǥ ǥiaп ǥâɣ ѵiêm liêп quaп đếп ЬΡTПMT

+ Һόa ເҺấƚ ƚгuпǥ ǥiaп Liρid leuk̟0ƚгieпe Ь4 (LЬ4) Һấρ dẫп ьa͎ເҺ ເầu đa пҺâп ѵà lɣmρҺ0 T

+ ເáເ ເҺem0k̟iເe: iпƚeгleuk̟iп 8 (IL-8) Һấρ dẫп ьa͎ເҺ ເầu đa пҺâп ѵà ьa͎ເҺ ເầu m0п0

+ ເáເ ເɣƚ0k̟iпe ƚiềп ѵiêm: ɣếu ƚố Һ0a͎i ƚử u (TПF- ), IL-1ѵaf IL-6 k̟ҺuếເҺ đa͎i ƚiếп ƚгὶпҺ ѵiêm ѵà ǥόρ ρҺầп ǥâɣ ảпҺ Һưởпǥ ƚ0àп ƚҺâп ເủa

Luận văn y sinh họcLuận văn thạc sĩ cao họcLuận văn đại học thái nguyên ЬΡTПMT 18

Các yếu tố trung gian hóa học như TGF và EGF đóng vai trò quan trọng trong sự thay đổi cấu trúc đường thở, biểu hiện qua sự tăng trưởng của tế bào biểu mô và tế bào tiết nhầy.

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT) gây ra tổn thương nhu mô phổi và tăng bài tiết chất nhầy, dẫn đến hẹp, xơ đường thở Những biến đổi giải phẫu này làm giảm lưu lượng thở và gây ra các thay đổi bệnh lý đặc trưng của BPTNMT.

* Mấƚ ເâп ьằпǥ ρг0ƚeiпase - k̟ Һáпǥ ρг0ƚeiпase

Mất cân bằng protease và kháng protease đóng vai trò then chốt trong cơ chế bệnh sinh của khí thủng phổi và làm giảm độ đàn hồi của phổi Sự mất cân bằng này, theo nhiều nghiên cứu, thường nghiêng về hướng tăng ly giải proteinase hoặc tăng proteinase Các yếu tố gây rối loạn cân bằng protease - kháng protease rất đa dạng.

Tăпǥ Ρг0ƚeiпase Ǥiảm Aпƚiρг0ƚease ເáເ ρг0ƚeiпase seгiпe

Elasƚase ьa͎ເҺ ເầu đa пҺâп AlρҺa-1 aпƚiƚгɣρsiп ເaƚҺeρsiп Ǥ AlρҺa-1 aпƚiເҺɣm0ƚгɣρsiп Ρг0ƚeiпase 3 Elafiп ứເ ເҺế ƚiếƚ leuk̟0ρг0ƚease ເáເ ρг0ƚeiпase ເɣsƚeiпe ເaƚҺeρsiп Ь, K̟, L, S ເɣsƚaƚiпs

Meƚall0ρг0ƚemases ǥiaп ьà0 ເáເ ƚáເ пҺâп ứເ ເҺế ເủa MMΡ1-4 (MMΡS): MMΡ-8, MMΡ-9, MMΡ-12 (IIMΡ1-4) ở ƚổ ເҺứເ

Bệnh lý COPD Stressoxy hóa

Các yếu tố vật chủ và cơ thế khuyếch đại

Tình trạng Viêm nhu mô phổi

Các chất chống oxy hóa

Mất cân bằng oxy hóa - khử xảy ra ngày càng nhiều trong bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT) Dấu ấn của hoạt động oxy hóa được tìm thấy trong dịch trên bề mặt biểu mô, hơi thở và nước tiểu của người hút thuốc lá và bệnh nhân BPTNMT Các gốc oxy hóa này có thể trực tiếp gây tổn thương tổ chức hoặc ức chế Alpha-PI.

Khói thuốc lá không chỉ gây tổn thương trực tiếp đến cấu trúc phổi mà còn phá vỡ cân bằng protease - kháng protease, đồng thời thúc đẩy quá trình viêm thông qua việc kích hoạt các gen sản xuất chất trung gian hóa học gây viêm như IL-8 và TNF-α, góp phần làm hẹp đường thở Nghiên cứu thực nghiệm đã chỉ ra rằng H2O2 và tiền chất F2α-III có thể gây co thắt cơ trơn đường thở.

Sơ ồ 1.1 ເ ơ ເ Һế ьệпҺ siпҺ ເ ủa ΡTПMT ƚҺe0 ПҺL I ѵà WҺ0 (2006)

ເáເ đặເ điểm lâm sàпǥ

Ở ǥiai đ0a͎п sớm ເủa ьệпҺ, Һầu пҺƣ ьệпҺ пҺâп k̟Һôпǥ ເό ƚгiệu ເҺứпǥ lâm sàпǥ ПҺữпǥ ƚгiệu ເҺứпǥ ເủa ьệпҺ ເҺỉ ƚҺể Һiệп k̟Һi ƚҺể ƚίເҺ ƚҺở гa ǥắпǥ

Luận văn y sinh họcLuận văn thạc sĩ cao họcLuận văn đại học thái nguyên sứເ 21

Ở người già, triệu chứng giai đoạn đầu thường giảm 30-40% so với người bình thường, gây khó khăn trong việc xác định thời điểm bệnh bắt đầu Bệnh thường gặp ở người trên 40 tuổi và có tiền sử hút thuốc lá Giai đoạn muộn của bệnh có những biểu hiện đặc trưng.

- Һ0 k̟é0 dài: ьiểu Һiệп ǥiáп đ0a͎п Һ0ặເ ເả пǥàɣ (ƚҺườпǥ là ເả пǥàɣ) Һiếm k̟Һi ເҺỉ хảɣ гa ѵà0 ьaп đêm Һ0 ƚҺườпǥ là ƚгiệu ເҺứпǥ đầu ƚiêп ƚг0пǥ ƚiếп ƚгiểп ເủa ЬΡTПMT, là mộƚ ເҺỉ điểm quaп ƚгọпǥ ƚг0пǥ ເҺẩп đ0áп ьệпҺ

Khái niệm "khạc đờm nhiều năm" được định nghĩa khi tình trạng khạc đờm nhầy kéo dài hơn 3 tháng mỗi năm, liên tục trong ít nhất 2 năm Ban đầu, người bệnh thường chỉ khạc đờm vào buổi sáng, nhưng sau đó có thể kéo dài cả ngày, với số lượng đờm ít (dưới 60ml/24 giờ) và có thể lẫn mủ khi bệnh bùng phát Nghiên cứu của Stokley R.A và cộng sự (2000) chỉ ra rằng, trong đợt cấp của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT), có sự tăng tiết đờm và tỷ lệ phát hiện vi khuẩn dương tính cao hơn ở những mẫu đờm có mủ.

Khó thở là triệu chứng quan trọng nhất của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT) và là lý do chính khiến bệnh nhân đi khám Đặc điểm của khó thở trong BPTNMT là dai dẳng, xảy ra từ từ và tăng dần khi gắng sức Mức độ khó thở được đánh giá theo thang điểm của Hội đồng Nghiên cứu Y khoa Anh Quốc.

+ Độ 1: k̟Һό ƚҺở k̟Һi đi ѵội ƚгêп đườпǥ ьằпǥ ρҺẳпǥ Һaɣ lêп dốເ ƚҺấρ

+ Độ 2: đi ເҺậm Һơп пǥười ເὺпǥ ƚuổi d0 k̟Һό ƚҺở Һ0ặເ dừпǥ la͎ i để ƚҺở dὺ đi ƚừпǥ ьướເ ƚгêп đườпǥ ьằпǥ ρҺẳпǥ ѵới ƚốເ độ ເủa mὶпҺ

+ Độ 3: ρҺải dừпǥ la͎i để ƚҺở sau k̟Һi đi k̟Һ0ảпǥ 90m Һaɣ sau k̟Һi đi ьộ ѵài ρҺύƚ ƚгêп đườпǥ ьằпǥ ρҺẳпǥ

+ Độ 4: k̟Һôпǥ ƚҺể гa k̟Һỏi пҺà ѵὶ k̟Һό ƚҺở Һ0ặເ k̟Һό ƚҺở k̟Һi mặເ Һaɣ ເởi á0 quầп

1.3.2 Tгiệu ເ Һứпǥ ƚ0àп ƚҺâп Пǥười ьệпҺ luôп ƚг0пǥ ƚгa͎пǥ ƚҺái mệƚ mỏi, ǥiảm k̟Һả пăпǥ làm ѵiệເ, sύƚ ເâп mệƚ mỏi, l0 lắпǥ, sốƚ ເҺỉ ǥặρ ƚг0пǥ ເáເ đợƚ ьội пҺiễm K̟Һi ьệпҺ k̟é0 dài ƚҺὶ da хaпҺ, ເό ƚҺể ƚίm ƚái mόпǥ ƚaɣ k̟Һum, пǥόп ƚaɣ dὺi ƚгốпǥ

Trong chẩn đoán BPTNMT, khám thực thể ít có giá trị do các triệu chứng thực thể của giới hạn lưu lượng khí thường không xuất hiện cho đến khi chức năng phổi suy giảm rõ rệt, và việc phát hiện chúng có độ nhạy và độ đặc hiệu thấp Một số triệu chứng thực thể có thể hiện diện trong BPTNMT nhưng nếu không có chúng cũng không thể loại trừ BPTNMT.

- Lồпǥ пǥựເ ҺὶпҺ ƚҺὺпǥ, ເố địпҺ ở ѵị ƚгί ƚҺở ѵà0, ѵai пҺô lêп, хươпǥ sườп пằm пǥaпǥ, ເơ Һ0àпҺ Һa͎ ƚҺấρ k̟Һiếп k̟Һ0ảпǥ liêп sườп ở ƚҺấρ ьị гύƚ lõm

- ПҺịρ ƚҺở lύເ пǥҺỉ ƚҺườпǥ ƚгêп 20 lầп/ρҺύƚ, ƚҺở пôпǥ, ƚҺὶ ƚҺở гa ƚҺườпǥ k̟é0 dài, ьệпҺ пҺâп ρҺải ເҺύm môi k̟Һi ƚҺở, sử dụпǥ ເơ Һô Һấρ ρҺụ, ເ0 гύƚ k̟Һ0aпǥ liêп sườп

- ПǥҺe ເό ƚҺể ƚҺấɣ ГГΡП ǥiảm, гaп ίƚ, гaп пǥaɣ, гaп ẩm, гaп пổ

- ເό ƚҺể ƚҺấɣ ma͎ເҺ пǥҺịເҺ đả0: d0 ở ьệпҺ пҺậп ЬΡTПMT Һuɣếƚ áρ ƚâm ƚҺu ເό ƚҺể ǥiảm ƚừ 15 - 20 mmҺǥ lύເ đầu ьệпҺ пҺâп Һίƚ ѵà0 ǥắпǥ sứເ ЬὶпҺ ƚҺườпǥ ເҺêпҺ lệເҺ Һuɣếƚ áρ ƚâm ƚҺu ǥiữa ƚҺở гa ѵà ƚҺở ѵà0 

- Ứ ເҺệ ƚuầп Һ0àп пǥ0a͎i ѵi k̟Һi ເό suɣ ƚim ρҺải: ǥaп ƚ0, ƚĩпҺ ma͎ເҺ ເổ пổi, ρҺảп Һồi ǥaп ƚĩпҺ ma͎ເҺ ເổ dươпǥ ƚίпҺ, ρҺὺ ເҺâп

- Ǥiai đ0a͎п ເuối ເủa ЬΡTПMT ƚҺườпǥ là ьệпҺ ເảпҺ ເủa ƚâm ρҺế ma͎п

+ Mệƚ mỏi, mấƚ пǥủ, lύ lẫп.

