Biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 5 tuổi ở một số trường mầm non ven biển hậu lộc thông qua hoạt động khám phá mtxq chủ đề thế giới thực vật

LỜI CẢM ƠN Với sự giúp đỡ quý báu của thầy cô và bạn bè, em đã hoàn thành khóa luận tốt nghiệp với đề tài “ Biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi ở 1 số trường mầm non vùng ven

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC

KHOA GIÁO DỤC MẦM NON

SINH VIÊN: HOÀNG THỊ QUỲNH

MÃ SV: 1469010243

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ CHO TRẺ 4-5 TUỔI

Ở MỘT SỐ TRƯỜNG MẦM NON VEN BIỂN HẬU LỘC THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ MTXQ

CHỦ ĐỀ THẾ GIỚI THỰC VẬT

Ngành đào tạo: Giáo dục Mầm non

Thanh Hóa, tháng 5 năm 2018

LỜI CẢM ƠN

Với sự giúp đỡ quý báu của thầy cô và bạn bè, em đã hoàn thành khóa luận tốt nghiệp với đề tài “ Biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi ở 1 số trường mầm non vùng ven biển huyện Hậu Lộc thông qua hoạt động làm quen với môi trường xung quanh chủ đề thế giới thực vật”

Em xin bày tỏ long biết ơn chân thành và sâu sắc nhất tới ThS Tạ Mai Anh người đã tận tình giúp đỡ, tạo mọi điều kiện cho em trong suốt quá trình hoàn thành khóa luận

Em xin chân thành cảm ơn BGH Trường Đại Học Hồng Đức, các thầy cô giáo trong khoa Giáo dục Mầm non, thư viện trường Đại Học Hồng Đức, Ban giám hiệu các trường mầm non xã Đa Lộc và Quang Lộc, huyện Hậu Lộc đã tạo điều kiện và giúp đỡ em hoàn thành khóa luận

Mặc dù em đã cố gắng để tìm hiểu và nghiên cứu những vấn đề liên quan, nhưng do vốn kinh nghiệm nghiên cứu của bản thân còn hạn chế nên khóa luận không tránh khỏi những thiếu xót Em rất mong nhận được sự góp ý của quý thầy cô và các bạn để khóa luận được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Thanh Hóa, tháng 5 năm 2018

Sinh viên

Hoàng Thị Quỳnh

MỤC LỤC

Trang

LỜI CẢM ƠN i

MỤC LỤC ii

DANH MỤC BẢNG iv

A PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu 3

3 Mục đích nghiên cứu 6

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 6

5 Phương pháp nghiên cứu 6

6 Bố cục của khóa luận 7

B NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 8

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN 8

1 Đặc điểm ngôn ngữ của trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi 8

1.1 Đặc điểm phát triển ngữ âm của trẻ 8

1.1.1 Lỗi về thanh điệu 8

1.1.2 Lỗi về âm chính 8

1.1.3 Lỗi về âm đầu 8

1.1.4 Lỗi về âm đệm 9

1.1.5 Lỗi về âm cuối 9

1.2 Đặc điểm phát triển vốn từ của trẻ 9

1.3 Đặc điểm phát triển lời nói mạch lạc cho trẻ 4-5 tuổi 11

2 Hoạt động làm quen với môi trường xung quanh ở trường mầm non 12

2.1 Hoạt động làm quen với môi trường xung quanh với việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi 12

2.2 Đổi mới hoạt động cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh theo hướng tích hợp chủ đề 14

Tiểu kết 16

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ CỦA TRẺ 4-5 TUỔI Ở MỘT SỐ TRƯỜNG MẦM NON VÙNG VEN BIỂN HUYỆN HẬU LỘC THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ MTXQ, CHỦ ĐỀ THẾ GIỚI THỰC VẬT 17

1.1 Vài nét về các trường mầm non vùng ven biển huyện Hậu Lộc 17

1.1.1 Trường mầm non Đa Lộc 17

1.1.2 Trường mầm non xã Quang Lộc 18

1.2 Thực trạng phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động làm quen với MTXQ 19

1.2.1 Khảo sát điều tra 19

1.2.2 Kết quả khảo sát điều tra 21

Tiểu kết 26

CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ CHO TRẺ 4 - 5 TUỔI Ở MỘT SỐ TRƯỜNG MẦM NON VEN BIỂN HUYỆN HẬU LỘC THÔNG QUA HĐLQ VỚI MTXQ CHỦ ĐỀ THẾ GIỚI THỰC VẬT 28

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 28

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích và phát triển 28

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính vừa sức, phù hợp với khả năng và nhu cầu của trẻ 4-5 tuổi 28

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính trực quan cụ thể 28

3.2 Đề xuất 1 số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua các hoạt động làm quen với môi trường xung quanh chủ đề thế giới thực vật 29

3.3 Tổ chức thực nghiệm 37

3.3.1 Mục đích thực nghiệm 37

3.3.2 Đối tượng thực nghiệm 37

3.3.3 Nội dung thực nghiệm 37

3.3.4 Thời gian thực nghiệm 37

3.3.5 Địa điểm thực nghiệm 37

3.3.6 Tiến hành thực nghiệm 37

3.3.7 Kết quả thực nghiệm 38

Tiểu kết 40

C KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 41

1 Kết luận 41

2 Kiến nghị 42

TÀI LIỆU THAM KHẢO 44

PHỤ LỤC 45

DANH MỤC BẢNG

Trang

Bảng 1.1 Kết quả ý kiến của giáo viên về vai trò của HĐLQ với MTXQ đến

việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi 21

Bảng 2.1 Khảo sát mức độ nhận thức của giáo viên về việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo nhỡ thông qua HĐLQ với MTXQ 22

Bảng 4.1: Mức độ trẻ 4-5 tuổi tích cực sử dụng ngôn ngữ của mình trong hoạt động làm quen với MTXQ 24

Bảng 5.1: Những khó khăn mà giáo viên gặp phải 25

khi tổ chức giờ HĐLQ với MTXQ 25

Bảng: BẢNG TỔNG HỢP KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM 39

Bảng : BẢNG TỔNG HỢP KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM 39

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

1.1 Bậc học giáo dục mầm non là mắt xích quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân.Với vai trò là bậc học nền tảng, chất lượng giáo dục mầm non có vai trò quan trọng đến việc hình thành và phát triển nhân cách của mỗi cá nhân cũng như chất lượng giáo dục ở các bậc học tiếp theo Vì vậy việc giáo dục trẻ trong độ tuổi mầm non là vô cùng quan trọng

