Giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 4 5 tuổi thông qua tổ chức hoạt động vui chơi ở trường mầm non

Hoạt động vui chơi không chỉ giúp trẻ được tự do khám phá, sáng tạo, mà trẻ còn tự biết quan tâm, chia sẻ với bạn bè xung quanh với mọi người, và trẻ cũng tự tìm được sự hứng thú , vui v

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC

KHOA GIÁO DỤC MẦM NON

NGUYỄN THỊ THU PHƯƠNG

(MSV: 1669010149)

GIÁO DỤC KĨ NĂNG HOẠT ĐỘNG NHÓM CHO TRẺ 4-5 TUỔI THÔNG QUA TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VUI CHƠI Ở TRƯỜNG MẦM NON

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH: GIÁO DỤC MẦM NON

THANH HÓA, THÁNG 6 - 2020

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC

KHOA GIÁO DỤC MẦM NON

NGUYỄN THỊ THU PHƯƠNG

(MSV: 1669010149)

GIÁO DỤC KĨ NĂNG HOẠT ĐỘNG NHÓM CHO TRẺ 4-5 TUỔI THÔNG QUA TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VUI CHƠI Ở TRƯỜNG MẦM NON

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH: GIÁO DỤC MẦM NON

Người hướng dẫn: Th.S Hồ Sỹ Hùng Đơn vị công tác: Khoa Giáo dục Mầm non

THANH HÓA, THÁNG 6 - 2020

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập và hoàn thành khóa luận này, em đã nhận được sự hướng dẫn giúp đơc quý báu của quý thầy cô, bạn bè, người thân Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, em xin được bày tỏ lòng cảm ơn chân thành tới thầy giáo Hồ Sỹ Hùng, người đã tận tình hướng dẫn, động viên và giúp đỡ

em trong quá trình làm khóa luận

Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong trường ĐH Hồng Đức, các thầy cô giáo khoa GDMN đã giúp đỡ em trong quá trình học tập tại trường

và tạo điều kiện cho em thực hiện khóa luận tốt nghiệp

Xin được gửi lời cảm ơn chân thành tới ban giám hiệu trường mầm non: Trường MN Thực Hành; Trường MN Đông Hải; Trường MN Trường Thi B; Trường MN Thị Trấn Quảng Xương, cùng các giáo viên và tất cả em học sinh

đã hợp tác giúp đỡ em hoàn thành tốt khóa luận này Cuối cùng em xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, đã luôn nhiệt tình giúp đỡ động viên quan tâm, tiếp thêm động lực cho em trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành khóa luận

Trong quá trình nghiên cứu không tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế Kính mong nhận được sự đóng góp ý kiến của quý thầy cô và các bạn

Em xin chân thành cảm ơn!

Thanh Hóa, Tháng 06 năm 2020

Người thực hiện

Nguyễn Thị Thu Phương

MỤC LỤC

Trang

LỜI CẢM ƠN i

MỤC LỤC ii

DANH MỤC BẢNG iv

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT v

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1.Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Phạm vi nghiên cứu 3

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Những dự kiến đóng góp mới của đề tài 5

9 Cấu trúc của đề tài 5

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA GIÁO DỤC KĨ NĂNG HOẠT ĐỘNG NHÓM CHO TRẺ 4-5 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG VUI CHƠI Ở TRƯỜNG MẦM NON. 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Trên thế giới 6

1.1.2 Ở Việt Nam 7

1.2 Cở sở lí luận của giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động vui chơi ở trường MN 9

1.2.1 Kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 4 - 5 tuổi 9

1.2.2 Hoạt động vui chơi của trẻ 4 - 5 tuổi 13

1.2.3 Giáo dục kĩ năng HĐN cho trẻ 4 - 5 tuổi thông qua HĐVC ở trường mầm non 16

Kết luận chương 1 24

Chương 2 THỰC TRẠNG GIÁO DỤC KĨ NĂNG HOẠT ĐỘNG NHÓM CHO TRẺ 4-5 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG VUI CHƠI Ở TRƯỜNG MẦM NON. 26

2.1 Khái quát quá trình khảo sát thực trạng 26

2.1.1 Mục đích khảo sát 26

2.1.2 Đối tượng khảo sát 26

2.1.3 Địa bàn khảo sát 26

2.1.4 Nội dung khảo sát 26

2.1.5 Phương pháp khảo sát 27

2.1.6 Tiêu chí đánh giá 28

2.2 Kết quả khảo sát thực trạng 28

2.2.1 Thực trạng giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non thông qua hoạt động vui chơi 28

Kết luận chương 2 37

Chương 3 ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KĨ NĂNG HOẠT ĐỘNG NHÓM CHO TRẺ 4-5 TUỔI Ở TRƯỜNG MẦM NON THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG VUI CHƠI 38

3.1 Nguyên tắc xây dựng biện pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non thông qua hoạt động vui chơi 38

3.1.1 Đảm bảo tính khoa học 38

2.1.3 Đảm bảo tính hiệu quả 39

2.1.4 Đảm bảo tính phát triển 40

3.2 Biện pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường MN thông qua hoạt động vui chơi 40

3.2.1 Biện pháp 1: Đánh giá mức độ tiếp thu của trẻ 40

3.2.2 Biện pháp 2: Hình thành kĩ năng HĐN cho trẻ bằng các HĐVC 41

3.2.3 Biện pháp 3: Giáo dục trẻ kĩ năng hợp tác, đoàn kết với bạn 43

3.2.4 Biện pháp 4: Giúp trẻ biết thỏa thận, thương lượng với thành viên trong nhóm khi tham gia HĐVC 44

Kết luận chương 3 46

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 48

1 Kết luận 48

2 Kiến nghị 48

TÀI LIỆU THAM KHẢO 50

PHỤ LỤC 51

DANH MỤC BẢNG

Trang

Bảng 2.1.Tầm quan trọng của giáo dục kĩ năng HĐN 29

thông qua HĐVC cho trẻ 4-5 tuổi 29

Bảng 2.2: Đánh giá của GV về nội dung giáo dục KN HĐN cho trẻ 4-5 tuổi 30

Bảng 2.3 các biện Pháp GVMN đã sử dụng 31

Bảng 2.4: Kết quả khảo sát những khó khăn thường gặp 32

Bảng 2.5: Các hoạt động giáo dục kĩ năng HĐN cho trẻ mà giáo viên mầm non thường sử dụng 34

Bảng 2.6: Các phương pháp dạy học được sử dụng để giáo dục kĩ năng HĐN cho trẻ 35

Bảng 2.7: Những khó khăn mà giáo viên gặp phải 36

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào lớp một; hình thành và phát triển ở trẻ em những chức năng tâm sinh lí, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, những kĩ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời

Giáo dục mầm non là nấc thang khởi đầu trong hệ thống giáo dục quốc dân với mục tiêu: giúp trẻ em phát triển thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mĩ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách Bên cạnh đó, việc rèn luyện và phát triển cho trẻ kĩ năng hoạt động nhóm là điều kiện quan trọng giúp trẻ thích ứng với những hình thức học tập đa dạng mới mẻ một cách thuận lợi và hiệu quả