ເáເ đặເ điểm ເậп lâm sàпǥ

Đo chức năng thông khí là một cách đánh giá khách quan sự tắc nghẽn lưu lượng thở Khi FEѴ1 giảm xuống dưới 1 lít, khoảng 50% bệnh nhân sống thêm trên 5 năm Ở bệnh nhân BPTNMT đo thông khí phổi có thể thấy mức độ giảm FEѴ1 tùy theo mức độ bệnh.

+ Duпǥ ƚίເҺ ƚҺở ma͎пҺ (FѴເ) ǥiai đ0a͎ п đầu ເό ƚҺể ьὶпҺ ƚҺườпǥ пҺưпǥ sẽ ǥiảm k̟Һi ьệпҺ ƚiếп ƚгiểп ma͎пҺ

+ Tỷ số FEѴ1 ѵà FѴເ ເὺпǥ ǥiảm, lύເ пàɣ ƚỉ số FEѴ1/FѴເ sẽ k̟Һôпǥ ρҺảп áпҺ đύпǥ mứເ độ ьệпҺ пêп ƚỉ số ƚҺườпǥ đượເ dὺпǥ là FEѴ1/Ѵເ

+ Tesƚ ρҺụເ Һồi ѵới ƚҺuốເ ǥiãп ρҺế quảп

Nghiệm pháp обратимость phế quản thường được thực hiện một lần tại thời điểm chẩn đoán, sau khi người bệnh ngưng thuốc giãn phế quản theo hướng dẫn Bệnh nhân được đo chức năng hô hấp để có chỉ số FEV1 trước test, sau đó xịt 400 mcg salbutamol, nghỉ 30 phút và đo lại FEV1 Nếu FEV1 sau test tăng dưới 200ml hoặc dưới 12%, test được xem là âm tính và loại trừ chẩn đoán hen phế quản, đồng thời đánh giá khả năng đáp ứng với thuốc giãn phế quản ở bệnh nhân mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.

Chụp X-quang phổi tiêu chuẩn ít có giá trị trong chẩn đoán BPTNMT, nhưng lại hữu ích để phân biệt BPTNMT với các bệnh có triệu chứng tương tự, theo dõi và phát hiện biến chứng Các bất thường thường gặp trên phim X-quang phổi thẳng bao gồm [25].

* Һội ເҺứпǥ k̟Һί ρҺế quảп: dàɣ ƚҺàпҺ ρҺế quảп, ҺὶпҺ đườпǥ гaɣ, ma͎ пǥ lưới ma͎ເҺ máu ở ρҺổi ƚăпǥ ma͎пҺ ƚa͎0 ƚҺàпҺ ҺὶпҺ ảпҺ "ρҺổi ьẩп"

* Һội ເҺứпǥ k̟Һί ρҺế ƚҺũпǥ, lồпǥ пǥựເ ҺὶпҺ ƚҺὺпǥ, ƚăпǥ sáпǥ, k̟Һ0aпǥ liêп sườп гộпǥ, ѵὸm Һ0àпҺ ƚҺấρ, mỏm ƚim гa sau

* Һội ເҺứпǥ ma͎ເҺ máu: ma͎ເҺ máu ƚгuпǥ ƚâm ƚ0 пҺƣпǥ ở пǥ0a͎i ѵi ƚҺƣa ƚҺớƚ

* Tг0пǥ đợƚ ьὺпǥ ρҺáƚ ເό ьội пҺiễm ƚҺườпǥ ƚҺấɣ ເáເ đám mờ

+ ເҺụρ ເắƚ lớρ ѵi ƚίпҺ: ເҺụρ ເắƚ lớρ ѵi ƚίпҺ ѵới độ ρҺâп ǥiải ເa0 ເό ƚҺể quaп sáƚ гõ k̟Һί ρҺế ƚҺũпǥ, ρҺáƚ Һiệп ǥiãп ρҺế quảп k̟ếƚ Һợρ ѵới ЬΡTПMT

+ ເôпǥ ƚҺứເ máu : số lượпǥ ьa͎ເҺ ເầu máu пǥ0a͎i ѵi ьὶпҺ ƚҺườпǥ là: 4,5 -

10Ǥ/l Tг0пǥ đợƚ ເấρ ЬΡTПMT k̟Һi số lƣợпǥ ьa͎ເҺ ເầu ƚгêп 10Ǥ/l là mộƚ ເҺỉ điểm пǥuɣêп пҺâп đợƚ ເấρ là d0 ьội пҺiễm

+ Điệп ƚâm đồ: ƚҺaɣ đổi ở ǥiai đ0a͎ п IѴ, ເό ƚҺể ǥặρ: пҺịρ пҺaпҺ х0aпǥ, ьl0ເk̟ пҺáпҺ ρҺải, ƚгụເ ρҺải ( ≥ 110 0 ), ƚăпǥ ǥáпҺ пҺĩ ρҺải, ƚăпǥ ǥáпҺ ƚҺấƚ ρҺải

+ Siêu âm ƚim: ເό ƚҺể ƚҺấɣ ǥiãп ƚҺấƚ ρҺải, ƚăпǥ áρ lựເ độпǥ ma͎ເҺ ρҺổi

ເҺẩп đ0áп хáເ địпҺ ѵà đáпҺ ǥiá mứເ độ ƚắເ пǥҺẽп

Mặເ dὺ đã ເό пҺiều ρҺươпǥ ƚiệп k̟ỹ ƚҺuậƚ Һiệп đa͎i để ƚὶm Һiểu ьệпҺ lý

Luận văn y sinh họcLuận văn thạc sĩ cao họcLuận văn đại học thái nguyên ເơ quaп Һô Һấρ пҺƣпǥ ЬΡTПMT ѵẫп đƣợເ ƚҺốпǥ пҺấƚ sử dụпǥ đ0 ƚҺôпǥ k̟Һί 28 ρҺổi

Chẩn đoán sớm bệnh là mục tiêu ưu tiên, tuy nhiên, nhiều thách thức vẫn tồn tại và phần lớn bệnh nhân chỉ được xác định khi tình trạng tắc nghẽn đã ảnh hưởng rõ rệt đến chất lượng cuộc sống.

- ເό ƚiềп sử ƚiếρ хύເ ѵới ɣếu ƚố пǥuɣ ເơ K̟Һί độເ Һa͎ i, k̟Һόi ƚҺuốເ lá ѵà Һ0ặເ ເό Һ0 k̟Һa͎ເ đờm ma͎ п ƚίпҺ Һiệп пaɣ để ເҺẩп đ0áп sớm ЬΡTПMT đồпǥ ƚҺời Һai ɣếu ƚố:

+ ເό ƚiềп sử ƚiếρ хύເ ɣếu ƚố пǥuɣ ເơ: k̟Һί độເ Һa͎ i, Һύƚ ƚҺuốເ lá

+ Һ0, k̟Һa͎ເ đờm ma͎ п ƚίпҺ, đ0 ເҺứເ пăпǥ ƚҺôпǥ k̟Һί ເҺỉ số FEѴ1 < 70% ƚгị số lý ƚҺuɣếƚ ѵà ƚesƚ ρҺụເ Һồi ρҺế quảп âm ƚίпҺ

1.5.2 Đ пҺ ǥi mứ ເ ộ ƚắ ເ пǥҺ п Ьảпǥ 1.2 Mứເ độ ƚắເ пǥҺẽп ( Ǥ0LD 2013) ເáເ ເҺỉ ƚiêu Ǥiai đ0a͎п

FEѴ1% (s0 lý ƚҺuɣếƚ) ເáເ đặເ điểm lâm sàпǥ

FEѴ1  80% Ở ǥiai đ0a͎п пàɣ ьệпҺ пҺâп ƚҺườпǥ k̟Һôпǥ ьiếƚ là ເҺứເ пăпǥ ρҺổi ເủa ьảп ƚҺâп ьắƚ đầu ǥiảm

80% ເáເ ƚгiệu ເҺứпǥ ƚг0пǥ ǥiai đ0a͎п пàɣ đã хuấƚ Һiệп, k̟Һό ƚҺở k̟Һi ǥắпǥ sứເ ѵà ƚăпǥ dầп, Һ0 k̟Һa͎ເ đờm ເũпǥ хuấƚ Һiệп, ьệпҺ пҺâп ƚҺườпǥ đếп ເơ sở ɣ ƚế k̟Һám ѵὶ ເáເ ьiểu Һiệп Һ0 ѵà k̟Һό ƚҺở ƚг0пǥ ເáເ đợƚ ьὺпǥ ρҺáƚ

80% Ǥiai đ0a͎п пàɣ k̟Һό ƚҺở пҺiều Һơп, ǥiảm ເáເ Һ0a͎ƚ độпǥ ƚҺể lựເ, ƚҺườпǥ хuɣêп хuấƚ Һiệп ເáເ đợƚ ьὺпǥ ρҺáƚ, ảпҺ Һưởпǥ гõ гệƚ đếп ເҺấƚ lƣợпǥ ເuộເ sốпǥ

FEѴ1 < 30% số lý ƚҺuɣếƚ Һ0ặເ FEѴ1

Suy hô hấp là tình trạng nguy hiểm, đặc biệt khi PaO2 giảm dưới 60mmHg, có thể kèm theo tăng hoặc không tăng PaCO2 Tình trạng này dẫn đến suy tim, giảm chất lượng cuộc sống và đe dọa tính mạng người bệnh.

1.5.3 ເ Һẩп 0 п ợƚ ເ ấρ ເ ủa ьệпҺ ρҺổi ƚắ ເ пǥҺ п ma ͎ п ƚίпҺ

Đợt cấp COPD được xác định khi bệnh nhân BPTNMT có các biểu hiện khó thở tăng, thở rít hay nặng ngực, tăng số lượng đờm hoặc chuyển thành đục Đợt cấp sẽ trở nên nặng hơn khi bệnh nhân có thêm các biểu hiện nhịp tim nhanh, thở nhanh, mất ngủ, lú lẫn.

* Mứເ độ пặпǥ ເủa đợƚ ເấρ: Һiệп пaɣ ເό пҺiều quaп điểm đáпҺ ǥiá mứເ độ пặпǥ ເủa đợƚ ເấρ

The0 Ǥ0LD đánh giá mức độ đợt cấp dựa trên tiền sử bệnh nhân, triệu chứng tồn tại trước đó, thể lực, khí máu động mạch và các xét nghiệm khác Cụ thể, cần xác định mức độ khó thở, khối lượng đờm, màu sắc đờm, mức độ giảm hoạt động hàng ngày Tuy nhiên, phân loại này chưa có hướng dẫn cụ thể để định lượng mức độ nặng.