V.I.Lênin đã nói: “Ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp quan trọng nhất của loài người Nhờ có ngôn ngữ con người mới hiểu được nhau, cùng nhau phấn đấu vì những mục đích chung: lao động, đấu tranh, xây dựng, học tập và phát triển xã hội” Do đó, ngôn ngữ có vai trò hết sức quan trọng trong đời sống hàng ngày, không có ngôn ngữ đứa trẻ không thể phát triển thành người một cách toàn diện Thật vậy, trẻ mầm non có nhu cầu giao tiếp rất lớn, trẻ muốn được trình bày những mong muốn, ý nghĩ của mình với người thân và những người xung quanh

để mọi người có thể chăm sóc, giáo dục trẻ Đó chính là một trong những điều kiện quan trọng đế hình thành nhân cách cho trẻ Ngôn ngữ là phương tiện để trẻ học tập, vui chơi và tham gia vào các hoạt động sinh hoạt.Giống như việc dạy trẻ tiếng mẹ đẻ ở các cấp học khác, việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng.Trẻ học để biết tiếng mẹ đẻ đồng thời sử dụng

nó như một phương tiện để vui chơi, học tập mà ngôn ngữ được tích lũy trong tất cả các hoạt động giáo dục, ở mọi lúc, mọi nơi.Như vậy, ngôn ngữ cần cho tất

cả các hoạt động giáo dục và ngược lại, mọi hoạt động tạo cơ hội cho ngôn ngữ của trẻ phát triển

Mặt khác, sự phát triển ngôn ngữ của trẻ là một quá trình từ thấp đến cao với giai đoạn mang những đặc trưng khác nhau tùy thuộc vào độ tuổi của trẻ.Ở mỗi giai đoạn có sự kế thừa và phát triển thành tựu của giai đoạn trước.Chính vì vậy, việc phát triển ngôn ngữ và việc lựa chon các biện pháp để phát triển ngôn ngữ hiện nay đang là một việc làm cần thiết

1.2 Ở trường mầm non cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh có ưu thế đăc biệt trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ.Môn học này không những

mở rộng cho trẻ sự hiểu biết về thế giới tự nhiên xung quanh trẻ mà còn có vai trò rất quan trọng trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ Hoạt động làm quen với môi trường xung là hoạt động được tổ chức thường xuyên ở trường mầm non Đây là hoạt động được trẻ rất yêu thích, bởi bản chất của hoạt động này là giúp trẻ khám phá để nhận thức Quá trình nhận thức luôn diễn ra đồng thời với quá trình phát triển ngôn ngữ Sở dĩ như vậy là vì sự vật và những đặc điểm của

sự vật( hình dáng, hoạt động, tính chất, môi trường sống,…) gắn liền với các tín hiệu ngôn ngữ.Tuy nhiên, trên thực tế hiện nay, ở các trường mầm non chưa chú trọng nhiều đến việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non thông qua hoạt động làm quen với môitrường xung quanh, mà chỉ chú trọng nhiều đến việc phát triển khả năng nhận thức cho trẻ là chính Giáo viên mầm non chưa thực sự biết khai thác những lợi thế của hoạt động làm quen với môi trường xung quanh để giúp trẻ phát triển ngôn ngữ.Nhưng nếu ngôn ngữ nghèo nàn thì việc phát triển nhận thức cho trẻ cũng sẽ gặp không ít khó khăn

1.3.Chủ đề thế giới thực vật là một trong những chủ đề lớn được thực hiện trong năm học cho các độ tuổi mầm non nói chung và ở lớp mẫu giáo 4-5 tuổi nói riêng Đây là chủ đề gồm có các chủ đề nhánh: các loại rau, các loại hoa, các loại quả, Thế giới cây lá, hoa quả, rau củ luôn thu hút được sự chú ý của trẻ, khiến trẻ thích thú khám phá Có thể thấy hoạt động làm quen với môi trường xung quanh hướng về chủ đề thế giới thực vật, đem đến cho trẻ 4-5 tuổi một lượng kiến thức đáng kể về cây, rau, quả,…đồng thời cung cấp cho trẻ một lượng từ ngữ đáng kể và các kỹ năng ngôn ngữ khác Vấn đề đáng quan tâm là việc khai thác nội dung chủ đề để giúp trẻ phát triển ngôn ngữ đạt hiệu quả hay chưa đạt hiệu quả

1.4 Cũng như các trường mầm non trong toàn tỉnh, các trường mầm non ven biển huyện Hậu Lộc đã và đang tích cực đổi mới trong chăm sóc và giáo dục trẻ Nội dung giáo dục ngôn ngữ được tích hợp trong các hoạt động với các mức độ khác nhau tùy vào đặc trưng của từng hoạt động, tuy nhiên việc này chưa được nhìn nhận đúng và hiệu quả đạt được chưa cao

Là giáo viên mầm non trong tương lai, chúng tôi luôn ý thức được tầm quan trọng của việc phát triển ngôn ngữ ở tất cả các độ tuổi ở trường mầm non.Chúng tôi mong muốn góp một phần nhỏ vào việc nâng cao hiệu quả phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non ở vùng ven biển Hậu Lộc- vùng quê có những đặc trưng riêng biệt về ngôn ngữ và còn gặp nhiều khó khăn về điều kiện vật chất, đội ngũ chăm sóc- giáo dục trẻ mầm non.Vì vậy chúng tôi lựa chọn đề tài:

“ Biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi ở 1 số trường mầm non vùng ven biển huyện Hậu Lộc thông qua hoạt động làm quen với môi trường xung quanh chủ đề thế giới thực vật”

2 Lịch sử nghiên cứu

Ngôn ngữ có vai trò rất lớn trong cuộc sống của con người Nhờ có ngôn ngữ con người có thể trao đổi với nhau những hiểu biết, truyền cho nhau những kinh nghiệm Ngôn ngữ đồng thời cũng là phương tiện để tư duy, truyền đạt truyền thống văn hóa lịch sử từ thế hệ này sang thế hệ khác Như vậy hoạt động ngôn ngữ của con người xuất hiện cùng lịch sử loài người F.Anghen đã viết: “ Sau lao động rồi đồng thời cùng với lao động là ngôn ngữ Đó là hai động lực chủ yếu đã ảnh hưởng đến bộ óc của con người” Đối với trẻ lứa tuổi mầm non, ngôn ngữ có một vai trò rất quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ

Trẻ em luôn nhận được sự quan tâm của gia đình, nhà trường và toàn xã hội, đặc biệt là các nhà khoa học Việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ không còn là mới mẻ nữa, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu ở nhiều mức độ và phạm vi khác nhau

Ở Việt Nam, từ sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, vấn đề này cũng được quan tâm hơn Một số hội nghị khoa học ở Trung ương cũng như các địa phương đã hướng nội dung vào việc thảo luận nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non

Ở Việt Nam, các tác giả tập trung mô tả khá tỉ mỉ các quá trình hình thành

và phát triển ngôn ngữ tự nhiên của trẻ về mặt ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp qua

các công trình như:”Quá trình hình thành và phát triển ngôn ngữ trẻ em”( Nguyễn Huy Cẩn)…

