Khảo sát tình hình dịch bệnh trên đàn chó mang đến khám và điều trị tại bệnh viện thú y pethealth thanh hoá và thử nghiệm phác đồ điều trị bệnh viêm ruột tiêu chảy do parvovirus gây ra

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC KHOA NÔNG LÂM NGƯ NGHIỆP TRƯƠNG THUỲ PHƯƠNG KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP KHẢO SÁT TÌNH HÌNH DỊCH BỆNH TRÊN ĐÀN CHÓ MANG ĐẾN KHÁM VÀ ĐIỀU TRỊ TẠI BỆNH VIỆN THÚ Y PETHEAL

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC KHOA NÔNG LÂM NGƯ NGHIỆP

TRƯƠNG THUỲ PHƯƠNG

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP

KHẢO SÁT TÌNH HÌNH DỊCH BỆNH TRÊN ĐÀN CHÓ MANG ĐẾN KHÁM VÀ ĐIỀU TRỊ TẠI BỆNH VIỆN THÚ Y PETHEALTH THANH HOÁ VÀ THỬ NGHIỆM PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ BỆNH VIÊM RUỘT TIÊU CHẢY DO PARVOVIRUS GÂY RA

Ngành đào tạo: Chăn nuôi - Thú y

Mã ngành: 28.06.21

THANH HÓA, NĂM 2020

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC

KHOA NÔNG LÂM NGƯ NGHIỆP

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP

KHẢO SÁT TÌNH HÌNH DỊCH BỆNH TRÊN ĐÀN CHÓ MANG

ĐẾN KHÁM VÀ ĐIỀU TRỊ TẠI BỆNH VIỆN THÚ Y PETHEALTH

THANH HOÁ VÀ THỬ NGHIỆM PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ BỆNH

VIÊM RUỘT TIÊU CHẢY DO PARVOVIRUS GÂY RA

Người thực hiện: Trương Thuỳ Phương Lớp: K19 - Đại học Chăn nuôi – Thú y Khóa học: 2016 – 2020

Giảng viên hướng dẫn: Hoàng Văn Sơn

THANH HÓA, NĂM 2020

i

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành quá trình thực tập cũng như báo cáo thực khoá luân, tôi đã nhận được sự quan tâm giúp đỡ của nhiều tổ chức, ban ngành và cá nhân Nhân dịp này tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với tổ Bộ môn Khoa học Vật nuôi, khoa Nông Lâm Ngư nghiệp, trường Đại học Hồng Đức đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình thực tập và hoàn thành bản khoá luận

Tôi xin chân thành cảm ơn ban lãnh đạo Bệnh viện PetHeath Thanh Hoá cùng toàn thể các anh chị cán bộ kỹ thuật trong Bệnh viện đã tận tình giúp đỡ tôi trong suốt thời gian thực tập

Đặc biệt tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến thầy Hoàng Văn Sơn giảng viên

Bộ môn Khoa học Vật nuôi, khoa Nông Lâm Ngư nghiệp, trường Đại học Hồng Đức đã tận tình hướng dẫn tôi hoàn thành tốt quá trình thực tập và bản báo cáo khoá luận tốt nghiệp này

Cuối cùng tôi xin gửi đến tất cả các thầy giáo, cô giáo, gia đình, bạn

bè và những người đã động viên tôi trong quá trình thực tập lời chúc sức khỏe và hạnh phúc

Thanh Hóa, tháng 7 năm 2020

Sinh viên

ii

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

Sinh viên i

MỤC LỤC ii

DANH MỤC BẢNG v

DANH MỤC BIỂU ĐỒ vi

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT vii

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2 Mục tiêu, yêu cầu của đề tài 2

1.2.1 Mục tiêu 2

1.2.2 Yêu cầu của đề tài 2

1.3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 2

1.3.1 Ý nghĩa khoa học 2

1.3.2 Ý nghĩa thực tiễn 2

PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 3

2.1 Cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài 3

2.1.1 Bệnh thường gặp trên chó 3

2.1.2 Bệnh do Parvovirus trên chó 7

2.1.2.1 Lịch sử bệnh 7

2.1.2.2 Căn bệnh 7

2.1.2.3 Dịch tễ học 9

2.1.2.4 Cơ chế gây bệnh 10

2.1.2.5 Triệu chứng 11

2.1.2.6 Bệnh tích 12

2.1.2.7 Chẩn đoán 13

2.1.2.8 Phòng bệnh 16

2.1.2.9 Điều trị 17

iii

2.1.3 Một số giống chó được nuôi hiện nay 18

2.1.3.1 Các giống chó nội 18

2.1.3.2 Một số giống chó nhập ngoại 19

2.1.4 Cơ sở khoa học và công dụng của thuốc trong đề tài 26

2.1.4.1 Thuốc T-5000 26

2.2 Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước 28

2.2.1 Tình hình nghiên cứu ngoài nước 28

2.2.2 Tình hình nghiên cứu trong nước 29

PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 31

3.1 Đối tượng và vật liệu nghiên cứu 31

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu 31

3.1.2 Vật liệu nghiên cứu 31

3.2 Phạm vi nghiên cứu 31

3.3 Nội dung nghiên cứu 31

3.4 Phương pháp nghiên cứu 31

3.4.1 Thời gian, địa điểm 31

3.4.2 Phương pháp thu thập thông tin 31

3.4.3 Phương pháp bố trí thí nghiệm 31

3.4.4 Chỉ tiêu theo dõi và phương pháp theo dõi các chỉ tiêu 32

3.4.4.1 Chỉ tiêu theo dõi điều tra 32

3.4.4.2 Chỉ tiêu theo dõi điều trị 32

3.4.4.3 Phương pháp theo dõi các chỉ tiêu 32

3.5 Phương pháp xử lí số liệu 33

PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 34

4.1 Kết quả khảo sát tình hình mắc bệnh ở chó khám và điều trị tại Bệnh viện Thú y PetHealth Thanh Hoá 34

4.1.1 Tình hình mắc các nhóm bệnh ở chó được mang tới khám tại Bệnh viện Thú y PetHealth Thanh Hoá 34

iv

4.1.2 Tình hình chó mắc các bệnh gây tiêu chảy được mang tới khám tại Bệnh viện Thú y PetHealth Thanh Hoá 36 4.1.3 Tình hình mắc bệnh viêm ruột tiêu chảy do Parvovirus theo độ tuổi ở chó được mang tới khám tại Bệnh viện Thú y PetHealth Thanh Hoá 37 4.1.4 Tình hình mắc bệnh viêm ruột tiêu chảy do Parvovirus theo giống ở chó được mang tới khám tại Bệnh viện Thú y PetHealth Thanh Hoá 39

