Chương 2: TÌM HIỂU BÀI HỌC GIÁO DỤC TÌNH YÊU THIÊN NHIÊN CHO HỌC SINH TIỂU HỌC QUA TẬP THƠ GÓC SÂN KHOẢNG TRỜI CỦA NHÀ THƠ TRẦN ĐĂNG KHOA .... Đọc Góc sân và Khoảng trời, chúng ta sẽ th
Lịch sử vấn đề
Giáo dục tình yêu thiên nhiên đã thu hút sự quan tâm trong nhiều năm qua, với tác phẩm thơ "Góc sân và khoảng trời" được sáng tác từ nguồn cảm hứng lớn từ thiên nhiên, bao gồm động vật, cây cối, hiện tượng thiên nhiên và vầng trăng Nhiều công trình nghiên cứu và ý kiến đánh giá đã được thực hiện về đề tài này từ nhiều góc độ khác nhau.
Trần Đăng Xuyền trong tạp chí Văn học số 4 năm 2003 đã phân tích các yếu tố tạo nên hồn thơ và những đặc điểm trong cái nhìn của Trần Đăng.
Trần Đăng Khoa đã khắc họa vẻ đẹp của gia đình và cảnh sắc thiên nhiên ở làng quê, chịu ảnh hưởng từ nhà thơ Xuân Diệu, bạn bè và thầy cô trong bối cảnh thời đại của mình Tuy nhiên, bài phân tích hiện tại chưa đi sâu vào cái đẹp và tình yêu thiên nhiên mà Trần Đăng Khoa thể hiện trong tập thơ của mình.
PGS.TS Lã Thị Bắc Lý, Giáo trình văn học trẻ em, nhà xuất bản Đại học
Năm 2003, Sư phạm đã chỉ ra rằng thiên nhiên ở nông thôn là nội dung nổi bật nhất trong thơ Trần Đăng Khoa Tác giả mang đến một cái nhìn ngộ nghĩnh, đáng yêu và sâu sắc về thiên nhiên, khiến người đọc cảm nhận được vẻ đẹp thuần khiết và thơ mộng của nó Mặc dù chỉ đề cập một phần về cảm nhận và phân tích của tác giả, nhưng đây là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho nghiên cứu của chúng tôi về thế giới thiên nhiên trong thơ Trần Đăng Khoa.
Nhà thơ Xuân Diệu, một trong những người thầy lớn của Trần Đăng Khoa, đã ca ngợi cách miêu tả thiên nhiên của ông trong tập thơ "Góc sân và khoảng trời" Ông nhận định rằng tâm hồn con người có khả năng quy tụ cảnh vật xung quanh, biến những vật vô tri thành tình cảm, thể hiện sự trân trọng và quý mến đối với tác phẩm của Trần Đăng Khoa.
Vân Thanh, trong bài viết của mình vào năm 1984, đã nhận xét rằng thơ của Khoa thể hiện sự phong phú về màu sắc, âm thanh và hương vị của thế giới tự nhiên và cuộc sống quê hương Cảnh vật trong thơ Khoa không chỉ có hình dáng mà còn chứa đựng tâm hồn, với thế giới động vật đa dạng và những đường nét độc đáo Sự quan sát tinh tế này chỉ có thể đến từ con mắt trẻ thơ.
Bên cạnh đó, cũng có một số nghiên cứu về giáo dục tình yêu thiên nhiên cho học sinh Tiểu học:
Bài viết Dạy trẻ yêu thiên nhiên của Trường Panakids ở Việt Nam có nêu:
Thế giới tự nhiên mang đến những trải nghiệm độc đáo về hình ảnh, âm thanh, mùi vị và cảm giác Nghiên cứu cho thấy việc tiếp xúc với thiên nhiên từ sớm mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, trí tuệ, cũng như sự sáng tạo của trẻ Bài viết này đề xuất các biện pháp giáo dục tình yêu thiên nhiên cho trẻ thông qua những ví dụ gần gũi giữa trẻ và cha mẹ, cung cấp tài liệu hữu ích cho nghiên cứu của chúng tôi.
Bài tiểu luận của Nguyễn Thu Thủy về việc bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên và đất nước cho học sinh lớp 1, 2, 3 trong môn Tự nhiên xã hội cung cấp những nghiên cứu và phân tích chi tiết về nội dung và phương pháp giảng dạy Tuy nhiên, công trình này chỉ tập trung vào các lớp học đầu cấp và môn học Tự nhiên xã hội.
Chưa có công trình nào nghiên cứu sâu về giáo dục tình yêu thiên nhiên qua tập thơ "Góc sân và khoảng trời", hầu hết các nghiên cứu hiện tại chỉ tập trung vào giá trị nghệ thuật hoặc hình ảnh nhân vật, tác giả Nhiều công trình chỉ đề cập đến việc bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên qua một môn học hạn chế hoặc còn chung chung Tuy nhiên, những nghiên cứu này vẫn là nguồn tài liệu tham khảo quý giá cho đề tài của chúng tôi.
Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu
Chúng tôi nghiên cứu đề tài “Giáo dục tình yêu thiên nhiên cho học sinh Tiểu học qua tập thơ Góc sân và khoảng trời của Trần Đăng Khoa” nhằm khám phá cách thức giáo dục tình yêu thiên nhiên cho trẻ em thông qua tác phẩm thơ Từ đó, chúng tôi đề xuất một số biện pháp hiệu quả để nâng cao tình yêu thiên nhiên cho học sinh Tiểu học.
Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích trên, đề tài đề ra một số nhiệm vụ nghiên cứu sau:
- Tìm hiểu những biểu hiện về tình yêu thiên nhiên trong tập thơ Góc sân và khoảng trời của Trần Đăng Khoa
- Tìm hiểu những bài học giáo dục tình yêu thiên nhiên cho thiếu nhi qua tập thơ
Góc sân và khoảng trời của Trần Đăng Khoa
Để giáo dục tình yêu thiên nhiên cho học sinh Tiểu học, có thể áp dụng một số biện pháp như tổ chức các buổi dã ngoại, khuyến khích học sinh tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường, và tích hợp giáo dục về thiên nhiên vào chương trình học Những hoạt động này không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về giá trị của thiên nhiên mà còn phát triển ý thức bảo vệ môi trường từ khi còn nhỏ.
Đóng góp của đề tài
Tập thơ "Góc sân và khoảng trời" giáo dục tình yêu thiên nhiên, giúp học sinh hình thành phẩm chất đạo đức tốt đẹp và ý thức trách nhiệm bảo vệ môi trường Tác phẩm này cũng là nguồn tài liệu quý giá cho sinh viên và giáo viên Tiểu học trong việc khám phá và giáo dục tình yêu thiên nhiên cho học sinh.
Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lí luận
- Phương pháp phân tích, tổng hợp
- Phương pháp thống kê, phân loại
Cấu trúc đề tài
Ngoài phần Mở đầu, phần Kết Luận, Danh mục tài liệu tham khảo thì phần Nội dung chúng tôi chia làm 3 chương
Chương 1: Những vấn đề chung liên quan đến đề tài
Chương 2: Khám phá bài học giáo dục tình yêu thiên nhiên cho học sinh Tiểu học thông qua tập thơ "Góc sân và khoảng trời" của nhà thơ Trần Đăng Khoa Tập thơ này không chỉ mang đến những hình ảnh đẹp về thiên nhiên mà còn khơi dậy tình cảm và ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ em Qua các bài thơ, học sinh sẽ được trải nghiệm và cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên, từ đó hình thành tình yêu và trách nhiệm đối với môi trường xung quanh.
Chương 3: Đề xuất một số biện pháp giáo dục tình yêu thiên nhiên cho học sinh
Tiểu học luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
Khái quát chung về văn học thiếu nhi
1.1.1 Khái niệm văn học thiếu nhi
Theo Từ điển thuật ngữ văn học của Lê Bá Hán, văn học thiếu nhi được hiểu hẹp là những tác phẩm văn học hoặc phổ cập khoa học dành riêng cho trẻ em Tuy nhiên, khái niệm này cũng thường bao gồm nhiều tác phẩm văn học thông thường dành cho người lớn nhưng lại được trẻ em tiếp cận và đọc.
Bách khoa thư Văn học thiếu nhi Việt Nam cung cấp một cái nhìn sâu sắc và chi tiết về văn học thiếu nhi Khái niệm này được nhận diện từ nhiều khía cạnh, bao gồm chủ đề sáng tác, nhân vật trung tâm, mục đích sáng tác và đối tượng tiếp nhận.
Tất cả các tác phẩm văn học thiếu nhi đều nhằm mục đích giáo dục và phát triển tâm hồn, tính cách cho trẻ em Nhân vật chính thường là trẻ em, nhưng cũng có thể là người lớn, động vật, đồ vật hoặc cây cối Tác giả của văn học thiếu nhi không chỉ là trẻ em mà còn bao gồm các nhà văn ở mọi lứa tuổi.
Những tác phẩm mà trẻ em yêu thích thường phản ánh cách nghĩ, cảm xúc và hành động của chính các em Qua đó, các em không chỉ tìm thấy sự đồng điệu mà còn nhận được những bài học quý giá, những lời nhắc nhở và sự khích lệ trong quá trình phát triển tính cách.
Văn học thiếu nhi bao gồm các tác phẩm có nhân vật chính là trẻ em, người lớn hoặc thế giới tự nhiên, nhưng được thể hiện qua góc nhìn của trẻ thơ Nội dung của những tác phẩm này gần gũi và quen thuộc với trải nghiệm của trẻ, giúp các em cảm thấy thích thú và say mê Đồng thời, văn học thiếu nhi còn có tác dụng quan trọng trong việc hoàn thiện đạo đức và tâm hồn cho trẻ.
1.1.2 Văn học thiếu nhi Việt Nam trong chương trình Tiểu học
Các tác phẩm văn học thiếu nhi trong chương trình Tiếng Việt Tiểu học chủ yếu bao gồm các tác phẩm hoàn chỉnh hoặc trích đoạn từ các tác giả Việt Nam và thế giới Văn học thiếu nhi đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục đạo đức, trí tuệ và thẩm mỹ cho trẻ em Trong đó, tác phẩm văn học thiếu nhi Việt Nam chiếm tỷ lệ lớn, chủ yếu là thơ và các đoạn trích văn xuôi từ một số tác giả nổi tiếng, cùng với văn học dân gian được phân bổ theo từng chủ đề trong các khối lớp Bài viết này sẽ tập trung vào phần thơ trong sách giáo khoa Tiếng Việt từ lớp 1 đến lớp 5.
