Sự cần thiết của đề tài
Giáo dục mầm non đóng vai trò then chốt trong hệ thống giáo dục quốc dân, đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ Trẻ em là tương lai của đất nước, do đó việc chăm sóc và giáo dục trẻ là trách nhiệm chung của toàn xã hội.
Mục tiêu của giáo dục mầm non là phát triển toàn diện cho trẻ về thể chất, tình cảm, thẩm mỹ, trí tuệ, và hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách Chương trình giáo dục mẫu giáo hướng đến sự phát triển hài hòa về thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm, kỹ năng xã hội và thẩm mỹ, chuẩn bị cho trẻ vào tiểu học Đặc biệt, chương trình chú trọng phát triển khả năng quan sát, so sánh, phân loại, phán đoán, chú ý, ghi nhớ, giúp trẻ giải quyết vấn đề đơn giản và khám phá thế giới xung quanh Sự phát triển nhận thức này thể hiện rõ ở trẻ 5-6 tuổi thông qua tư duy trực quan hình tượng và tính tích cực tìm tòi, khám phá thế giới.
Hoạt động hướng dẫn trẻ làm quen với môi trường xung quanh là một nội dung quan trọng trong giáo dục mầm non, với mục tiêu giúp trẻ tích cực nhận thức và có những hiểu biết cần thiết về thế giới xung quanh Các hoạt động được thiết kế đa dạng, tích cực, và nội dung khám phá phong phú, sâu sắc hơn để đạt được mục tiêu này.
Giáo dục mầm non tập trung vào phát triển toàn diện cho trẻ, bao gồm nhận thức, kỹ năng xã hội và thái độ sống tích cực, trong đó nhận thức đóng vai trò quan trọng Giáo viên đóng vai trò then chốt trong việc hướng dẫn và tổ chức các hoạt động để đạt được mục tiêu này.
Trong những năm gần đây, việc cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh đã có những đổi mới đáng khích lệ, tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế trong việc phát huy tính tích cực nhận thức cho trẻ Vì vậy, việc nghiên cứu và áp dụng các biện pháp phát huy tính tích cực nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với môi trường xung quanh là rất quan trọng và cần thiết, đặc biệt trong việc giáo dục nhân cách toàn diện cho trẻ mầm non.
Lịch sử nghiên cứu
Tính tích cực nhận thức của trẻ là một chủ đề nghiên cứu hấp dẫn đối với các nhà giáo dục và tâm lý học Các nhà khoa học tiếp cận vấn đề này theo nhiều cách khác nhau, mang lại cái nhìn đa chiều và giá trị.
* Những nghiên cứu ngoài nước
Trong thế kỉ XX, tính tích cực nhận thức của người học là trọng tâm trong nhiều công trình nghiên cứu khoa học.
Nhà triết học người Đức C.Mac (1818-1883) cho rằng nhân cách trẻ em hình thành và phát triển thông qua việc tích cực tham gia vào các hoạt động, đặc biệt là hoạt động nhận thức, với môi trường xung quanh.
A.G Côvaliôp, nhà tâm lý học Nga, nhấn mạnh mối quan hệ tương tác giữa cá nhân và hoàn cảnh, tập trung vào hai yếu tố chính: sự phản ánh đặc điểm tác động của hoàn cảnh lên cá nhân và tính tích cực của cá nhân trong việc biến đổi hoàn cảnh để đạt lợi ích.
3 ích của tập thể và của bản thân” và ông khẳng định hoạt động tích cực là điều kiện cơ bản để hình thành năng lực và tính cách”
Nhà giáo dục Xô Viết A X Macarencô nhấn mạnh vai trò then chốt của hoạt động tích cực từ chính bản thân trẻ hư trong quá trình cải tạo nhân cách, đặc biệt là thông qua học tập và lao động, giúp các em chủ động tạo dựng và hoàn thiện môi trường sống Nhiều nhà khoa học cũng tiếp cận tính tích cực này thông qua hoạt động học tập của trẻ.
