NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Địa điểm nghiên cứu
Thí nghiệm được thực hiện tại HTX rau an toàn Tự Nhiên, xã Đông Sang, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La HTX này được thành lập từ sự hợp tác của nhiều hộ nông dân có kinh nghiệm và kỹ thuật trong lĩnh vực trồng rau màu.
Tính đến năm 2011, diện tích sản xuất rau hàng năm của HTX dao động từ 7,5 đến 10 ha, với khả năng tiếp cận và áp dụng hiệu quả các công nghệ mới trong sản xuất, đặc biệt là công nghệ bón phân kết hợp với hệ thống tưới.
Thời gian nghiên cứu
Số liệu điều tra nông hộ tiến hành năm 2017
Thí nghiệm tiến hành từ tháng 7/2019 đến tháng 01/2020.
Vật liệu nghiên cứu
Giống cà chua vô hạn Doufu là một loại cà chua sinh trưởng không giới hạn, cho ra quả to, tròn, bóng đẹp với thịt dày, nhiều bột và độ Brix cao Trọng lượng quả trung bình từ 150 – 200 g, có thể đạt tới 0,5 kg Năng suất của giống này cao, đạt từ 5,0 – 7,0 kg mỗi cây.
Cà chua vô hạn là giống cây chịu nhiệt tốt, phát triển mạnh mẽ với chiều cao vượt quá 2m Chùm hoa đầu tiên xuất hiện ở lá thứ 9-11, và sau đó, cứ cách 3-4 lá sẽ có chùm hoa tiếp theo Giống này có tiềm năng năng suất cao nhờ khả năng ra hoa mạnh mẽ và thời gian thu hoạch kéo dài.
3.3.2 Loại phân bón sử dụng
Phân bón hòa tan đa yếu tố NPK 30-20-5, NPK 20-15-20 và NPK 20-5-30 là các sản phẩm nghiên cứu thuộc Đề tài cấp Bộ của Viện Thổ nhưỡng Nông hóa Thí nghiệm cũng áp dụng các loại phân đơn như Đạm Urea, Lân supe, KCl và các loại phân bón NPK hòa tan có sẵn trên thị trường.
Hệ thống tưới và thiết bị đường ống nhỏ giọt bù áp được nhập khẩu từ hãng Netafim – Israel, đảm bảo phân bố nước đồng nhất tại các vị trí trong lô thí nghiệm.
Nội dung nghiên cứu
3.4.1 Điều tra, tổng hợp, thu thập số liệu về hiện trạng sản xuất và bón phân cho cây cà chua huyện Mộc Châu
3.4.2 Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón đa yếu tố hòa tan đến sinh trưởng của cây cà chua
3.4.3 Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón đa yếu tố hòa tan đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất cà chua
3.4.4 Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón đa yếu tố hòa tan đến chất lượng cà chua tại huyện Mộc Châu
3.4.5 So sánh hiệu quả kinh tế giữa các công thức phân bón
3.4.6 Đề xuất quy trình sản xuất cà chua với phân bón đa yếu tố hòa tan và tưới nhỏ giọt ở Mộc Châu.
Phương pháp nghiên cứu
3.5.1 Thu thập tài liệu thứ cấp
Thu thập tài liệu và số liệu từ các cơ quan như Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Sơn La, Cục Thống kê tỉnh Sơn La, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Mộc Châu, và Trạm Khí tượng Mộc Châu Nghiên cứu các tài liệu liên quan đến phân bón cho cây cà chua cả trong và ngoài nước.
Kế thừa và khai thác số liệu điều tra về tình hình sử dụng phân bón cho cây cà chua từ 100 hộ dân trồng cà chua tại huyện Mộc Châu năm 2017 do Viện Thổ nhưỡng Nông hóa thực hiện.