Đặc biệt luận án Phó tiến sĩ của Lưu Thị Lan:”Những bước phát triển ngôn ngữ của trẻ em từ 1-6 tuổi”.Tác giả đã phân tích sự phát triển ngôn ngữ của trẻ

em chủ yếu về mặt từ vựng và ngữ pháp theo các giai đoạn từ 1-3 tuổi và 4-6 tuổi Kết quả nghiên cứu đã cho thấy ở giai đoạn đầu từ 1-3 tuổi, trẻ chủ yếu học nắm ngữ âm của ngôn ngữ tiếng mẹ đẻ và tích lũy vốn từ.Đồng thời lần lượt xuất hiện trong vốn từ của trẻ các loại từ khác ngoài danh từ, động từ, tính từ và các loại câu có cấu trúc ngữ pháp ngày càng tăng.Trong quá trình phát triển, các hiện tượng ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp của trẻ phát triển có lien hệ chặt chẽ với nhau

Cuốn “Phương pháp phát triển cho trẻ dưới 6 tuổi”, NXB Đại học Quốc gia

Hà Nội, năm 2005, của tác giả Hoàng Thị Oanh, Phạm Thị Việt,Nguyễn Kim Đức đã nói lên được tầm quan trọng của ngôn ngữ trong việc giáo dục toàn diện cho trẻ

Tác giả Đinh Hồng Thái trong cuốn “Phương pháp phát triến lời nói trẻ em”, Nxb Đại học Sư phạm, 2007, đã nêu lên đặc điểm ngôn ngữ và chú trọng đến dạy nói cho trẻ, phát triển ngôn ngữ thông qua các thành phần của ngữ pháp tiếng Việt, hình thành và phát triển vốn từ, dạy trẻ các mẫu câu tiếng Việt, phát triển lời nói mạch lạc, phát triến vốn từ nghệ thuật cho trẻ thông qua các tác phẩm văn ho, tạo tiền đề tốt để trẻ chuẩn bị vào lóp một

Tạp chí Giáo dục mầm non có rất nhiều bài viết về cách tố chức, quản lí, những sáng kiến kinh nghiệm của giáo viên và cán bộ quản lí ngành mầm non Trong

đó cũng có khá nhiều bài viết về vấn đề phát triến ngôn ngữ cho trẻ mầm non Trong đó tạp chí Giáo dục mầm non số 1/2006, tác giả Đinh Thị Uyên có bài dịch tìm hiểu về chương trình phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non Hàn Quốc.Đây là một góc nhìn mở cho nền giáo dục mầm non Việt Nam hiện nay Cũng trong tạp chí giáo dục mầm non số 1/2009, có bài: “Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non”, của tiến sĩ Bùi Kim Tuyến(Viện khoa học giáo dục Việt Nam), đã đề cập tới việc tạo thói quen nói đúng ngữ pháp cho trẻ thông qua việc giao tiếp với trẻ bằng những câu hỏi gợi mở

Đứng trên phương diện một nhà giáo dục học, một nhà tâm lí học, tác giả Nguyễn Ánh Tuyết với cuốn “Tâm lí học trẻ em lứa tuổi mầm non”, 2005, đã đề cập đến sự phát triển ngữ của trẻ ở từng giai đoạn, từng lứa tuối

Trong cuốn: “Phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo”, Nxb Đại học sư phạm, 2004, tác giả Nguyễn Xuân Khoa đã nói về phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non rất chi tiết, tỉ mỉ và cụ thể Qua đó, ông đã đưa

ra một số phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non

Nguyễn Xuân Khoa với “Tiếng Việt 1, 2”, Nxb Đại học Sư phạm đã cung cấp những kiến thức cơ bản về tiếng Việt giúp giáo viên trong việc phát triển ngôn ngữ tiếng mẹ đẻ cho trẻ

Trong cuốn “Dạy nói cho trẻ trước lớp một” của Phan Thiều, 1997 và cuốn

“Dạy phát âm và làm giàu vốn từ cho trẻ mẫu giáo”, Tạ Ngọc Thanh, 1980, là những công trình nghiên cứu về nội dung, phương pháp dạy Tiếng Việt ở nhà trường Tuy nhiên nội dung các bài nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở sự giải thích, vận dụng các tri thức ngôn ngữ học, các thành tựu ngôn ngữ về Tiếng Việt vào nhà trường “Các phương pháp, biện pháp dạy trẻ nói đúng ngữ pháp”,2013, khóa luận tốt nghiệp đại học của Nguyễn Thị Dương cũng đã nêu lên được đặc điểm ngữ pháp trong lời nói của trẻ, từ đó đưa ra được các biện pháp dạy trẻ nói đúng ngữ pháp Tuy nhiên đề tài này chưa thật sự đi sâu vào vấn đề

Trên nền lịch sử nghiên cứu nội dung, phương pháp, biện pháp phát triển ngôn ngữ với cái nhìn về khoa học ngôn ngữ và khoa học sư phạm, nhìn chung các nhà khoa học đã nghiên cứu sự phát triển ngôn ngữ trẻ em lứa tuổi mầm non dưới nhiều khía cạnh khác nhau Tuy nhiên còn rất ít các công trình nghiên cứu các biện pháp tác động sư phạm nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ qua hoạt động làm quen với môi trường xung quanh Trên cơ sở nghiên cứu kế thừa và phát triển, cụ thể hóa các biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ của các tác giả trong

và ngoài nước, chúng tôi nghiên cứu và xây dựng các biện pháp tác động sư phạm nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ thong qua hoạt động làm quen với môi trường xung quanh

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

Biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động làm quen với môi trường xung quanh chủ đề thế giới thực vật

4.2 Phạm vi nghiên cứu:

Hoạt động làm quen với môi trường xung quanh của trẻ 4-5 tuổi ở các trường mầm non vùng ven biển huyện Hậu Lộc

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1.Phương pháp nghiên cứu lí luận

- Thu thập, phân tích tài liệu liên quan nhằm xây dựng cơ sở lí luận của đề tài nghiên cứu

5.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

5.2.1 Phương pháp quan sát

- Quan sát và ghi chép việc sử dụng các biện pháp phát triển ngôn ngữ của giáo viên và việc phát triển ngôn ngữ của trẻ 4-5 tuổi trong hoạt động làm quen với môi trường xung quanh chủ đề thế giới thực vật

5.2.2 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

- Sử dụng phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi đối với giáo viên, cán bộ quản lý nhằm đánh giá nhận thức của giáo viên, cán bộ quản lý mầm non về tầm quan trọng của việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động làm quen với môi trường xung quanh, thực trạng hiệu quả của sự phát triển ngôn ngữ ở trẻ dưới tác động của biện pháp này