- J A Cômenxki ( 1592 – 1670), nhà giáo dục Tiệp Khắc quan niệm rằng,
“Hãy tìm ra những biện pháp để phát huy tính tích cực của người học và cho phép giáo viên dạy ít hơn, học sinh học nhiều hơn”
N F Talƣzina nhấn mạnh rằng sự hình thành khái niệm đòi hỏi tư duy tích cực và thái độ độc lập từ học sinh trong việc tiếp thu tài liệu Điều này cho thấy vai trò chủ động của người học trong quá trình lĩnh hội kiến thức mới.
Theo nhà giáo dục người Đức A Đixtervec, sự phát triển và giáo dục không thể được ban cho mà phải đạt được thông qua hoạt động tự thân và nỗ lực cá nhân Hoạt động tự lực vừa là phương tiện, vừa là kết quả của quá trình giáo dục Nhiều nhà khoa học cũng tiếp cận tính tích cực nhận thức theo các hướng khác nhau.
Nghiên cứu tập trung vào tính tích cực nhận thức của người học trong mối quan hệ biện chứng giữa nhận thức, tình cảm và ý chí, dựa trên các công trình khoa học của I F Kharlamov và V Ôkon, nhằm làm sáng tỏ vai trò chủ động của người học trong quá trình tiếp thu kiến thức và phát triển bản thân.
Nghiên cứu về bản chất và cấu trúc của tính tích cực nhận thức ở người lớn và trẻ em nhấn mạnh vai trò chủ động của chủ thể trong quá trình nhận thức, huy động tối đa các chức năng tâm lý để giải quyết vấn đề, với B P Êxipốp và Madedeine Roy là những đại diện tiêu biểu.
Nghiên cứu tập trung vào các dấu hiệu của tính tích cực nhận thức ở học sinh, từ đó đề xuất các phương pháp sư phạm giúp giáo viên nâng cao tính tích cực này trong quá trình dạy học, dựa trên các nghiên cứu của A.M Machiuskin, L R Bôlôtina và các nhà khoa học khác.
Nghiên cứu về mối quan hệ giữa tính tích cực và tính độc lập nhận thức của học sinh chỉ ra rằng tính tích cực cần đi kèm với tính độc lập trong việc hình thành và giải quyết vấn đề Tính tích cực được xem là mức độ chuẩn bị cho tính độc lập, đồng thời là điều kiện không thể thiếu để phát triển tính độc lập, mặc dù tính tích cực có thể tồn tại độc lập.
Nghiên cứu phân loại tính tích cực nhận thức dựa trên chức năng tâm lý và mức độ huy động, tiêu biểu bởi các nhà nghiên cứu như R A Nhidamov và G I Sukina.
* Những nghiên cứu trong nước:
Tại Việt Nam, các nhà khoa học như Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt, Nguyễn Ngọc Bảo, Nguyễn Kỳ, Thái Duy Tuyên đã nghiên cứu về tính tích cực nhận thức của học sinh Tính tích cực nhận thức được định nghĩa là thái độ cải tạo của chủ thể đối với khách thể, thông qua việc huy động cao độ các chức năng tâm lý để giải quyết vấn đề học tập và nhận thức.
Các tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của chủ thể và sự cần thiết phát huy tính tích cực nhận thức của người học Tính tích cực nhận thức là sự ham muốn hoạt động nhận thức của chủ thể, chủ động tạo nên những biểu hiện bên trong và bên ngoài Lòng ham muốn hiểu biết chỉ trở thành ý đồ học khi trồi lên một động cơ.
Nghiên cứu về học tập đã được thực hiện rộng rãi, tập trung vào tính tích cực nhận thức thông qua việc chiếm lĩnh tri thức và hình thành các thao tác tư duy ở trẻ.
Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu này đề xuất các biện pháp phát huy tính tích cực nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với môi trường xung quanh, từ đó nâng cao chất lượng giờ học khám phá môi trường tại trường mầm non.
Đối tƣợng nghiên cứu
Nghiên cứu này tập trung vào việc phát huy tính tích cực nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi Hoạt động hướng dẫn trẻ làm quen với môi trường xung quanh đóng vai trò quan trọng Các biện pháp cụ thể được nghiên cứu để tối ưu hóa quá trình này Mục tiêu là tăng cường khả năng nhận thức và khám phá thế giới xung quanh cho trẻ.