3.5.2 Phương pháp bố trí thí nghiệm đồng ruộng
Thời gian thí nghiệm: Thực hiện 01 vụ: từ tháng 7/2019 đến tháng 01/2020 Địa điểm thực hiện: Xã Đông Sang, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
Bảng 3.1 Các công thức thí nghiệm
CT Lượng phân bón (kg/ha) Loại phân bón Cách bón
CT1 270N + 130P2O5 + 315K2O 587 kg đạm Urê, 788 kg lân
Supe và 525 kg kali KCl
650 kg NPK 20-20-20 của Israel và 305 kg Urea, 308 kg KCl trắng
100 kg NPK 30-20-5, 500 kg NPK 20-15-20 và 700 kg NPK 20-5-30 (của Viện TNNH)
85 kg NPK 30-20-5, 425 kg NPK 20-15-20 và 595 kg NPK 20-5-30 (của Viện TNNH)
70 kg NPK 30-20-5, 350 kg NPK 20-15-20 và 470 kg NPK 20-5-30 (của Viện TNNH)
- Thí nghiệm thực hiện trên cây cà chua vô hạn Doufu trồng trên đất trong điều kiện có mái che
- Lượng phân bón cho cà chua trong thí nghiệm:
Trong giai đoạn đầu mới trồng cho đến khi cây ra hoa, nên sử dụng phân bón NPK 30-20-5 theo các công thức CT3-CT5 Phân bón cần được chia nhỏ và bón trung bình từ 5-7 ngày một lần.
Trong giai đoạn cây bắt đầu ra hoa và hình thành quả, các công thức CT3-CT5 khuyến nghị sử dụng phân bón NPK 20-15-20 Phân bón nên được chia nhỏ và bón trung bình từ 5-7 ngày một lần để đạt hiệu quả tối ưu.
Trong giai đoạn hình thành quả cho đến khi thu hoạch lần cuối, các công thức CT3-CT5 sử dụng phân bón NPK 20-5-30 Phân bón được áp dụng theo chu kỳ từ 5-7 ngày một lần.
+ Lượng phân bón các lần ở CT1 được tính toán tương ứng với lượng dinh dưỡng nguyên chất bón các lần ở CT2
Lượng phân bón trong CT2 bao gồm NPK 20-20-20, cùng với việc bổ sung thêm đạm, lân và kali, đảm bảo cung cấp đầy đủ lượng dinh dưỡng nguyên chất cho cây trồng.
- Phương pháp tưới và lượng nước tưới cho tất cả các CT đều bằng nhau
Thí nghiệm được thiết kế theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD), diện tích mỗi ô thí nghiệm là 50 m 2 x 5 CT x 3 lần lặp = 750 m 2
Mật độ trồng: Trồng hàng đôi, cây cách cây 50 cm, hàng cách hàng 70 cm, luống rộng 1,2m, cao 20cm Trồng 21.000 cây/ha
Hình 3.1 Sơ đồ bố trí thí nghiệm 3.5.3 Phương pháp đánh giá sinh trưởng, phát triển của cây cà chua
* Các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển:
- Qua các giai đoạn sinh trưởng: theo dõi thời gian từ khi trồng cây tới thời điểm:
+ Cây hồi xanh (khi có 50% số cây trong công thức bén rễ hồi xanh)
+ Cây bắt đầu ra hoa (khi có 50% số cây trong công thức ra hoa)
+ Cây bắt đầu thu hoạch (khi có 50% số cây trong công thức bắt đầu thu hoạch)
Chiều cao cây được đo từ mặt đất đến đỉnh sinh trưởng, bắt đầu từ thời điểm cây bén rễ và hồi xanh Việc đo được thực hiện định kỳ 10 ngày một lần trên 10 cây cố định trong mỗi ô thí nghiệm, sau đó tính trung bình chiều cao của các cây này.
Để theo dõi sự phát triển của cây, cần đếm số lá từ mặt đất đến đỉnh sinh trưởng Việc đếm bắt đầu từ thời điểm cây bén rễ và hồi xanh Mỗi 10 ngày, thực hiện đếm 1 lần trên 10 cây cố định trong ô thí nghiệm và tính trung bình số lá.
Theo dõi khả năng hấp thu dinh dưỡng của cây trồng qua từng giai đoạn sinh trưởng là rất quan trọng Cần phân tích cây bằng 5 công thức cho 3 giai đoạn: ra hoa, phát triển quả và giai đoạn quả chín Mỗi giai đoạn sẽ được nhắc lại 3 lần với 3 chỉ tiêu dinh dưỡng chính là N, P, K tổng số.