Trong xã hội đang ngày càng phát triển như hiện nay, việc giáo dục kĩ năng làm việc nhóm cho trẻ đang trở nên quan trọng, nhất là khi trẻ không chỉ có một mình nữa mà trong mọi hoạt động của trẻ đều cần có sự hỗ trợ từ mọi người

Trong các hoạt động giáo dục ở trường mầm non hiện nay, vai trò của nhóm chiếm vị trí vô cùng quan trọng Người xưa thường nói: “Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao” chính là đánh giá cao vai trò của nhóm trong công việc cũng như trong cuộc sống Hơn thế nữa, làm việc nhóm hiệu quả cũng giúp trẻ thuận lợi hơn trong công việc sau này, rèn luyện cho trẻ khả năng tổ chức tốt, lãnh đạo tốt, có được sự phối hợp ăn ý giữa các thành viên, quan trọng hơn cả là giúp trẻ có thêm sự gắn kết và có được tình bạn lâu bền trong học tập và đời sống, vì đôi khi tình bạn được xây dựng nên từ sự tin tưởng và ăn ý trong công việc với nhau

Kĩ năng làm việc nhóm cần được hình thành và phát triển từ khi trẻ còn nhỏ Do đó, việc trang bị các kĩ năng làm việc nhóm cho trẻ là hết sức quan

trọng, điều đó chắc chắn sẽ giúp cho trẻ ngày càng tự tin hơn và có tính tự lập, là nền tảng vững vàng cho trẻ phát triển tốt nhất trong tương lai

Đối với trẻ mầm non thì làm việc nhóm không chỉ giúp trẻ hoàn thành công việc thuận lợi hơn mà còn giúp trẻ tăng khả năng gắn kết cũng như hòa đồng với bạn bè trong nhóm chơi Trẻ cùng nhau hoạt động thì mọi nhiệm vụ chơi không cảm thấy nhàm chán, trẻ sẽ hứng thú tích cực hơn nhiều, từ đó sẽ kích thích sự sáng tạo trong trẻ và việc lĩnh hội các kiến thức sẽ trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết

Hoạt động vui chơi không chỉ giúp trẻ được tự do khám phá, sáng tạo, mà trẻ còn tự biết quan tâm, chia sẻ với bạn bè xung quanh với mọi người, và trẻ cũng tự tìm được sự hứng thú , vui vẻ trong quá trình hoạt động nhóm nói riêng

và trong quá trình học tập nói chung.Chính vì vậy, hoạt động vui chơi đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm, giúp cho trẻ trang bị các kĩ năng sống cần thiết để trẻ ngày càng tự tin hơn và có tính tự lập ngay từ khi còn nhỏ, điều đó thực sự cần thiết và là nền tảng vững vàng cho trẻ phát triển tốt nhất

Thông thường, đến giai đoạn 4-5 tuổi, trẻ đã có những kĩ năng phối hợp

cơ bản khi tham gia vào các hoạt động chung ở lớp mẫu giáo, như: cùng bạn thỏa thuận về chủ đề chơi, nội dung chơi, phân vai chơi cho nhau; cùng nhau cố gắng hoàn thành nhiệm vụ đã được phân công…Tuy nhiên, những kĩ năng này chưa được hình thành dầy đủ và bền vững Thực tế cho thấy, còn một bộ phận không nhỏ trẻ ít hứng thú với các hoạt động nhóm Hiện nay ở các trường mầm non, các hình thức và phương pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm chưa thực

sự có hiệu quả, kể cả trong hoạt động vui chơi Hoạt động vui chơi được tổ chức mang tính hình thức, chưa tuân theo các nguyên tắc hoạt động nhóm, luôn có sự phân công áp đặt của GV đến trẻ Các trò chơi chưa giữ vai trò tích cực trong quá trình giáo dục KN HĐN cho trẻ 4-5 tuổi ở trường MN

Xuất phát từ lí do trên, tôi đã chọn đề tài: “Giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động vui chơi ở trường mầm non”

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực trạng vấn đề, chúng tôi đề xuất một

số biện pháp giáo dục kĩ năng HĐN cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động vui chơi ở trường MN nhằm góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục kĩ năng HĐN cho trẻ ở trường MN hiện nay

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp phát triển kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động vui chơi ở trường mầm non

3.2 Khách thể nghiên cứu

Quá trình giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non

4 Giả thuyết khoa học

Hiện nay việc giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường

MN bước đầu đã đạt được một số kết quả song vẫn còn nhiều hạn

chế Nếu tìm ra thực trạng vấn đề và đề xuất được một số biện pháp giáo dục phát triển kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ thông qua hoạt động vui chơi thì

sẽ nâng hiệu quả công tác này ở trường mầm non hiện nay

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lí luận của việc giáo dục kĩ năng hoạt đông nhóm

cho trẻ 4-5 tuổi ở trường MN thông qua hoạt động vui chơi

5.2 Nghiên cứu thực trạng giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 4-5

tuổi ở trường MN thông qua hoạt động vui chơi

5.3 Đề xuất một số biện pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ

4-5 tuổi ở trường MN thông qua hoạt động vui chơi

6 Phạm vi nghiên cứu

Giới hạn về khách thể khảo sát: 40 giáo viên mầm non, cán bộ quản lý và

20 trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi

- Về Nội dung nghiên cứu: Nghiên cứu thực trạng và đề xuất biện pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường MN thông qua hoạt động vui chơi

- Về địa bàn khảo sát: Nghiên cứu thực trạng ở 4 trường MN: Trường MN Thực Hành; Trường MN Đông Hải; Trường MN Trường Thi B; Trường MN Thị Trấn Quảng Xương

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến đề tài để thu thập, tổng hợp, và khái quát hóa thông tin Sử dụng các phương pháp phân tích và tổng hợp, phân loại và hệ thống hóa lí thuyết nhằm xây dựng cơ sở lí luận của đề tài

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra bằng phiếu

Sử dụng bảng hỏi để điều tra về thực trạng giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường MN thông qua hoạt động vui chơi.Thu thập ý kiến của giáo viên bằng phiếu nhằm tìm hiểu thực trạng giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường MN thông qua hoạt động vui chơi trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa

7.2.2 Phương pháp quan sát sư phạm

Dự giờ, quan sát quá trình giáo viên tổ chức giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường MN thông qua hoạt động vui chơi

Quan sát mức kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 4-5 tuổi ở trường MN thông qua hoạt động vui chơi

7.2.3 Phương pháp phỏng vấn

Sử dụng hệ thống câu hỏi, trao đổi trò chuyện với giáo viên, với trẻ về những vấn đề liên quan đến các nội dung, hình thức và các biện pháp mà giáo viên đã sử dụng trong quá trình giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động vui chơi ở trường MN

7.3 Phương pháp thống kê toán học

Thu thập và phân tích số liệu nghiên cứu thông qua các tham số thống kê:

9 Cấu trúc của đề tài

Chương 1: Cơ sở lí luận giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 4-5

tuổi ở trường MN thông qua hoạt động vui chơi

Chương 2: Thực trạng giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 4-5 tuổi