Phương pháp nghiên cứu
Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận
Nghiên cứu và tổng hợp các nguồn tài liệu liên quan là bước quan trọng để xây dựng cơ sở lý luận vững chắc cho đề tài, giúp hệ thống hóa kiến thức và làm tiền đề cho các phân tích chuyên sâu.
Điều tra bằng phiếu anket
Nghiên cứu tập trung vào việc xây dựng phiếu điều tra và thu thập ý kiến từ giáo viên mầm non về thực trạng giáo dục tính tích cực nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với môi trường xung quanh tại trường mầm non Tào Xuyên, nhằm đánh giá và cải thiện phương pháp giáo dục hiện tại.
Phương pháp quan sát
Để thu thập thông tin về tính tích cực nhận thức của trẻ, cần quan sát các hoạt động của trẻ một cách cẩn thận Các biện pháp giáo dục tính tích cực nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi có thể được thực hiện thông qua hoạt động làm quen với môi trường xung quanh.
Phương pháp trò chuyện
Phỏng vấn giáo viên giúp làm rõ những thuận lợi và khó khăn trong việc giáo dục tính tích cực nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi qua hoạt động khám phá môi trường xung quanh, từ đó có cơ sở để cải thiện phương pháp giảng dạy và hỗ trợ giáo viên hiệu quả hơn.
Phương pháp nghiên cứu sản phẩm
- Nghiên cứu kĩ giáo án của giáo viên
- Nghiên cứu các sản phẩm của trẻ ( bài tập, trò chơi ) có liên quan đến đề tài
Cấu trúc của đề tài
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, phần nội dung đƣợc triển khai thành 4 chương:
Chương 1: Cơ sở lí luận liên quan đến đề tài
Chương 2: Thực trạng phát huy tính tích cực nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động hướng dẫn trẻ làm quen với môi trường xung quanh
Chương 3: Một số biện pháp phát huy tính tích cực nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động hướng dẫn trẻ làm quen với môi trường xung quanh
CƠ SỞ LÍ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
Cơ sở lí luận của việc phát huy tính tích cực nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động hướng dẫn trẻ làm quen với môi trường xung quanh
1.1.1 Cơ sở sinh lí của trẻ 5-6 tuổi
- Đặc điểm hệ thần kinh của trẻ:
Gồm não bộ và tuỷ sống
Não, được bảo vệ trong hộp sọ bởi màng não và hệ thống tưới máu, phát triển nhanh chóng trong năm đầu đời, đạt trọng lượng 900 gam ở 1 tuổi, sau đó chậm lại từ 7-8 tuổi và ngừng phát triển ở tuổi 30-40 Đại não gồm hai bán cầu, với vỏ não chất xám dày 2-4mm được chia thành bốn thùy chính: trán, chẩm, đỉnh và thái dương Vỏ não được chia thành 50 vùng theo Brodmann để nghiên cứu chức năng, bao gồm tế bào cảm giác, vận động và trung gian, đảm nhiệm các chức năng vận động, cảm giác, giác quan và thực vật.
Tủy sống nằm trong ống sống, phát triển nhanh chóng từ khi mới sinh đến tuổi trưởng thành, đạt trọng lượng 24-30 gam Vị trí chóp cùng tủy sống thay đổi theo độ tuổi, từ ngang thắt lưng L3 ở trẻ sơ sinh đến giữa L1 và L2 khi trẻ 4 tuổi Mỗi đốt tủy sống có cấu tạo riêng biệt.
Chất trắng bao quanh bên ngoài tủy sống, đóng vai trò là đường dẫn truyền xung động thần kinh đến và đi từ não Chất xám nằm ở trung tâm, có hình cánh bướm và là trung tâm của các phản xạ tủy sống Tủy sống được chia thành 31 đốt, bao gồm các đoạn tủy cổ (C1-C8), tủy lưng (D1-D12), tủy thắt lưng (L1-L5), tủy cùng (S1-S5) và một đốt cụt.
- Những đặc điểm sinh lý:
+ Hộp sọ trẻ em cứng bảo vệ bộ não và tính thích nghi với chuyển động của cơ thể
Lều tiểu não chia não thành hai phần: trên lều và dưới lều, trong đó vách giữa giúp cố định não trong hộp sọ và phân chia bán cầu tiểu não, đóng vai trò quan trọng trong cấu trúc và bảo vệ não.