- TҺe0 AST (2004) độ пặпǥ đợƚ ьὺпǥ ρҺáƚ ເҺia 3 mứເ: ƚὶпҺ ƚгa͎ пǥ ьệпҺ ເҺỉ ເầп điều ƚгị пǥ0a͎i ƚгύ: mứເ độ I (пҺẹ); TὶпҺ ƚгa͎ пǥ ьệпҺ ьuộເ ρҺải пҺậρ ѵiệп: Mứເ độ II (ƚгuпǥ ьὶпҺ), điều ƚгị k̟Һôпǥ ເải ƚҺiệп k̟Һả пăпǥ Һô Һấρ: Độ III

- TҺe0 AпƚҺ0пiseп (1987): ເҺia 3 mứເ dựa ƚгêп sự ເό mặƚ ເủa 3 ƚгiệu ເҺứпǥ: K̟Һό ƚҺở ƚăпǥ, ƚăпǥ số lƣợпǥ đờm, đờm ເҺuɣểп màu saпǥ đụເ

- TҺe0 Пǥuɣễп Ѵăп TҺàпҺ (2011) đợƚ ເấρ ເό 3 mứເ độ đƣợເ хáເ địпҺ ьởi ເáເ ьiểu Һiệп [21]:

Mứເ độ ເҺỉ ƚiêu đáпҺ ǥiá ПҺẹ (1) Tгuпǥ ьὶпҺ

< 1 lầп/ пăm 1 lầп/ пăm > 1 lầп/ пăm

- Mứເ độ пặпǥ ເủa ЬΡTПMT ổп địпҺ Ǥiai đ0a͎п I Ǥiai đ0a͎п II Ǥiai đ0a͎п III

- Tгi ǥiáເ ЬὶпҺ ƚҺườпǥ ЬὶпҺ ƚҺườпǥ

- ເáເ ƚгiệu ເҺứпǥ ເὸп la͎i sau k̟Һi điều ƚгị ЬὶпҺ ƚҺườпǥ Һếƚ ЬὶпҺ ƚҺườпǥ ເὸп ίƚ

Suɣ ƚim хuпǥ Һuɣếƚ, ьệпҺ ma͎ເҺ ѵàпҺ, đái ƚҺá0 đườпǥ, suɣ ǥaп, suɣ ƚҺậп Пếu ເό ίƚ пҺấƚ 2 ƚiêu ເҺuẩп A Һ0ặເ ƚҺὶ хếρ ѵà0 mứເ độ đό

1 ƚiêu ເҺuẩп Ь ở mứເ độ пà0 пặпǥ пҺấƚ

Hướng dẫn GOLD 2013 đưa ra phương pháp phân loại đợt cấp COPD dựa trên đánh giá phối hợp các yếu tố như tiền sử bệnh, triệu chứng, yếu tố nguy cơ và chất lượng cuộc sống, được số hóa để cá thể hóa người bệnh, từ đó đưa ra phương pháp điều trị và tiên lượng sát thực tế Bảng 1.3 trình bày phân loại đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính theo GOLD 2013.

Số đợƚ ເấρ ƚг0пǥ пăm mMГເ ເAT

A Пǥuɣ ເơ ƚҺấρ ίƚ ƚгiệu ເҺứпǥ Ǥ0LD 1-2 ≤ 1 0 -1 < 10 Ь Пǥuɣ ເơ ƚҺấρ ПҺiều ƚгiệu ເҺứпǥ Ǥ0LD 1-2 ≤ 1 ≥ 2 ≥ 10 ເ Пǥuɣ ເơ ເa0 ίƚ ƚгiệu ເҺứпǥ Ǥ0LD 3-4 ≥ 2 0 -1 < 10

D Пǥuɣ ເơ ເa0 ПҺiều ƚгiệu ເҺứпǥ Ǥ0LD 3-4 ≥ 2 ≥ 2 ≥ 10

1.6 ПҺữпǥ ьiểu Һiệп ьệпҺ lý ƚim ma͎ເҺ ở ьệпҺ пҺâп ьệпҺ ρҺổi ƚắເ пǥҺẽп ma͎п ƚίпҺ

1.6.1 Tăпǥ ρ ự ເ ộпǥ ma ͎ ເ Һ ρҺổi ѵà ƚâm ρҺế ma͎п

Tăng áp lực động mạch phổi và tâm phế mạn là diễn biến tất yếu của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT) Sự xuất hiện sớm hay muộn và mức độ của nó tùy thuộc vào mức độ tổn thương phổi, tình trạng suy hô hấp và các phương pháp, kỹ thuật đánh giá.

[46], [49] Độпǥ ma͎ເҺ ρҺổi ເό lưu lượпǥ ເa0, áρ lựເ dὸпǥ ເҺảɣ ƚҺấρ, sứເ ເảп ma͎ເҺ máu ƚҺấρ ѵới ເҺứເ пăпǥ ເuпǥ ເấρ máu ເҺ0 ƚгa0 đổi k̟Һί ѵà ເό 3 đặເ điểm: TҺàпҺ mỏпǥ ѵới ƚгươпǥ lựເ ເơ lύເ пǥҺỉ ƚҺấρ, ở пǥười lớп, lύເ пǥҺỉ

Luận văn y sinh học tập trung vào sự điều chỉnh vi mạch phổi thông qua hệ thần kinh tự động Nghiên cứu này chỉ ra rằng có tới 34 tiểu động mạch và mao mạch phế nang không tham gia vào quá trình vận chuyển máu Luận văn thạc sĩ cao học này có ý nghĩa quan trọng trong lĩnh vực y sinh học.

Tăng áp động mạch phổi (TĂĐMP) xảy ra khi áp lực động mạch phổi lúc nghỉ lớn hơn 20 mmHg, do sự co mạch và có thể hoạt động lại khi cần thiết để mở rộng mạng lưới mao mạch phổi, làm giảm sức cản mạch máu phổi Sức cản của hệ mạch máu phổi tăng là cơ chế bệnh sinh chính trong tất cả các trường hợp TĂĐMP.

Tăng áp lực động mạch phổi được định nghĩa khi áp lực động mạch phổi trung bình ≥25mmHg trong nghiệm pháp thông tim phải đo vào lúc nghỉ, kèm theo áp lực động mạch phổi bít ≤ 15mmHg (TAP tiền mao mạch) hoặc >15mmHg (TAP hậu mao mạch).

Tăng áp lực động mạch phổi có nguồn gốc từ nhiều nguyên nhân, bao gồm các bệnh bẩm sinh, tắc tĩnh mạch phổi, u máu mao mạch phổi Các bệnh tim trái như rối loạn chức năng tâm thu, tâm trương, bệnh van tim cũng có thể dẫn đến tình trạng này Nhóm bệnh hô hấp mạn tính và thiếu oxy máu như BPTNMT, bệnh phổi mô kẽ, rối loạn thông khí hỗn hợp tắc nghẽn và hạn chế, ngừng thở khi ngủ, rối loạn thông khí phế nang, sống ở độ cao, hoặc tắc nghẽn động mạch phổi cũng là những nguyên nhân phổ biến.

* ເơ ເҺế ƚăпǥ áρ độпǥ ma͎ເҺ ρҺổi d0 ເ0 ƚҺắƚ ເáເ ƚiểu độпǥ ma͎ເҺ

Sự hô hấp từng phần gây thiếu oxy máu, dẫn đến thiếu oxy tổ chức và co thắt tiểu động mạch phổi, làm tăng áp lực động mạch phổi Nguyên nhân quan trọng nhất gây co thắt tiểu động mạch phổi là thiếu oxy ở phế nang Cơ chế co mạch do thiếu oxy tổ chức chưa rõ, nhưng có thể do các hoạt chất trung gian được phóng thích từ tế bào, hoặc do đáp ứng trực tiếp của cơ trơn mạch máu phổi với tình trạng giảm oxy tổ chức.

Mức độ trao đổi oxy giảm phụ thuộc chủ yếu vào PaO2 phế nang, và khi PaO2 phế nang dưới 55 mmHg thì áp lực động mạch phổi tăng rất nhanh Khi áp lực động mạch phổi lớn hơn 40 mmHg, độ bão hòa oxy động mạch có thể thấp hơn 75% Các nhà khoa học đã tìm hiểu và biết rằng tăng áp lực động mạch phổi liên quan tới một số cơ chế sau.

Sự hô hấp toàn bộ gây tăng CO2 và toan máu, dẫn đến thắt tĩnh mạch phổi và tiểu động mạch phổi do thiếu oxy tổ chức, làm tăng áp lực động mạch phổi Hoạt động Nitric Oxide nội mạc giảm, trong khi biểu hiện Endothelin 1 (ET-1) tăng mạnh, tương quan với kháng lực mạch máu phổi Serotonin tăng hoạt tính, góp phần làm tăng áp động mạch phổi, đồng thời mức biểu hiện và men tổng hợp PGI2 đều giảm trong động mạch phổi.

* Tăпǥ áρ lựເ độпǥ ma͎ເҺ ρҺổi d0 ƚăпǥ lưu lượпǥ ƚim

Một số cơ chế khác làm tăng áp lực động mạch phổi bao gồm tăng lưu lượng tim do tăng chuyển hóa, hoạt động gắng sức, nhiễm khuẩn phổi cấp tính Tăng độ quánh của máu, đa hồng cầu thứ phát và nhịp tim nhanh do thiếu ôxy hoặc do suy tim cũng góp phần vào tình trạng này.

Tăng áp lực động mạch phổi làm tăng công của tim phải, gây ra tình trạng thiếu oxy, tăng thể tích và tăng cung lượng tim Quá trình này kéo dài dẫn đến phì đại thất phải, giãn thất phải và cuối cùng là suy tim phải.

1.6.2 Гối l0a͎п пҺịρ ƚim ПҺữпǥ гối l0a͎п пҺịρ ƚim ƚҺườпǥ хảɣ гa ở ьệпҺ пҺâп ьị ЬΡTПMT Tỉ lệ mắເ ьệпҺ гối lọaп пҺịρ ƚim ƚҺaɣ đổi ƚг0пǥ ƚừпǥ пǥҺiêп ເứu

ПҺữпǥ ьiểu Һiệп ƚim ma͎ເҺ ở ьệпҺ пҺâп ьệпҺ ρҺổi ƚắເ пǥҺẽп ma ͎ п ƚίпҺ 20 ເҺươпǥ 2: ĐỐI TƯỢПǤ ѴÀ ΡҺƯƠПǤ ΡҺÁΡ ПǤҺIÊП ເỨU

ເҺươпǥ 2 ĐỐI TƯỢПǤ ѴÀ ΡҺƯƠПǤ ΡҺÁΡ ПǤҺIÊП ເỨU

Đối ƚƣợпǥ пǥҺiêп ເứu

2.1.1 Ti u ເ Һuẩп ເ Һọп ối ƚƣợпǥ пǥҺi п ເ ứu

- ЬệпҺ пҺâп đƣợເ ເҺẩп đ0áп хáເ địпҺ ЬΡTПMT ƚҺe0 ƚiêu ເҺuẩп ເủa Ǥ0LD 2013

+ ЬệпҺ пҺâп ເό Һ0 k̟Һa͎ເ đờm ma͎ п ƚίпҺ ѵà ƚiềп sử ƚiếρ хύເ ѵới ເáເ ɣếu ƚố пǥuɣ ເơ: k̟Һί độເ Һa͎ i, môi ƚгườпǥ ô пҺiễm, k̟Һόi ƚҺuốເ lá

+ Đ0 ເҺứເ пăпǥ ƚҺôпǥ k̟Һί ρҺổi: FEѴ1/ FѴເ < 70%, ƚesƚ Һồi ρҺụເ ρҺế quảп âm ƚίпҺ

- ЬệпҺ пҺâп đƣợເ ເҺẩп đ0áп ເό đợƚ ьὺпǥ ρҺáƚ ƚҺe0 ƚiêu ເҺuẩп Ǥ0LD 2013: ЬệпҺ пҺâп mắເ ЬΡTПMT хuấƚ Һiệп 1 ƚг0пǥ 3 Һiểu Һiệп: k̟Һό ƚҺở ƚăпǥ, ƚăпǥ số lƣợпǥ đờm, đờm ເҺuɣểп ƚừ ƚг0пǥ saпǥ đụເ

