ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đối tƣợng và vật liệu nghiên cứu
- Đối tƣợng nghiên cứu: Lợn con giai đoạn theo mẹ từ 01 đến 21 ngày tuổi tại trại lợn Triêu Dương, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa
- Vật liệu nghiên cứu: Thuốc Enrofloxacin và Ampicolistin
Phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu về tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con theo mẹ từ 1-21 ngày tuổi tại trại lợn Triêu Dương, Tĩnh Gia, Thanh Hóa, đồng thời thử nghiệm các phác đồ điều trị khác nhau để đánh giá hiệu quả.
Nội dung nghiên cứu
- Đánh giá tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con giai đoạn theo mẹ từ
01 đến 21 ngày tuổi tại trại lợn Triêu Dương, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa
- Xác định hiệu quả của hai phác đồ điều trị tại trang trại lợn Triêu Dương, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa.
Phương pháp nghiên cứu
- Địa điểm nghiên cứu: Tại trang trại chăn nuôi lợn ở Triêu Dương, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa
3.4.2 Phương pháp bố trí thí nghiệm
- Điều tra, đánh giá tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn thông qua sổ sách, hồ sơ ghi chép tại trang trại
Bố trí thí nghiệm cần tuân thủ nguyên tắc đảm bảo tính đồng đều của các yếu tố không phải là yếu tố thí nghiệm, sử dụng 6 ô lợn tương ứng.
60 heo con từ 01 đến 21 ngày tuổi bị mắc hội chứng tiêu chảy, số lợn đƣợc chia thành 2 lô, mỗi lô 30 con điều trị theo 2 phác đồ:
Phác đồ 1 điều trị bằng Enrofloxacin, tiêm 1ml/10kg thể trọng, ngày 1 lần, trong 5 ngày; nếu không khỏi bệnh, kết luận không hiệu quả.
Phác đồ 2 điều trị bệnh bằng Ampicolistin, tiêm 1ml/10kg thể trọng mỗi ngày một lần trong 5 ngày; nếu sau 5 ngày không khỏi bệnh, kết luận điều trị không hiệu quả.
Sơ đồ bố trí thí nghiệm điều trị thử nghiệm
Số lƣợng lợn thí nghiệm 30 con 30 con
Khối lƣợng lợn điều trị 5 kg 5 kg
Liều dùng 1ml/10kg TT/ngày 1ml/10Kg TT/ngày
Cách dùng Tiêm bắp Tiêm bắp
Sau 5 ngày điều trị nếu lợn không khỏi thì kết luận là không khỏi
3.4.3 Chỉ tiêu theo dõi và phương pháp theo dõi các chỉ tiêu
- Về đánh giá tình hình bệnh tiêu chảy lợn đánh giá các chỉ tiêu sau:
- Về thử nghiệm phác đồ điều trị đánh giá các chỉ tiêu sau:
+ Lƣợng thuốc điều trị/ca bệnh
+ Chi phí cho ca bệnh
3.4.3.2 Phương pháp theo dõi các chỉ tiêu
- Tỷ lệ mắc bệnh: Là tỷ lệ % của tổng số con bị bệnh so với tổng số con điều tra
Tổng số con bị bệnh
Tổng số con điều tra
- Tỷ lệ khỏi bệnh: Là tỷ lệ % của tổng số con khỏi bệnh so với tổng số con điều trị
Tổng số con khỏi bệnh
Tổng số con điều trị
- Tỷ lệ tái phát: Xác định bằng tỷ lệ % của tổng số con tái phát so với số con điều trị khỏi, công thức tính nhƣ sau:
Tổng số con tái phát
Tổng số con điều trị khỏi
- Tỷ lệ tử vong: Là tỷ lệ % của số con bị chết trong khi điều trị so với tổng số con điều trị
Số con bị chết khi điều trị
Tổng số con điều trị
- Thời gian điều trị trung bình: Là thời gian từ khi điều trị đến khi khỏi bệnh Tổng thời gian điều trị
+ Thời gian điều trị TB Tổng số con điều trị
- Lƣợng thuốc điều trị trung bình là tổng số lƣợng thuốc điều trị so với tổng số con điều trị
Tổng số lƣợng thuốc điều trị
+ Lƣợng thuốc điều trị TB Tổng số con điều trị
- Chi phí điều trị: Tính bằng vnđ Đơn giá thuốc x Tổng lƣợng thuốc điều trị TB Chi phí điều trị (vnđ) Tổng số ca điều trị
Phương pháp xử lý số liệu
Số liệu thí nghiệm được xử lý bằng phương pháp thống kê sinh học và phần mềm Excel, sử dụng hàm chitest để so sánh sự sai khác giữa các tỉ lệ và hàm T.test để so sánh sự sai khác giữa 2 giá trị trung bình.