+ Não có khả năng tái tạo nơi khu vực thần kinh bị tổn thương
+ Do các tế bào thần kinh chƣa biệt hoá nên phản ứng của vỏ não có xu hướng lan toả khi bị kích thích
Tủy sống đóng vai trò quan trọng trong việc điều khiển các phản xạ thiết yếu như phản xạ trương lực cơ, phản xạ thực vật (bài tiết mồ hôi, đại tiểu tiện, sinh dục ), phản xạ gân và phản xạ da Bên cạnh đó, tủy sống còn đảm nhiệm chức năng dẫn truyền xung động thần kinh từ ngoại vi lên não và ngược lại, từ não xuống ngoại vi.
Hành não đóng vai trò quan trọng với ba chức năng chính: dẫn truyền cảm giác và vận động, điều hòa hô hấp và tim mạch thông qua các phản xạ, và điều chỉnh trương lực cơ.
Tiểu não đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa trương lực cơ, giữ thăng bằng cho cơ thể, và điều khiển cả động tác tự động lẫn chủ động.
Dịch não tủy bảo vệ tổ chức thần kinh khỏi các chất độc và đóng vai trò như một hệ thống đệm, giúp bảo vệ não và tủy sống khỏi tổn thương khi bị sang chấn.
1.1.2 Cơ sở tâm lí của trẻ 5-6 tuổi
1.1.2.1 Đặc điểm chú ý của trẻ 5-6 tuổi
Ở lứa tuổi mẫu giáo, trẻ chủ yếu chú ý không chủ định, đặc biệt khi đối tượng gây kích thích mạnh và hứng thú Đến 5-6 tuổi, trẻ phát triển khả năng chú ý chủ động, hướng đến các hoạt động vui chơi, học tập và tự phục vụ.
Chú ý có chủ định phát triển qua giáo dục, hình thành mạnh mẽ nhờ hệ thống ngôn ngữ như giọng điệu và ngữ điệu, đóng vai trò quan trọng trong quá trình học tập và nhận thức.
Giọng điệu kích thích sự chú ý của trẻ, giúp trẻ nhận biết thái độ và tình cảm của người lớn Bên cạnh ngôn ngữ, trẻ em đặc biệt chú ý đến những sự vật, hiện tượng mới lạ xung quanh, đặc biệt là các chi tiết, chức năng mới của đồ vật quen thuộc và các sự kiện diễn ra hàng ngày.
Trẻ mẫu giáo có sự chú ý dễ dao động, do đó việc rèn luyện khả năng chú ý có chủ định là rất quan trọng để trẻ tiếp thu kiến thức về thế giới xung quanh một cách hiệu quả.
Trẻ em ở độ tuổi này phát triển khả năng tập trung ý thức vào các hoạt động vui chơi, học tập và tự phục vụ Khả năng chú ý có chủ định của trẻ kéo dài từ 37 đến 51 phút, đặc biệt khi đối tượng hấp dẫn và kích thích sự tò mò Trẻ có thể phân phối sự chú ý vào nhiều đối tượng cùng lúc, mặc dù khả năng này còn hạn chế và dễ bị phân tán Âm thanh đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút và duy trì sự chú ý của trẻ, giúp trẻ tập trung vào suy nghĩ và cảm xúc bên trong Việc rèn luyện các phẩm chất chú ý thông qua trò chơi và các hoạt động học tập là rất cần thiết.
1.1.2.2 Đặc điểm tri giác của trẻ 5-6 tuổi
Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi có khả năng quan sát có hệ thống các hiện tượng tự nhiên và xã hội khi được giáo dục tốt Việc quan sát có ý thức và mục đích giúp trẻ tri giác chính xác hơn, giảm bớt sự nhầm lẫn.
Cùng ở độ tuổi này các hiện tƣợng trong các hoạt động nhận thức đặc biệt là tri giác, chú ý, trí nhớ, phát triển cao về chất lƣợng
Mức phong phú về các loại tri giác có độ nhạy cảm cao và chính xác hơn:
Độ nhạy cảm giác quan cao và sự phối hợp vận động linh hoạt thúc đẩy quá trình nhận thức ở trẻ diễn ra nhanh chóng và hiệu quả, từ đó kích thích tính tích cực nhận thức.