5.2.3 Phương pháp đàm thoại

Tìm hiểu về nhận thức của giáo viên về vai trò của việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động làm quen với môi trường xung quanh chủ

đề thế giới thực vật và những biện pháp mà giáo viên đang sử dụng

Trò chuyện với trẻ 4-5 tuổi để tìm hiểu mức độ phát triển ngôn ngữ của trẻ

5.2.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Tổ chức thực nghiệm các biện pháp đã đề xuất để kiểm nghiệm tính khoa học và khẳng định tính khả thi của các biện pháp đã xây dựng trong quá trình phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động làm quen với môi trường xung quanh

6 Bố cục của khóa luận

Ngoài phần mở đầu và kết luận, khóa luận gồm 3 chương :

Chương 1: Cơ sở lí luận của vấn đề nghiên cứu

Chương 2: Thực trạng phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi ở 1 số trường mầm non vùng ven biển huyện Hậu Lộc thông qua hoạt động làm quen với môi trường xung quanh chủ đề thế giới thực vật

Chương 3: Biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi

B NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN

1 Đặc điểm ngôn ngữ của trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi

1.1 Đặc điểm phát triển ngữ âm của trẻ

Ở lứa tuổi này, trẻ có nhu cầu giao tiếp với mọi người , trẻ thích tìm hiểu những điều mới lạ trong cuộc sống xung quanh Những từ trẻ sử dụng hầu hết là những từ đơn giản, gần gũi xung quanh trẻ mà hằng ngày trẻ tiếp xúc Khả năng phát âm của trẻ tỷ lệ thuận theo lứa tuổi, trẻ càng lớn phát âm càng chính xác và

rõ ràng hơn Vốn từ của trẻ tuy phát triển nhưng vẫn còn hạn chế, bộ máy phát

âm của trẻ đang hoàn thiện nên trẻ nói chậm, hay kéo dài giọng, đôi khi còn ậm

ừ, ê a, không mạch lạc Đặc biệt hơn là trong độ tuổi này, ta vẫn hay gặp hiện tượng trẻ nói lắp, nói ngọng, nhầm lẫn khi phát âm một vài âm phụ nguyên âm

và thanh điệu

1.1.1 Lỗi về thanh điệu

Trẻ thể hiện lỗi về thanh điệu rất rõ ràng, nhất là thanh hỏi và thanh ngã, bởi vì đây là hai thanh điệu có cấu tạo phức tạp Việc thể hiển thanh ngã với âm điệu gãy ở giữa là cách phát âm rất khó với trẻ Trẻ thay thế bằng cách phát âm đơn giản hơn bằng cách đồng nhất với thanh điệu hỏi hoặc sắc( ngã- ngá, ngã- ngả)

1.1.2 Lỗi về âm chính

Lỗi về âm chính tập trung vào các nguyên âm đôi như /ui/, /uô/, /uo/,/ươ/, /ie/,/iê/ Khi gặp các nguyên âm này, trẻ sẽ chuyển chúng thành các nguyên âm đơn để phát âm

Ví dụ: Trẻ phát âm con hươu thành con hiu, lười biếng thành lừi biếng, cái đuôi thành cái đui,…

Trẻ phát âm sai các âm chính chủ yếu do nói theo vùng, miền hay nghe người lớn phát âm chưa chính xác

1.1.3 Lỗi về âm đầu

Trẻ thường phát âm sai âm đầu như /l/ với /n/, /b/ với /p/, /d/ với /r/,…Lỗi

âm đầu này chủ yếu là do tính chất vùng miền khác nhau

Ví dụ: Quả na – quả la

Đèn pin – Đèn bin

Dễ dàng – Rễ ràng

1.1.4 Lỗi về âm đệm

Âm đệm chỉ được đọc lướt qua nên trẻ khó ghi nhận những âm này Chính

vì thế, khi phát âm âm đệm thường được bỏ qua

Ví dụ: Trẻ phát âm “ loắt choắt” thành “ lắt chắt”, “ khuếch khoác” thành “ khất khác”,…

1.1.5 Lỗi về âm cuối

Trong số những phụ âm đứng làm âm cuối thì cặp “ch”, “nh” trẻ thường phát âm sau thành “t”, “n”

Ví dụ: “ phích” thành “ phứt”, “ếch” thành “ết”, “cánh” thành “ cắn”,… Phát âm của trẻ phụ thuộc vào bộ máy phát âm Để trẻ phát âm đúng cần thường xuyên luyện tập các cơ quan phát âm như môi, răng, lưỡi,…Cần giúp trẻ biết điều khiển nhịp nhàng các cử động của bộ máy phát âm Sự phát âm rõ ràng các âm, các từ phụ thuộc vào sự chính xác và động lực của các cử động đó

1.2 Đặc điểm phát triển vốn từ của trẻ

Ở trẻ 4 tuổi vốn từ của các cháu có thể có được khoảng 1900 đến 2000 từ, trong đó danh từ và động từ vẫn chiếm ưu thế, còn tính từ và các từ loại khác còn ít sử dụng.Trẻ 5 tuổi có thể sử dụng được từ 2500 đến 2600 từ, trong đó tính

từ và các từ loại khác đã chiếm một tỷ lệ cao hơn

Trẻ mẫu giáo nhỡ có khả năng nắm được những từ mang ý nghĩa cụ thể như những từ là tên gọi các đồ vật trong gia đình (cốc, bát, thìa, bàn, ghế, quạt,…), tên gọi các loại động vật( chó, mèo, lợn, gà, bò,…), thực vật(quả cam, quả chuối, bông hoa, cây rau,…) Trẻ còn rất hay sử dụng các động từ chỉ hành động , ý muốn của mình muốn người lớn thực hiện( đi, chạy, cười, ăn, uống, ném,…) Trẻ 5 tuổi danh từ chiếm 35,52%, tính từ chiếm 8,64%, trạng từ chiếm 3,73% Trẻ mẫu giáo nói nhiều chưa phải là nói hay, vì vậy cần phải mở rộng các loại từ để trẻ biết nói hay, biết sử dụng từ gợi cảm, từ văn học.Trẻ mẫu giáo

nhỡ cũng vậy, trẻ bắt đầu bộc lộc những nét riêng Có trẻ dung tính từ, trạng từ nhiều hơn những trẻ khác

Về danh từ:

Nội dung ý nghĩa của từ được mở rộng phong phú hơn ở những từ có ý nghĩa rộng(ví dụ : Từ “hoa” có rất nhiều loại hoa khác nhau như hoa hồng, hoa cúc, hoa đào, hoa lan, hoa đồng tiền, hoa ly,…, từ “ phương tiện giao thông” cũng có rất nhiều loại như xe máy, xe đạp, xe ô tô, xe ben,…) Những từ chỉ nghề nghiệp của người lớn cũng tăng Ở trẻ còn có những danh từ mang tính văn học( ví dụ: vầng trán, đóa hoa, áng mây,…) Trẻ biết sử dụng một số từ chỉ những khái niệm trừu tượng, mặc dù trẻ chưa biết hết nghĩa của những từ đó( ví dụ: kiến trúc tài năng,…)

Về động từ:

Phần lớn là những động từ gần gũi, tiếp tục phát triển thêm những nhóm từ mới như: nhảy nhót, ngo ngoe, rơi lộp độp, leng keng,…những động từ chỉ sắc thái khác nhau như ném vèo vèo, ném lung tung, ném loạn xạ, ném ầm ầm, ném

vù vù,… Xuất hiện thêm những động từ có nghĩa trìu tượng như giáo dục, khánh thành, hôn lễ, khiêng kị,…

Trẻ đã biết nhiều từ ghép, từ láy hơn Trẻ hiểu nghĩa của các từ ghép, từ láy

đó và biết sử dụng chúng

Trẻ tiếp thu được hết những từ biểu thị tên gọi của các sự vật, hiện tượng, đặc điểm, tính chất, trạng thái, hành động của các sự vật, hiện tượng gần gũi với trẻ Còn những từ biểu thị những khái niệm trừu tượng thì trẻ 4-5 tuổi ít sử dụng, nếu có sử dụng nhưng không hiểu ý nghĩa của chúng.Vốn từ của trẻ mang tính chất cá nhân rõ rệt, cùng một lứa tuổi, có trẻ vốn từ rất phong phú về thể loại, nhiều về số lượng, nhưng có trẻ vốn từ rất nghèo nàn.Điều đó phụ thuộc vào sự tiếp xúc ngôn ngữ thường xuyên của những người xung quanh, đặc biệt là trình

độ của bố mẹ và phụ thuộc vào những yếu tố khác

1.3 Đặc điểm phát triển lời nói mạch lạc cho trẻ 4-5 tuổi

Phát triển lời nói mạch lạc là nhiệm vụ quan trọng nhất trong các nhiệm vụ phát triển lời nói cho trẻ Theo tác giả Nguyễn Ánh Tuyết thì ngôn ngữ mạch lạc của trẻ mẫu giáo xuất hiện do nhu cầu trẻ muốn mô tả lại cho người khác nghe những gì trẻ nhìn thấy mà không thể dựa vào các tình huống cụ thể trước mắt Nhu cầu giải thích, phân trần cho bạn hay người lớn nghe về một vấn đề nào đó nhằm mục đích thuyết phục người nghe.Để đạt được mong muốn đó trẻ phải cố gắng diễn đat suy nghĩ của mình một cách rõ rang theo đúng trình tự , thể hiện được ý cơ bản và mối liên hệ giữa các sự việc, sự vật, hiện tượng,…có nghĩa là trẻ phải nắm được kỹ năng diễn đạt mạch lạc ý nghĩ của mình Vì vậy, phát triển lời nói mạch lạc cho trẻ là phát triển khả năng nghe, hiểu ngôn ngữ, khả năng trình bày có logic, trình tự, chính xác, đúng ngữ pháp và có hình ảnh một nội dung nhất định giống, khác nhau của sự vật, hiện tượng Ở trẻ, bắt đầu khả năng tổng quát và đưa ra kết luận.Những đặc điểm đó của tư duy ảnh hưởng rất lớn đến ngôn ngữ mạch lạc của trẻ Đến độ tuổi này, ngôn ngữ của trẻ đã rõ ràng hơn, có nội dung hơn, người nghe dễ hiểu hơn Trong ngôn ngữ độc thoại, trẻ thường dung những câu, những đoạn ngắn.Trong ngôn ngữ đối thoại, trẻ rất thích nói chuyện với người lớn Trẻ không chỉ đàm thoại về những gì trẻ đang tri giác mà còn biết đàm thoại về những nội dung mà trẻ đã biết, không những thế trẻ còn biết đưa ra nhận định của mình, tuy nhiên không phải lúc nào trẻ cũng

đưa ra được những nhận định đúng Trẻ có thể kể lại một câu chuyện mà trẻ biết hoặc trẻ được nghe kể, hay kể chuyện theo tranh hoặc đồ chơi Nhưng phần lớn câu chuyện của trẻ giờ đây chỉ đơn thuần là mô phỏng lại mẫu của người lớn Trong độ tuổi này diễn ra sự phát triển mạnh mẽ của lời nói văn cảnh, có nghĩa

là có những câu nói chỉ tự trẻ hiểu được

2 Hoạt động làm quen với môi trường xung quanh ở trường mầm non

2.1 Hoạt động làm quen với môi trường xung quanh với việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi

Hoạt động làm quen với môi trường xung quanh có tầm quan trọng đặc biệt đối với quá trình nhận thức của trẻ mầm non nói chung và độ tuổi 4-5 tuổi nói riêng Vì vậy cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh chính là tạo điều kiện, cơ hội và tổ chức các hoạt động để trẻ tích cực tìm tòi, khám phá về thế giới xung quanh trẻ Đây thực chất là quá trình tạo ra môi trường hoạt động, tạo

ra các tình huống và tổ chức các hoạt động cho trẻ tiếp xúc, trải nghiệm với các

sự vật hiện tượng, qua đó trẻ hiểu biết về đặc điểm, tính chất, các mối quan hệ,

sự thay đổi và phát triển của chúng giúp trẻ rèn luyện được các kỹ năng quan sát, phán đoán, đo lường, phân loại và giải quyết vấn đề, chuyển tải ý kiến của mình và đưa ra kết luận về các sự vật, hiện tượng mà trẻ đã quan sát, tiếp xúc Hoạt động làm quen với môi trường xung quanh giúp trẻ được tiếp xúc với môi trường tự nhiên và môi trường xã hội, trẻ được lĩnh hội những kiến thức sơ đẳng, những kinh nghiệm để trẻ hình thành nhân cách và học cách làm người Chính vì thế, khi hướng dẫn cho trẻ làm quen với bất kỳ một đối tượng nào của môi trường xung quanh cần cho trẻ quan sát, tiếp xúc với đối tượng đó nhiều lần bằng nhiều giác quan( nhìn, nghe, ngửi, sờ, nếm,…) Trên cơ sở đó, trẻ mới có thể hiểu biết đúng đắn nhất về đối tượng.Cần tạo cơ hội cho trẻ tự nói lên những hiểu biết của mình về đối tượng.Qua đó những hiểu biết của trẻ về đối tượng được củng cố và chính xác hơn; ngôn ngữ, vốn từ, khả năng sử dụng từ cũng phát triển