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
Kết quả đánh giá tình hình lợn mắc hội chứng tiêu chảy tại trang trại
4.1.1 Kết quả khảo sát tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn từ 01 đến 21 ngày tuổi trong 3 năm gần đây
Kết quả điều tra cho thấy tình hình lợn từ 1 đến 21 ngày tuổi mắc hội chứng tiêu chảy tại các trang trại chăn nuôi lợn ở xã Triêu Dương, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa.
Bảng 4.1: Kết quả khảo sát tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn từ 0 đến 21 ngày tuổi trong 3 năm gần đây
Số lợn con mắc HCTC Con 5251 4882 4584
Qua bảng kết quả điều tra tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở đàn lợn từ
Trong giai đoạn 2017-2019, tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con từ 1-21 ngày tuổi duy trì ở mức thấp và ổn định Cụ thể, tỷ lệ mắc bệnh năm 2017 là 11.21%, năm 2018 giảm xuống 9.99%, và tiếp tục giảm còn 9.23% vào năm 2019, cho thấy xu hướng giảm nhẹ qua các năm.
Trong 3 năm gần đây, tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn chỉ dao động từ 9,23% đến 11,21% nhờ áp dụng khoa học kỹ thuật vào chăn nuôi, cải tiến chuồng trại phù hợp với sinh lý của lợn, giảm stress do nhiệt độ và độ ẩm Công tác phòng bệnh được thực hiện nghiêm ngặt hơn với nhiều sản phẩm mới như vaccine và sắt, kết hợp với việc vệ sinh chuồng trại kỹ lưỡng và quy trình nuôi dưỡng đúng chuẩn.
4.1.2 Kết quả khảo sát tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn từ 01 đến 21 ngày tuổi theo các tháng trong năm 2019
Kết quả điều tra đƣợc thể hiện trên bảng 4.2 nhƣ sau:
Bảng 4.2: Tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy theo các tháng trong năm 2019
Tổng số lợn điều tra (con) 12869 12263 12754 11767 49653 Tổng số lợn mắc bệnh (con) 1252 1177 1012 1143 4584
Tổng số lợn tử vong (con) 260 97 48 136 541
Năm 2019, tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở đàn lợn tại trang trại chăn nuôi lợn xã Triêu Dương, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa có sự khác biệt giữa các tháng, theo số liệu thống kê.
Trong 3 tháng đầu năm 2019, tỷ lệ mắc bệnh cao nhất là 9,73%, tiếp theo là các tháng 10-12 (9,71%) và tháng 4-6 (9,59%) Sự biến động này do điều kiện khí hậu, biến động nhân sự dịp Tết Nguyên Đán, và sự tồn tại của vi khuẩn E.coli trong đường ruột lợn khi sức đề kháng giảm sút.
Các tác nhân stress làm mất cân bằng cơ thể lợn con, giảm khả năng thích nghi với điều kiện khí hậu lạnh, ẩm ướt như tháng 1, 2, 11, 12 Nhiệt độ thấp và độ ẩm cao gây trở ngại cho quá trình điều hòa thân nhiệt, khiến lợn con mất nhiều nhiệt và giảm sức đề kháng, làm tăng nguy cơ mắc hội chứng tiêu chảy Độ ẩm cao cũng tạo điều kiện thuận lợi cho vi sinh vật phát triển, làm tăng tỷ lệ mắc bệnh ở lợn con.
Các tháng sau đó thường ghi nhận sự giảm tỷ lệ mắc bệnh ở lợn nhờ nhiệt độ và độ ẩm ổn định, cùng với việc nhân công có đủ thời gian để vệ sinh và chăm sóc, từ đó giảm thiểu bệnh tật và tỷ lệ tử vong.
Trong quý 2, số lượng heo con mắc bệnh giảm đáng kể 75 con so với quý 1, và tiếp tục giảm mạnh 240 con trong quý 3 so với quý 1, đồng thời giảm thêm 165 con so với quý 2, cho thấy xu hướng cải thiện rõ rệt trong công tác phòng bệnh cho heo con.