4.2 Kết quả điều trị thử nghiệm bệnh viêm ruột tiêu chảy do Parvovirus ở chó tại Bệnh viện Petheath Thanh Hoá 41 PHẦN 5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 43 5.1 Kết luận 43

5.1.1 Kết quả khảo sát tình hình mắc bệnh ở chó khám và điều trị tại Bệnh viện Thú y PetHealth Thanh Hoá 43 5.1.2 Kết quả điều trị thử nghiệm bệnh viêm ruột tiêu chảy do Parvovirus ở chó tại Bệnh viện Petheath Thanh Hoá 43

5.2 Đề nghị 43 TÀI LIỆU THAM KHẢO 44

v

DANH MỤC BẢNG

Bảng 4.1: Tình hình mắc các nhóm bệnh ở chó đƣợc mang tới khám tại Bệnh viện Thú y PetHealth Thanh Hoá 34Bảng 4.2 Thực trạng chó mắc các bệnh gây tiêu chảy 36

Bảng 4.3: Thực trạng mắc bệnh viêm ruột tiêu chảy do Parvovirus ở chó theo độ

tuổi 38

Bảng 4.4 Thực trạng mắc viêm ruột tiêu chảy do Parvovirus ở các giống chó 39

Bảng 4.5 Kết quả thử nghiệm điều trị bệnh do Parvovirus ở chó tại Bệnh viện Petheath Thanh Hoá 41

vi

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 4.1: Tỷ lệ mắc các nhóm bệnh ở chó 35

Biểu đồ 4.2: Tỷ lệ chó mắc các bệnh gây tiêu chảy 37

Biểu đồ 4.3: Tỷ lệ mắc Parvovirus theo tuần tuổi 38

Biểu đồ 4.3: Tỷ lệ mắc Parvovirus theo giống chó 40

vii

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Chữ cái viết tắt/ký hiệu Cụm từ đầy đủ

ELISA Enzyme-linked immunosorbent assay

IM Intramuscular injection (Tiêm bắp)

SC Subcutaneous injection (Tiêm dưới da)

1

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong thời gian gần đây, số lượng thú cảnh đang tăng lên khá nhanh ở cả thành thị và nông thôn Đặc biệt là các bạn trẻ đang có xu hướng muốn có cho mình một người bạn là thú cưng Việc nhận nuôi một chú chó hoặc mèo mang lại nhiều lợi ích cho không chỉ người nuôi mà còn nhiều lợi ích cho cộng đồng

Chó là một trng những con vật trợ giúp con người trong rất nhiều công việc khác nhau như giữ nhà, làm cảnh, chăn gia súc cho đến những công việc ngoài chiến trường thì chó được sử dụng để canh gác, trinh sát và theo dõi, chó cảnh sát để đuổi bắt hay truy tìm, chó thăm dò và cứu hộ làm nhiệm vụ tìm kiếm cứu hộ Những công việc phức tạp, khó khăn nguy hiểm trong các lĩnh vực như nghiên cứu vũ trụ, y học, địa chất, thể thao…

Tuy nhiên vấn đề hiện nay là số lượng chó mắc các bệnh truyền nhiễm ngày càng nhiều, thiệt hại đối với người nuôi chó là rất lớn Trong các bệnh thường gặp, hội chứng nôn mửa, tiêu chảy ra máu gây thiệt hại không nhỏ về kinh tế cho những hộ nuôi chó Có nhiều nguyên nhân gây nên hội chứng nôn

mửa, tiêu chảy ở chó như: Virus (Parvovirus, Care virus, Parvovirus), Ký sinh trùng (cầu trùng, giun móc )… Trong đó, bệnh Parvovirus là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do Canine Parvovirus type 2 gây ra (CPV2) gây viêm dạ dày

ruột, nôn mửa, tiêu chảy ra máu Bệnh xảy ra nhiều trên chó con tuổi từ 6 – 12 tuần với hai thể bệnh hay gặp: Thể tim và thể tiêu hóa, bệnh tiến triển nhanh gây

tỷ lệ chết rất cao

Thanh Hoá là tỉnh hiện nay tốc độ phát triển kinh tế và tốc độ đô thị hoá nhanh nên người dân có điều kiện nuôi chó cảnh ngày càng nhiều Tình trạng mắc bệnh trên đàn chó ở Thanh Hoá phổ biến do điều kiện khí hậu khắc nhiệt

Xuất phát từ thực tế đó, và được sự giúp đỡ tạo điều kiện của cơ sở chúng

tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Khảo sát tình hình dịch bệnh trên đàn chó

mang đến khám và điều trị tại Bệnh viện Thú y PetHealth Thanh Hoá và thử nghiệm phác đồ điều trị bệnh viêm ruột tiêu chảy do Parvovirus gây ra”

2

1.2 Mục tiêu, yêu cầu của đề tài

1.2.1 Mục tiêu

- Đánh giá tình hình mắc bệnh nói chung và bệnh viêm ruột do Parvovirus

nói riêng trên đàn chó đƣợc mang đến khám và điều trị tại Bệnh viện Thú y

PetHealth Thanh Hoá

- Xác định hiệu quả điều trị bệnh viêm ruột do Parvovirus trên đàn chó

đƣợc mang đến khám và điều trị tại Bệnh viện Thú y PetHealth Thanh Hoá

1.2.2 Yêu cầu của đề tài

- Xác định đƣợc tỷ lệ mắc các bệnh trên đàn chó đƣợc khám và điều trị tại Bệnh viện Thú y PetHealth Thanh Hoá