Chương trình giáo dục mầm non hiện hành có 9 chủ đề, chủ đề thế giới thực vật là chủ đề lớn, gồm các chủ đề nhánh: các loại hoa, các loại quả, các loại rau,…

- Hoạt động làm quen với môi trường xung quanh giúp trẻ tiếp xúc với các

sự vật qua các chủ đề ở trường mầm non, biết được đặc điểm, cấu tạo, hình dáng, màu sắc,…của các sự vật Hoạt động làm quen với môi trường xung quanh có vai trò rất quan trọng trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ

+ Giúp trẻ phát triển vốn danh từ Đó là các từ chỉ tên gọi, màu sắc của các sự vật

Ví dụ: Trẻ biết gọi tên hoa hồng, quả cam, rau ngót, màu vàng, màu xanh,…

+ Giúp trẻ mở rộng vốn tính từ Đó là các từ chỉ hình dạng, cấu tạo của các sự vật

Ví dụ: Trẻ nói được 1 số đặc điểm của các sự vật như quả cam có dạng hình tròn, rau cải có lá dài, hoa cúc có cánh nhỏ,…

-Từ đó hình thành các biểu tượng đúng đắn về các sự vật xung quanh trẻ Cùng với việc mở rộng và phát triển nhận thức, hoạt động làm quen với môi trường xung quanh còn giúp trẻ phát triển các kỹ năng ngôn ngữ khác như phát

âm, sử dụng từ, tạo câu.Như vậy ở hoạt động này, trẻ được rèn luyện rất nhiều

về khả năng phát âm, rèn luyện cấu trúc ngữ pháp, phát triển ngôn ngữ mạch lạc

- Rèn luyện và phát triển các thao tác tư duy

Ví dụ: Trẻ có thể tìm ra các đặc điểm giống và khác nhau của rau cải và rau ngót

- Rèn luyện trí nhớ và chú ý có chủ định cho trẻ Khi hướng dẫn trẻ làm quen với đối tượng mới, giáo viên sử dụng các biện pháp nhằm huy động tri thức đã có của trẻ trẻ có liên quan đến đối tượng

Ví dụ: Khi cô cho trẻ khám phá về 1 số loại hoa, giáo viên cho trẻ quan sát

về các loài hoa đó và sử dụng các phương pháp: đàm thoại, trò chuyện, trò chơi,…để trẻ có cơ hội được luyện tập, học cách phân loại đối tượng theo các dấu hiệu khác nhau

- Hình thành cho trẻ tình cảm, thái độ đúng đối với các sự vật, hiện tượng xung quanh và phát triển ở trẻ những tình cảm đạo đức thẩm mĩ, nhằm tạo ra động cơ hành động tích cực ở trẻ trong quan hệ đối với các thế giới xung quanh

2.2 Đổi mới hoạt động cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh theo hướng tích hợp chủ đề

Ngày nay, trong giáo dục mầm non, vấn đề cần hay không cần tích hợp các môn học cũng như các hoạt động giáo dục khác không đặt ra nữa mà đã được khẳng định hiển nhiên và chắc chắn Xu hướng tiếp cận tích hợp trong giáo dục mầm non xuất phát về nhận thức về thế giới tự nhiên – xã hội , con người nói chung và đặc điểm tâm sinh lý của trẻ em lứa tuổi mầm non nói riêng Trẻ được phát triển trong hoạt động và chỉ thông qua hoạt động trẻ mới có thể tiếp nhận được những kiến thức cơ bản nhất về thế giới xung quanh.Vì vậy cần phải tích hợp, lồng ghép các hoạt động với nhau để cung cấp cho trẻ những kiến thức, kinh nghiệm sống một cách tổng thể nhất Có nhiều cách tích hợp trong giáo dục mầm non và một trong những cách đó là tích hợp theo chủ đề Hoạt động làm quen với môi trường xung quanh là một trong bảy hoạt động quan trọng thường xuyên tổ chức tại các trường mầm non, vì vậy mà hoạt động làm quen với môi trường xung quanh cũng được tổ chức theo hướng tích hợp chủ đề, đổi mới về nội dung, hình thức, phương pháp, phương tiện, tích hợp qua các môn học( văn học, âm nhạc, toán, thể dục, )và các hoạt động ngoài tiết học( hoạt động tham quan dạo chơi, hoạt động chiều,hoạt động góc,…)

MTXQ trẻ là những hoàn cảnh cụ thể mà trẻ tiếp xúc sớm nhất và trực tiếp nhất là hoàn cảnh sống trong gia đình, với tất cả những người thân gần gũi là bố

mẹ, ông bà, anh chị em,…; là thế giới đồ vật trong gia đình; là các yếu tố tự nhiên vô sinh( nước, không khí, ánh sáng,…) cần cho cuộc sống của trẻ; là thế giới tự nhiên hữu sinh( động vật, thực vật) mà trẻ có cơ hội tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp

Cùng với sự lớn lên của trẻ phạm vi tiếp xúc với môi trường xung quanh ngày càng lớn dần Những đối tượng mà trẻ tiếp xúc khi còn ở gia đình nay được mở rộng dần về số lượng, mức độ Điều này đòi hỏi trẻ cần có những khám phá mới để thích ứng và phát triển hơn nữa về thể chất và trí tuệ Những điều kiện chăm sóc và giáo dục trẻ ở gia đình và trường mầm non đã tạo cơ hội cho trẻ tiếp cận với môi trường xung quanh ngày càng rộng hơn, làm cho những hiểu

biết của trẻ không bị giới hạn ở gia đình, nơi trẻ sinh sống mà rộng hơn nữa là quê hương, đất nước và cả Trái đất

Yêu cầu đặt ra đối với trẻ trong hoạt động KPMTXQ nâng cao dần theo lứa tuổi Trẻ 2-3 tuổi cần nhận biết, phân biệt được các đối tượng xung quanh chúng; nêu được một số dấu hiệu, đặc điểm của đối tượng; xác định được mối quan hệ đơn giản đầu tiên dựa trên tri giác cảm tính( máy bay bay trên trời, cá bơi dưới nước,…) Trẻ 4 tuổi hình thành biểu tượng về các đối tượng mà trẻ thường gặp trong cuộc sống, hướng đến việc xác lập mối quan hệ có trong đối tượng dựa trên tri giác cảm tính, hình thành các kĩ năng nhận thức Trẻ 5-6 tuổi hình thành tư duy trực quan hình tượng, tìm hiểu đặc điểm mang tính bản chất của đối tượng, thiết lập mối quan hệ và sự phụ thuộc của đối tượng vào môi trường xung quanh, phát triển tư duy logic đơn giản