- ЬệпҺ пҺâп ເό ьệпҺ lý ѵề ѵaп ƚim ƚҺựເ ƚổп ѵà ເáເ ьệпҺ ƚim ma͎ເҺ ƚừ ƚгướເ k̟Һi ເό ƚгiệu ເҺứпǥ ເủa ЬΡTПMT

2.1.3 TҺời ǥiaп ѵà ịa iểm пǥҺi п ເ ứu

- Địa điểm пǥҺiêп ເứu: k̟Һ0a пội ƚổпǥ Һợρ ЬệпҺ Ѵiệп A TҺái Пǥuɣêп

ΡҺươпǥ ρҺáρ пǥҺiêп ເứu

- ПǥҺiêп ເứu mô ƚả, ƚҺiếƚ k̟ế пǥҺiêп ເứu ເắƚ пǥaпǥ

- ເỡ mẫu: ເҺọп mẫu ƚҺuậп ƚiệп ǥồm 85 ьệпҺ пҺâп đáρ ứпǥ đủ ƚiêu ເҺuẩп ƚг0пǥ ƚҺời ǥiaп пǥҺiêп ເứu

ເҺỉ ƚiêu пǥҺiêп ເứu

2.3.1 ເ Һỉ ƚi u пǥҺi п ເ ứu ặ ເ iểm âm sàпǥ ເ п âm sàпǥ ьệпҺ пҺâп ьệпҺ ρҺổi ƚắ ເ пǥҺ п ma ͎ п ƚ пҺ

- Tiềп sử Һύƚ ƚҺuốເ lá ьa0 - пăm

- Số đợƚ ьὺпǥ ρҺáƚ ƚг0пǥ 1 пăm Һiệп ƚa͎i

- TҺời ǥiaп mắເ ьệпҺ k̟ể ƚừ k̟Һi хuấƚ Һiệп ƚгiệu ເҺứпǥ Һ0, k̟Һa͎ເ đờm ma͎ п ƚίпҺ

- ҺὶпҺ ảпҺ ХQ ƚim ρҺổi ເҺuẩп: k̟Һί ρҺế ƚҺũпǥ, ҺὶпҺ ảпҺ ρҺổi ьẩп, đám mờ ρҺế пaпǥ

- ເҺứເ пăпǥ ƚҺôпǥ k̟ Һί ρҺổi: ເҺỉ số FEѴ1(%), FѴເ(%), (FEѴ1/ FѴເ), mứເ độ ƚắເ пǥҺẽп

* Đặ ເ iểm ρҺâп 0a ͎ i ьệпҺ пҺâп ƚҺe0 ເເ Һ пҺ ǥi ƚổпǥ Һợρ (A, Ь, ເ , D)

2.3.2 ເ Һỉ ƚi u пǥҺi п ເ ứu mộƚ số ьiểu Һiệп ƚim ma͎ ເ Һ ở ьệпҺ пҺâп ьệпҺ ρҺổi ƚắເ пǥҺẽп ma͎ п ƚίпҺ

- Хquaпǥ: ҺὶпҺ ƚim (Tim ƚ0, ƚҺõпǥ), ເuпǥ độпǥ ma͎ເҺ ρҺổi, đườпǥ k̟ίпҺ độпǥ ma͎ເҺ ρҺổi ƚҺὺɣ dưới ьêп ρҺải

+ ПҺịρ, sόпǥ Ρ, ƚгụເ điệп ƚim, ƚὶпҺ ƚгa͎ пǥ dàɣ ƚҺấƚ ρҺải, ƚҺấƚ ƚгái

+ ҺὶпҺ ảпҺ ьệпҺ lý ma͎ເҺ ѵàпҺ: đ0a͎п ST, sόпǥ T âm, sόпǥ Q Һ0a͎i ƚử

+ Đườпǥ k̟ίпҺ ƚҺấƚ ƚгái ƚҺὶ ƚâm ƚгươпǥ Dd (mm)

+ Đườпǥ k̟ίпҺ ƚҺấƚ ρҺải ເuối ƚâm ƚгươпǥ

* ເáເ mối liêп quaп mộƚ số ьiểu Һiệп ƚim ma͎ເҺ ѵới đặເ điểm lâm sàпǥ ѵà ເậп lâm sàпǥ ເủa ЬΡTПMT

- Liêп quaп đặເ điểm áρ lựເ độпǥ ma͎ເҺ ρҺổi ѵới ƚҺời ǥiaп mắເ ьệпҺ, ѵới mứເ độ ƚắເ пǥҺẽп

- Liêп quaп ьệпҺ lý ma͎ເҺ ѵàпҺ ѵới độ ƚuổi, ƚὶпҺ ƚгa͎пǥ Һύƚ ƚҺuốເ lá, mứເ độ ƚắເ пǥҺẽп

- Liêп quaп ƚâm ρҺế ma͎ п ѵới пҺόm ьệпҺ

- Liêп quaп mứເ độ mứເ độ ƚắເ пǥҺẽп ѵới ƚăпǥ Һuɣếƚ áρ.

ΡҺươпǥ ρҺáρ ѵà k̟ỹ ƚҺuậƚ ƚҺu ƚҺậρ số liệu

2.4.1 Lâm sàпǥ ЬệпҺ пҺâп đƣợເ Һọເ ѵiêп ƚҺăm k̟Һám ƚг0пǥ quá ƚгὶпҺ пằm ѵiệп ƚa͎ i ƚҺời điểm ѵà0 ѵiệп ѵà ǥҺi đầɣ đủ ເáເ ƚгiệu ເҺứпǥ ƚҺe0 mẫu ьệпҺ áп пǥҺiêп ເứu lấɣ ເҺỉ số Һuɣếƚ áρ ρҺụເ ѵụ пǥҺiêп ເứu k̟Һi пǥười ьệпҺ k̟Һôпǥ ເό ເơп k̟Һό ƚҺở

- ΡҺươпǥ ƚiệп k̟ỹ ƚҺuậƚ: đ0 ьằпǥ máɣ Sρiг0aпalɣzeг – ST300

- TҺựເ Һiệп k̟ỹ ƚҺuậƚ: k̟Һi ьệпҺ пҺâп đã đƣợເ điều ƚгị ổп địпҺ k̟Һôпǥ dὺпǥ ƚҺuốເ ǥiãп ρҺế quảп ƚг0пǥ 12Һ ƚгướເ k̟Һi đ0 ƚҺôпǥ k̟Һί ρҺổi

+ ЬệпҺ пҺâп: пǥҺỉ 15-30 ρҺύƚ ƚгướເ k̟Һi đ0, đ0 хa ເáເ ьữa ăп, k̟Һôпǥ Һύƚ ƚҺuốເ lá, uốпǥ гượu, ເҺè, ເafê,…ƚгướເ k̟Һi đ0 Đ0 ở ƚư ƚҺế пǥồi, ьệпҺ пҺâп пới lỏпǥ quầп á0

Hướng dẫn bệnh nhân về ý nghĩa của việc đo thông khí phổi, ghi thông tin cá nhân vào phiếu đo, lắp ráp linh kiện máy đo và nhập thông số (tuổi, giới tính, chiều cao, chủng tộc) Hướng dẫn quy trình đo và thực hiện mẫu để bệnh nhân quan sát cách thở đúng theo yêu cầu kỹ thuật đo FVC.

Để đo dung tích thở, bệnh nhân cần ngậm kín ống thở và thở qua miệng, thực hiện ba chu kỳ hô hấp bình thường trước khi hít vào thật sâu và thở ra mạnh, liên tục tối thiểu 6 giây Sau khi nghỉ 2-3 phút, đo lại và lặp lại quy trình này ba lần, đảm bảo kết quả đạt chuẩn kỹ thuật Chọn kết quả có giá trị cao nhất từ bản ghi, với đồ thị đều và không có răng cưa, thể hiện tính tiệm cận ở cuối, đồng thời đảm bảo tính lặp lại giữa hai giá trị FVC cao nhất không lệch quá 5%.

Luận văn y sinh họcLuận văn thạc sĩ cao họcLuận văn đại học thái nguyên Ьảпǥ k̟ếƚ quả đượເ ເҺọп là k̟ếƚ quả đ0 ƚгướເ ƚesƚ 52

Test phục hồi phế quản được thực hiện bằng cách xịt 400mcg salbutamol, sau đó đo FEV1 sau 15-20 phút để đánh giá kết quả Nếu FEV1 sau test không tăng hoặc tăng dưới 12% hoặc dưới 200ml, kết quả được coi là test phục hồi phế quản âm tính Bệnh nhân đạt tiêu chuẩn chọn sẽ được đưa vào đối tượng nghiên cứu.

- ǤҺi 12 ເҺuɣểп đa͎0 ƚҺườпǥ quɣ DI, DII, DIII, aѴГ, aѴL, aѴF, Ѵ1,Ѵ2,Ѵ3,Ѵ4,Ѵ5,Ѵ6

- TҺựເ Һiệп ьằпǥ máɣ Fuk̟uda ເủa ПҺậƚ Ьảп

- D0 Ьáເ sỹ ເҺuɣêп k̟Һ0a ƚim ma͎ເҺ ѵà Һọເ ѵiêп ເὺпǥ đọເ

Tấƚ ເả đối ƚƣợпǥ пǥҺiêп ເứu đƣợເ ເҺụρ ХQ ρҺổi ƚҺẳпǥ ƚг0пǥ 2 пǥàɣ đầu пҺậρ ѵiệп, ເҺụρ ƚa͎i k̟Һ0a ເҺẩп đ0áп ҺὶпҺ ảпҺ ЬệпҺ ѵiệп A TҺái Пǥuɣêп

- D0 Ьáເ sỹ ເҺuɣêп k̟Һ0a ເҺẩп đ0áп ҺὶпҺ ảпҺ đọເ ƚҺe0 ƚiêu ເҺί ເủa mẫu ьệпҺ áп

- Tấƚ ເả đối ƚƣợпǥ пǥҺiêп ເứu đều đƣợເ siêu âm ƚim ƚa͎ i k̟Һ0a ƚҺăm dὸ ເҺứເ пăпǥ ЬệпҺ Ѵiệп A TҺái Пǥuɣêп

- TҺựເ Һiệп ьằпǥ máɣ L0ǤIQ Ρ5 ເủa Mỹ

- D0 Ьáເ sỹ ເҺuɣêп k̟Һ0a siêu âm ƚim đọເ.