ở trường MN thông qua hoạt động vui chơi

Chương 3: Đề xuất một số biện pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm

cho trẻ 4-5 tuổi ở trường MN thông qua hoạt động vui chơi

Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA GIÁO DỤC KĨ NĂNG HOẠT ĐỘNG NHÓM CHO TRẺ 4-5 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG VUI CHƠI Ở TRƯỜNG

MẦM NON 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Làm việc nhóm hay còn được gọi là Teamwork là một trong những thuật ngữ được du nhập từ nước ngoài vào Việt Nam; nó chỉ quá trình phối, kết hợp, tương tác, cộng tác giữa hai hay nhiều người bằng cách phân chia công việc chung thành những phần việc nhỏ hơn với mục đích hoàn thành công việc đó nhanh chóng, hiệu quả cao Những thành viên của một Teamwork thường có chung chuyên môn

Đầu thế kỉ XIX, R.Cousinet, một nhà giáo dục Pháp đã chú ý đến việc hình thành kĩ năng HĐN cho người học bằng các phương pháp, biện pháp dạy học thích hợp Theo ông, giáo viên cần tạo điều kiện cho học sinh tự chọn bạn học nhóm và giải tán nhóm Điều này giúp trẻ có những nhận định khi nhận xét

về các bạn và được nghe các bạn nhận xét về chính hoạt động của mình, từ đó người học có thể tích lũy thêm những kinh nghiệm xã hội

Năm 1975, hai tác giả D.Johnson và R.Johnson đã xuất bản cuốn “Học cùng nhau và học độc lập” Hai ông cũng đã phân tích được vai trò của mối quan

hệ giữa ba mô hình học tập: hợp tác, tranh đua, cá nhân và họ đã thấy được chỉ

có thông qua hoạt động nhóm thì sự tương tác, hợp tác giữa trẻ mới đạt được hiệu quả

Theo nhà tâm lý học người Ý, Dr Maria Montessori (1870 - 1952) cho rằng trẻ chơi chính là trẻ “làm việc” Đồ chơi và các dụng cụ học tập của Montessori được bày trong lớp để trẻ có thể nhìn thấy và có lựa chọn cho riêng mình rồi quyết định một hoạt động - được gọi là "công việc" - theo sở thích của mình

Phong cách làm việc hiệu quả của Nhật Bản, ai cũng biết đến quy tắc Hourensou trong HĐ nhóm Chính nhờ bí quyết này Nhật Bản nhanh chóng phục hồi và tăng trưởng thần kỳ, trở thành nước có tiềm năng lớn thứ hai trên thế giới về kinh tế, khoa học kĩ thuật và tài chính Bản thân khi tiếp xúc với người Nhật cũng sẽ thấy đều là những người có tinh thần tập thể cao

Như vậy, trong lịch sử giáo dục thế giới, những tư tưởng mang tính HĐN xuất hiện rất sớm Và hiện nay, HĐN được nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi ở rất nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là các nước có nền giáo dục phát triển Tuy còn nhiều cách tiếp cận và quan niệm khác nhau, song các công trình nghiên cứu đều khẳng định vai trò hết sức to lớn của KN HĐN và sự cần thiết phải giáo dục

KN HĐN trong dạy học

1.1.2 Ở Việt Nam

Truyền thống người Việt Nam ta giỏi làm việc theo cá nhân hơn là là việc theo nhóm Khi bắt đầu công việc, mỗi người trong teamwork đều nhận được một phần việc với sự phân công nhiệm vụ rất rõ ràng, không trùng lắp và phải chịu trách nhiệm cá nhân đối với nhiệm vụ đã được phân công, do vậy, đòi hỏi mỗi người đều phải chuyên tâm vào phần việc của mình, kết hợp với sự thường xuyên trao đổi, thảo luận giữa các thành viên để đảm bảo công việc của cả nhóm

đi theo đúng mục tiêu đã định Sự phân định quá rạch ròi này có phần gây bất ngờ cho những người quen làm việc theo kiểu “độc lập tác chiến” hoặc dựa chủ yếu vào khả năng của người giỏi nhất, người lãnh đạo Có thể trong quá trình phân công, phân nhiệm trong teamwork sẽ có tranh cãi về việc ai sẽ chịu trách nhiệm phần việc nào, điều này có vẻ như trái với quan niệm “đầu xuôi, đuôi lọt”

trong văn hóa của người Việt ta; tuy nhiên sau khi đã sắp xếp xong nhiệm vụ với

sự đồng thuận của tất cả thành viên trong nhóm, công việc bắt đầu được tiến hành với sự thuận lợi như đã được lập trình sẵn, cũng nhờ vậy mà khi kết quả đạt được không như mong muốn, sẽ không khó để xác định được lỗi từ khâu nào, thuộc về ai trong nhóm để rút kinh nghiệm và khắc phục

Kỹ năng hoạt động nhóm là kỹ năng tương tác giữa các thành viên trong một nhóm, nhằm thúc đẩy hiệu quả công việc, phát triển tiềm năng của tất cả các thành viên Một mục tiêu lớn thường đòi hỏi nhiều người làm việc với nhau, vì thế hoạt động nhóm trở thành một định nghĩa quan trọng trong tổ chức cũng như trong cuộc sống Trong thời đại ngày nay, khi khoa học kỹ thuật ngày càng phát triển thì yêu cầu làm việc theo nhóm là cần thiết hơn bao giờ hết Đơn giản vì không ai là hoàn hảo, làm việc theo nhóm sẽ tập trung những mặt mạnh của từng người và bổ sung cho nhau Hơn nữa, chẳng ai có thể cáng đáng hết mọi việc Vì vậy Kỹ năng hoạt động nhóm là một kỹ năng rất bổ ích

và cần thiết Bên cạnh đó nó cũng trang bị cho các thành viên những kiến thức quan trọng để xây dựng nhóm làm việc hiệu quả, từ đó có thể áp dụng vào công việc học tập cũng như mọi lĩnh vực của cuộc sống Không những thế, Kỹ năng hoạt động nhóm là môi trường tốt để trẻ có thể phát triển kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm Lê Thẩm Dương từng bất lực thốt lên “Một người việt làm hơn một ngườiNhật, ba người Việt thua một người Nhật”

Từ đó cho thấy việc giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ là giúp trẻ

dễ tiếp xúc với đối tượng, tác động và khảo sát đối tượng, tạo điều kiện cho giáo viên hoặc tự trẻ dễ dàng đặt ra nhiệm vụ nhận thức phù hợp, dễ kiểm tra đánh giá, có điều kiện hình thành kỹ năng nhận thức, kỹ năng lao động, thể hiện sự sáng tạo

1.2 Cở sở lí luận của giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động vui chơi ở trường MN

1.2.1 Kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 4 - 5 tuổi

1.2.1.1 Khái niệm kĩ năng

KN được xem xét ở nhiều khía cạnh khác nhau, cụ thể:

Thứ nhất: Xem xét KN là khả năng:Theo Từ điển tiếngViệt, “KN là khả

năng vận dụng những kiến thức thu nhận được trong một lĩnh vực nào đó vào thực tế” [tr 193]