Lớp 1: Ở học kì 1 do đặc điểm là các em mới học cách đánh vần, ghép chữ và làm quen đọc trơn văn bản, nên trong SGK chưa có các bài thơ hoàn chỉnh mà chỉ có những đoạn thơ ngắn ứng dụng cho bài mới Kì 2, gồm 20 bài thơ, với nhiều thể thơ: 3 chữ, 4 chữ, 5 chữ, thất ngôn tứ tuyệt Ví dụ: “Ai dậy sớm”,”
Mời vào” (Võ Quảng), “Xỉa cá mè” (Phạm Hổ), “Kể cho bé nghe” (Trần Đăng
Các bài thơ như “Tặng cháu” của Hồ Chí Minh và những tác phẩm khác thuộc chủ đề Gia đình, Nhà trường và Thiên nhiên đất nước giúp giáo dục trẻ em về tình cảm gia đình, tình thầy trò và tình bạn Đồng thời, chúng cũng góp phần xây dựng và bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên, quê hương và đất nước.
Lớp 2: gồm 23 bài thơ, với nhiều thể thơ: 4 chữ, 5 chữ, 7 chữ, lục bát Ví dụ:
“Cái trống trường em” (Thanh Hào), “Thương ông” (Tú Mỡ), “Ông và cháu” luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
Học sinh được giáo dục qua các mối quan hệ với bạn bè, thầy cô, gia đình và thiên nhiên, như bốn mùa và chim chóc Các bài thơ phản ánh sâu sắc những mối quan hệ này, giúp học sinh hiểu rõ hơn về gia đình và xã hội, từ đó phát triển đạo đức và tình cảm Đồng thời, việc bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên và con người, đặc biệt là tình yêu đối với Bác Hồ, cũng được chú trọng.
Lớp 3: gồm 37 bài thơ, các thể thơ như 4 chữ, 8 chữ, lục bát Ví dụ: “Vẽ quê hương” (Định Hải), “Hai bàn tay em” (Huy Cận), “Nhớ Việt Bắc” (Tố Hữu),… thuộc các chủ điểm Măng non, Mái ấm, Tới trường, Cộng đồng, Quê hương,…giáo dục các em tình yêu gia đình, trường lớp, quê hương, cách đối xử chân thành với mọi người qua đó rèn luyện các phẩm chất đạo đức tốt đẹp
Lớp 4: gồm 25 bài thơ, các thể thơ như 4 chữ, 5 chữ,6 chữ, 7 chữ, 8 chữ, lục bát
Ví dụ: “Đôi que đan” (Phạm Hổ), “Nếu chúng mình có phép lạ” (Định Hải),
Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận thể hiện các chủ đề như tình thương, ước mơ, khám phá thế giới và tình yêu cuộc sống Qua những tác phẩm này, học sinh không chỉ học hỏi được những phẩm chất đạo đức quý giá mà còn phát triển cách sống hòa đồng Đồng thời, bài thơ còn khơi gợi niềm đam mê, sự sáng tạo và tinh thần tìm tòi những điều mới mẻ trong cuộc sống.
Lớp 5: gồm 24 bài thơ với các thể thơ như 4 chữ, 7 chữ, lục bát, tự do,…
Các bài hát như “Sắc màu em yêu” (Phạm Đình Ân), “Chú đi tuần” (Trần Ngọc), “Đất nước” (Nguyễn Đình Thi), và “Về ngôi nhà đang xây” (Đồng Xuân Lan) thuộc các chủ đề như Việt Nam - Tổ quốc em, Cánh chim hòa bình, và Con người với thiên nhiên, nhằm giáo dục và rèn luyện phẩm chất đạo đức cho học sinh Tiểu học Những tác phẩm này giúp các em nhận thức rõ quyền và trách nhiệm của mình, đồng thời bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên và quê hương đất nước.
Nhà thơ Trần Đăng Khoa có nhiều tác phẩm nổi bật trong sách giáo khoa Tiếng Việt cho Tiểu học, như “Ò…ó…o”, “Kể cho bé nghe”, “Khi mẹ vắng nhà”, “Hạt gạo làng ta”, và “Trăng ơi từ đâu đến” Những tác phẩm này được đưa vào chương trình học từ lớp 1 đến lớp 5, cho thấy tầm quan trọng và ảnh hưởng sâu rộng của thơ Trần Đăng Khoa đối với văn học thiếu nhi Việt Nam.
1.1.3 Vai trò và ý nghĩa của văn học thiếu nhi
Văn chương nuôi dưỡng tâm hồn và tư tưởng con người, với mục đích giúp con người hiểu bản thân và khát vọng tìm kiếm chân lý Theo nhà văn Macxim Gorki, văn học là nhân học, nâng cao niềm tin và dũng cảm đấu tranh chống lại cái xấu Văn chương chân chính phải phục vụ con người, phản ánh đời sống vật chất và tinh thần với những niềm vui và nỗi đau Nhà thơ Tố Hữu nhấn mạnh rằng văn học không thể tách rời khỏi cuộc đời Chức năng giáo dục của văn học là khả năng dẫn dắt và định hướng, mang lại cho người đọc những rung cảm sâu sắc trước vẻ đẹp của quê hương và sự phong phú của thế giới tâm hồn.