- Đánh giá đƣợc kết quả điều trị bệnh viêm ruột do Parvovirus trên đàn chó

của phác đồ

1.3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

1.3.1 Ý nghĩa khoa học

Kết quả khảo sát về tỷ lệ mắc các bệnh trên đàn chó và kết quả đánh giá

đƣợc hiệu quả của phác đồ điều trị bệnh viêm ruột do Parvovirus trên đàn chó,

có thể làm tài liệu tham khảo cho học tập và nghiên cứu của sinh viên ngành Chăn nuôi - Thú y

1.3.2 Ý nghĩa thực tiễn

Khuyến cáo phác đồ điều trị bệnh viêm ruột do Parvovirus trên đàn chó

tốt nhất góp phần giảm thiểu tối đa thiệt hại về kinh tế cũng nhƣ đảm bảo sức

khỏe cho chó do bệnh Parvovirus gây nên

- Bệnh carre do Canine Distemper virus gây ra, là một loại virus có khả

năng lây nhiễm thông qua đường hô hấp, tiêu hóa, là một bệnh có tính truyền nhiễm cao Chó ở mọi loài, mọi lứa tuổi đều có khả năng nhiễm bệnh và lây nhiễm Tuy nhiên, chó dưới 2 tháng tuổi (do có miễn dịch của chó mẹ truyền cho) 20%; 2~12 tháng tuổi 70%, 2 tuổi trở lên bệnh phát tỉ lệ thấp nhất, 5-10 tuổi 5%; chó phát bệnh carre nếu được chữa khỏi có thể có kháng thể carre suốt đời Mùa đông xuân là mùa phát bệnh carre

- Carre thường biểu hiện với triệu chứng lâm sàng như sốt cao, hô hấp khó khăn, viêm dạ dày ruột cấp và triệu chứng thần kinh.Thời kỳ ủ bệnh của carre thường 3-6 ngày(dài nhất là 17-21 ngày) bệnh tình có thể kéo dài khoảng trên dưới 1 tháng Chó phát bệnh thường chết ở tỉ lệ 50-80% thậm chí 100% nếu không sớm điều trị Lúc bệnh phát ở dạng kế phát (thường kết hợp cùng bệnh viêm gan truyền nhiễm) tỉ lệ chết do bệnh càng cao Bệnh phát thường đi đôi với tuổi đời của chó:

Phòng bệnh: Biện pháp phòng tốt nhất là tiêm vắc xin cho chó

2.1.1.3 Bệnh ho cũi chó (viêm khí phế quản)

- Bệnh gây ra nhiều nhất ở chó dưới 6 tháng tuổi, chó nhập từ nước ngoài, chó chuyển vùng vào đợt đợt rét lạnh, ẩm ướt hoặc chó bị nhiều stress bất lợi khác đều có khả năng mắc bệnh

4

- Bệnh lây lan nhanh làm chết nhiều chó với các triệu chứng ho khạc kéo dài từ 7- 21 ngày do viêm đường hô hấp trên, mặc dù lúc đầu vẫn ăn khỏe, nhanh nhẹn, không sốt, khó có thể biết chó đã mang bệnh Quan sát kỹ: mắt không trong sáng, có rử ghèn, gương mũi luôn luôn khô, ráp và chảy dịch xanh, hay liếm mũi rồi nuốt dịch, hắt hơi khi có nhiều dịch chảy ra bệnh chuyển sang mạn tính, chó gầy sút nhanh do kế phát các bệnh vi khuẩn, virus khác:

Parvovirus, Carre tiêu chảy, phân nát có nhày máu, hôi tanh , nôn ra dịch nhớt

vàng từ dạ dày lẫn nhớt, rối loạn chức năng gan, thận và chết đột ngột do khó thở, trụy hô hấp, mất nước và trụy tim mạch Bệnh thường diễn biến kéo dài tới nhiều tuần, thậm chí tới 2 tháng Những con được chữa trị theo triệu chứng, tưởng chừng đã khỏi, sau vài tuần bị lại, tỷ lệ tử vong rất cao

- Phòng trị bệnh:

Thuốc đặc trị: không có

Phòng bệnh: Biện pháp phòng tốt nhất là tiêm vắc xin cho chó

2.1.1.4 Bệnh viêm gan truyền nhiễm

- Là bệnh lây lan rất nhanh, các loài chó hoang dã và chó chưa được tiêm vaccine CVA-1 đều có thể mắc bệnh, đặc biệt với chó dưới một năm tuổi Bệnh không lây sang người Virus CAV-1 qua đường miệng, tiêu hóa xâm nhập mô bào hầu hết các cơ quan cơ thể của chó, dù chưa phát bệnh (ủ bệnh) nhưng thời gian nhiễm CAV-1 này đã có thể lây truyền sang chó khác qua các chất bài tiết : phân, nước tiểu và rớt dãi Những con chó may mắn khỏi bệnh vẫn mang virus tới 9 tháng sau Virus CAV-1 tấn công hủy hoại gan, thận và hệ tuần hoàn rồi nhanh chóng xâm nhập toàn bộ cơ thể Chó kém ăn, bỏ ăn rồi chuyển sang hôn

mê Kỳ ủ bệnh từ 4-7 ngày

- Triệu chứng: chó sốt (39,4 – 41,1oC), bỏ ăn, tiêu chảy và nôn ra máu Chó thường co gập, quằn quại do những cơn đau dữ dội vùng bụng do sưng gan Ánh sáng có thể kích thích mắt gây đau, viêm chảy nước măt rồi có rử ghèn Có các điểm nốt xuất huyết dưới da, dễ thấy ở vùng da bụng Niêm mạc mắt có màu vàng rồi toàn bộ da vàng như nghệ do chứng hoàng đản sắc tố mật tràn vào máu Chó khó có thể qua khỏi một khi có triệu chứng vàng da