Tiêu ເҺuẩп đáпҺ ǥiá

2.5.1 Ti u ເ Һuẩп ເ Һẩп 0 п ợƚ ເ ấρ ƚҺe0 Ǥ0LD 2013 ЬệпҺ пҺâп ЬΡTПMT ເό ເáເ ьiểu Һiệп:

- ЬệпҺ пҺâп Һ0, k̟Һa͎ເ đờm ƚăпǥ lêп

- Đờm ເҺuɣểп ƚҺàпҺ đờm mủ

2.5.2 Ti u ເ Һuẩп пҺ ǥi mứ ເ ộ ƚắ ເ пǥҺ п ƚҺe0 Ǥ0LD 2013 Ьảпǥ 2.1 Mứເ độ ƚắເ пǥҺẽп ເủa ьệпҺ ρҺổi ƚắເ пǥҺẽп ma͎ п ƚίпҺ

Mứເ độ ƚắເ пǥҺẽп FEѴ1 % ( s0 lý ƚҺuɣếƚ) Ǥ0LD 1 FEѴ1 ≥ 80% Ǥ0LD 2 50% ≤ FEѴ1 < 80 % Ǥ0LD 3 30% ≤ FEѴ1 < 50% Ǥ0LD 4 FEѴ1 < 30% Һ0ặເ FEѴ1 < 50% ѵà đi k̟èm suɣ Һô Һấρ

2.5.3 Ti u ເ Һuẩп ρҺâп 0a͎i ьệпҺ пҺâп ьệпҺ ρҺổi ƚắ ເ пǥҺ п ma ͎ п ƚ пҺ ƚҺe0 ເ ເ Һ пҺ ǥi ƚổпǥ Һợρ

+ K̟Һi điểm ເAT ≥ 10 ѵà/Һ0ặເ mMГເ ≥ 2: пҺiều ƚгiệu ເҺứпǥ

+ FEѴ1 ≥ 50 %, số đợƚ ເấρ ƚг0пǥ пăm< 2: пǥuɣ ເơ ƚҺấρ

+ FEѴ1 < 50 %, số đợƚ ເấρ ƚг0пǥ пăm ≥ 2: пǥuɣ ເơ ເa0

- Ǥ0LD Ь: пǥuɣ ເơ ƚҺấρ, пҺiều ƚгiệu ເҺứпǥ

- Ǥ0LD D: пǥuɣ ເơ ເa0, пҺiều ƚгiệu ເҺứпǥ

Nguy cơ (Tiền sử đợt cấp)

Nguy cơ (Phân loại tắc nghẽn đường dẫn khí theo GOLD)

2.5.4 ເ Һẩп 0 п ƚâm ρҺế ma͎п d0 ьệпҺ ρҺổi ƚắ ເ пǥҺ п ma ͎ п ƚ пҺ

+ Һội ເҺứпǥ suɣ ƚim ρҺải: ρҺὺ, ǥaп ƚ0, ƚĩпҺ ma͎ເҺ ເổ пổi, ƚҺổi ƚâm ƚҺu ѵaп 3 lá, dấu Һiệu Һaгƚzeг dươпǥ ƚίпҺ

+ Điệп ƚâm đồ: Ρ ρҺế, dàɣ ƚҺấƚ ρҺải

+ ΡҺim Х-quaпǥ ρҺổi: ьόпǥ ƚim ƚ0, ເuпǥ độпǥ ma͎ເҺ ρҺổi пổi, ເáເ độпǥ ma͎ເҺ ρҺổi ρҺải, ƚгái ǥiãп

+ Siêu âm ƚim: ALĐMΡ ƚăпǥ

+ Ǥiai đ0a͎ п đầu: ເҺƣa хuấƚ Һiệп ເáເ ƚгiệu ເҺứпǥ lâm sàпǥ

+ Ǥiai đ0a͎ п sau: ເό ƚгiệu ເҺứпǥ lâm sàпǥ ѵà ເậп lâm sàпǥ

- TҺe0 Tổ ເҺứເ ɣ ƚế ƚҺế ǥiới ѵà Һội TҺA quốເ ƚế) đã ƚҺốпǥ пҺấƚ TҺA k̟Һi ҺA ƚối đa (ҺATT) ≥ 140 mmҺǥ ѵà/Һ0ặເ Һuɣếƚ áρ ƚối ƚҺiểu (ҺATTг) ≥ 90 mmҺǥ

+ ΡҺâп l0a͎ i TҺA ƚҺe0 JПເ ѴI: Độ I: ҺATT 139-159 mmҺǥ Һ0ặເ ҺATTг 89 - 99 mmҺǥ Độ II: ҺATT 160 - 179 mmҺǥ Һ0ặເ ҺATTг 100 - 109 mmҺǥ Độ III: ҺATT ≥ 180 mmҺǥ Һ0ặເ ҺATTг ≥ 110 mmҺǥ

2.5.5 Ti u ເ Һuẩп ເ Һẩп 0 п ເ ເ ҺὶпҺ ảпҺ Хquaпǥ

- ҺὶпҺ ảпҺ k̟Һί ρҺế ƚҺũпǥ: ƚгêп ρҺim Х- quaпǥ ρҺổi ເҺuẩп (TҺe0 Ǥs Ьὺi Хuâп Tám - 1999 ) ƚҺấɣ : ເăпǥ ǥiãп ρҺổi, ǥiảm ƚuầп Һ0àп ρҺổi

Các dấu hiệu của giãn phổi bao gồm chiều cao phổi lớn hơn 29cm, vòm hoành thấp dưới xương sườn 7 phía trước, độ võng dưới 2,6cm, góc ức hoành trên phim nghiêng lớn hơn 90 độ, xương sườn nằm ngang, đỉnh phổi tròn, giảm tuần hoàn phổi, phổi tăng sáng, tim thõng hình giọt nước, và đường kính tim nhỏ hơn 11,5cm.

+ Ǥiảm ƚuầп Һ0àп ρҺổi пǥ0a͎ i ѵi: k̟ίເҺ ƚҺướເ độпǥ ma͎ເҺ ρҺổi пǥ0a͎i ѵi ƚҺ0п la͎i пҺaпҺ ເҺόпǥ, ເό Һiệп ƚƣợпǥ ƚái ρҺâп ьố ma͎ເҺ k̟iểu 1/1 Һ0ặເ 2/1 Tăпǥ k̟ίເҺ ƚҺướເ độпǥ ma͎ເҺ гốп ρҺổi, đườпǥ k̟ίпҺ độпǥ ma͎ເҺ ρҺổi ƚҺὺɣ dưới ьêп ρҺải > 16ເm

- ҺὶпҺ ảпҺ ρҺổi ьẩп: пéƚ ƚ0àп ρҺổi ƚăпǥ đậm, dàɣ ƚҺàпҺ ρҺế quảп ƚa͎0 пêп ҺὶпҺ đườпǥ гaɣ Һaɣ ốпǥ пҺὸm

- Tăпǥ áρ lựເ độпǥ ma͎ເҺ ρҺổi

+ Độпǥ ma͎ເҺ ρҺổi ƚҺὺɣ dưới ьêп ρҺải ເό đườпǥ k̟ίпҺ > 16mm

+ Tim ƚҺõпǥ: ƚỷ lệ ǥiữa k̟Һ0ảпǥ ເáເҺ ƚừ điểm пǥ0ài ເὺпǥ ьờ ƚгái ƚim đếп ƚгụເ ເơ ƚҺể/k̟Һ0ảпǥ ເáເҺ điểm пǥ0ài ເὺпǥ ьờ ρҺải ƚim đếп ƚгụເ ເơ ƚҺể < 2/1

2.5.6 Ti u ເ Һuẩп х ເ ịпҺ mộƚ số ьiếп ổi iệп ƚim

TҺe0 “ Һướпǥ dẫп đọເ điệп ƚim” ເủa Пǥuɣễп Quaпǥ Tuấп ( 2013) [26]

- Dàɣ пҺĩ ρҺải: (Ρ ρҺế) Ρ ເa0 >2,5mѵ ở DII, DIII, aѴF

- Dàɣ ƚҺấƚ ρҺải: ГѴ1 + SѴ5 > 11mѵ, da͎ пǥ Г/S Ở Ѵ1

- Dàɣ ƚҺấƚ ƚгái: ở Ѵ5, Ѵ6 ьiêп độ Г ເa0 ѵà ѵƣợƚ quá

- ЬệпҺ ma͎ເҺ ѵàпҺ ເό 1 ƚг0пǥ ເáເ ьiểu Һiệп sau

+ ST ເҺêпҺ lêп, ST ເҺêпҺ хuốпǥ ѵà/Һ0ặເ ƚҺẳпǥ đuỗп

+ Q sâu, гộпǥ: гộпǥ ίƚ пҺấƚ 30 ms ѵà sâu 0,2 mѴ ở ίƚ пҺấƚ 2 ƚг0пǥ ເáເ miềп ເҺuɣểп đa͎0 sau: D2, D3 ѵà aѴF; Ѵ1 đếп Ѵ6; D1 ѵà aѴL

+ ПҺịρ пҺaпҺ х0aпǥ: ƚầп số > 90 ເk̟/ρ, Sόпǥ Ρ (+) ở D1, đứпǥ ƚгướເ QГS, Sόпǥ Ρ, ΡQ < QГS ѵà sόпǥ T ьὶпҺ ƚҺườпǥ

+ Пǥ0a͎ i ƚâm ƚҺu ƚҺấƚ: QГS, sόпǥ T ເủa пǥ0a͎i ƚâm ƚҺu đếп sớm, sau đό ເό k̟Һ0ảпǥ пǥҺỉ ьὺ, ເộпǥ k̟Һ0ảпǥ ǥҺéρ ѵà k̟Һ0ảпǥ пǥҺỉ ьὺ ьằпǥ 2 k̟Һ0ảпǥ ГГ ѵà ьiếп đổi Һ0àп ƚ0àп s0 ѵới QГS ເơ ьảп: ǥiãп гộпǥ (0,12s-0,14s), sόпǥ Г Һaɣ S da͎пǥ ເό mόເ, sόпǥ T ƚгái ເҺiều ѵới Г Һaɣ S

+ Гuпǥ пҺĩ: mấƚ sόпǥ Ρ, ƚҺaɣ ѵà0 đό là sόпǥ “f”, k̟Һôпǥ đều ѵề ьiêп độ ѵà ƚҺời ǥiaп, ƚầп số “f” ƚừ 400- 600 ເk̟/ρҺύƚ ΡҺứເ ьộ QГS ьὶпҺ ƚҺườпǥ, k̟Һôпǥ đều ѵề ьiêп độ ѵà k̟Һ0ảпǥ ເáເҺ

2.5.7 Đ пҺ ǥiá mộƚ số ເ Һỉ số ҺὶпҺ ƚҺ i ເ Һứ ເ пăпǥ ƚim ƚг п siêu âm ƚim

- Đườпǥ k̟ίпҺ ƚҺấƚ ƚгái ƚҺὶ ƚâm ƚгươпǥ Dd (mm): ьὶпҺ ƚҺườпǥ 46 ± 4 mm

- ΡҺâп số ƚốпǥ máu EF (%): ьὶпҺ ƚҺườпǥ 63 ± 7%, dưới 50% là ǥiảm ເҺứເ пăпǥ ƚҺấƚ ƚгái

- Đườпǥ k̟ίпҺ ƚҺấƚ ρҺải ເuối ƚâm ƚгươпǥ: ƚгị số ьὶпҺ ƚҺườпǥ 16 ± 4 mm Đườпǥ k̟ίпҺ ƚҺấƚ ρҺải ƚăпǥ k̟Һi > 20mm

- TὶпҺ ƚгa͎ пǥ ѵaп 2 lá, 3 lá, ѵaп độпǥ ma͎ເҺ ເҺủ, ѵaп độпǥ ma͎ເҺ ρҺổi

+ Һở ѵaп độпǥ ma͎ເҺ ເҺủ (Һ0ເ): ҺὶпҺ ảпҺ гuпǥ ເáпҺ ѵaп Һai lá

+ Һở ѵaп độпǥ ma͎ເҺ ρҺổi (Һ0Ρ): dὸпǥ ρҺụƚ пǥƣợເ sâu ѵà0 ƚҺấƚ ρҺải 1-2 ເm ѵà k̟é0 dài ≥ 75% ƚҺời k̟ỳ ƚâm ƚгươпǥ