4.1.3 Kết quả theo dõi tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn con theo mẹ từ 01 đến 21 ngày tuổi trong 3 tháng đầu năm 2020
Kết quả theo dõi hội chứng tiêu chảy của lợn con theo mẹ từ 01 đến 21 ngày tuổi trong 3 tháng đầu năm 2020 đƣợc thể hiện trên bảng 4.3 nhƣ sau:
Bảng 4.3: Tỷ lệ mắc HCTC qua các tháng theo dõi thí nghiệm đầu năm 2020
Lợn mắc bệnh Lợn tử vong
Số con Tỷ lệ (%) Số con Tỷ lệ (%)
Trong 3 tháng đầu năm (1/2020 đến 3/2020) với tổng số con theo dõi là
14572 con thì có 1123 con bị bệnh chiếm tỷ lệ 7,71%
Tháng 1 có tỷ lệ mắc bệnh là 8,99%, tháng 2 tỷ lệ mắc bệnh là 9,78%, tháng 3 là 4,51% Nhƣ vậy tỷ lệ lợn mắc bệnh ở tháng 2 là cao nhất cao sau đó đến tháng 1, và cuối cùng là tháng 3 Sở dĩ nhƣ vậy theo chúng tôi là do:
Tháng 2 tỷ lệ mắc bệnh khá cao vì thời điểm này có sự giao mùa từ đông sang xuân, thời tiết có nhiều ngày lạnh ẩm, cơ thể lợn con thích ứng không kịp thời, trao đổi chất rối loạn gây ảnh hưởng đến hoạt động đường tiêu hóa nên lợn dễ mắc bệnh mặc dù công nhân chăn nuôi đã rất quan tâm đến việc giữ ấm cho lợn nhƣng cũng không thể khống chế đƣợc bệnh xảy ra
Tháng 3 thời tiết ấm hơn giúp lợn thích ứng tốt với môi trường nên tỷ lệ mắc bệnh giảm
4.1.4 Kết quả khảo sát tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn từ 01 đến 21 ngày tuổi theo giai đoạn tuổi
Nghiên cứu được chia thành hai giai đoạn: lợn con từ 1-10 ngày tuổi và lợn từ 11-21 ngày tuổi, với kết quả chi tiết được trình bày trong bảng 4.4.
Bảng 4.4: Điều tra tỷ lệ mắc HCTC ở lợn con theo giai đoạn tuổi
Số con theo dõi (con)
Số con bị bệnh (con)
Số con tử vong (con)
Tỷ lệ tử vong (%) Lợn từ 01 đến 10 ngày tuổi 610 98 16,07 7 7,14
Lợn từ 11 đến 21 ngày tuổi 390 6 15,38 0 0
Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con trong giai đoạn 01-10 ngày tuổi là 16,07%, cao hơn 0,69% so với tỷ lệ 15,38% ở giai đoạn 11-21 ngày tuổi.
Trong giai đoạn 1-10 ngày tuổi, lợn con có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất do sức đề kháng yếu Hệ tiêu hóa của lợn con chưa phát triển đầy đủ, khả năng thích nghi kém và hệ miễn dịch còn non nớt Sự phụ thuộc vào sữa mẹ và cám tập ăn cũng là một yếu tố quan trọng; nếu sữa mẹ không đủ dinh dưỡng hoặc không đủ sữa, lợn con sẽ không nhận đủ kháng thể để bảo vệ cơ thể Những yếu tố này làm giảm sức đề kháng, tạo điều kiện cho vi khuẩn thường trực tăng độc tố và gây bệnh.
Từ 11-21 ngày tuổi, lợn thích nghi tốt với môi trường và hệ tiêu hóa phát triển, giảm tỷ lệ mắc bệnh, đây là giai đoạn quan trọng để tăng trưởng và phát triển của lợn con.
Tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy ở lợn con thay đổi theo từng giai đoạn tuổi, liên quan đến biến đổi sinh lý của lợn và tác động của các yếu tố gây bệnh bên ngoài, cũng như công tác vệ sinh chăn nuôi.
Kết quả điều trị thử nghiệm hội chứng tiêu chảy bằng Enrofloxacin và
4.2.1 Kết quả điều trị của hai phác đồ điều trị bằng Enrofloxacin và Ampicolistin
Bảng 4.5: Kết quả điều trị HCTC trên 2 lô thí nghiệm của 2 loại thuốc
Số con không khỏi (con)
Số con tử vong (con)
Số con tái phát (con)
Hiệu quả điều trị hội chứng tiêu chảy ở lợn con bằng thuốc đạt tỷ lệ thành công cao, với 91,67% số lợn con khỏi bệnh trên tổng số 60 con được điều trị Tỷ lệ lợn con không khỏi bệnh là 9,09%.