Văn chương chân chính có khả năng cảm hóa, nhân đạo hóa con người
Văn học đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách và hoàn thiện đạo đức, giúp con người sống tốt đẹp hơn Các tác phẩm văn học đích thực không chỉ có khả năng giáo dục lớn mà còn là những người thầy, người bạn đáng tin cậy Đối với thiếu nhi và học sinh Tiểu học, văn học nghệ thuật là yếu tố thiết yếu trong việc phát triển nhân cách Như Kha-li-nin đã nói, giáo dục không chỉ là một khoa học mà còn là một nghệ thuật, điều này càng khẳng định tầm quan trọng của văn học trong quá trình giáo dục cho học sinh Tiểu học bên cạnh các môn học khác.
Đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh Tiểu học
Nét tính cách của trẻ em đang dần hình thành, đặc biệt trong môi trường trường học mới lạ Trẻ có thể biểu hiện sự nhút nhát, rụt rè hoặc sôi nổi, mạnh dạn Sau 5 năm học, "tính cách học đường" của trẻ mới dần ổn định và trở nên bền vững.
Việc hình thành nhân cách của học sinh tiểu học có những đặc điểm cơ bản như sau: Nhân cách của các em mang tính chỉnh thể và hồn nhiên, thể hiện qua những nhận thức, tư tưởng, tình cảm một cách thật thà và ngay thẳng Đồng thời, nhân cách của các em còn tiềm ẩn, với nhiều năng lực và tố chất chưa được bộc lộ rõ rệt, nhưng sẽ phát triển khi có sự tác động thích hợp Đặc biệt, nhân cách của các em đang trong quá trình hình thành, không thể hoàn thiện ngay lập tức, mà sẽ dần được phát triển cùng với sự trưởng thành toàn diện của các em.
Cha mẹ và thầy cô không nên "chụp mũ" nhân cách của trẻ, mà cần sử dụng ngôn từ nhẹ nhàng và gợi mở Họ nên hướng trẻ đến những hình mẫu nhân cách tốt đẹp, mà chính bản thân họ là những hình mẫu đó.
Trong những năm đầu Tiểu học, học sinh cần phát triển nhu cầu nhận thức mạnh mẽ, đặc biệt là trong việc khám phá thế giới xung quanh và khát vọng hiểu biết Ban đầu, các em tìm hiểu những sự việc và hiện tượng riêng lẻ (lớp 1, lớp 2), sau đó chuyển sang khám phá nguyên nhân, quy luật và mối liên hệ giữa các hiện tượng (lớp 3, lớp 4 và đặc biệt là lớp 5).
Nhu cầu nhân thức là một nhu cầu tinh thần quan trọng đối với học sinh Tiểu học, đóng vai trò then chốt trong sự phát triển trí tuệ Đây là nguồn năng lượng tinh thần giúp trẻ định hướng và vượt qua những khó khăn trong quá trình khám phá tri thức Quá trình nhận thức gắn liền với các hoạt động thực tiễn của trẻ, do đó, nhu cầu này được hình thành và phát triển thông qua những hoạt động đa dạng tại trường, trong xã hội và trong gia đình.
Giáo viên Tiểu học cần khuyến khích trẻ tin vào khả năng nhận thức của bản thân Việc hình thành nhu cầu nhận thức ngay từ bậc Tiểu học là rất quan trọng, giúp học sinh vượt qua khó khăn và phát triển khả năng tự học suốt đời.
Tình cảm của học sinh tiểu học thường mang tính cụ thể và gắn liền với các sự vật, hiện tượng sinh động Ở độ tuổi này, khả năng kiềm chế cảm xúc của trẻ còn hạn chế, khiến trẻ dễ xúc động và nổi giận Biểu hiện rõ ràng là trẻ có thể khóc và cười một cách nhanh chóng, thể hiện sự hồn nhiên và vô tư Do đó, tình cảm của trẻ tiểu học chưa bền vững và dễ thay đổi, mặc dù đã "người lớn" hơn so với trẻ mầm non.
Trong quá trình hình thành và phát triển tình cảm của học sinh tiểu học, sự phát triển năng khiếu là rất quan trọng Các em có thể bộc lộ năng khiếu trong nhiều lĩnh vực như thơ, ca, hội họa, kỹ thuật và khoa học Do đó, việc phát hiện và bồi dưỡng kịp thời cho trẻ là cần thiết, nhằm đảm bảo kết quả học tập mà không làm thui chột năng khiếu của các em.
Việc giáo dục tình cảm cho học sinh tiểu học đòi hỏi giáo viên phải khéo léo và tế nhị trong cách tiếp cận Họ nên sử dụng hình ảnh trực quan sinh động và hấp dẫn để dẫn dắt các em Đồng thời, cần chú ý củng cố tình cảm thông qua các hoạt động cụ thể như trò chơi nhập vai, đóng vai các tình huống và các hoạt động tập thể trong lớp học.
Nhà thơ Trần Đăng Khoa và tập thơ “Góc sân và khoảng trời”
1.3.1 Cuộc đời và sự nghiệp của nhà thơ Trần Đăng Khoa
Trần Đăng Khoa, sinh ngày 24 tháng 4 năm 1958 tại làng Trực Trì, xã Quốc Tuấn, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương, là một nhà thơ, nhà báo và biên tập viên của Tạp chí Văn nghệ Quân đội Ông hiện đang giữ chức vụ trưởng ban Văn nghệ tại Đài tiếng nói Việt Nam và là hội viên của Hội Nhà văn Việt Nam.