Các nhóm phương pháp thường được sử dụng trong các giờ làm quen với môi trường xung quanh là nhóm phương pháp trực quan( quan sát, tham quan, xem phim , xem băng đĩa, đĩa CD), nhóm phương pháp dùng lời( đàm thoại, sử dụng lời nói mẫu, giảng giải, chỉ dẫn, đọc thơ, kể và đọc chuyện), nhóm phương pháp thực hành( trò chơi, thí nghiệm) Các nhóm phương pháp này được giáo viên sử dụng phối hợp, lồng ghép với nhau để tạo ra môi trường học tập tốt nhất cho trẻ khám phá

Có 2 hình thức tổ chức cho trẻ làm quen với môi trường xunh quanh gồm: hình thức tiết học và hoạt động ngoài tiết học

- Hình thức tiết học là hình thức quan trọng giúp trẻ làm quen với môi trường xung quanh, hình thành tri thức theo một trình tự nhất định, phát triển các quá trình nhận thức và khả năng của trẻ theo một hệ thống và trình tự nhất định dưới sự điều khiển của giáo viên Các tiết học được tổ chức trong khoảng thời gian nhất định theo từng độ tuổi, được tổ chức trong lớp học và được lên kế hoạch cụ thể dựa trên chương trình chăm sóc và giáo dục trẻ ở trường mầm non

- Hình thức ngoài tiết học bao gồm tất cả các hoạt động khác nhau như vui chơi, lao động, tham quan, sinh hoạt,…được tổ chức ở những thời điểm khác nhau trong ngày do giáo viên tổ chức hoặc do trẻ tự chọn Hình thức này giúp trẻ

mở rộng những hiểu biết về môi trường xung quanh, củng cố kiến thức, kĩ năng nhận thức, hình thành thái độ tích cực của trẻ đối với môi trường xung quanh

Tiểu kết

Phát triển ngôn ngữ cho trẻ là một trong những mục tiêu quan trọng nhất của giáo dục mầm non Ngôn ngữ là công cụ để trẻ giao tiếp, học tập và vui chơi.Ngôn ngữ giữ vai trò quyết định trong sự phát triển tâm lý của trẻ Bên cạnh đó, ngôn ngữ còn là phương tiện để giáo dục trẻ một cách toàn diện bao gồm giáo dục đạo đức, tư duy nhận thức và các chuẩn mực hành vi văn hóa Để trẻ có thể tự tin giao tiếp tốt, chúng ta cần phải cung cấp vốn từ cho trẻ, luyện cho trẻ phát âm và dạy trẻ cách diễn đạt mạch lạc

Hoạt động làm quen với môi trường xung quanh không chỉ giúp trẻ củng

cố, mở rộng nhận thức của trẻ về thế giới xung quanh mà còn giúp trẻ phát triển , củng cố vốn từ ngữ, luyện cho trẻ cách phát âm đúng và cách diễn đạt mạch lạc, trôi chảy, dễ hiểu Thông qua hoạt động làm quen với môi trường xung quanh trẻ biết thêm rất nhiều kỹ năng ngôn ngữ khác nhau, gắn liền với từng sự vật hiện tượng mà trẻ tri giác được.Chúng ta cần dựa vào các khía cạnh đó để có các phương pháp phát triển ngôn ngữ của trẻ phù hợp

CHƯƠNG 2:

THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ CỦA TRẺ 4-5 TUỔI Ở MỘT SỐ TRƯỜNG MẦM NON VÙNG VEN BIỂN HUYỆN HẬU LỘC THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ MTXQ, CHỦ ĐỀ THẾ GIỚI THỰC VẬT 1.1 Vài nét về các trường mầm non vùng ven biển huyện Hậu Lộc

1.1.1 Trường mầm non Đa Lộc

Trường mầm non Đa Lộc nằm trên địa bàn xã Đa Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa.Trường Mầm non Đa Lộc được công nhận trường chuẩn quốc gia giai đoạn I, Sở GD&ĐT tặng bằng khen hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và được UBND tỉnh tặng cờ thi đua là đơn vị dẫn đầu phong trào Năm học 2012 –

2013 đạt danh hiệu tập thể lao động tiên tiến cấp huyện Năm học 2013 – 2014 được Sở GD&ĐT tặng bằng khen đơn vị hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao và đơn vị đạt chuẩn văn hóa cấp tỉnh Năm học 2016 – 2017 trường Mầm non Đa Lộc có 33 cán bộ giáo viên, 100% CBGV đều đã đạt chuẩn và trên chuẩn Trình độ ĐHSP đạt 28/33 bằng 76,9%, còn lại 5 giáo viên có trình độ THSP và đang học lên ĐH Hàng năm nhà trường luôn thực hiện nghiêm túc việc đánh giá chuẩn Hiệu trưởng và chuẩn giáo viên mầm non 100% cán bộ giáo viên đều xếp loại khá trở lên Bên cạnh công tác nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, tập trung xây dựng chất lượng mũi nhọn, nhà trường còn quan tâm đến vấn đề an sinh xã hội như: giúp đỡ, tạo điều kiện cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn vận động các cháu đủ tuổi đến trường Vì vậy năm học này là một năm đánh dấu những thành tựu nở rộ mà trường Mầm non Đa Lộc đạt được Đang từ xếp thứ tự 13 toàn khối mầm non đã lên dẫn đầu toàn khối với tổng 27 trường trong huyện Trường tiên tiến cấp huyện và công nhận đơn vị đạt chuẩn chất lượng cấp độ 3

Theo báo cáo kết quả năm học 2016 - 2017, nhà trường có 263/252 cháu bằng 103% so với kế hoạch được giao tăng so với năm học 2015-2016 Trong

đó, toàn trường có 9 nhóm lớp, nhà trẻ có 3 lớp với 65 trẻ, mẫu giáo bé có 2 lớp với 58 trẻ, mẫu giáo nhỡ có 2 lớp với 53 trẻ, mẫu giáo lớn có 2 lớp với 87 trẻ

Trường đã tổ chức ăn bán trú cho 502/542 đạt 92,61% Nhà trường xây dựng được 11 phòng học, trong đó có 2 phòng học chuyên biệt , mỗi phòng đều được trang bị cơ sở vật chất đầy đủ, phục vụ cho việc chăm sóc và giáo dục trẻ

Trong năm học trường cũng đã phối hợp với trạm y tế xã khám sức khỏe cho trẻ 2 lần trong năm và tiêm vacsxin cho 100% trẻ trong nhà trường Qua theo doãi biến động về phát triển cân nặng cho thấy tỷ lệ phát triển bình thường của trẻ đạt 97,3% tỷ lệ suy dinh dưỡng chiếm 2% Về theo dõi chiều cao phát triển bình thường chiếm 95,7% Hội thi “Bé khỏe bé khéo tay” cấp huyện có 6 cháu mẫu giáo 5- 6 tuổi tham gia 2 cháu đạt giải nhất, 2 giải nhì, 2 giải ba.Tuy nhiên trong giai đoạn hiện nay nhà trường cũng vẫn gặp không ít khó khăn do số lượng trẻ tăng so với dự kiến khiến số lượng phòng học vẫn còn thiếu Hiện trường mới có 9/11 phòng học theo quy định tỷ lệ với số lượng trẻ Ngoài ra vấn