Thứ hai: Xem xét KN nghiêng về mặt kĩ thuật hành động Theo khuynh

hướng này, KN được xem là phương tiện thực hiện hành động phù hợp với mục đích và điều kiện hành động mà con người đã nắm vững Người có KN là người nắm được các tri thức về hoạt động đó và thực hiện hành động theo đúng yêu cầu của nó, nghĩa là nắm vững phương thức hành động mà không cần tính đến kết quả của hành động Các tác giả theo khuynh hướng này có thể kể đến: E.I Boico, A.G.Covaliov, A.V Kruchetxki, A.V Petrovxki , G.G Golubev;

Thứ ba: Xem xét KN nghiêng về mặt năng lực của con người Theo

khuynh hướng này, KN không chỉ đơn thuần là mặt kĩ thuật của hành động mà

là một biểu hiện về năng lực của con người K.K.Platonov và G.G.Golubev cũng chú ý tới mặt kết quả trong hành động của KN Theo họ, KN là năng lực của con người thực hiện công việc có kết quả với một chất lượng cần thiết trong những điều kiện mới và trong những khoảng thời gian tương ứng Hai tác giả này khẳng định rằng, trong việc hình thành KN bao hàm cả việc thông hiểu mối quan hệ qua lại giữa mục đích hành động, các điều kiện và các cách thức hành động; trong cấu trúc của KN không chỉ bao hàm tri thức, kĩ xảo mà cả tư duy sáng tạo nữa Đặng Thành Hưng khi bàn về vấn đề “Nhận diện và đánh giá KN”

đã khẳng định “KN chính là hành vi hay hành động được cá nhân thực hiện tự giác và thành công xét theo những yêu cầu, quy tắc, tiêu chuẩn nhất định KN chính là hành động, chứ không phải khả năng thực hiện hành động” Như vậy, Đặng Thành Hưng xem xét KN như một loại năng lực của con người để thực

hiện các công việc có kết quả cũng bao hàm trong đó cả quan niệm KN là kĩ thuật hành động, bởi vì chỉ khi có sự vận dụng tri thức vào thực tiễn một cách thuần thục thì công việc mới đạt được kết quả mong muốn

Từ những quan niệm trên, có thể định nghĩa khái niệm KN như sau: KN là

năng lực thực hiện một cách hiệu quả một hành động, công việc nào đó nhằm đạt được mục đích đặt ra

1.2.1.2 Khái niệm hoạt động nhóm

Một số nhà khoa học như Slavin, D.Johnson, R Johnson đều cho rằng, hoạt động nhóm chính là hoạt động phối hợp cùng nhau giữa các cá nhân (ít nhất

là hai người), giữa các nhóm nhằm thực hiện mục đích, nhiệm vụ chung đã đặt

ra Các thành viên trong nhóm phụ thuộc lẫn nhau và cùng hỗ trợ nhau để thực hiện nhiệm vụ chung Theo Slavin (1987) hoạt động nhóm là làm việc cùng nhau và mọi thành viên phụ thuộc lẫn nhau để cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ, đạt mục đích chung D.Johnson, R Johnson quan niệm: Hoạt động nhóm là sự hợp tác Hợp tác là một quá trình làm việc theo nhóm, các thành viên đóng góp

và giúp đỡ nhau để cùng đạt được một mục đích chung

Vậy, hoạt động nhóm được hiểu là hoạt động phối hợp cùng nhau giữa các cá nhân, các nhóm, các thành viên nhằm đạt được mục đích chung đề ra

1.2.1.3 Khái niệm kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 4-5 tuổi

KN hoạt động nhóm của trẻ thông qua hoạt động vui chơi bao gồm các nhóm KN sau đây: 1) KN phối hợpgiữa các thành viên trong nhómchơi; 2) KN thực hiện nhiệm vụcủa nhómchơi; 3) KN giải quyết các xung đột, mâu thuẫn trong nhóm chơi; 4) KN phát triển nhóm chơi

- Kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi

KN nàygiúp trẻ chủ động tham gia nhóm,chủ động, tự giác trong giao tiếp, phối hợp cùng các bạn trong nhóm phù hợp với những quy tắc chung của nhóm nhằm thực hiện nhiệm vụ hoạt động nhóm đã được đề ra Khi tham gia vào trò chơi, trẻ biết cùng nhau thỏa thuận về chủ đề chơi, phân vai chơi, tìm chỗ chơi Khi phân vai cho trẻ không chỉ dựa trên quan hệ thiện cảm cá nhân

mà còn dựa vào khả năng và phẩm chất của đứa trẻ đó, làm cho trẻ chơi thú vị hơn, giống thật hơn Trẻ biết nhường vai cho nhau, sẵn sàng đóng những vai mà trẻ không thíchnhưng cần thiết cho trò chơi, trẻ biết cùng nhau suy nghĩ, thỏa thuận về chủ đề chung và việc phân vai chơi Trẻ biết cùng nhau phân chia nhiệm vụ cho từng thành viên trong nhóm

- Kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi

Đây là KN thực hiện những thao tác, hành động cụ thể nhằm đạt được mục đích nhóm đã đề ra

- Kĩ năng giải quyết các xung đột, mâu thuẫn trong nhóm chơi

Xung đột là hiện tượng thường xảy ra trong hoạt động nhóm và thường xảy ra giữa các mối quan hệgiữa trẻvới trẻtrong nhóm chơi Vì thếtrẻphải có KN giải quyết vấn đềđểhoạt động của nhóm diễn ra theo kếhoạch nhằm hoàn thiện một mục tiêu nào đó

- Kĩ năng hoàn thiện nhóm chơi

Trẻ hoàn thành các nhiệm vụ trong nhóm chơi và luôn thể hiện ý thức trách nhiệm của mình thông qua việc cố gắng cùng các bạn

Các nghiên cứu đã cho thấy, KN bao giờ cũng gắn với một loại hình hoạt động của con người Do vậy, KN hoạt động nhóm chỉ có thể được hình thành trong quá trình hoạt động phối hợp và giao tiếp giữa người với người trong xã hội, trong hoạt động nhóm Khi cùng hoạt động trong nhóm, mỗi cá nhân với tư cách là thành viên của nhóm tích cực tác động qua lại với nhau, cùng nhau nỗ lực cố gắng vì mục đích chung của nhóm KN hoạt động nhóm là năng lực phối hợp của cá nhân với các thành viên trong nhóm nhằm thực hiện nhiệm vụ chung của nhóm đã đặt ra

Như vậy, có thể thấy, KN hoạt động nhóm của trẻ 4-5tuổi là năng lực phối hợp của trẻ với các bạn trong nhóm nhằm thực hiện nhiệm vụ chung của nhóm

đã đề ra.àn thành nhiệm vụ chơi

1.2.1.4 Đặc điểm nhận thức của trẻ 4 - 5 tuổi

Trẻ 5 tuổi là giai đoạn tư duy trực quan hình tượng, việc giáo dục trẻ

4-5 tuổi lúc này sẽ quyết định phần lớn những thói quen và sự thể hiện cảm xúc của trẻ sau này

Về mặt nhận thức như tư duy, suy nghĩ, lên kế hoạch, giải quyết một vấn đề,…, trẻ 4-5 tuổi có những đặc điểm như:

-Trẻ có thể hiểu dễ dàng khái niệm “đếm” và đếm rõ ràng từng con số từ

-Hiểu khái niệm “giống” và “khác”

-Trẻ biết tuân thủ một số quy tắc do bố mẹ, thầy cô quy định

-Trẻ có kỹ năng sao chép giống với hình ảnh, chữ viết của mẫu có sẵn -Trẻ có kỹ năng dự đoán diễn biến tiếp theo của một câu chuyện dang dở, chưa kể hết với sự hồn nhiên và ngây thơ

-Trẻ hiểu và làm được những câu mệnh lệnh đơn giản từ 3 ý trở xuống, chẳng hạn như “Con hãy rửa tay, ngồi xuống và bới cơm”

- Cần rèn luyện kỹ năng tập trung cho bé trong giai đoạn này

- Trẻ có thể biết và nhận diện những đồ vật mà mọi người thường sử dụng hàng ngày như cơm gạo, tiền bạc, quần áo,…

- Trẻ cần nhận thức được rõ nét hơn về hình ảnh bản thân mình, có thể nhận biết được những điểm giống và khác nhau giữa trẻ và những người thân gần gũi

- Thích tìm hiểu khám phá đồ vật hay đặt các câu hỏi: Tại sao? Để làm gì?

- Phân loại được các đối tượng theo 1 - 2 dấu hiệu cho trước

- Nhận ra mối liên hệ đơn giản giữa những sự vật hiện tượng quen thuộc

- Nhận biết được phía trên - dưới, phải - trái, trước sau

- Nhận biết các buổi sáng - trưa - chiều - tối, dự đoán được một số hiện tượng tự nhiên như nắng, mưa

- Có biểu tượng về số trong phạm vi từ 1 đến 5

- So sánh và sử dụng các từ: bằng nhau, to hơn - nhỏ hơn, cao hơn - thấp hơn, rộng hơn - hẹp hơn, nhiều hơn - ít hơn…

- Nhận biết được đặc điểm, dấu hiệu nổi bật các hình tròn, tam giác, vuông, hình chữ nhật

- Nhận biết một số công cụ, sản phẩm, ý nghĩa của một số nghề phổ biến

và gần gũi

- Nói được địa chỉ, số điện thoại của gia đình

- Biết tên một vài danh lam thắng cảnh của quê hương đất nước

Như vậy, trẻ 4-5 tuổi sẽ có những sự thay đổi nhất định về tâm sinh lý Tuy sự thay đổi này không nhiều nhưng cũng có những ảnh hưởng lớn đối với việc học tập và tích lũy những kỹ năng sống của trẻ

1.2.2 Hoạt động vui chơi của trẻ 4 - 5 tuổi

1.2.2.1 Khái niệm hoạt động vui chơi

Trẻ em thường tiếp thu những kiến thức, kỹ năng rất tốt khi tham gia vào các hoạt động vui chơi Chơi là một phương pháp học rất hiệu quả Tất cả các

hoạt động vui chơi mà trẻ tham dự đều xây dựng cho trẻ khả năng nhận thức, tình cảm Giúp trẻ phát triển thể lực, kỹ năng để làm nền tảng cho việc học tập sau này Những vật hình khối giúp trẻ nhận thức đưọc không gian ba chiều Trẻ

có thể tưởng tượng rất nhiều hình ảnh, nhân vật thông qua các khối gỗ đơn giản

ấy Việc trẻ sử dụng các loại màu sáp, màu nước để nguệc ngoạc những hình thù vô nghĩa hay những hình con người thật kỳ lạ chính là cơ sở để giúp trẻ vừa phát huy nhận thức, vừa giải tỏa các ức chế về tâm lý Không những thế, những hình vẽ về con người còn nói lên được mức độ phát triển trí tuệ của trẻ

Khi chơi các trò chơi ráp hình, trẻ sẽ phát triển khả năng suy luận về không gian, biết cách quan sát những kiểu mẫu và chi tiết, thực tập sự phối hợp tay và mắt Các trò chơi nắn đất sét lại giúp cho trẻ phát huy trí tưỡng tượng cũng như kỹ năng khéo léo của bàn tay

Còn với các trò chơi vận động, điều này giúp trẻ phát triển thể lực, biết phối hợp sự vận động, tăng cường khả năng phản xạ, sự nhanh nhẹn…

Hoạt động vui chơi sẽ giúp cho trí tưởng tượng của các em bay bổng, các em

có thể hình dung ra rất nhiều hoạt động trong xã hội thông qua trò chơi Với trí tưởng tượng phong phú các em có thể biến cây gậy thành con ngựa, biến các ghế ngồi thành xe lửa hay xe …tăng Đó chính là niềm hạnh phúc lớn lao của tuổi thơ

và đó cũng là tiền đề cho khả năng sáng tạo sau nay khi các em khôn lớn

HĐ vui chơi cũng giúp cho các em nâng cao tính kỷ luật tự giác, thông qua việc ý thức được các vai trò trong cuộc chơi, chấp hành các quy định của trò chơi một cách tự nguyện Dần dần điều đó sẽ hình thành ở trẻ một thói quen tốt

là tự đặt ra cho mình những nguyên tắc về kỷ luật, làm nền tảng cho các hoạt động sau này

Như vậy, hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo: "trẻ

học mà chơi, chơi mà học" Thông qua vui chơi, hành động chơi với những mối quan hệ bạn bè cùng chơi giúp trẻ tiếp thu những kinh nghiệm xã hội, và mở ra một chặng đường phát triển mới về chất Đó là giai đoạn đầu tiên của quá trình hình thành nhân cách, là phương tiện để phát triển toàn diện nhân cách Vì thế

chúng ta cần thấy được việc tổ chức các trò chơi cho trẻ là cực kì quan trọng và

có ý nghĩa giáo dục to lớn Tổ chức trò chơi chính là tổ chức cuộc sống của trẻ, trò chơi là phương tiện để trẻ học làm người Giáo viên mầm non cần tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dưới nhiều hình thức khác nhau để việc chăm sóc giáo dục trẻ ngày càng đạt kết quả tốt hơn

1.2.2.2 Đặc điểm hoạt động vui chơi của trẻ 4 - 5 tuổi

Hoạt động vui chơi là phương tiện phát triển toàn diện nhân cách của trẻ, qua việc phát triển chức năng tâm lý mà phát triển các mặt nhân cách: Trí tuệ, thể chất, hoạt động, thẩm mỹ Đối với trẻ 4-5 tuổi thì có những đặc điểm như:

* Tính tự do: Tự do là đặc điểm nổi bật, chủ yếu của trò chơi, tính tự do thể hiện ở việc trẻ tự nguyện tham gia vào trò chơi mình thích, tự chọn bạn chơi,

tự lựa chọn đồ chơi mà mình cần, tự chơi theo cách trẻ biết, không chơi nữa nếu không hứng thú Nguyên cớ thúc đẩy trẻ chơi là tính hấp dẫn của trò chơi

* Tính tự lực, tự điều khiển (độc lập)