Leptospira có thể xâm nhiễm qua niêm mạc đường tiêu hóa, mắt hay qua vết

thương ở da

- Triệu chứng: Có thể chia làm 2 thể:

+ Thể thương hàn: Vật bệnh có biểu hiện xuất huyết trầm trọng viêm kết mạc mắt với nhũng điểm xuất huyết ở da và niêm mạc, ói ra máu và phân sậm màu có máu, thú bị mất nước rất nhanh và chết trong 24 ngày cùng với giảm thấp thân nhiệt, thường thấp hơn bình thường Xuất huyết da và các niêm mạc

+ Thể hoàng đản : Chó bệnh có biểu hiện viêm kết mạc mắt, hoàng đản, vàng da khó thở tăng dần cùng với kém ăn, ói mửa, nếu không chữa trị trong giai đoạn cuối chó có sự tăng cao nhiệt độ khó thở, hơi thở hôi Tiêu chảy đôi khi xuất huyết và những biểu hiện viêm não trước khi hắt hơi, thú chết trong khoảng 5-8 ngày mắc bệnh

2.1.1.6 Bệnh viêm phổi

- Bệnh viêm phổi thường là kế phát của viêm phế quản hay do bội nhiễm

từ các bệnh truyền nhiễm khác như bệnh carê; viêm phế khí quản truyền nhiễm

ở chó, mèo Do kế nhiễm vi khuẩn như các loại vi khuẩn: Pneumococcus,

Streptococcus, Klebsiella, Bordesella… Do một số loại ấu trùng của ký sinh

trùng ở phế quản như Filaroides, Actustrongylus, Paragonimus hoặc do một số nấm như Asperrgillus, Histoplasnia

- Triệu chứng: Khi mới nhiễm bệnh, con vật mệt mỏi, uể oải, bỏ ăn, sốt cao, niêm mạc đỏ Sâu đó ho đau đớn, cơn ho khạc cũng tăng dần lên ngày một nặng, cơn ho xảy ra nhiều vào ban đêm và sáng sớm Chó nằm một chỗ, yếu, cố

+ Điều trị bệnh

Cũng theo nguyên tắc chung

Sử dụng thuốc kháng sinh chữa nguyên nhân

Thuốc chữa triệu chứng

Thuốc trợ sức và hộ lý

2.1.1.6 Bệnh ghẻ do Demodex

- Bệnh ghẻ do Demodex (bệnh xà mâu) là một trong những bệnh da

thường xảy ra trên chó, chó phát bệnh khi hệ thống miễn dịch của cơ thể suy yếu Demodex canis, là một sinh vật hội sinh bình thường trên da chó và truyền

từ chó mẹ sang chó con trong 2 – 3 ngày đầu bú sữa Ghẻ Demodex thường bị

ảnh hưởng bởi các tác nhân như nội ký sinh, bệnh rối loạn nội tiết, khối u, dinh dưỡng kém, thuốc điều trị ức chế miễn dịch, hóa trị liệu hoặc stress tạm thời (như động dục, mang thai, phẫu thuật,…)

- Ghẻ Demodex được phân loại thành 2 dạng: khu trú hoặc toàn thân dựa

vào đánh giá tình trạng bệnh và cách xử lí đối với từng loại

Ghẻ Demodex khu trú được đặc trưng bởi vùng rụng lông ít (ít hơn 5 – 12 điểm), nhỏ, vùng tổn thương có giới hạn và thường xảy ra trên chó con Việc điều trị dễ dàng đạt hiệu quả cao

- Giải pháp phòng và điều trị bệnh ghẻ do Demodex

Tắm rửa, vệ sinh nơi ăn ở của chó sạch sẽ Định kỳ sử dụng các loại thuốc tẩy nội ngoại ký sinh trùng để phòng bệnh

7

2.1.2 Bệnh do Parvovirus trên chó

Bệnh do Parvovirus trên chó là bệnh truyền nhiễm do Parvovirus gây ra với

đặc điểm tiêu chảy phân lẫn máu, giảm số lượng bạch cầu, tỷ lệ tử vong cao trên chó con Đây là bệnh cơ hội đã gây những tổn thất cho đàn chó ở phần lớn các quốc gia

trên toàn thế giới

Qua phân lập từ năm 1979 đến 1984, các nhà khoa học đã xác định phần lớn chó nhiễm hai chủng virus CPV2a và CPV2b, nhưng ở Ý, Tây Ban Nha và Việt Nam người ta còn phát hiện chủng virus thứ ba là CPV2c cũng gây ra bệnh Parvo cho chó

Chủng Parvovirus Canine chỉ gây nhiễm cho họ chó: Chó nhà, chó sói, chó có

lông bờm cổ, cáo ăn cua, gấu mèo Mỹ Ở chó mọi lứa tuổi đều nhạy cảm và có nguy

cơ cao với bệnh

Loài: Canine Parvovirus type 2

Các đặc tính sinh học của Parvovirus

Hình thái và cấu trúc

Là một ADN virus không có vỏ bọc, có đường kính 20 nm, 32 capsomers, được nhân lên bằng cách phân chia tế bào rất nhanh

Sức đề kháng với môi trường bên ngoài

Parvovirus đề kháng mạnh với môi trường bên ngoài Trong phân thì

8

virus có thể tồn tại hơn 6 tháng ở nhiệt độ phòng Nó đề kháng với tác động của esther, chloroforme, acid và nhiệt độ (560C trong vòng 30 phút)

Đặc tính nuôi cấy của virus

Virus chỉ nhân lên trong nhân tế bào và gây bệnh tích tế bào (CPF) trên tế bào tim chó con còn bú hay trên tế bào ruột, tế bào lymphocyte của chó trong thời kỳ cai sữa Những tế bào trong thời kỳ gián phân tích hợp nhất