Tỷ lệ khỏi bệnh là một chỉ số quan trọng để đánh giá hiệu quả điều trị của thuốc, với tỷ lệ này tỷ lệ thuận với kết quả điều trị Kết quả điều trị càng cao, tỷ lệ khỏi bệnh càng lớn.
Tỷ lệ khỏi bệnh ở lợn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi, thể trọng, mức độ bệnh, thời điểm phát hiện bệnh, điều kiện chăm sóc và đặc biệt là yếu tố thời tiết, khí hậu.
Kết quả trình bày tại bảng cho thấy
Lô 1 (điều trị bằng Enrofloxacin) có tỷ lệ khỏi là 86,67% Lô 2 (điều trị bằng Ampicolistin) tỷ lệ khỏi bệnh là 96,67% Tỷ lệ khỏi của lô 2 so với lô 1 là chênh lệch 10% Kết quả điều trị bệnh khỏi đạt tương đối cao Đạt được tỷ lệ nhƣ vậy là do quá trình thực hiện phát hiện bệnh sớm và điều trị kịp thời, đồng thời công nhân và cán bộ kỹ thuật rất quan tâm tới việc chăm sóc lợn con bị bệnh trong quá trình điều trị.`
Tỷ lệ chết là chỉ tiêu quan trọng trong chăn nuôi, chịu ảnh hưởng bởi hiệu quả điều trị, vệ sinh chuồng trại và quy trình chăm sóc lợn bệnh.
Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ không khỏi bệnh và tử vong ở lô điều trị bằng thuốc mới thấp hơn đáng kể so với lô đối chứng và các nghiên cứu trước đây, chứng tỏ hiệu quả điều trị cao Kết quả này phản ánh khả năng tiêu diệt mầm bệnh tốt của thuốc, kết hợp với việc chăm sóc và điều trị kịp thời, giúp hạn chế rủi ro và nâng cao hiệu quả điều trị bệnh tiêu chảy ở lợn con.
Tỷ lệ tái phát thấp (0% trong thí nghiệm) cho thấy hiệu lực kéo dài của thuốc Kết quả này có được nhờ hiệu lực tốt của thuốc, quy trình chăm sóc và nuôi dưỡng lợn con hiệu quả, môi trường sống thuận lợi, cùng với sự tận tâm điều trị và chăm sóc từ công ty.
So sánh tỷ lệ khỏi bệnh khi sử dụng 2 loại thuốc điều trị hội chứng tiêu chảy bằng hàm Chitest cho thấy:
Tỷ lệ khỏi bệnh: Giá trị P = 0,44 > α = 0.05 nên chúng tôi kết luận là tỷ lệ khỏi bệnh của 2 lô là không khác nhau với độ tin cậy 95%
4.2.2 Hiệu quả kinh tế của hai phác đồ điều trị Enrofloxacin và Ampicolistin
Kết quả điều trị thử nghiệm cho thấy số ngày điều trị và lượng thuốc kháng sinh sử dụng trên mỗi ca bệnh Chi phí kháng sinh trên mỗi ca bệnh được tính toán dựa trên giá thuốc Enrofloxacin (1.700 VNĐ/ml) và Ampicolistin (1.500 VNĐ/ml).
Bảng 4.6: Kết quả theo dõi thời gian điều trị và giá thành điều trị
Cv(% ) Thời gian điều trị/ca 4,20 ± 0,16 21,11 3,77 ± 0,15 21,70 Lƣợng thuốc điều trị/ca 2,17 ± 0,10 25,95 1,88 ± 0,07 21,70 Chi phí điều trị/ca 3683,33 ± 174,50 25,95 2820,00 ± 111,90 21,70
Qua bảng 4.6 cho thấy: Phác đồ 1 có thời gian điều trị và lƣợng thuốc/ca bệnh thấp hơn ở phác đồ 2 Cụ thể nhƣ sau:
Phác đồ 1 thời gian điều trị trung bình là 4,20 ngày/con, lƣợng thuốc điều điều trị 2,17ml/con
Phác đồ 2 cho thấy thời gian điều trị trung bình ngắn hơn, chỉ 3,77 ngày/con và lượng thuốc sử dụng là 1,88ml/con, so với phác đồ 1 có thời gian điều trị kéo dài hơn 0,43 ngày.