Biểu hiện ở ý thức làm chủ, hoạt động hết mình, tích cực, độc lập, người lớn không thể áp đặt hay chơi hộ trẻ, chỉ có thể hội ý, hướng dẫn mà thôi Chẳng hạn, người thực hiện tham gia và trò chơi tiêm cho bệnh nhân - trẻ lấy “cồn tưởng tượng” lau vào búp bê rồi tiêm Người làm thực thực nghiệm nói “ các cháu tiêm

đi rồi cô lấy còn thật lau sau”- Các cháu từ chối vì điều đó trái với luật chơi

* Trò chơi của trẻ giàu tính xúc cảm

Tính cách là một phần cơ sở của trẻ, trẻ sống được trong trò chơi của mình, trong khi chơi trẻ thể nghiệm các xúc cảm lo lắng, bực bội, thích thú, mừng rỡ một cách hết sức chân thật Xúc cảm của trẻ khi chơi thường gắn liền với vai chơi hay chiều hướng thắng bại của các trò chơi có yếu tố thi đấu Khi chơi trẻ bộc lộ xúc cảm của mình qua điệu bộ, nét mặt, giọng nói Trẻ trong vai

bà mẹ có con đau ốm tỏ ra lo lắng, buồn phiền; Trò chơi “mèo đuổi chuột” -trẻ trong vai chuột sợ hãi, khiếp sợ khi mèo đến gần, con mèo thì ré lên khoái trá khi vồ được chuột

* Trò chơi giàu tính sáng tạo (mang tính cách ký hiệu - tượng trưng) Sự sáng tạo và trí tưởng tượng của trẻ thể hiện ở nhiều khía cạnh của trò chơi: Nội dung, đồ chơi, địa điểm, hành động chơi

* Trò chơi của trẻ phản ánh môi trường xã hội mà trẻ sống

Quan sát trò chơi ta có thể nhận thấy dấu ấn của thời gian, của những điều kiện, hoàn cảnh sống đem lại cho trẻ Khi chơi, trẻ nhận thức thế giới sung quanh một cách tích cực hơn và thể nghiệm lại những thực tế đã có

Hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo: "trẻ học mà chơi, chơi mà học" Thông qua vui chơi, hành động chơi với những mối quan hệ bạn bè cùng chơi giúp trẻ tiếp thu những kinh nghiệm xã hội, và mở ra một chặng đường phát triển mới về chất Đó là giai đoạn đầu tiên của quá trình hình thành nhân cách, là phương tiện để phát triển toàn diện nhân cách

1.2.3 Giáo dục kĩ năng HĐN cho trẻ 4 - 5 tuổi thông qua HĐVC ở trường mầm non

1.2.3.1 Khái niệm giáo dục kĩ năng HĐN cho trẻ 4 - 5 tuổi thông qua HĐVC ở trường mầm non

Giáo dục là quá trình tác động sư phạm có mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện và hình thức cụ thể của người dạy đến người học nhằm giúp người học hình thành năng lực vận dụng các kiến thức, kinh nghiệm đã có vào các tình huống cụ thểcủa cuộc sống một cách hiệu quả

Giáo dục KN hoạt động nhóm cho trẻ 4-5 tuổi là quá trình tác động của giáo viên (GV) đến trẻ nhằm hình thành và phát triển năng lực phối hợp của trẻ với các bạn trong nhóm để thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ chung của nhóm đềra trên cơ sở tăng cường sự giao lưu, hỗ trợ, ràng buộc lẫn nhau trong quá trình tương tác, phối hợp với trẻ

Vậy, giáo dục KN hoạt động nhóm cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động vui chơi là quá trình tác động của GV đến trẻ trong hoạt động vui chơi nhằm hình thành và phát triển ở trẻ năng lực phối hợp với các bạn trong nhóm chơi để thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ chơi của nhóm đề ra

1.2.3.2 Mục đích giáo dục kĩ năng HĐN cho trẻ 4 - 5 tuổi thông qua HĐVC ở trường mầm non

Hoạt động vui chơi là phương tiện hiệu quả để giáo dục KN hoạt động nhóm cho trẻ Nên mục đích của việc giáo dục kĩ năng HĐN cho trẻ 4-5 tuổi

thông qua HĐVC nhằm:

- Thông qua hoạt động vui chơi tạo nhiều cơ hội để trẻ hoạt động cùng nhau để hoàn thành nhiệm vụ chơi Trong quá trình chơi, trẻ chơi với nhau một cách thoải mái, vui vẻ Trẻ cùng nhau chơi, cùng nhau trải nghiệm những hoạt động của người lớn trong xã hội Thông qua chơi, GV thực hiện nhiệm vụ giáo dục chung cho trẻ và đặc biệt hơn cả trong hoạt động chơi hình thành nên “xã hội trẻ em” Đây là một nhóm trẻ tập hợp nhau lại, rủ nhau cùng chơi và mỗi thành viên trong nhóm phải phục tùng và thực hiện các nguyên tắc yêu cầu và nền nếp nhất định của nhóm đã đề ra Trong “xã hội trẻem”, trẻ tự thiết lập các mối quan hệ và biểu hiện tình cảm thân ái, cảm thông lẫn nhau Trong trò chơi trẻ được tự thử sức mình, chúng luôn là một chủ thể tích cực và năng động, ở đây trẻ tìm thấy vị trí của mình và khẳng định vị trí của mình trong nhóm bạn bè

và cũng ở đây trẻ cảm thấy mình được tự do thoải mái và tự tin vào bản thân mình hơn Có thể nói hoạt động vui chơi sẽ giúp trẻ dễ dàng hình thành nên “xã hội trẻ em” Đây là một hình thức đầu tiên giúp trẻ được sống và làm việc cùng nhau Theo A.P.Uxôva, phẩm chất xã hội với tư cách là bản tính nhân cách trẻ được bộc lộ ra và hình thành tốt nhất dưới ảnh hưởng của “xã hội trẻ em” Theo

bà, bắt đầu từ lớp mẫu giáo nhỡ “xã hội trẻ em” được hình thành với đầy đủ các đặc điểm của nó, đặc biệt là sự đánh giá của bạn bè trở nên đặc biệt quan trọng đối với trẻ, mỗi đứa trẻ trong nhóm đều cố gắng tự kiềm chế những việc làm không được các bạn tán thành và cố gắng làm những việc tốt để được các bạn trong nhóm yêu mến, tín nhiệm

- Thông qua hoạt động vui chơi, trẻ có thể thiết lập các mối quan hệ với các bạn xung quanh Hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo, trẻ “học mà chơi, chơi mà học” Trong khi chơi, đặc biệt là trong trò chơi đóng

vai theo chủ đề, trẻ được thử sức mình hành động như người lớn, tự mình thiết lập các mối quan hệ với bạn bè trong nhóm và cũng ở nhóm bạn bè này trẻ tìm thấy vị trí của mình, khẳng định vị trí đó giữa các bạn chơi Nội dung chơi lành mạnh hình thành cho trẻ thái độ tích cực đối với hiện thực, có trách nhiệm, biết chia sẻ kinh nghiệm với người khác Khi tham gia đóng vai, trẻ được trau dồi những phẩm chất quan trọng của một con người mới, đáp ứng những đòi hỏi của cuộc sống xã hội