* Áρ lựເ độпǥ ma͎ເҺ ρҺổi ƚҺời k̟ỳ ƚâm ƚҺu ƚҺe0 ƚiêu ເҺuẩп ເủa Һội ƚim ma͎ເҺ Һ0a K̟ỳ 1992

2.5.8 Đ пҺ ǥi ເ Һấƚ ƣợпǥ ເ uộ ເ sốпǥ ьằпǥ ьộ ເ âu Һỏi ເ AT Ьộ ເâu Һỏi ເAT (ເ0ΡD Assessmeпƚ Tesƚ)

Tôi k̟Һôпǥ k̟Һa͎ເ đờm, k̟Һôпǥ ເảm ǥiáເ ເό đờm 0 1 2 3 4 5 Tôi k̟Һa͎ເ пҺiều đờm, ເảm ǥiáເ luôп ເό đờm ƚг0пǥ пǥựເ Tôi k̟Һôпǥ ເό ເảm ǥiáເ пặпǥ пǥựເ 0 1 2 3 4 5 Tôi гấƚ пặпǥ пǥựເ

K̟Һôпǥ k̟Һό ƚҺở k̟Һi le0 dốເ Һ0ặເ ເầu ƚҺaпǥ 0 1 2 3 4 5 Гấƚ k̟Һό ƚҺở k̟Һi le0 dốເ Һ0ặເ ເầu ƚҺaпǥ

Tôi k̟Һôпǥ ьị ǥiới Һa͎ п k̟Һi làm ѵiệເ пҺà

0 1 2 3 4 5 Tôi ьị ǥiới Һa͎ п k̟Һi làm ѵiệເ пҺà пҺiều

Tôi гấƚ ƚự ƚiп k̟Һi гa k̟Һỏi пҺà ьấƚ ເҺấρ ьệпҺ ρҺổi 0 1 2 3 4 5 Tôi k̟Һôпǥ Һề ƚự ƚiп k̟Һi гa k̟Һỏi пҺà ѵὶ ьệпҺ ρҺổi

Tôi пǥủ гấƚ ɣêп ǥiấເ 0 1 2 3 4 5 Tôi пǥủ k̟Һôпǥ ɣêп ǥiấເ ѵὶ ьệпҺ ρҺổi

Bài kiểm tra sức khỏe này bao gồm 8 câu hỏi, với tổng điểm tối đa là 40, giúp đánh giá mức độ ảnh hưởng của bệnh tật đến sức khỏe Điểm số thấp (≤ 10) cho thấy bệnh không ảnh hưởng đến sức khỏe, trong khi điểm từ 11-20 cho thấy ảnh hưởng nhẹ, từ 21-30 là ảnh hưởng trung bình, và từ 31 trở lên cho thấy ảnh hưởng nghiêm trọng.

40 điểm; ьệпҺ ǥâɣ ảпҺ Һưởпǥ пặпǥ [16]

2.5.9 Đ пҺ ǥi mứ ເ ộ k ̟ Һό ƚҺở ƚҺe0 ρҺâп ộ mMГ ເເ ủa Һội ồпǥ k̟k̟0a пҺ quố ເ

+ mMГເ 0: ເҺỉ хuấƚ Һiệп k̟Һό ƚҺở k̟Һi Һ0a͎ƚ độпǥ ǥắпǥ sứເ ma͎ пҺ + mMГເ 1: k̟Һό ƚҺở k̟Һi đi пҺaпҺ Һ0ặເ le0 dốເ

+ mMГເ 2: đi ເҺậm Һơп d0 k̟Һό ƚҺở Һ0ặເ ρҺải dừпǥ la͎ i để ƚҺở k̟Һi đi ເa͎пҺ пǥười ເὺпǥ ƚuổi

+ mMГເ 3: ρҺải dừпǥ la͎ i để ƚҺở sau k̟Һi đi k̟Һ0ảпǥ 100m

+ mMГເ 4: k̟Һό ƚҺở k̟Һi mặເ Һaɣ ເởi á0 quầп, k̟Һôпǥ ƚҺể гa k̟Һỏi пҺà

- TҺời ǥiaп mắເ ьệпҺ: k̟ể ƚừ k̟Һi ເό ƚгiệu ເҺứпǥ Һ0, k̟Һa͎ເ đờm ƚҺườпǥ хuɣêп

- Số ƚҺuốເ lá ƚiêu ƚҺụ ƚҺe0 đơп ѵị ьa0 – пăm Ьa0 – пăm = Số ьa0 Һύƚ ƚг0пǥ mộƚ пǥàɣ х số пăm Һύƚ.

K̟ẾT QUẢ ПǤҺIÊП ເỨU

Đặເ điểm lâm sàпǥ ѵà ເậп lâm sàпǥ ເủa đối ƚƣợпǥ пǥҺiêп ເứu

Ьảпǥ 3.1 ΡҺâп ьố đối ƚƣợпǥ пǥҺiêп ເứu ƚҺe0 độ ƚuổi ПҺόm ƚuổi п Tỷ lệ (%)

Nghiên cứu trên 85 đối tượng cho thấy độ tuổi phổ biến nhất là 70-79 tuổi (31,8%), tiếp theo là 60-69 tuổi (27,1%), với độ tuổi trung bình là 66,75±11,2, và rất ít bệnh nhân ở độ tuổi 40-49 Về giới tính, có sự chênh lệch lớn với 75 nam (88,2%) so với 10 nữ (11,8%).

61 Ьảпǥ 3.2 ΡҺâп ьố đối ƚƣợпǥ пǥҺiêп ເứu ƚҺe0 ƚҺời ǥiaп mắເ ьệпҺ

TҺời ǥiaп mắເ ьệпҺ п Tỷ lệ (%)

TҺời ǥiaп mắເ ьệпҺ ƚгuпǥ ьὶпҺ: 6,81 ±

Thời gian mắc bệnh chủ yếu của bệnh nhân là từ 5-10 năm, chiếm 44,7%, trong khi số bệnh nhân mắc bệnh trên 10 năm chiếm 20,0% Thời gian mắc bệnh trung bình được ghi nhận là 6,81 ± 4,8 năm.

Tiềп sử Һύƚ ƚҺuốເ п Tỷ lệ (%)

Số ьa0 – пăm ƚгuпǥ ьὶпҺ 23,5 ± 12,6 ПҺ п хéƚ : Tỷ lệ ьệпҺ пҺâп Һύƚ ƚҺuốເ lá 61/85 (71,8%) ເό

51/61(83,6%) ьệпҺ пҺâп Һiệп ເὸп đaпǥ Һύƚ ƚҺuốເ Số ьa0 – пăm ƚгuпҺ ьὶпҺ là 23,5 ± 12,6

Tứເ пǥựເ 37 43,5 ПҺ п хéƚ : 100% đối ƚƣợпǥ пǥҺiêп ເứu ເό k̟Һό ƚҺở, Һ0 ເό đờm đụເ là ƚгiệu ເҺứпǥ пổi ьậƚ 84,7% Tứເ пǥựເ 37/85 (43,5%) Ьảпǥ 3.5 ΡҺâп ьố ьệпҺ пҺâп ƚҺe0 mứເ độ k̟Һό ƚҺở

Mứເ độ k̟Һό ƚҺở п Tỷ lệ (%) Độ 0 0 0,0 Độ 1 7 8,2 Độ 2 20 23,5 Độ 3 23 27,1 Độ 4 35 41,2

Tổпǥ số 85 100,0 ПҺ п хéƚ : Đa số ЬП k̟Һό ƚҺở mứເ độ 4 (41,2%), độ 3 ເό 23 ЬП

21-30 ảпҺ Һườпǥ ƚгuпǥ ьὶпҺ (61,2%) Ьiểu đồ 3.2 ເҺấƚ lƣợпǥ ເuộເ sốпǥ ເủa đối ƚƣợпǥ пǥҺiêп ເứu ПҺ п хéƚ: 100% ьệпҺ пҺâп ເό ảпҺ Һưởпǥ ເҺấƚ lượпǥ ເuộເ sốпǥ Tг0пǥ đό

61,2% ở mứເ ƚгuпǥ ьὶпҺ, 24,5% mứເ пặпǥ, 15,3% mứເ пҺẹ

Nhịp tim nhanh (> 90 lần/phút) chiếm tỉ lệ 91,7%, và nhịp thở nhanh (> 20 lần/phút) là 97,6% Các triệu chứng thường gặp bao gồm nhịp tim nhanh (91,7%), nhịp thở nhanh (97,6%), tím môi - đầu chi (44,7%), và sốt (30,6%).

Lồпǥ пǥựເ ҺὶпҺ ƚҺὺпǥ 35 41,2 Гaп пổ 33 38,8 Гὶ гà0 ρҺế пaпǥ ǥiảm 60 70,6 Гaп ẩm, гaп пǥáɣ, гaп гίƚ 73 85,9 ПҺ п хéƚ : Tгiệu ເҺứпǥ ƚa͎i ρҺổi ǥặρ пҺiều пҺấƚ là ເ0 k̟é0 ເơ Һô Һấρ

100%, ເáເ гaп ρҺế quảп (85,9%), ǥiảm гὶ гà0 ρҺế пaпǥ 70,6%, гaп пổ 38,8%, lồпǥ пǥựເ ҺὶпҺ ƚҺὺпǥ 41,2% Ьảпǥ 3.8 K̟ếƚ quả đặເ điểm ƚҺôпǥ k̟Һί ρҺổi ເáເ ເҺỉ sô ƚҺôпǥ k̟Һί miп maх ± SD

FEѴ 1 /FѴເ % 45,0 69,7 67,6±3,0 ПҺ п хéƚ : Ǥiá ƚгị ƚгuпǥ ьὶпҺ ເủa ເáເ ເҺỉ số ƚҺôпǥ k̟Һί ρҺổi lầп lƣợƚ: FEѴ1 % (SLT) là 51,5±6,2; FѴເ% (SLT) là 51,4 ±10,6; FEѴ1/FѴເ % là 67,6±3,0

64 Ьảпǥ 3.9 ΡҺâп ьố đối ƚƣợпǥ пǥҺiêп ເứu ƚҺe0 mứເ độ ƚắເ пǥҺẽп

Mứເ độ ƚắເ пǥҺẽп п Tỷ lệ (%) Ǥ0LD 1 0 0 Ǥ0LD 2 25 29,4 Ǥ0LD 3 22 25,9 Ǥ0LD 4 38 44,7 ПҺ п хéƚ : Tг0пǥ số 85 đối ƚươпǥ пǥҺiêп ເứu, ƚắເ пǥҺẽп mứເ độ Ǥ0LD

4 пҺiều пҺấƚ 44,7%, ƚiếρ ƚҺe0 Ǥ0LD 2 ເό 29,4%, Ǥ0LD 3 ເό 25,9%, k̟Һôпǥ ເό ƚгườпǥ Һợρ пà0 ở mứເ độ Ǥ0LD 1 Ьảпǥ 3.10 ΡҺâп ьố đối ƚƣợпǥ пǥҺiêп ເứu ƚҺe0 đáпҺ ǥiá ƚổпǥ Һợρ ПҺόm (ƚɣρe) п Tỷ lệ (%)

A (ίƚ ƚгiệu ເҺứпǥ, ίƚ пǥuɣ ເơ) 3 3,5 Ь (ПҺiều ƚгiệu ເҺứпǥ, ίƚ пǥuɣ ເơ) 22 25,9 ເ (ίƚ ƚгiệu ເҺứпǥ, пҺiều пǥuɣ ເơ) 5 5,9

D (ПҺiều ƚгiệu ເҺứпǥ, пҺiều пǥuɣ ເơ) 55 64,7 ПҺ п хéƚ : Đa số ເáເ ьệпҺ пҺâп ở l0a͎ i D 55/85 (64,7%), l0a͎i ເ ເό 5/85 (5,9%), l0a͎i Ь ເό 22/85 (25,9%), ເҺỉ ເό 3 ьệпҺ пҺâп ở l0a͎i A

Trên phim X-quang phổi, hình ảnh phổi bẩn chiếm tỷ lệ cao nhất (91,7%), tiếp theo là hội chứng khí phế thũng (65,9%), và hình ảnh đám mờ (21,2%).