Phác đồ 1 có chi phí điều trị trung bình là 3.683,33 đồng/kgP/liệu trình, cao hơn đáng kể so với phác đồ 2, với chi phí 2.820,00 đồng/kgP/liệu trình Sự chênh lệch chi phí điều trị trung bình giữa hai phác đồ là 858,33 đồng, cho thấy phác đồ 1 tốn kém hơn.
2 Nên khả năng đặc trị bệnh tiêu chảy của phác đồ 2 là cao hơn phác đồ 1
Thời gian điều trị HCTC (Hội chứng tiêu chảy ở lợn con) khác nhau giữa hai phác đồ, trong đó phác đồ 2 có thời gian điều trị ngắn hơn Rút ngắn thời gian điều trị giúp giảm chi phí thuốc thú y, giảm tác động tiêu cực của thuốc lên lợn con, từ đó thúc đẩy sự phát triển bình thường và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.
Phác đồ 2 cho thấy hiệu quả điều trị hội chứng tiêu chảy ở lợn con từ 1-21 ngày tuổi vượt trội hơn phác đồ 1, thể hiện qua tỷ lệ khỏi bệnh cao nhất và thời gian điều trị ngắn nhất Do đó, việc ứng dụng Ampicolistin trong điều trị tiêu chảy cho lợn con giai đoạn này mang lại hiệu quả kinh tế cao cho các trang trại chăn nuôi.
Kết luận
5.1.1 Tình hình lợn mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn tại trang trại chăn nuôi xã Triêu Dương, huyện Tỉnh Gia, tỉnh Thanh Hóa
- Tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn từ 01 đến 21 ngày tuổi trong 3 năm gần đây, năm 2017 tỷ lệ mắc là 11,21% Năm 2018 tỷ lệ mắc là 9,99% Năm
Năm 2019, tỷ lệ mắc bệnh biến động theo mùa, cao nhất vào các tháng đầu và cuối năm Cụ thể, tỷ lệ này là 9,73% từ tháng 1 đến tháng 3 và 9,71% từ tháng 10 đến tháng 12 Trong khoảng giữa năm, tỷ lệ mắc bệnh giảm xuống, với 9,59% từ tháng 4 đến tháng 6 và thấp nhất là 7,93% từ tháng 7 đến tháng 9.
- Kết quả điều tra trong 3 tháng đầu năm 2020 với tổng số con theo dõi là
14572 con thì có 1123 con bị bệnh chiếm tỷ lệ 7,71%
+ Tháng 1 có tỷ lệ mắc bệnh là 8,99%, tỷ lệ chết là 16,63%
+ Tháng 2 có tỷ lệ mắc bệnh là 9,78%, tỷ lệ chết là 21,77%
+ Tháng 3 có tỷ lệ mắc bệnh là 4,51%, tỷ lệ chết là 14,16%
Tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn con từ 1 đến 21 ngày tuổi cho thấy tỷ lệ mắc bệnh ở giai đoạn 1-10 ngày là 16,07%, và giảm nhẹ xuống 15,38% ở giai đoạn 11-21 ngày.
5.1.2 Kết quả điều trị thử nghiệm hội chứng tiêu chảy bằng Enrofloxacin và Ampicolistin
Dùng Ampicolistin để điều trị bệnh tiêu chảy lợn con mang lại hiệu quả cao hơn dùng Enrofloxacin, cụ thể các chỉ tiêu sau:
- Phác đồ 1(điều trị bằng Enrofloxacin) thời gian điều trị trung bình là 4,20 ngày/con, lƣợng thuốc điều điều trị 2,17ml/con
Phác đồ 2 (điều trị bằng Ampicolistin) có thời gian điều trị trung bình ngắn hơn đáng kể so với phác đồ 1, chỉ 3,77 ngày/con và lượng thuốc sử dụng là 1,88ml/con, cho thấy hiệu quả điều trị nhanh chóng và tiết kiệm.
- Chi phí điều trị trung bình của phác đồ 1 là 3683,33 VNĐ/ca, phác đồ 2 có chi phí điều trị là 2820,00 VNĐ/ca
- Cả thuốc Enrofloxacin và Ampicolistin khi điều trị bệnh tiêu chảy ở lợn con có ƣu điểm lợn không bị tái phát.
Đề nghị
Trong điều trị hội chứng tiêu chảy ở lợn, có thể kết hợp kháng sinh với các chế phẩm sinh học như men tiêu hóa và chất điện giải để tăng cường tiêu hóa, kích thích tăng trọng và giảm mùi hôi chuồng trại, từ đó cải thiện môi trường chăn nuôi.