Từ nhỏ ông đã được nhiều người biết đến là một “thần đồng thơ trẻ” Lên
Khi mới 8 tuổi, Trần Đăng Khoa đã có những bài thơ đầu đời được đăng báo, thể hiện cái nhìn tinh tế của ông về thế giới xung quanh, từ những con vật quen thuộc ở nông thôn đến những bức tranh thiên nhiên đầy sắc màu và mới lạ.
Năm 1968, khi mới 10 tuổi, Trần Đăng Khoa đã cho ra mắt tập thơ đầu tiên mang tên “Từ góc sân nhà em”, sau này được tái bản và đổi tên thành “Góc sân và khoảng trời” Tác phẩm nổi tiếng nhất của ông là bài thơ “Hạt gạo làng ta”, sáng tác năm 1968, được thi sĩ Xuân Diệu hiệu đính và nhạc sĩ Trần Viết Bính phổ nhạc vào năm 1971 Thơ của ông đã được dịch và xuất bản ở nhiều quốc gia như Pháp, Liên Xô, Thụy Điển, Tiệp Khắc, Đức, và Bungari Điều đặc biệt ở Trần Đăng Khoa là khả năng quan sát và tưởng tượng phong phú, cùng với sự cảm nhận sâu sắc về cuộc sống, giúp thơ của ông nổi bật hơn so với các tác giả cùng thời.
Trần Đăng Khoa là một nhà thơ nổi bật, người đã thể hiện những vấn đề lớn gắn bó mật thiết với cuộc sống cộng đồng Nhà thơ Tố Hữu từng nhận xét rằng "Trời đã mượn cái miệng trẻ con của Khoa để làm thơ cho người lớn đọc", cho thấy sự sâu sắc trong tác phẩm của ông Ông được các nhà văn, nhà thơ nổi tiếng như Xuân Diệu, Tố Hữu, Chế Lan Viên và Tô Hoài dìu dắt, khẳng định tài năng và vị trí của mình trong nền văn học Việt Nam.
Trần Đăng Khoa, một nhà thơ tài năng, đã phát triển tư duy nghệ thuật của mình trong bối cảnh chiến tranh kéo dài Vào tháng 2 năm 1975, ông đã bỏ dở lớp 10 để tham gia chiến đấu Nhìn lại quá khứ, ông bày tỏ nỗi buồn khi chỉ còn lại mình và một người bạn sống sót sau cuộc chiến, trong khi nhiều người khác đã hy sinh và không tìm thấy hài cốt Sau thời gian học tập ở nước ngoài và làm việc tại Hà Nội, ông đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm quý báu cho sự nghiệp sáng tác của mình.
Trần Đăng Khoa tự nhận mình là người nông thôn, điều này lý giải vì sao thơ của ông về vùng quê lại sâu sắc và cuốn hút.
Trần Đăng Khoa, mặc dù được biết đến với danh hiệu "thần đồng thơ trẻ", không có nhiều tác phẩm và sự nghiệp sau này của ông không liên quan đến thơ ca Sau khi phục vụ trong quân đội và học tập tại Nga, ông trở về làm biên tập viên và viết báo, tập trung vào các nhà văn và vấn đề văn học Việt Nam đương đại Ông cho rằng cảm hứng thơ ca thời trẻ không còn là động lực cho sáng tác khi đã cao tuổi Trước sự tiếc nuối của độc giả về việc ông không còn viết thơ cho trẻ con, Trần Đăng Khoa giải thích rằng ông không ngừng sáng tác mà chỉ đơn giản là lựa chọn khám phá những thể loại mới như phê bình và báo chí, giống như việc mỗi người có cách sử dụng dụng cụ ăn uống khác nhau.
Trần Đăng Khoa là một trong những tác giả nổi bật với những tác phẩm nổi tiếng như “Từ góc sân nhà em” (1968) và tập thơ “Góc sân và khoảng trời” (1968), tác phẩm này đã được tái bản khoảng 30 lần và dịch ra nhiều ngôn ngữ, xuất hiện tại nhiều quốc gia trên toàn thế giới.
“Khúc hát người anh hùn”, trường ca, 1974.; “Bên cửa sổ máy bay”, tập thơ,
1986; “Chân dung và đối thoại”, tiểu luận phê bình, Hà Nội: Nxb Thanh niên,
Năm 1998, tác phẩm này đã được tái bản nhiều lần và gây tiếng vang trong bối cảnh bế tắc của phê bình văn học Việt Nam Tác giả đã nhận được nhiều giải thưởng danh giá, bao gồm ba lần giải thưởng thơ của báo Thiếu niên Tiền phong (1968, 1969, 1971), Giải nhất báo Văn nghệ (1982) và Giải thưởng Nhà nước (2000).