1.1.2.3 Đặc điểm trí nhớ của trẻ 5-6 tuổi
Cơ sở giáo dục của việc phát huy tính tích cực nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động hướng dẫn trẻ làm quen với môi trường xung quanh
1.2.1 Đặc điểm cách học của trẻ
Trẻ em thường tập trung vào các hoạt động yêu thích, thích chơi và trao đổi theo nhóm nhỏ, giúp trẻ dễ dàng nắm bắt các khái niệm mới một cách tự nhiên và hiệu quả.
Việc hướng dẫn trẻ làm quen với môi trường xung quanh giúp trẻ tích cực sử dụng giác quan, phân tích, tổng hợp, so sánh và khái quát hóa, từ đó biểu đạt suy nghĩ bằng ngôn ngữ Nhờ đó, các giác quan của trẻ tinh tường hơn và các quá trình tâm lý nhận thức (cảm giác, tri giác, tư duy, tưởng tượng…) hoàn thiện hơn, giúp trẻ hiểu rõ hơn về thế giới xung quanh dù các khái niệm còn trừu tượng.
1.2.2 Phương pháp dạy học Để đáp ứng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm thì giáo viên phải sử dụng có hiệu quả các phương pháp dạy học tích cực Phương pháp dạy học tích cực là phương pháp giáo dục theo hướng phát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo của trẻ chứ không phải là tập trung vào phát huy tính tích cực của giáo viên
Giáo viên đóng vai trò quan trọng trong việc khuyến khích trẻ sử dụng tất cả giác quan để khám phá thế giới xung quanh, tạo điều kiện cho trẻ quan sát, phỏng đoán và so sánh Giáo viên nên sử dụng câu hỏi gợi mở để dẫn dắt trẻ suy nghĩ, khuyến khích trẻ chia sẻ ý kiến và cùng nhau trao đổi để khám phá đối tượng một cách sâu sắc.
Giáo viên cần nắm vững kĩ thuật của từng phương pháp dạy học để nâng cao hiệu quả hoạt động, bao gồm kĩ thuật chia nhóm, giao nhiệm vụ, tạo tình huống có vấn đề và đặt câu hỏi Đặc biệt, câu hỏi phải liên quan trực tiếp đến mục tiêu bài học.
Giờ học hướng dẫn làm quen với môi trường xung quanh là hình thức quan trọng giúp trẻ em tiếp thu kiến thức một cách có hệ thống và bài bản.
Dựa trên đặc điểm lứa tuổi và điều kiện xung quanh, giờ học dưới sự điều khiển của giáo viên giúp hình thành hệ thống tri thức đơn giản cho trẻ theo trình tự nhất định Đồng thời, giờ học củng cố và hệ thống hóa kinh nghiệm sống hàng ngày của trẻ.
- Đặc điểm chung của giờ học
Giờ học tại trường mầm non được tổ chức theo thời gian biểu cố định và kế hoạch chi tiết, dựa trên chương trình chăm sóc và giáo dục đã được thiết lập.
Quan điểm tổ chức giờ học hiện đại là giáo dục tích hợp, **tích cực hóa hoạt động của trẻ**, đặt trẻ làm trung tâm của quá trình học tập, giúp trẻ chủ động chiếm lĩnh tri thức Giáo viên đóng vai trò là người điều khiển, tạo điều kiện để trẻ phát triển toàn diện.
Giờ học được phân loại dựa trên kiến thức về môi trường xung quanh, bao gồm giờ học về động vật, thực vật, tự nhiên vô sinh và các hiện tượng tự nhiên, giúp trẻ làm quen với thế giới tự nhiên.
Về môi trường xã hội có các giờ học làm quen với đồ vật, làm quen với người lớn, bản thân, quê hương đất nước
Để lựa chọn nội dung phù hợp cho giờ học, cần tuân thủ các nguyên tắc xác định nội dung tri thức, hướng dẫn trẻ làm quen với môi trường xung quanh một cách hiệu quả.
+ Trong giờ học giáo viên có thể sử dụng nhiều phương pháp khác nhau cho phù hợp với chủ đề, nội dung tri thức cần cung cấp cho trẻ
Giờ học được tổ chức theo cấu trúc logic, nội dung được lựa chọn hợp lý, tuân theo trình tự nhất định dựa trên đặc điểm nhận thức, tình cảm của trẻ và kiến thức về môi trường xung quanh, giúp trẻ tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả.