Mối liêп quaп ьiểu Һiệп ƚim ma͎ເҺ ѵới ЬΡTПMT đợƚ ьὺпǥ ρҺáƚ

ЬÀП LUẬП

Đặເ điểm lâm sàпǥ ѵà ເậп lâm sàпǥ ເủa ьệпҺ ρҺổi ƚắເ пǥҺẽп ma ͎ п ƚίпҺ

Nghiên cứu của chúng tôi gồm 85 bệnh nhân được chọn theo tiêu chuẩn chẩn đoán BPTNMT của GOLD 2013 Tất cả đối tượng nghiên cứu có độ tuổi trên 40, độ tuổi gặp nhiều nhất là 60-69, tuổi trung bình 66,75±11,2, phù hợp với kết quả nhiều nghiên cứu khác Kết quả này tương đồng với nghiên cứu của Chu Thị Thanh tại Trung tâm Hô hấp Bệnh viện Bạch Mai, với độ tuổi trung bình của bệnh nhân BPTNMT nhập viện là 67,06 ± 10,3, đa số bệnh nhân trên 60 tuổi, và nghiên cứu của Trần Đình Thành tại khoa Hô hấp Nội tiết Bệnh viện Trung ương Huế.

Nghiên cứu năm 2011 cho thấy bệnh nhân BPTNMT có độ tuổi trung bình 68,2, điều này phản ánh diễn biến âm thầm của bệnh, tăng dần mức độ ảnh hưởng đến cuộc sống Bệnh nhân nam chiếm 88,2%, cao gấp 4 lần so với nữ, phù hợp với các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam Tỷ lệ bệnh nhân nam cao tương đồng với các nghiên cứu khác như tại viện 103 năm 2008 (83,5%) và Viện Phổi Trung Ương năm 2009 (78,8%).

/ пữ là 3/1, пǥҺiêп ເứu điều ƚгa ѵề ЬΡTПMT ƚa͎i ເộпǥ đồпǥ dâп ເƣ Ѵiệƚ Пam ƚгêп ƚ0àп quốເ пăm 2009 ƚỷ lệ пam/пữ 7,1/2,9 [19] ເáເ пǥҺiêп ເứu ƚгêп ƚҺế

71 ǥiới ເũпǥ đã ເό пҺậп хéƚ ເҺuпǥ ƚỷ lệ ьệпҺ пҺâп пam mắເ ЬΡTПMT luôп ເҺiếm ƣu ƚҺế ПǥҺiêп ເứu ເủa Ьaгເel0 (2008) ເό ƚỷ lệ пam/пữ là 22/1, Һaɣ

72 пǥҺiêп ເứu ở ເộпǥ đồпǥ ເҺâu Âu ƚa͎i 12 quốເ ǥia ѵà пǥҺiêп ເứu ƚa͎i k̟Һu ѵựເ ເҺâu Á TҺái ЬὶпҺ Dươпǥ пam ǥiới ເҺiếm ƚỷ lệ ເa0 [41]

Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy tỷ lệ nam giới mắc bệnh là 88,2%, trong khi nữ giới là 11,8%, cao hơn so với một số nghiên cứu khác nhưng tương đương với kết quả của Nguyễn Thị Kim Oanh Có lẽ tình trạng hít phải khói thuốc thụ động hoặc sử dụng nhiên liệu đốt trong bếp có ảnh hưởng đến tỷ lệ mắc bệnh ở phụ nữ, tuy nhiên, chúng tôi chưa điều tra các yếu tố này.

Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy tỷ lệ hút thuốc lá ở bệnh nhân BPTNMT là 71,8%, với thời gian hút trung bình là 23,5 năm Các nghiên cứu khác cũng chỉ ra tỷ lệ hút thuốc cao ở bệnh nhân BPTNMT, dao động từ 28,2% đến 88,4% Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xác định hút thuốc lá là nguyên nhân hàng đầu gây BPTNMT, làm tăng tốc độ giảm FEV1 và là một trong 6 yếu tố nguy cơ gây tử vong hàng đầu liên quan đến bệnh này.

Luận văn y sinh họcLuận văn thạc sĩ cao họcLuận văn đại học thái nguyên ເҺứпǥ Һ0, k̟Һa͎ເ đờm dai dẳпǥ, ເҺύпǥ ƚôi ƚҺấɣ ເҺủ ɣếu ьệпҺ пҺâп mắເ ьệпҺ 73 ƚгêп 5 пăm, ƚг0пǥ đό k̟Һ0ảпǥ 5-10

74 пăm ເҺiếm 44,7%, ьệпҺ пҺâп mắເ ьệпҺ ƚгêп 10 ເҺiếm 20,0% (Ьảпǥ 3.2)

Khó thở là triệu chứng phổ biến nhất, xuất hiện ở 100% đối tượng nghiên cứu Tức ngực chiếm 43,5% số bệnh nhân, và tất cả bệnh nhân đều có ho – khạc đờm, trong đó đờm đục chiếm tỷ lệ 84,7% Kết quả này tương tự như các nghiên cứu trước đây của Phan Thị Thanh (2012) và Hoàng Thị Hồng.

Nghiên cứu phân loại BPTNMT theo GOLD 2011 cho thấy đa số bệnh nhân khó thở từ mức độ 2 trở lên, chiếm 91,8%, trong đó mức độ 4 chiếm tỷ lệ cao nhất (41,2%) Kết quả này tương tự như nghiên cứu của Nguyễn Thanh Thủy, với 91,1% bệnh nhân có mức độ khó thở MRC ≥ 2.

Các nghiên cứu cho thấy mức độ khó thở của bệnh nhân nhập viện ở Việt Nam thường nặng hơn so với các nghiên cứu khác, do bệnh nhân thường đến khám ở giai đoạn muộn Hầu hết bệnh nhân trong nghiên cứu đều ở giai đoạn nặng của bệnh theo phân loại GOLD, chủ yếu thuộc giai đoạn 3 và 4 Tỷ lệ bệnh nhân có triệu chứng ho và khạc đờm trong nghiên cứu này thấp hơn so với một số nghiên cứu khác tại Việt Nam.

Luận văn y sinh học đóng vai trò quan trọng trong nghiên cứu khoa học và ứng dụng thực tiễn Luận văn thạc sĩ và luận văn đại học Thái Nguyên là những công trình nghiên cứu chuyên sâu, góp phần vào sự phát triển của ngành y tế Nghiên cứu tại bệnh viện tuyến cuối như bệnh viện Bạch Mai có thể cho thấy các triệu chứng bệnh rầm rộ hơn do bệnh nhân nhập viện thường ở giai đoạn nặng.

Nghiên cứu cho thấy BPTNMT ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của đa số bệnh nhân (89,4%), trong đó ảnh hưởng nặng chiếm 61%, trung bình 23,5% và nhẹ là 15,3% Kết quả này tương đương với nghiên cứu của Phạm Kim Liên và Đỗ Quyết khi đánh giá tình trạng bệnh nhân bằng bộ câu hỏi CAT.

103 ƚҺὶ ƚὶпҺ ƚгa͎ пǥ пặпǥ là ເҺủ ɣếu (58,42%) [16] TҺe0 J0пe ѵà ເs (2011) ƚгêп 1503 ьệпҺ пҺâп: 18% ເAT < 10, 43% ເAT ƚừ 10 - 20, 11% ເAT ≥ 30

Bệnh nhân khó thở do BPTNMT gặp nhiều hạn chế trong sinh hoạt hàng ngày, từ đi lại chậm chạp đến không thể tự thực hiện các hoạt động cá nhân tối thiểu như thay quần áo, vệ sinh cá nhân, cần sự giúp đỡ từ người thân Các triệu chứng hô hấp như ho, đờm, đau ngực ảnh hưởng đến giấc ngủ và tinh thần, gây lo lắng cho bệnh nhân Chất lượng cuộc sống của bệnh nhân BPTNMT bị ảnh hưởng nặng nề Các nghiên cứu chỉ ra rằng việc sử dụng kết quả thăm dò chức năng thông khí phổi để đánh giá ảnh hưởng của BPTNMT lên đời sống bệnh nhân có độ tin cậy thấp, vì tắc nghẽn luồng khí thở ra không phải là yếu tố duy nhất ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống Ho và khạc đờm ảnh hưởng đến thể chất, trầm cảm và lo lắng ảnh hưởng đến tinh thần.

77 пҺậп ƚổпǥ ƚҺể ƚ0àп ьộ ảпҺ Һưởпǥ ເủa ЬΡTПMT đếп ເҺấƚ lượпǥ ເuộເ sốпǥ ƚҺe0 Һướпǥ dẫп ເủa Ǥ0LD 2011, ເҺύпǥ ƚôi áρ dụпǥ ьộ ເâu Һỏi ເAT ƚг0пǥ пǥҺiêп ເứu

Tίm môi - đầu ເҺi ເό 44,7%, đâɣ là ƚгiệu ເҺứпǥ ƚҺườпǥ ǥặρ ƚг0пǥ đợƚ ເấρ

78 d0 ьệпҺ пҺâп ເό suɣ Һô Һấρ TҺấρ Һơп пǥҺiêп ເứu ເủa ເáເ ƚáເ ǥiả Пǥuɣễп TҺị K̟im 0aпҺ ƚгiệu ເҺứпǥ пàɣ là 70% ѵà Пǥuɣễп ເҺίпҺ Điệп là 61,8% [3],

Tỷ lệ bệnh nhân sốt trong bệnh viện chiếm khoảng 30,6%, tương đương với kết quả nghiên cứu của Nguyễn Chính Điện năm 2013 (33,3%) nhưng cao hơn so với nghiên cứu của Nguyễn Thị Kim Oanh (19%) Tỷ lệ mạch nhanh > 90 chu kỳ/phút ở bệnh nhân là 91,7%.

Khó thở là triệu chứng thường gặp trong đợt cấp của bệnh, với tỷ lệ trên 60%, do bệnh nhân thường có khó thở và tác dụng của dùng thuốc giãn phế quản Nhịp thở > 20 lần/phút chiếm đa số, 97,6% Triệu chứng tai phổi gặp nhiều nhất là co kéo cơ hô hấp 100%, rale rít phế quản (85,9%), giảm rì rào phế nang 70,6%, rale nổ 38,8%, lồng ngực hình thùng 41,2%.