Đặc tính kháng nguyên

Sự nhân lên của Parvovirus ở chó làm xuất hiện kháng thể gây ức chế

phản ứng ngưng kết hồng cầu và phản ứng trung hòa huyết thanh Kháng thể ức chế phản ứng ngưng kết hồng cầu xuất hiện vào ngày thứ hai hoặc thứ ba sau khi nhiễm Phản ứng này được sử dụng trong chẩn đoán huyết thanh học Phản ứng trung hòa huyết thanh rất khó thực hiện trong phòng thí nghiệm (Nguyễn

Như Pho, 2003)[6]

Khả năng miễn dịch

Sau khi nhiễm bệnh, chó có miễn dịch kéo dài trong 3 năm, hiệu giá kháng thể trung hòa hay ngăn trở ngưng kết hồng cầu trên những chó này sẽ lên rất cao Những chó con sinh ra trong khoảng thời gian này cảm nhiễm lúc 9 - 12 tuần Sau 2 - 3 năm thì hiệu giá kháng thể sẽ giảm thấp, chó con sinh ra có thể

cảm nhiễm Parvovirus sớm hơn vào lúc 5 - 6 tuần tuổi

Miễn dịch mẹ truyền qua sữa đầu giúp thú phòng bệnh Những kháng thể này sẽ được loại thải hết trong khoảng 6 - 10 tuần tuổi, lúc này chó con sẽ trở nên thụ cảm nhất Sự giảm dần kháng thể mẹ truyền cũng liên quan trực tiếp tới tốc độ tăng trưởng của chó con, những chó con "đẹp nhất ", tăng trưởng tốt nhất thường nhiễm bệnh đầu tiên (Nguyễn Như Pho, 2003)[6]

Ở chó con còn bú có một thời kỳ nhạy cảm với sự xâm nhiễm virus nhưng lượng kháng thể còn sót lại đủ để trung hòa virus vacxin đưa vào Ở “thời kỳ khủng hoảng này”, chó con không thể được tiêm chủng hiệu quả trong khi nó thụ cảm hoàn toàn với sự xâm nhiễm tự nhiên

Một số kháng nguyên tương đồng giữa những dòng Parvovirus khác nhau

ở thú thịt: Virus Panleucopenie (FPV), virus gây viêm ruột ở chồn (MEV) Sự

9

tương đồng này có thể được phát hiện bởi phản ứng trung hòa và phản ứng HI Mặc dù có sự tương đồng kháng nguyên nhưng nó có những giới hạn riêng biệt trong tự nhiên, FPV chỉ gây nhiễm cho mèo, MEV chỉ gây nhiễm cho chồn và CPV chỉ gây nhiễm cho chó

Bệnh xảy ra quanh năm nhưng thường thấy vào mùa hè khi thời tiết nóng,

ẩm mưa nhiều Trong điều kiện thời tiết nắng nóng ẩm khả năng thải nhiệt của chó kém do tuyến mồ hôi ít phát triển Chính vì vậy chúng ta thấy chó há miệng,

lè lưỡi, thở rất nhiều để tăng cường thải nhiệt cho cơ thể Thời tiết nóng ẩm chính là điều kiện bất lợi cho quá trình điều tiết thân nhiệt của chó Ngoài ra mưa nhiều làm mầm bệnh phát tán nhanh Đây là nguyên nhân mà bệnh phát triển mạnh vào mùa hè

Đường xâm nhập và cách lây lan

Parvovirus là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm của loài chó, lây lan nhanh và

làm chết nhiều chó, đặc biệt là chó non Bệnh không lây truyền qua loài Bệnh lây trực tiếp từ chó ốm sang chó khỏe hoặc qua phân thải có virus phát tán trong môi trường qua các nhân tố trung gian truyền lây: Dụng cụ chăn nuôi, chim chóc, gậm nhấm, côn trùng ruồi nhặng mang mầm bệnh từ phân gây nhiễm cho chó khỏe từ ổ dịch tới các nơi khác Thậm chí các phương tiện giao thông: Vết lốp xe, giày dép có dính phân chó bệnh hoặc bàn tay tiếp xúc của con người từ chó ốm cho chó khỏe cũng có thể làm lây lan bệnh Bệnh đặc biệt nghiêm trọng đối với những con chó không được bảo vệ bởi các kháng thể từ mẹ hoặc tiêm

Sơ đồ 2.1: Sinh bệnh học của bênh do Parvovirus trên chó

Virus xâm nhập bằng đường miệng và mũi, thải ra ngoài qua phân Sau khi xâm nhập, đầu tiên virus nhân lên tại các mô lympho, gây nhiễm trùng huyết vào ngày thứ hai và ngày thứ năm, từ đó tạo phản ứng miễn dịch và kháng thể

Qua đường miệng

Virus vào máu

Ruột Tủy xương

Hạch bạch huyết

và lách

Hoại tử những tế bào

sinh lympho

Hoại tử biểu mô ruột

Viêm ruột _tiêu chảy

Giảm thiểu tế bào lympho

11

có thể xuất hiện vào ngày thứ năm và thứ sáu Trong thời gian này virus có thể được thải ra ngoài qua phân vào ngày thứ tư, tối đa là vào ngày thứ năm, sau đó giảm dần và kết thúc vào ngày thứ chín Trong quá trình gây nhiễm trùng huyết, virus đồng thời nhân lên ở tế bào lympho và tế bào tủy xương dẫn đến giảm thiểu số lượng bạch cầu, hậu quả là làm suy giảm miễn dịch Virus nhân lên trong tế bào ruột dẫn đến hoại tử biểu mô ruột, bào mòn nhung mao ruột, gây viêm ruột, giảm hấp thu và tiêu chảy rồi chết

Ở những chó con không có kháng thể mẹ truyền, virus thường gây bệnh tích trên cơ tim và gây ra bệnh dạng tim mạch