* Các chỉ tiêu năng suất và chất lượng quả:
- Năng suất và yếu tố cấu thành năng suất:
Năng suất lý thuyết được tính bằng công thức: Năng suất lý thuyết = Khối lượng trung bình quả x số quả/chùm x số chùm/cây x số cây/ha Để theo dõi năng suất, cần đánh dấu ở mỗi công thức (10 cây), đếm số chùm quả trên mỗi cây, số quả trong mỗi chùm, và tính khối lượng trung bình của quả sau khi thu hoạch.
+ Năng suất thực thu (kg/ha) là khối lượng quả thực tế cho thu hoạch của 1 công thức thí nghiệm quy ra ha
- Các chỉ tiêu chất lượng quả cà chua:
+ Hàm lượng đường tổng số
+ Hàm lượng axit hữu cơ tổng số
3.5.4 Phương pháp đánh giá hiệu quả kinh tế
Dùng để so sánh hiệu quả kinh tế giữa các công thức thí nghiệm
Lợi nhuận = Tổng giá trị sản phẩm thu – chi phí
- Tổng giá trị sản phẩm thu = tổng sản phẩm x giá bán (trung bình)
+ Chi phí nguyên vật liệu, năng lượng: Giống, phân bón, thuốc BVTV, màng phủ nông nghiệp, điện,…
+ Chi phí lao động: Thuê công lao động bón phân, làm cỏ, thu hoạch….
3.5.5 Phương pháp lấy mẫu và phân tích
Mẫu đất được thu thập theo tiêu chuẩn TCVN 5297:1995, với độ sâu từ 0-20 cm, sử dụng phương pháp hình bình hành Sau khi lấy mẫu, các mẫu đất sẽ được trộn đều thành một mẫu chung có khối lượng 1 kg và được bảo quản trong túi riêng biệt Mẫu đất này sẽ được phân tích các chỉ tiêu, bao gồm pHKCl.
OC (%); N, P, K tổng số; P2O5, K2O dễ tiêu; CEC; Ca; Mg; thành phần cấp hạt; độ ẩm
Lấy các cành lá bánh tẻ từ cây, chọn những lá không quá già và không quá non Chọn ngẫu nhiên các cây theo nhiều hướng khác nhau trong một công thức, sau đó gộp lại thành một mẫu chung có khối lượng từ 500 đến 800 g.
Mẫu quả được thu thập vào thời điểm thu hoạch rộ, với việc lấy mẫu đồng đều từ 4 hướng của cây Các cây được lựa chọn ngẫu nhiên theo một công thức nhất định và gộp lại thành một mẫu chung có khối lượng từ 2-3 kg.
STT Chỉ tiêu phân tích Tiêu chuẩn/Phương pháp phân tích
2 Xác định chất hữu cơ tổng số TCVN 8941: 2011
3 Xác định hàm lượng Nitơ tổng số TCVN 8557:2010
4 Xác định Phốt pho tổng số TCVN 8940:2011
5 Xác định Kali tổng số TCVN 8660:2011
6 Xác định Phốt pho dễ tiêu TCVN 8942:2011
7 Xác định Kali dễ tiêu TCVN 8569:2010
8 Xác định dung tích hấp thu (CEC) TCVN 8568:2010
9 Xác định Ca trao đổi TCVN 8569:2010
10 Xác định Mg trao đổi TCVN 8569:2010
11 Xác định thành phần cấp hạt TCVN 8567:2010
12 Xác định độ ẩm TCVN 6648:2000
13 Xác định Nito tổng số 10TCN 451-2001
14 Xác định Phốt pho tổng số 10TCN 453-2001
15 Xác định Kali tổng số 10TCN 454-2001
16 Hàm lượng tinh bột TCVN 9935:2013
19 Axit hữu cơ tổng số TCVN 5483:2007
3.5.6 Phương pháp xử lý số liệu:
- Số liệu thí nghiệm được xử lý bằng phần mềm IRRISTAT 5.0
- Tổng hợp số liệu trên phần mềm Excel.