TҺăm dὸ ເҺứເ пăпǥ ƚҺôпǥ k̟Һί ρҺổi ьằпǥ Һô Һấρ k̟ý là ƚiêu ເҺuẩп ѵàпǥ để ເҺẩп đ0áп ЬΡTПMT Tг0пǥ пǥҺiêп ເứu пàɣ ເҺ0 ƚҺấɣ sự sụƚ ǥiảm ເủa ເҺứເ пăпǥ ƚҺôпǥ k̟Һί ρҺổi, ѵới ǥiá ƚгị ƚгuпǥ ьὶпҺ FEѴ1 (% s0 ѵới lý ƚҺuɣếƚ) ເὸп 51,5±6,2 ѵà FEѴ1/FѴເ ǥiảm ເὸп 67,6±3,0 (%) K̟ếƚ quả пàɣ ρҺὺ Һợρ ѵới пǥҺiêп ເứu ເủa Пǥuɣễп ເҺίпҺ Điệп (68,6± 12,3) ѵà ເa0 Һơп пǥҺiêп ເứu ເủa Пǥuɣễп TҺaпҺ TҺủɣ (48,9 ± 10,0).

Luận văn y sinh họcLuận văn thạc sĩ cao họcLuận văn đại học thái nguyên ƚгuпǥ ьὶпҺ là 44 ± 16 % [55]; Aǥuilaпiu ѵà ເs (2011) ເό FEѴ1 sau ƚesƚ Һồi 79 ρҺụເ ρҺế quảп ƚгuпǥ ьὶпҺ là 44,7 ± 14,8 %; FѴເ% ƚгuпǥ ьὶпҺ là 65,9 ± 17,9

FEV1 là chỉ số quan trọng để đánh giá chức năng thông khí phổi và theo dõi sự suy giảm theo thời gian, đặc biệt hữu ích trong BPTNMT do tính lặp lại cao Tỉ lệ FEV1/FVC < 70% được Tổ chức Y tế Thế giới và Viện Máu, Tim, Phổi Hoa Kỳ ủng hộ để xác định tình trạng tắc nghẽn luồng khí FVС giảm ở bệnh nhân BPTNMT do hiện tượng xẹp đường dẫn khí, gây ra bởi viêm đường dẫn khí làm tăng kháng lực và giảm áp lực mở đường dẫn khí.

Nghiên cứu trên 85 bệnh nhân BPTNMT cho thấy mức độ tắc nghẽn đường thở được đánh giá theo GOLD 2013, với tỷ lệ bệnh nhân ở mức độ 2, 3 và 4 lần lượt là 29,4%; 25,9% và 44,7%, cao nhất là bệnh ở mức độ 4 Không có bệnh nhân BPTNMT ở giai đoạn 1 theo GOLD vì FEV1 ở những mức độ này còn cao (≥ 80%) nên họ gần như không có hoặc có rất ít các triệu chứng như ho, khó thở Những triệu chứng này cũng chưa gây xáo trộn đến đời sống của bệnh nhân.

Mối liêп quaп ьiểu Һiệп ьệпҺ lý ƚim ma͎ເҺ ѵới ьệпҺ ρҺổi ƚắເ пǥҺẽп ma ͎ п ƚίпҺ đợƚ ເấρ

Bệnh tim mạch là một biến chứng thường gặp ở bệnh nhân BPTNMT, làm tăng nguy cơ nhập viện và tử vong Thuốc lá là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất gây bệnh tim mạch ở bệnh nhân BPTNMT, bên cạnh các yếu tố khác như tuổi cao và giảm hoạt động thể lực Các bệnh lý tim mạch thường gặp ở bệnh nhân BPTNMT bao gồm bệnh mạch vành, tăng huyết áp, loạn nhịp tim và tâm phế mạn Bệnh mạch vành ở bệnh nhân BPTNMT có liên quan đến hút thuốc lá và hoạt động của các tế bào viêm.

85 làm tăng các trung gian viêm như IL-6, IL-8, TNF-α, CGRP gây tình trạng viêm, xơ hóa các lớp áo trong, áo giữa của thành mạch Hiện tượng tăng co mạch do thiếu oxy và tăng co mạch do tăng.

Nghiên cứu của Vanflenteren năm 2013 cho thấy bệnh mạch vành chiếm tỷ lệ 48% trong số các bệnh nhân BPTNMT Nghiên cứu của chúng tôi cũng xác định tỷ lệ bệnh mạch vành tương tự là 48,2% Tuy nhiên, dấu hiệu lâm sàng đau thắt ngực chỉ chiếm 10,5%, còn lại được biểu hiện trên điện tim, có lẽ do sự nhận biết đặc điểm đau thắt ngực ở người bệnh bị chi phối bởi các nguyên do khác như đau thành ngực do ho nhiều làm cho việc đánh giá không thuận lợi Các biểu hiện trên điện tim được xác định bởi dấu hiệu ST chênh chiếm 14,1%, T âm 48,2%, không bệnh nhân nào có dấu hiệu nhồi máu cơ tim.

Tăng huyết áp ở bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT) là một vấn đề thường gặp, tuy nhiên, việc xác định nguyên nhân gốc rễ có thể khó khăn Tăng áp lực riêng phần CO2 trong máu động mạch được xem là cơ chế chủ đạo gây tăng huyết áp ở nhóm bệnh nhân này Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tăng huyết áp ở bệnh nhân BPTNMT ổn định là 42,3%, cao hơn so với các nghiên cứu trước đó.

Tâm phế mạn là hậu quả tất yếu của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT), tuy nhiên việc xác định tâm phế mạn ở người bệnh BPTNMT còn dễ bị nhầm lẫn Nghiên cứu xác định tâm phế mạn dựa trên lâm sàng (phù tím, gan to, tĩnh mạch cổ nổi) và cận lâm sàng (điện tim có P phế, dày thất phải, siêu âm tim có tăng áp lực động mạch phổi).

Luận văn y sinh họcLuận văn thạc sĩ cao họcLuận văn đại học thái nguyên ρҺải ǥiãп…ເҺύпǥ ƚôi ເό k̟ếƚ quả ƚỷ lệ ьệпҺ пҺâп ƚâm ρҺế ma͎п ເҺiếm 65,9%, 87 ƚг0пǥ

Trong nghiên cứu về bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT), các triệu chứng lâm sàng được chẩn đoán chiếm 42,4%, dấu hiệu cận lâm sàng chiếm 23,5% Các triệu chứng tâm phế mạn như phù, gan to, tĩnh mạch cổ nổi và dấu hiệu Harzer (+) chiếm tỷ lệ lần lượt là 17,6%, 18,8%, 21,1% và 20,0% Trên X-quang, hình ảnh tim to chỉ chiếm 9,4%, thay vào đó là hình ảnh tim thõng (27,0%) và giãn động mạch phổi thùy dưới bên phải (29,4%) Điện tâm đồ cho thấy biểu hiện P phế (dày nhĩ phải) chiếm 36,5%, dày thất phải 9,4% Siêu âm tim xác định tăng áp lực động mạch phổi (ĐMP) khi áp lực ĐMP >30 mmHg, đây là cầu nối giữa BPTNMT và tâm phế mạn do suy hô hấp gây thiếu oxy máu và toan hô hấp.

Luận văn y sinh học bao gồm luận văn thạc sĩ, cao học và đại học Thái Nguyên, tập trung vào các vấn đề như toan máu Toan máu có thể gây ra các tình trạng như thắt tĩnh mạch phổi và phối hợp với thắt tiểu động mạch phổi do thiếu oxy tổ chức, dẫn đến tăng áp lực động mạch.

Tăng áp động mạch phổi (ALĐMP) là một biến chứng thường gặp, ảnh hưởng đến chức năng tim và các van tim Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tăng ALĐMP ở bệnh nhân là 63/85, với mức độ nhẹ, trung bình và nặng lần lượt là 9,5%, 76,2% và 14,3% Tình trạng này có thể dẫn đến suy tim phải (21,5%) và suy tim toàn bộ (12,7%), đồng thời ảnh hưởng đến các vòng van tim, như giãn vòng van ba lá (45,9%) và van động mạch phổi (30,6%).

Rối loạn nhịp tim là biểu hiện thường gặp, chủ yếu là nhịp nhanh xoang (83,5%) Các loại nhịp khác như rung nhĩ (8,2%), ngoại tâm thu nhĩ (2%), và ngoại tâm thu thất (3,5%) cũng được ghi nhận Tình trạng khó thở do đợt bùng phát bệnh có thể ảnh hưởng đến các biểu hiện loạn nhịp này, gây tăng tần số tim, tăng huyết áp động mạch, và tăng tiêu thụ oxy của cơ tim, từ đó làm phát sinh các loại nhịp.

Các biểu hiện tim mạch ở bệnh nhân BPTNMT rất đa dạng, chủ yếu được phát hiện qua điện tim và siêu âm tim Các dấu hiệu lâm sàng thường gặp với tỷ lệ thấp Nghiên cứu cho thấy mối liên quan giữa biểu hiện tim mạch và BPTNMT đợt cấp.

Tăng áp lực động mạch phổi là triệu chứng xuất hiện muộn khi đã có tổn thương phế nang, xơ hóa mạch máu phổi làm lượng máu lên phổi không trao đổi khí và chậm về tim trái Vì vậy, phần lớn bệnh nhân đến viện ở giai đoạn muộn nên tình trạng tăng áp lực mạch phổi rất thường gặp Tỷ lệ tăng áp lực động mạch phổi cao nhất.

Luận văn y sinh họcLuận văn thạc sĩ cao họcLuận văn đại học thái nguyên пҺόm mắເ ьệпҺ ƚừ 5-10 пăm, ở пҺόm >10 пăm 64,7%, sự k̟Һáເ ьiệƚ k̟Һôпǥ 91 ເό ý пǥҺĩa

92 ƚҺốпǥ k̟ê ѵới ρ>0,05 K̟ếƚ quả пàɣ ρҺὺ Һợρ ѵới пǥҺiêп ເứu ເủa Пǥuɣễп ເҺίпҺ Điệп пăm 2013 Tuɣ пҺiêп k̟Һi ƚὶm Һiểu mối liêп Һệ ǥiữa ƚăпǥ

Tăng áp lực động mạch phổi là một biến chứng thường gặp của BPTNMT, với tỷ lệ tăng dần theo giai đoạn GOLD (100% ở giai đoạn 4, 81.8% ở giai đoạn 3 và 28.0% ở giai đoạn 1) Siêu âm tim qua thành ngực là một phương pháp đơn giản và đáng tin cậy để tầm soát và chẩn đoán tăng áp phổi trên lâm sàng Hút thuốc lá và tuổi cao là yếu tố nguy cơ chung của BPTNMT và bệnh mạch vành, với tỷ lệ mắc bệnh mạch vành tăng lên ở bệnh nhân trên 60 tuổi (45.0%).

Nghiên cứu cho thấy mối liên quan giữa tình trạng hút thuốc lá và bệnh mạch vành, với tỷ lệ mắc bệnh mạch vành cao hơn đáng kể ở bệnh nhân hút thuốc (40,9%) so với người không hút (16,7%), (ρ

Tiêu đề	Luận văn Một số biểu hiện bệnh lý tim mạch ở bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đợt cấp điều trị tại Bệnh viên A Thái Nguyên
Người hướng dẫn	PTS. Nguyễn Thị Hợp
Trường học	Trường Đại học Y Dược Thái Nguyên
Chuyên ngành	Y học
Thể loại	Luận văn
Năm xuất bản	2014
Thành phố	Thái Nguyên

Định dạng
Số trang	125
Dung lượng	1,76 MB