Những nhận định về Trần Đăng Khoa của các nhà thơ nổi tiếng
Trần Đăng Khoa, nhà thơ tài năng từ khi mới 10 tuổi, đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng tôi qua nhiều bài thơ Năm 1968, tôi đã hướng dẫn đoàn truyền hình Pháp thực hiện phim "Thế giới nhỏ của em Khoa" tại xã Quốc Tuấn - Hải Hưng Tôi cũng là người đầu tiên dịch thơ của Khoa sang tiếng Pháp, giúp nữ đồng chí Madeleine Riffaud đăng trên báo Nhân đạo (Humanité) của Đảng Cộng sản Pháp Sau đó, tôi dịch cả một tập thơ của Khoa sang tiếng Pháp và giới thiệu rộng rãi đến nhiều ngôn ngữ khác trên thế giới Bên cạnh đó, tôi đã hỗ trợ nhà thơ Cuba Félix Pi la Rodriguez dịch thơ sang tiếng Tây Ban Nha và bình luận hai bài thơ "Mưa" và "Em kể chuyện này" tại nhiều địa điểm ở miền Bắc, Sài Gòn và các thành phố phía Nam trong giai đoạn 1975-1976.
(Xuân Diệu - Công việc làm thơ, 1984)
Thơ Trần Đăng Khoa thể hiện rõ ràng tình cảm và lòng yêu thương sâu sắc, từ thiên nhiên như cây cỏ và loài vật, đến những người thân trong gia đình và bà con trong làng Tác phẩm của ông còn tôn vinh những nhân vật quan trọng như Bác Hồ, thầy cô giáo, bạn bè, cũng như các anh bộ đội và công nhân đào than.
Trần Đăng Khoa nổi bật với khả năng liên tưởng phong phú và mạnh mẽ, giúp em tạo ra những cái riêng từ những quan sát nhỏ đến những tình cảm và ý nghĩ lớn.
(Phạm Hổ - Ðọc thơ Trần Ðăng Khoa, 1995) luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
Trần Đăng Khoa là một thần đồng thơ ca nổi bật, với sự nghiệp ấn tượng từ khi mới tám tuổi, để lại dấu ấn sâu sắc trong nền thơ Việt Nam.
Thơ Trần Đăng Khoa gắn liền với hình ảnh vườn tược, ngôi nhà, cánh đồng và làng xóm xung quanh Khi làng quê dần chuyển mình thành phố hoặc trở thành những trang trại lớn, giá trị của thơ Khoa càng trở nên quý báu hơn.
Trần Đăng Khoa sau này đã chuyển sang viết chân dung, với tác phẩm "Chân dung và đối thoại" góp phần vào sự nghiệp văn chương của thần đồng Tuy nhiên, thơ của thần đồng vẫn luôn được mọi người yêu thích, tự hào và mến phục.
Thật sung sướng cho một nhà thơ được mãi mãi hồn nhiên và đẹp với một hồn thơ thời tám, chín tuổi ”
1.3.2 Tập thơ “Góc sân và khoảng trời”
1.3.2.1 Sơ lược về tập thơ “Góc sân và khoảng trời”
Khái niệm về tình yêu thiên nhiên
Thiên nhiên, theo Từ điển Tiếng Việt của Giáo sư Hoàng Phê (2003), là tổng thể những gì tồn tại xung quanh con người mà không do con người tạo ra Nó được hình thành qua hàng triệu năm phát triển của trái đất, bao gồm bầu không khí, đất đai, nước, hiện tượng thời tiết, khí hậu, và các loài động thực vật, cùng với con người Mối liên hệ giữa con người và thiên nhiên là rõ ràng trong đời sống hàng ngày, khi con người được sinh ra từ thiên nhiên và cuộc sống của họ phụ thuộc vào nó Đồng thời, con người cũng có khả năng ảnh hưởng đến thiên nhiên, tạo ra những yếu tố nhân tạo không có sẵn trong tự nhiên.
Theo Wikipedia, tự nhiên hay thiên nhiên là thế giới vật chất và vũ trụ, bao gồm tất cả vật chất và năng lượng ở dạng bản chất Tự nhiên đề cập đến các hiện tượng trong thế giới vật chất và sự sống nói chung, từ cấp hạ nguyên tử đến khoảng cách lớn trong vũ trụ Nghiên cứu về tự nhiên là một phần quan trọng trong khoa học Mặc dù con người là một phần của tự nhiên, nhưng các hoạt động của con người thường được phân biệt với các hiện tượng tự nhiên.
Với sự phát triển nhanh chóng của khoa học và công nghệ, con người đã đạt được nhiều thành tựu phục vụ nhu cầu sống Tuy nhiên, sự bùng nổ dân số đã tạo ra nhiều thách thức, đặc biệt là các vấn đề về thiên nhiên Môi trường sống đang bị thu hẹp, tài nguyên cạn kiệt, và ô nhiễm không khí, nguồn nước ngày càng gia tăng Các hiện tượng thiên nhiên bất lợi như bão lũ, động đất, và mưa axit cũng trở nên phổ biến hơn và có cường độ mạnh mẽ hơn.
Để đối phó với các nguy cơ môi trường, con người cần nhận thức và khắc phục các tác nhân gây hại Việc trồng rừng để cân bằng sinh thái và sử dụng các nguồn tài nguyên thay thế, như ánh sáng mặt trời, gió và nước, là rất quan trọng Xu hướng sống gần gũi với thiên nhiên khuyến khích mỗi cá nhân trở thành người yêu thiên nhiên, tôn trọng và bảo vệ môi trường sống Chúng ta nên chú trọng đến việc tạo ra không gian sống hài hòa, thân thiện và xanh sạch đẹp, đồng thời quan tâm đến các nguồn năng lượng tự nhiên để xây dựng một môi trường sống bền vững.