Ví dụ: Trong trò chơi đóng vai theo chủ đề, trẻtái hiện lại những công

việc, mối quan hệ, những hoạt động của người lớn trong xã hội Để có thể đạt được mục đích chơi, trẻ phải có sự liên hệ, hợp tác với các bạn cùng chơi, cùng nhau bàn bạc, thảo luận về nội dung chơi, cách chơi, tìm kiếm đồchơi thay thế Chính những yêu cầu của trò chơi đã gắn kết trẻ lại với nhau, đây là cơ sởcủa việc giáo dục KN hoạt động nhóm cho trẻ

-Trong hoạt động vui chơi, trẻ tự tin thể hiện bản thân với các bạn, cùng chia sẻ với bạn kinh nghiệm chơi, trẻ biết nhường nhịn các bạn trong nhóm để thực hoàn thành nhiệm vụ chơi Trong một số trò chơi, trẻ phải biết hi sinh cái tôi cá nhân, hi sinh sở thích cá nhân để cùng phối hợp tốt với bạn để hoàn thành nhiệm vụ

Ví dụ: khi chơi xây dựng mặc dù trẻ rất thích xếp ngôi nhà nhưng vì bạn

thích xếp ngôi nhà nên trẻ nhường bạn còn mình nhận vai trò khác để hoàn thành nhiệm vụ chung của nhóm

-Trong hoạt động vui chơi có rất nhiều vấn đề nảy sinh cần trẻ phải giải quyết Đó là sự nảy sinh mâu thuẫn giữa các vai chơi, nảy sinh mâu thuẫn giữa các nhóm chơi và chính việc đặt trẻ vào các tình huống đó sẽ giúp trẻ hình thành

KN hoạt động nhóm cho trẻ được tốt hơn, đa dạng hơn, phong phú hơn làm cho quá trình giao tiếp của trẻ trở nên hiệu quả hơn

Ngoài ra, giáo dục KN HĐN cho trẻ 4-5 tuổi thông qua HĐVC còn hình thành cho trẻ một số kĩ năng như:

+ Biết lắng nghe: Thông qua các câu chuyện cổ tích, các trò chơi âm nhạc, các bài ca dao, đồng dao, trò chơi gọi tên…Trẻ sẽ nghe và sau đó nhắc lại, kể lại…

+ Biết tập trung: Các trò chơi xếp gạch, xếp logo, nặn đất sét, sẽ giúp trẻ phát triển kĩ năng này Điều này giúp trẻ dễ dàng tập trung vào việc học

+ Biết quan sát và phân biệt: những trò chơi quan sát các điểm giống và khác nhau qua hai hình vẽ tương tự Hay trò chơi xếp theo thứ tự…

+ Phát triển sự phối hợp giữa mắt và bàn tay: những trò chơi phát triển vận động, gia tăng sự phối hợp giữa mắt và tay là hết sức cần thiết cho trẻ trong việc tập viết

+ Biết nguyên tắc từ trái sang phải: điều này giúp trẻ dễ dàng hơn trong việc đọc từ trái sang phải

Vì vậy, có thể khẳng định,hoạt động vui chơi là phương tiện giáo dục KN

hoạt động nhóm có hiệu quả nhất đối với trẻ 4-5 tuổi

1.2.3.4 Nội dung giáo dục kĩ năng HĐN cho trẻ 4 - 5 tuổi thông qua HĐVC ở trường mầm non

Giáo dục trẻ nắm được kĩ năng hoạt động nhóm trong hoạt động vui chơi

GV cần cung cấp cho trẻ những hiểu biết về KN hoạt động nhóm trong hoạt động vui chơi thông qua đàm thoại, qua trò chơi và các hoạt động hàng ngày ở trường mầm non Đó là các KN: KN hình thành nhóm chơi (rủ các bạn tham gia vào nhóm chơi; thỏa thuận về mục đích, nội dung hoạt động nhóm chơi; phân công nhiệm vụ cho các thành viên, xây dựng các quy tắc làm việc chung trong nhóm chơi); KN phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi (bày

tỏ ý kiến cá nhân rõ ràng, lắng nghe tôn trọng ý kiến của bạn, trao đổi, chia sẻ, động viên với các thành viên trong nhóm chơi để thực hiện tốt công việc, biết chấp nhận sự phân công nhiệm vụ của nhóm và hoàn thành nhiệm vụ nhóm giao, biết hi sinh sở thích cá nhân đểcùng bạn hoàn thành nhiệm vụ của nhóm);

KN thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi (trẻ thỏa thuận về tiến trình thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi, chủ động nhận nhiệm vụvà tự giác, cố gắng thực hiện

tốt nhiệm vụ được giao, phối hợp thực hiện nhiệm vụ với các thành viên trong nhóm chơi); KN giải quyết các xung đột, mâu thuẫn trong nhóm chơi (xác định được mâu thuẫn xảy ra trong nhóm, tìm cách giải quyết mâu thuẫn, giải quyết được các mâu thuẫn xung đột, tìm kiếm sự giúp đỡ của người khác); KN hoàn thiện nhóm chơi (trẻ trình bày và sắp xếp các vấn đề logic, hành động, ứng xử theo quy tắc chung của nhóm, kiềm chế cảm xúc và ý muốn của bản thân, kiểm tra và báo cáo kết quả hoạt động của nhóm khi hoàn thành nhiệm vụ được giao)

Rèn luyện các kĩ năng hoạt động nhóm trong hoạt động vui chơi

KN hoạt động nhóm của trẻ không xuất hiện một cách tự nhiên, để hình thành và phát triển nó cần được GV rèn luyện theo một quy trình và tăng dần độ khó giúp trẻ hình thành các KN hoạt động nhóm hiệu quả trong hoạt động vui chơi

- Rèn luyện KN hình thành nhóm chơi: GV rèn luyện KN này cho trẻ khi

trẻ bắt đầu hoạt động chơi GV giúp trẻ biết lựa chọn các bạn tham gia vào nhóm, biết thỏa thuận về mục đích, nội dung hoạt động nhóm, biết phân công nhiệm vụ cho các thành viên Đặc biệt, GV cần giúp trẻ biết xây dựng các quy tắc làm việc chung của nhóm để các trẻ trong nhóm cùng thực hiện đạt hiệu quả

- Rèn luyện KN phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi:

Đây là một KN quan trọng giúp cho trẻ tạo ra một khối đoàn kết trong nhóm để cùng thực hiện nhiệm vụ chung GV tạo cơ hội để trẻ được bày tỏ ý kiến cá nhân rõ ràng, rèn cho trẻ biết lắng nghe tôn trọng ý kiến của bạn Trong quá trình vui chơi trẻ biết trao đổi, chia sẻ, động viên với các thành viên trong nhóm để thực hiện tốt công việc, biết chấp nhận sự phân công nhiệm vụ của nhóm và hoàn thành nhiệm vụ nhóm giao, biết hi sinh sở thích cá nhân để cùng bạn hoàn thành nhiệm vụ của nhóm

- Rèn KN giải quyết các xung đột, mâu thuẫn trong nhóm chơi:

Trong quá trình hoạt động nhóm,trẻ thường xảy ra nhiều mâu thuẫn xung đột Vì vậy, GV cần định hướng giúp trẻ biết xác định được mâu thuẫn xảy ra trong nhóm, tìm cách giải quyết mâu thuẫn, giải quyết được các mâu thuẫn xung

đột Trong trường hợp trẻ bế tắc không giải quyết được, trẻ phải biết cách tìm kiếm sự giúp đỡ của người khác

- Rèn KN hoàn thiện nhóm:

Sau một thời gian tham gia vào các nhóm hoạt động, GV cần phải dạy trẻ biết trình bày và sắp xếp các vấn đề logic, hành động, ứng xử theo quy tắc chung của nhóm, kiềm chế cảm xúc và ý muốn của bản thân Đặc biệt,trẻ phải biết cách kiểm tra và báo cáo kết quả hoạt động của nhóm khi hoàn thành nhiệm

1.2.3.5 Các yếu tố ảnh hường đến giáo dục kĩ năng HĐN cho trẻ 4 - 5 tuổi thông qua HĐVC ở trường mầm non

a Khả năng của trẻ 4-5 tuổi

Trẻ tự lập hơn, bắt đầu thích tự đeo giày hay mặc quần áo hơn là chờ cha

mẹ Trẻ cũng bắt đầu thích được tự làm những công việc như đánh răng, rửa mặt…

Bắt đầu có những suy nghĩ của riêng mình, do đó trẻ cũng trở nên bướng bỉnh hơn Ngoài ra trẻ bắt đầu biết đòi hỏi một vài thứ

Trí tưởng tượng phát triển và trở nên phong phú hơn Trẻ có thể tự kể lại một câu chuyện theo cách riêng của mình, hát một bài hát hoặc tự chơi một mình

Bắt đầu có những nhận biết cơ bản về thời gian, tiền bạc

Khả năng ngôn ngữ của trẻ tuổi này cũng tương đối phát triển

Trẻ có thể đếm từ 1 đến 10, nhiều trẻ còn có thể đếm được các số cao hơn

Bắt đầu nhận biết và phân biệt được màu sắc, ít nhất là khoảng 4 - 5 màu

Dễ hứng thú với những từ mới lạ, lắng nghe và nhắc lại

Khả năng vận động cũng tốt hơn, trẻ có thể nhún nhảy theo nhạc, có thể

vẽ tranh hoặc cắt những hình đơn giản

b Năng lực tổ chức giáo dục của giáo viên

Trong thực tế hiện nay, đa số giáo viên đã biết cách xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ hoạt động, trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động giáo dục do cô

tổ chức Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế: môi trường cho trẻ hoạt động chưa phong phú, còn mang tính áp đặt, cách bố trí các góc hoạt động chưa linh hoạt, chưa khai thác hiệu quả sử dụng của các góc, các mảng tường, đồ dùng đồ chơi

- Khi nói đến hoạt động giáo dục trẻ thì người giáo viên cần có năng lực xây dựng chương trình giáo dục, năng lực lập kế hoạch giáo dục dài hạn, năng lực xây dựng môi trường giáo dục thân thiện cho trẻ, năng lực tổ chức các hoạt động giáo dục , và kèm theo các kĩ năng cụ thể, những hoạt động cụ thể cho từng ngày để giúp trẻ luôn được phát triển tốt và không cảm thấy nhàm chán, cần phải cập nhật lại kiến thức, đổi mới để có sự sáng tạo hơn trong công việc

c Môi trường tổ chức chơi cho trẻ 4-5 tuổi

Xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non là một nhiệm vụ hết sức quan trọng và có ý nghĩa đối với sự phát triển của trẻ ở lứa tuổi này Môi trường tạo cơ hội cho trẻ tìm tòi, khám phá, phát hiện nhiều điều mới lạ, hấp dẫn trong cuộc sống, trẻ được tự lựa chọn hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm một cách tích cực, qua đó kiến thức và kỹ năng ở trẻ dần được hình thành Môi trường đó phải đảm bảo an toàn về thể chất, tâm lý cho trẻ vừa có tác dụng giáo dục, có tính thẩm mỹ và phải được xây dựng trong suốt quá trình thực hiện chương trình chăm sóc giáo dục trẻ

Trẻ được trải nghiệm, tham gia các hoạt động vui chơi cùng các bạn, từ đó giúp trẻ tự tin, năng động hơn

- Môi trường vật chất:

Môi trường dạy học và giáo dục trẻ em được đề cập ở đây chỉ muốn nói đến một số khía cạnh của môi trường, bao gồm cơ sở vật chất trang thiết bị cho việc tổ chức hoạt động vui chơi và cách thức tổ chức hoạt động vui chơi

Môi trường giáo dục đa dạng, phong phú sẽ kích thích tính tích cực chủ động của trẻ từ việc tự lựa chọn góc chơi, đồ chơi đến việc tự quyết định và tìm cách giải quyết nhiệm vụ Trẻ sẽ dần biết tự chịu trách nhiệm với hành động của mình và biết đánh giá những thành công hay thất bại trong quá trình chơi, trẻ sẽ dần rút ra những bài học cho bản thân mình Trong quá trình hoạt động, trẻ sẽ phối hợp chơi cùng nhau như cùng xây dựng, cùng chơi gia đình, bác sĩ, … trên

cơ sở đó giúp trẻ tái hiện lại các mối quan hệ gia đình, cộng đồng Qua đó, trẻ học được cách làm việc với người khác, học cách lắng nghe và chia sẻ suy nghĩ của bản thân với bạn bè Đây là cơ sở hình thành tính tập thể và đoàn kết ở trẻ

Chính vì vậy, việc xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non vô cùng cần thiết và đặc biệt quan trọng Nó được ví như người giáo viên thứ hai trong công tác tổ chức, hướng dẫn trẻ nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ, thông qua đó nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện

- Môi trường tâm lý:

Thực hiện phương châm “ Mỗi ngày đến trường là một ngày vui”, “ Giáo dục không chỉ chuẩn bị cho cuộc sống mà giáo dục phải chính là cuộc sống của trẻ”, thì việc chung tay xây dựng môi trường sống và học tập thân thiện trong trường mầm non cho trẻ là trách nhiệm của toàn đội ngũ giáo dục trong nhà trường, của gia đình trẻ và cộng đồng xã hội Sự tham gia của trẻ chính là chủ thể của quá trình giáo dục

Môi trường tâm lý bao gồm các mối quan hệ có liên quan và hỗ trợ lẫn nhau, tạo bầu không khí ấm cúng, thoải mái và an toàn cho trẻ Mọi trẻ đều cảm thấy được cô yêu thương và được đối xử công bằng Tạo tâm lý tin cậy, mong muốn sẻ chia, gần gũi, biết cách lắng nghe trẻ, chia sẻ cảm xúc kinh nghiệm, chia sẻ ý tưởng…, khuyến khích trẻ bộc lộ cảm xúc, ý nghĩ và tự tin diễn đạt trước đám đông, động viên trẻ tự tin vảo bản thân bằng các câu nói “ Con sắp