đề công tác xã hội hóa rất được các bậc phụ huynh đồng tình ủng hộ nhưng một

số các khoản thu vẫn bị vướng mắc do quy định của ngành như tiền điện, tiền bảo vệ nên trường không thực hiện thu

1.1.2 Trường mầm non xã Quang Lộc

Nhà trường được thành lập từ năm 1975, khi đất nước vừa bước ra khỏi chiến tranh, điều kiện kinh tế đất nước còn nhiều khó khăn.Lúc thành lập, trường mần non Quang Lộc có 5 nhóm lớp nằm rải rác ở 5 thôn trong xã.Công tác quản lý cũng như lên lớp của các cô gặp rất nhiều khó khăn Tuy nhiên bằng tình yêu với cái nghiệp “Trồng người”, yêu con trẻ, các cô giáo ở trường cứ bền

bỉ đưa hết thế hệ này đến thế hệ khác “sang sông” đến với con đường tri thức thênh thang của nhân loại

Cùng với sự phát triển của đất nước, xã Quang Lộc (huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa) cũng có những bước tiến mới trong kinh tế - xã hội Ngoài phát triển nghề truyền thống và sản xuất nông nghiệp ở địa phương, một số lượng lao động lớn đã tỏa đi khắp các vùng của Tổ quốc để làm nghề, góp phần tham gia phát triển kinh tế của địa phương Đời sống kinh tế, xã hội người dân cũng được tăng lên Đó cũng là điều kiện để nhân dân cũng như chính quyền địa phương chăm lo công tác giáo dục.Từ năm 1996, trường mầm non đã được đầu tư xây

dựng phòng, lớp học để đưa về một điểm Đây là điều kiện hết sức thuận lợi trong việc dạy, học của cô và trò trường mầm non Quang Lộc

Trải qua 22 năm xây dựng và phát triển, đến nay trường mần non Quang Lộc đã thực sự trở thành nơi ươm mầm tri thức giàu uy tín, giúp các cháu học sinh phát triển một cách toàn diện, tự tin bước tới chân trời tri thức của nhân loại Cũng là nơi các bậc phụ huynh yên tâm trao gửi niền tin để những “mầm non” phát triển toàn diện về thể trí - thể - mỹ Đến nay trường đã có quy mô 8 nhóm lớp, 255 cháu với độ tuổi từ 24- 72 tháng tuổi, tỉ lệ đăng ký bán trú 100% Trong đó,nhà trẻ là 2 lớp với 41 trẻ, mẫu giáo là 6 lớp với 214 trẻ, mẫu giáo bé

có 2 lớp với 45trẻ, mẫu giáo nhỡ có 2 lớp với 52 trẻ, mẫu giáo lớn có 3 lớp với

117 trẻ, vượt chỉ tiêu huyện giao 12,6% Đội ngũ giáo viên được chuẩn hóa 100%, trong đó có 26/39 giáo viên có trình độ Đại học

Đặc biệt, trường mầm non Quang Lộc có một Chi bộ mạnh liên tục đạt danh hiệu “Trong sạch vững mạnh” trong nhiều năm Cơ sở vật chất khang trang, đầy đủ phòng chức năng đảm bảo điều kiện dạy, học Năm 2012- 2013, trường được công nhận trường chuẩn Quốc gia mức độ I Trường học từng bước khẳng định được thương hiệu, uy tín đối với phụ huynh học sinh, được Phòng Giáo dục & Đào tạo huyện Hậu Lộc và các cấp các ngành đánh giá cao Tiếp nối những thành công, cũng như không ngừng đổi mới phương pháp trong dạy học,

cơ sở vật chất không ngừng được nâng cao, năm 2014- 2015 nhà trường được Giám đốc Sở Giáo dục & Đào tạo tỉnh Thanh Hóa tặng Giấy khen và được công nhận trường đạt chuẩn chất lượng giáo dục cấp độ 3 Đây là vinh dự lớn của cấp

ủy và ban Giám hiệu, các Cô giáo trường mầm non Quang Lộc Nhưng đồng thời cũng là trách nhiệm lớn để tập thể trường Mầm non Quang Lộc

1.2 Thực trạng phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động làm quen với MTXQ

1.2.1 Khảo sát điều tra

* Mục đích khảo sát

Nhằm đánh giá tình hình chung của việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi qua hoạt động làm quen với MTXQ chủ đề thế giới thực vật

* Đối tượng khảo sát

- 15 giáo viên đang giảng dạy ở các lớp mẫu giáo nhỡ 4-5 tuổi

- 105 trẻ lớp mẫu giáo nhỡ 4-5 tuổi của hai trường mầm non

* Địa bàn khảo sát

- Trường mầm non Đa Lộc

- Trường mầm non Quang Lộc

* Nôi dung khảo sát

- Tìm hiểu ý kiến của giáo viên trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động làm quen với MTXQ chủ đề thế giới thực vật

- Thực trạng phát triển ngôn ngữ của trẻ 4-5 tuổi ở 2 trường : trường mầm non Đa Lộc, trường mầm non Quang Lộc

* Phương pháp khảo sát

- Phương pháp điều tra bằng phiếu câu hỏi an-két:

Chúng tôi sử dụng phiếu câu hỏi an-két để tìm hiểu nhận thức của giáo viên

về việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi Ngoài ra, phiếu câu hỏi an-két còn được chúng tôi sử dụng để tìm hiểu về việc giáo viên tổ chức phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động làm quen với MTXQ có hiệu quả hay không và những khó khăn của giáo viên trong việc tổ chức hoạt động làm quen với MTXQ giúp trẻ phát triển vốn từ

- Phương pháp đàm thoại:

Chúng tôi sử dụng phương pháp này để trò chuyện với trẻ về các hình ảnh

mà chúng tôi đưa ra nhằm đánh giá, tổng hợp tình hình chung việc phát triển ngôn ngữ của trẻ 4-5 tuổi ở các trường mầm non Ngoài ra chúng tôi còn sử dụng phương pháp này để trò chuyện với giáo viên về những vấn đề có liên quan đến lĩnh vực chúng tôi đang nghiên cứu

- Phương pháp quan sát:

Chúng tôi sử dụng phương pháp này để quan sát các hoạt động làm quen với môi trường xung quanh chủ đề thế giới thực vật tích hợp nội dung phát triển ngôn ngữ cho trẻ Từ đó đưa ra những nhận xét có liên quan đến vấn đề mà chúng tôi đang nghiên cứu