2.1.2 Biểu hiện của tình yêu thiên nhiên :
Tình yêu thiên nhiên thể hiện qua việc sống hòa hợp và bảo vệ môi trường, không phân biệt tuổi tác hay quốc gia Biểu hiện của tình yêu này bao gồm việc gắn bó với thiên nhiên, tôn trọng và không gây hại cho nó, cũng như khai thác những lợi ích từ thiên nhiên Đối với học sinh tiểu học, tình yêu thiên nhiên cần được bồi dưỡng qua nhận thức và hành động, thông qua các môn học và hoạt động ngoại khóa Dần dần, tình yêu thiên nhiên trở thành bản năng, thể hiện qua sự chăm sóc cây cối và ý thức bảo vệ môi trường Các em hiểu rõ tầm quan trọng của cây cối trong việc cung cấp oxy và thực phẩm, từ đó hình thành thái độ tích cực và trách nhiệm trong việc giữ gìn thiên nhiên.
Hệ sinh thái bao gồm cả thực vật và động vật, và khi trẻ yêu động vật, các em sẽ đối xử với chúng như những người bạn, nuôi dạy một cách có trách nhiệm Trẻ sẽ chăm sóc cho những con vật quen thuộc như chó, mèo, gà, vịt bằng cách cho chúng ăn, chơi đùa và lo lắng khi chúng bị bệnh Mặc dù có thể chưa nhận thức được rằng yêu động vật cũng đồng nghĩa với yêu thiên nhiên, nhưng các em sẽ cảm nhận được tình cảm giữa mình và thú nuôi Đối với động vật hoang dã, trẻ thường tò mò và tìm hiểu về đời sống của chúng, từ đó nhận thức được tầm quan trọng của động vật trong môi trường sinh thái và có ý thức bảo vệ, bảo tồn các loài động vật quý hiếm.
Tình yêu thiên nhiên được thể hiện qua ý thức và thái độ của các em đối với môi trường sống Những hành động nhỏ như không xả rác, không viết vẽ bậy tại các danh lam thắng cảnh, không hái hoa và tiết kiệm nước đều rất đáng quý.
2.1.3 Mục tiêu giáo dục tình yêu thiên nhiên cho học sinh tiểu học
Bậc Tiểu học là giai đoạn học tập quan trọng, nơi trẻ em dễ dàng tiếp thu kiến thức và kỹ năng mới Việc tích hợp giáo dục tình yêu thiên nhiên vào chương trình học sẽ giúp các em hình thành ý thức bảo vệ môi trường từ sớm Nếu được giáo dục đúng cách, các em sẽ trở thành lực lượng nòng cốt trong việc cải tạo và bảo vệ thiên nhiên tại địa phương, đồng thời trở thành những tuyên truyền viên tích cực trong cộng đồng.
Mục tiêu giáo dục tình yêu thiên nhiên ở bậc Tiểu học bao gồm: Về kiến thức, giúp học sinh nhận biết các thành phần của môi trường và mối quan hệ giữa con người với môi trường, cũng như hiểu về ô nhiễm môi trường và biện pháp bảo vệ Về kỹ năng, học sinh cần biết giữ gìn vệ sinh, đánh giá hành động của người khác đối với thiên nhiên, làm đẹp môi trường và trồng, chăm sóc cây xanh Về thái độ, học sinh cần phát triển tình yêu thương, tôn trọng mọi người và ý thức sống thân thiện với thiên nhiên.
2.1.4 Ý nghĩa của giáo dục tình yêu thiên nhiên cho học sinh tiểu học
Tiểu học là bậc học cơ bản, đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo trẻ em thành công dân tốt Giáo dục tình yêu thiên nhiên không chỉ giúp các em nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường, mà còn hình thành thói quen và hành vi ứng xử văn minh với thiên nhiên Nếu trẻ em không phát triển tình yêu thiên nhiên từ cấp học này, việc bù đắp ở các cấp học sau sẽ rất khó khăn Do đó, nội dung và phương pháp giáo dục tình yêu thiên nhiên cho học sinh tiểu học là yếu tố quyết định trong việc hình thành những phẩm chất tốt đẹp này.
Nội dung giáo dục tình yêu thiên nhiên trong tập thơ Góc sân và khoảng trời
“Tác phẩm ‘Góc sân và khoảng trời’ của Trần Đăng Khoa được lấy cảm hứng từ thiên nhiên và con người xung quanh, từ những hình ảnh giản dị như cành cây, con trâu, chú mèo, tiếng chim hót đến khung cảnh yên bình của nông thôn bên dòng sông Kinh Thầy Qua lăng kính của tác giả, những hình ảnh bình dị trở nên sống động, thể hiện sức sống mãnh liệt và sự yên ả của cuộc sống nông thôn Dù chỉ mới mười tuổi, cậu bé trong thơ như có thể cảm nhận được nhịp sống nơi đây Với nghệ thuật nhân hóa, điệp từ và so sánh, Trần Đăng Khoa đã khéo léo mang đến cho người đọc những hình ảnh sinh động, thể hiện trí tưởng tượng phong phú của mình.”