Chỉ cần đưa một lượng nhỏ Parvovirus bằng 100 liều gây nhiễm mô nuôi

cấy DICT (Dose Infectieuse Culture de Tissu) đủ gây nhiễm cho chó Điều này cho thấy tác hại về mặt dịch tễ học do có lượng qúa lớn virus trong phân (1 tỷ DICT/g phân) chó mắc bệnh

2.1.2.5 Triệu chứng

Thời gian nung bệnh khoảng 5-7 ngày Bệnh thường biểu hiện ở 3 dạng chủ yếu như sau:

Dạng điển hình (viêm dạ dày ruột xuất huyết)

Đây là dạng phổ biến nhất, thường mắc ở chó 6 - 12 tuần tuổi

Virus gây thiệt hại nghiêm trọng đến đường ruột, chúng phân chia trong các tế bào biểu mô ruột, gây hoại tử, viêm loét bong tróc các tế nào niêm mạc, vì thế gây hiện tượng tiêu chảy - xuất huyết Niêm mạc thường theo phân ra ngoài, hợp lại với các chất khác tạo nên một mùi hôi tanh khó chịu Từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho các nhiễm trùng thứ cấp khi các vi khuẩn đường ruột như

Salmonella, E coli, coronavirus, C perfringens, Campylobacter và các ký sinh

trùng khác có thể xâm nhập vào mạch máu nhiều hơn qua những vùng niêm mạc

bị bong tróc, từ đó tạo nên quá trình nhiễm trùng thứ cấp

Thể này thường có thời gian nung bệnh từ 3 - 4 ngày Tình trạng bỏ ăn, mệt lả, nôn mửa, 24 giờ sau bắt đầu tiêu chảy có máu Ngày thứ tư và thứ năm của tiến trình bệnh thì phân có màu xám đỏ (Nguyễn Như Pho, 2003)[6]

Huyết học: Chó bị bệnh thường bị mất nước trầm trọng, tăng thân nhiệt

12

(50%), giảm thiểu lượng bạch cầu (60 – 70% tổng số các trường hợp), chủ yếu giảm bạch cầu trung tính và tế bào lympho đôi khi còn ít hơn 400 – 500 bạch cầu/mm3 trong những trường hợp nghiêm trọng (Tô Dung và Xuân Dao, 2006)[2]

Thể quá cấp tính: Con vật chết sau 3 ngày do trụy tim mạch

Thể cấp tính: Chết sau 5 – 6 ngày do hạ huyết áp và do tác động bội nhiễm của vi khuẩn

Tỷ lệ tử vong cao trên chó từ 6 – 10 tuần tuổi, chó đã qua 5 ngày mắc bệnh thì thường có kết quả điều trị khả quan

Dạng viêm cơ tim

Dạng này hay gặp ở chó con 4 – 8 tuần tuổi

Thể này ít phổ biến hơn thể đường ruột

Bệnh thường rất nặng, chó bị suy tim cấp do virus tấn công gây hoại tử cơ tim Con vật thường chưa biểu hiện triệu chứng gì đã lăn ra chết đột ngột do suy

hô hấp trong thời gian ngắn vì phổi bị phù Do những biến đổi về bệnh tích ở van tim và cơ tim, từ đó xuất hiện những tạp âm ở tim hay những biến đổi về điện tim đồ (Nguyễn Như Pho, 2003)[6]

Những trường hợp khác có thể thấy chó biểu hiện thiếu máu nặng, niêm mạc nhợt nhạt, nhão Lớp mỡ vàng và cơ tim có xuất huyết, chó chết nhanh từ 1 – 2 ngày (Phạm Sỹ Lăng và cs 2006)[5]

Chó con tồn tại được sẽ có sẹo trong cơ tim Thể bệnh này có thể hoặc không đi kèm với các dấu hiệu và triệu chứng của thể đường ruột Tuy nhiên thể này bây giờ đã hiếm trên thế giới

13

hay xuất huyết thành ruột non mỏng do có sự bào mòn của nhung mao ruột, niêm mạc ruột bong tróc

Gan có thể sưng, túi mật căng

Trong thể cơ tim thường thấy thủy thũng ở phổi và viêm cơ tim (Nguyễn Như Pho 2003)[6]

Bệnh tích vi thể

Ruột: Hoại tử biểu mô tuyến Lieberkuhn, toàn bộ nhung mao ruột bị bào mòn

Cơ quan lympho: Hoại tử và tiêu hủy những tế bào lympho trong mảnh payer, trong trung tâm mầm, trong hạch bạch huyết màng treo ruột và những hạt bạch huyết ở lách

Dạng tim: viêm cơ tim khởi phát, phân tán nặng nề

2.1.2.7 Chẩn đoán

Chẩn đoán lâm sàng

Chẩn đoán bệnh trước tiên phải khám lâm sàng, dựa vào các triệu chứng

và yếu tố dịch tễ của bệnh : Mức độ gây nhiễm lớn; triệu chứng lâm sàng phần lớn chó nhiễm bệnh có biểu hiện viêm ruột xuất huyết ;Sốt kéo dài từ khi phát bệnh đến khi chó bị ỉa chảy nặng; nôn mửa, ủ rũ, bỏ ăn; đi ỉa chảy, phân thối những ngày sau đó phân có màu hồng hoặc có lẫn máu tươi, có lần cả niêm mạc ruột và chất keo nhầy, mùi tanh rất đặc trưng Sau đó chó hôn mê, mất nước và sút cân nhanh

Chết do ỉa chảy mất nước, mất cân bằng điện giải, sốc do nội độc tố hoặc nhiễm trùng thứ phát

Tỷ lệ tử vong cao (trên 50%)

Chất chứa virus: Phân, nước tiểu, nước bọt nhưng quan trọng nhất là phân Cần chẩn đoán phân biệt với các bệnh gây viêm ruột khác trên chó:

Viêm ruột do Coronavirus: Bệnh lây lan rất rộng nhưng không nguy

hiểm nhiều cho chó bệnh, tiêu chảy từ 6 – 14 ngày, con vật mất nước, tỷ lệ tử vong thấp