+ Giờ học cần đƣợc phối hợp chặt chẽ với các hình thức khác nhƣ: hoạt động ngoài trời, vui chơi, lao động và sinh hoạt hàng ngày
Sự vật, hiện tượng xung quanh khơi gợi hứng thú khám phá ở trẻ, và quá trình này được định hướng bởi giáo viên sẽ làm tăng tính ham hiểu biết Tiếp xúc trực tiếp với sự vật hiện tượng tạo ra những rung động thẩm mỹ, từ đó thúc đẩy khả năng nhận thức và khám phá thế giới xung quanh của trẻ.
Sử dụng đồ dùng trực quan giúp trẻ gắn bó hơn với môi trường, tạo cảm xúc tích cực và hành động bảo vệ môi trường Giáo viên nên sử dụng vật thật để trẻ khám phá bằng cách nhìn, sờ, nếm, giúp trẻ hứng thú và ghi nhớ có chủ định Đồ dùng trực quan sinh động, thực tế, dễ tìm kiếm nên được giáo viên tận dụng tối đa trong các chủ đề khác nhau.
Dạo chơi ngoài trời là một hình thức quan trọng giúp trẻ làm quen với môi trường xung quanh, bao gồm sự vật, hiện tượng tự nhiên và hoạt động của người lớn Trẻ có thể tham gia các trò chơi học tập, vận động và sáng tạo với vật liệu tự nhiên như đất, cát, sỏi, đá, cành khô, từ đó tích lũy kinh nghiệm cảm tính trực tiếp từ môi trường sống thực.
Vai trò của việc cho trẻ khám phá môi trường xung quanh với phát triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo
Hoạt động hướng dẫn trẻ làm quen với môi trường xung quanh đóng vai trò quan trọng trong giáo dục mầm non, góp phần vào sự phát triển toàn diện nhân cách của trẻ.
Giúp trẻ làm quen với môi trường xung quanh đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhận thức đúng đắn về thế giới, cung cấp kiến thức cơ bản và có hệ thống Qua đó, trẻ hiểu biết về đặc điểm, tính chất, mối quan hệ và sự phát triển của sự vật, hiện tượng, từ đó ứng dụng vào vui chơi, học tập và cuộc sống.
Việc cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh đóng vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện các quá trình tâm lý, đặc biệt là cảm giác, tri giác, tư duy và ngôn ngữ.
Trẻ em được tạo điều kiện tiếp xúc trực tiếp, tối đa hóa sự tham gia giác quan và vận động để khám phá thế giới xung quanh Giáo viên sử dụng phương tiện trực quan như tranh ảnh, phim, sơ đồ giúp trẻ hiểu đối tượng toàn diện và cụ thể hơn.
Trẻ em sử dụng ngôn ngữ để biểu đạt kiến thức Giáo viên nên dùng đàm thoại và giảng giải để trẻ hiểu sâu hơn, kích thích nhận thức về thế giới.
- Cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh góp phần quan trọng trong giáo dục thẩm mỹ đạo đức cho trẻ
Trẻ em khám phá môi trường xung quanh, tiếp xúc với thiên nhiên và xã hội, tạo cơ hội cảm nhận vẻ đẹp và khơi gợi cảm hứng sáng tạo Việc tiếp xúc với vẻ đẹp trong quá trình khám phá môi trường xung quanh là vô cùng quan trọng.
Thiên nhiên và cuộc sống chứa đựng vẻ đẹp bất ngờ, thú vị, giúp trẻ phát triển giác quan nhạy bén Tiếp xúc đa dạng màu sắc, âm thanh từ thiên nhiên và cuộc sống giúp mở rộng phạm vi xúc cảm, biểu hiện sự phát triển tinh thần của trẻ.