Viêm ruột do Rotavirus: Bệnh gây tiêu chảy nhưng cách sinh bệnh chưa

được biết một cách rõ ràng

14

Viêm ruột trong bệnh Care: Chó bệnh có triệu chứng hô hấp và thần kinh

đặc trưng, thường sốt cao trong nhiều ngày (40 – 410C), viêm phổi, viêm ruột (hiếm khi có máu tươi), có thể gặp nhiều những nốt sài, mụn mủ ở vùng da ít lông

Viêm dạ dày ruột trong bệnh do Leprospira gây ra: Tiến trình bệnh xảy ra

nhanh với đặc điểm gây suy thận và nhiễm trùng huyết

Ngoài ra còn gặp các trường hợp viêm ruột ỉa chảy do ký sinh trùng (cầu trùng trên chó, giun lươn, giun đũa, giun móc )

Chẩn đoán trong phòng thí nghiệm

Tìm virus trong phân: Có thể thực hiên nuôi cấy trên môi trường tế bào

nhưng thời gian lâu dài và tốn kém Cần lưu ý rằng sự tiêm chủng vaxcin virus nhược độc dẫn đến bài virus trong 4 – 10 ngày, tuy yếu nhưng sự bài thải này có thể dẫn đến kết quả dương tính giả (Nguyễn Như Pho, 2003)[6]; (Phạm Sỹ Lăng và cs, 1998)[4]

Chẩn đoán huyết thanh học:

Dùng phản ứng ngăn trở ngưng kết hồng cầu - Haemagglutination Inhibition test HI ( dễ thực hiện, cho kết quả tương đối chính xác) Kháng thể xuất hiện trong máu khi bắt đầu tiêu chảy nhưng với hiệu giá thấp Trên thực tế người ta thường dùng test ELISA để chẩn đoán (Nguyễn Như Pho, 2003)[6] Phương pháp ELISA

có thể thực hiện ở ngày đầu tiên của bệnh cho đến 3 hoặc 4 ngày sau đó Các phương pháp ELISA có thể là âm tính giả nếu chạy quá sớm trong quá trình bệnh Trên thực tế người ta thường dùng test ELISA để chẩn đoán (Vương Đức Chất và

Lê Thị Tài, 2004)[1]

Chẩn đoán bằng test CPV Ag (One - step Canine Parvovirus Antigen Test):

Dùng test thử CPV (Canine Parvovirus One – step Test Kit ) Phương pháp

nàyđược tiến hành sau khi chẩn đoán lâm sàng kết luận chó nghi mắc bệnh

Parvovirus

Cách tiến hành:

Lấy mẫu bệnh phẩm cần xét nghiệm là phân hoặc dịch ở miệng của chó nghi

bệnh Parvovirus bằng cách ngoáy bông tăm trực tiếp ở trực tràng Bệnh phẩm sau

khi được thu thập cần làm xét nghiệm ngay Trong trường hợp cần thiết có thể bảo

10 phút

Nếu xuất hiện cả hai vạch ở điểm C và T thì kết quả dương tính Ngược lại, nếu chỉ xuất hiện một vạch tại điểm C thì phản ứng âm tính Trong trường hợp không xuất hiện vạch nào thì sẽ phải làm lại xét nghiệm vì vạch C là vạch đối chứng giúp cho việc đánh giá qui trình tiến hành Vạch này luôn luôn xuất hiện khi qui trình và các thuốc thử trong kít chẩn đoán đạt yêu cầu kỹ thuật Nếu vạch C không xuất hiện chính tỏ có sai sót trong quá trình tiến hành xét nghiệm hoặc thuốc thử không đạt yêu cầu

Hiện nay trên thị trường đã ra mắt những test đôi, test ba tức là cùng 1 test

ta có thể kiểm tra được 2 hay 3 bệnh cùng một lúc: CPV+ CDP, CPV+ CCV+ giardia Ag,

Phương pháp mổ khám:

Khi virus vào trong cơ thể sẽ theo đường máu tới các cơ quan bộ phận và gây tổn thương các cơ quan đó Dựa trên cơ sở đó những ca bệnh chết không xác định được nguyên nhân có thể mổ khám quan sát bệnh tích đại thể chẩn đoán

Tiến hành:

Những con chết nghi do mắc bệnh Parvovirus sẽ được mổ khám để quan

sát bệnh tích đại thể Các bệnh tích đặc trưng của bệnh bao gồm: Lách biến dạng, hạch màng treo ruột xuất huyết, ruột xung huyết hay xuất huyết thành ruột non mỏng do có sự bào mòn của nhung mao ruột, niêm mạc ruột bong tróc Gan

có thể sưng, túi mật căng Trong trường hợp mổ khám quan sát thấy các bệnh

tích đặc trưng như trên có thể chẩn nghi con vật nhiễm Parvovirus Để chẩn

đoán được chính xác chúng ta cần tiến hành phương pháp hóa mô miễn dịch

Phương pháp hóa mô miễn dịch:

Đây là phương pháp miễn dịch huỳnh quang mới, trong đó kháng nguyên

16

(KN) tế bào phần mô được đánh dấu bằng kỹ thuật hóa học Hóa mô miễn dịch dựa trên sự liên kết của kháng nguyên với kháng thể (KT) đặc trưng trong phần mô Phương pháp này giúp cho việc chẩn đoán bệnh một cách chính xác

Nguyên lý:

Phương pháp hóa mô miễn dịch sử dụng phản ứng kháng nguyên - kháng thể đặc hiệu áp dụng cho các mảnh cắt đã chuyển đúc paraffin Các mảnh cắt (của các mẫu bệnh phẩm) sau khi đã khử sạch Paraffin được phủ kín kháng thể lên bề mặt Nếu trong mô bệnh phẩm có kháng nguyên tương ứng với kháng thể, phức hợp kháng nguyên - kháng thể sẽ hình thành Phức hợp này được nhận biết nhờ hệ thống khuếch đại tín hiệu bao gồm kháng thể bắc cầu (kháng kháng thể)

và hoạt chất nhuộm màu DAB (3,39 diaminobenzidine tetraclorua)

Phương pháp mổ khám và hóa mô miễn dịch sử dụng trong trường hợp con bệnh chết Phương pháp chẩn đoán lâm sàng, xét nghiệm máu, phương pháp chẩn đoán huyết thanh học sử dụng trong trường hợp con vật còn sống Mỗi phương pháp đều có ưu nhược điểm riêng Tuy nhiên việc chẩn đoán lâm sàng,

và sử dụng test CPV là không thể thiếu để chẩn đoán bệnh sớm nhằm nâng cao hiệu quả điều trị

2.1.2.8 Phòng bệnh

Phòng bệnh bằng vệ sinh

Cần thực hiện đồng thời các việc sau:

Sử dụng các thuốc sát trùng chuồng trại như:

Han – iodine 10% pha ở nồng độ 1 lít Han – iodine/100 – 250 lít nước

Mỗi tuần từ 1 – 2 lần, liên tục trong 2 – 3 tuần

Hoặc Benkocid sát trùng chuồng trại, dụng cụ nuôi nhốt, phương tiện vận

chuyển Pha loãng ở nồng độ 1/250 - 300 ngày 1 – 2 lần, liên tục 3 – 5 ngày trong thời gian có dịch xảy ra

Hiệu quả nhất là viên GERMISEP để khử khuẩn dụng cụ, thiết bị y tê, xử

lý và khử khuẩn các chất thải y tế, tùy vào mức độ nhiễm khuẩn mà sử dụng viên Germisep được pha loãng trong nước với tỉ lệ khác nhau

Thực hiên vệ sinh thú y: Giữ gìn thức ăn, nước uống và cơ thể của chó

17

luôn luôn sạch sẽ

Nuôi dưỡng, chăm sóc tốt để nâng cao sức đề kháng cho cơ thể

Nuôi cách li những con khỏe mạnh với những con nghi mắc bệnh, đang mắc bệnh hoặc những con mới mua về

Phòng bệnh bằng vacxin

Tiêm vacxin 5 bệnh để phòng: Viêm gan, Parvovirus, Care, phó cúm, ho cũi

Đối với mũi đầu tiên cho chó 6 tuần tuổi

Tiêm vacxin 7 bệnh để phòng: Viêm gan, Parvovirus, care, phó cúm, ho

cũi, Leptospira, Coronavirus Cho 2 mũi tiếp theo

Tiêm nhắc lại mũi thứ 2 cách mũi thứ nhất 3 tuần Nhắc lại mũi thứ 3 cách mũi thứ hai 4 tuần Các năm sau đó tiêm nhắc lại, mỗi năm tiêm 1 lần

Nguyên tắc của việc điều trị là chống nôn, chống mất nước,trợ sức trợ lực ngăn ngừa sự bội nhiễm của vi khuẩn

Sử dụng kết hợp các biện pháp sau:

Truyền dịch nhằm bù đắp lại lượng nước mất do nôn mửa, tiêu chảy và tùy theo biểu hiện lâm sàng (nếp gấp ở da, hốc mắt trũng sâu) và sinh học (hematocrite, protein ) Việc bù đắp lượng nước phải có tính hệ thống và thường truyền qua đường tĩnh mạch hoặc đường dưới da Dung dịch này gồm nước sinh lý mặn để điều chỉnh lượng nước mất ngoại tế bào và nước sinh lý ngọt, acid amin thiết yếu để cung cấp năng lượng và protein Việc bù đắp nước phải đầy đủ, ít nhất 40 – 60 ml nước/kg thể trọng Các nhà khoa học khuyến cáo dùng dung dịch Ringer hay dung dịch gồm nước sinh lý mặn (1/3) và nước

Phương pháp trợ sức: Dùng vitamin B, vitamin C, vitaminK

Bảo vệ niêm mạc dạ dày– ruột: Dùng Phosphalugel và Actapulgite

Ngoài ra cần kết hợp với chống shock do mất máu và chăm sóc đúng cách thì sẽ đưa lại tiên lượng tốt hơn Nhưng nếu chăm sóc không hợp lý, chó sẽ chết rất nhanh (môi trường dưỡng bệnh không tốt, không thắp đèn giữ ấm, tắm khi con vật đang ốm, cho ăn uống không theo chỉ định)

Sự thành công trong điều trị bệnh này phần lớn là do sức sống– sức chống chọi với bệnh tật của con vật

2.1.3 Một số giống chó được nuôi hiện nay

2.1.3.1 Các giống chó nội

Giống chó vàng

Chó vàng là giống chó được người dân đem về thuần hóa và nuôi dưỡng cách đây khoảng từ 3000-4000 năm trước công nguyên

Chúng có tầm vóc trung bình trưởng thành nặng khoảng 12-18kg, cao

50-55, nặng 12-18 kg, đây là giống chó săn được nuôi phổ biến ở nước ta để giữ nhà, săn thú và làm thực phẩm Chúng nhanh nhẹn, hoạt bát, có sự thích ứng tốt với điều kiện ngoại cảnh, ít bị ốm Chó đực thành thục sinh dục khi được 16-18 tháng tuổi, chó cái sinh sản khi đạt 12-14 tháng tuổi

Giống chó H’Mông

Giống chó của người H’mông còn có tên gọi là giống H’Mông cộc.Chó thích nghi tốt với cuộc sống ở miền núi cao, chúng thường được sử dụng để giữ nhà và săn thú, có tầm vóc lớn hơn chó vàng, cao 55-60cm, nặng 18-25kg, chúng thường có mầu lông đen và đặc biệt là đuôi của giống chó này là cộc từ khi mới sinh do đặc điểm di truyền tạo lên Chó đực thành thục sinh dục khi được 14-16 tháng tuổi, chó cái sinh sản khi 10-12 tháng tuổi