Giáo viên có thể sử dụng các câu hỏi giúp trẻ phát hiện và nhận xét những cái đẹp chứa đựng trong mỗi sự vật, hiện tƣợng
Để kích thích sự quan sát và khám phá của trẻ về vườn trường, giáo viên có thể đặt câu hỏi gợi mở như "Vườn trường hôm nay có gì đẹp?" hoặc "Con thấy cây nào đẹp nhất và vì sao?" Bên cạnh đó, việc khuyến khích trẻ lắng nghe âm thanh trong vườn, chẳng hạn như tiếng hót của các loài chim, cũng giúp trẻ phát triển khả năng cảm thụ và nhận biết thế giới xung quanh.
Để tăng cường khả năng quan sát và nhận biết thế giới xung quanh cho trẻ, hãy chỉ ra những thay đổi về màu sắc và âm thanh của cảnh vật qua các mùa, gợi ý trẻ trả lời các câu hỏi như mùa nào ở trường có cảnh đẹp đặc biệt, con thích điểm nào ở mùa đó và tại sao, cũng như mùa nào là mùa yêu thích nhất của trẻ.
Để tạo dựng sự tự tin cho trẻ, giáo viên nên khai thác vẻ đẹp từ chính trẻ và các bạn trong lớp thông qua những câu hỏi gợi mở, từ đó giúp trẻ nhận thức và yêu quý bản thân hơn.
- Cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh góp phần quan trọng trong giáo dục thói quen, hành vi cho trẻ
* Thói quen, hành vi văn minh trong giao tiếp:
+ Có thói quen chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi và xưng hô lễ phép với người lớn, phù hợp với tình huống
+ Chăm chú lắng nghe người khác, đáp lại bằng cử chỉ, nét mặt, ánh mắt phù hợp và chờ đến lƣợt trong trò chuyện
+ Không nói leo, không ngắt lời người khác
+ Biết hỏi han quan tâm, giúp đỡ người khác
- Thói quen, hành vi văn minh nơi công cộng:
+ Biết giữ vệ sinh nơi công cộng, có thói quen chăm sóc giữ gìn cảnh đẹp thiên nhiên môi trường sạch sẽ
+ Có hành vi bảo vệ môi trường trong sinh hoạt hàng ngày như vứt rác đúng nơi qui định, không ngắt lá bẻ cành, dẫm lên cỏ
Tuân thủ luật giao thông là thói quen quan trọng, bao gồm đi bộ trên vỉa hè, sang đường đúng nơi qui định để đảm bảo an toàn Việc ngồi trên các phương tiện giao thông một cách an toàn cũng góp phần xây dựng văn hóa giao thông văn minh.
- Thói quen, hành vi văn minh trong ăn uống:
+ Không nói chuyện khi ăn
+ Biết nhặt cơm rơi vãi bỏ vào đĩa
+ Khi ăn không nói chuyện, không nuốt vội, phải nhai từ tốn
Giáo viên tích hợp giáo dục hành vi và thói quen tốt cho trẻ thông qua giờ học, khuyến khích trẻ bằng cách khen ngợi những cử chỉ và hành động đẹp để tạo sự hứng thú, từ đó áp dụng vào cuộc sống hàng ngày.
Tính tích cực nhận thức cho trẻ thông qua hoạt động hướng dẫn trẻ làm
Biểu hiện tính tích cực nhận thức ở trẻ mẫu giáo rất đa dạng, thể hiện qua ngôn ngữ, hành động và cảm xúc, đặc biệt khi trẻ tham gia các hoạt động sáng tạo và trò chơi Trẻ tập trung vào các sự vật, hiện tượng được giáo viên giới thiệu, sử dụng kiến thức đã có để trả lời câu hỏi và thậm chí hướng dẫn bạn bè cùng học Đánh giá tính tích cực nhận thức của trẻ 5-6 tuổi dựa trên kết quả hoạt động thực tế của trẻ.
Giáo dục tính tích cực nhận thức cho trẻ mẫu giáo, đặc biệt là trẻ 5-6 tuổi, là vô cùng cần thiết, đòi hỏi cách tiếp cận khách quan và toàn diện về đặc điểm tâm lý, mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục, cũng như các yếu tố từ gia đình, nhà trường và xã hội Việc tổ chức giáo dục tính tích cực nhận thức thông qua hoạt động khám phá môi trường xung quanh giúp trẻ tích lũy kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm thực tế, từ đó tham gia tích cực và hiệu quả vào các hoạt động xã hội.