Nhà thơ Xuân Diệu đã ca ngợi tập thơ “Góc sân và khoảng trời” của Trần Đăng Khoa, nhấn mạnh sự hiện diện của những “nhân vật” giản dị nhưng đầy sắc màu thần tiên trong tâm hồn trẻ thơ Mỗi bài thơ không chỉ thể hiện tình yêu thiên nhiên mà còn truyền tải những bài học quý giá về việc trân trọng thiên nhiên, khơi dậy tình cảm yêu thương từ cả trẻ em lẫn người lớn.
2.2.1 Biết yêu thương, nuôi nấng, bảo vệ động vật:
Trẻ em thường có thiên tính hồn nhiên và dễ dàng nảy sinh tình cảm với động vật, như chó và mèo, xem chúng như những người bạn thân thiết Tuy nhiên, sự yêu thích này có thể không bền lâu do trẻ dễ bị phân tâm bởi đồ chơi và bạn bè Trong thời đại công nghệ hiện nay, trẻ em thường dành ít thời gian cho thú cưng của mình, dẫn đến việc không biết trân trọng tình cảm với động vật Tác phẩm “Góc sân và khoảng trời” của Trần Đăng Khoa đã khắc họa những con vật ở vùng quê như những người bạn gắn bó trong tuổi thơ, với những hành động vui đùa được ghi lại một cách sinh động và ngộ nghĩnh, thể hiện tình yêu thương và trí tưởng tượng phong phú của tác giả.
Trong những năm tháng khó khăn, trẻ em nông thôn không chỉ tìm niềm vui từ những trò chơi dân gian mà còn xây dựng mối liên kết sâu sắc với động vật xung quanh Tác giả Trần Đăng Khoa đã khéo léo đưa nhiều loài vật vào thơ của mình, từ con bướm vàng, gà con, trâu đen, đến những chú chó vàng và mèo, tất cả đều phản ánh cuộc sống giản dị ở làng quê Đông Bắc.
Trong chuỗi thơ của Trần Đăng Khoa, hình ảnh đầu tiên xuất hiện là một chú bướm vàng, và bài thơ mang tên đơn giản là “Con bướm vàng”.
Bài thơ thể hiện sự hồn nhiên và tình cảm của một cậu học trò khi phát hiện ra một con bướm xinh xắn bay lượn trước mặt Hình ảnh con bướm như một nàng tiên "bay nhẹ nhàng" bên bờ cỏ xanh gợi lên sự tò mò và khát khao khám phá của cậu bé Câu thơ "Em thích quá/ Em đuổi theo" thể hiện niềm vui sướng và sự háo hức của cậu khi theo đuổi con bướm, mặc dù nó nhanh chóng bay đi.
Bài thơ “Vút lên cao” của Trần Đăng Khoa gợi lên nỗi tiếc nuối và những ước mơ bay bổng của tuổi thơ Hình ảnh chú bướm vàng bên bờ cỏ và trên bầu trời xanh khiến cậu bé khao khát có đôi cánh để tự do vẫy vùng Sự thiếu vắng một câu kết trong bài thơ phản ánh cái nhìn đầy tiếc nuối của tác giả, không chỉ dừng lại ở một con bướm mà mở ra một thế giới thiên nhiên rộng lớn, đầy điều kỳ diệu cho trí tưởng tượng của cậu bé Độc giả như thấy mình trong hình ảnh của Trần Đăng Khoa, bởi ai trong chúng ta cũng từng có những kỷ niệm đẹp của tuổi thơ, như những ngày trốn học để bắt bướm bên cầu ao.
“Con bướm vàng Con bướm vàng Bay nhẹ nhàng Trên bờ cỏ
Em đuổi theo Con bướm vàng luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
Nó vỗ cánh Vút lên cao
Em nhìn theo Con bướm vàng Con bướm vàng”
Sân nhỏ của Trần Đăng Khoa, nơi tác giả trải qua cuộc sống hàng ngày, giống như một vườn thú mini đầy màu sắc Trần Đăng Khoa đã nhân cách hóa thế giới động vật một cách tài tình, với mỗi con vật mang những đặc điểm và vẻ đẹp riêng, được quan sát bằng con mắt tinh tế Chúng như những người lao động chăm chỉ, bận rộn với công việc hàng ngày không kém gì con người Trong chương trình Tiếng Việt lớp 1, có hai bài thơ nổi bật của Trần Đăng Khoa về động vật là “Ò…ó…o” và “Kể cho bé nghe”, thể hiện hai phong cách viết ấn tượng.
Bài thơ “Ò…ó…o” và “Kể cho bé nghe” đều khắc họa đời sống sinh hoạt của động vật gắn liền với nông thôn, sử dụng ngôn ngữ đơn giản nhưng giàu hình ảnh, giúp trẻ nhỏ có cái nhìn chân thực về thế giới động vật Trong “Ò…ó…o”, tiếng gà gáy được miêu tả tự nhiên, như một dấu hiệu khởi đầu ngày mới, đánh thức mọi vật trong ánh nắng sớm Tiếng gà không chỉ giục giã sự phát triển mà còn kết nối con người với thiên nhiên Bài thơ “Gà con liếp nhiếp” tiếp tục thể hiện hình ảnh những chú gà con chăm chỉ tìm mồi cùng mẹ, với sự so sánh đôi mắt trong sáng như giọt nước, phản ánh tâm hồn trẻ thơ Dù trời mưa, đàn gà vẫn miệt mài bới giun, thể hiện sự siêng năng và đáng yêu, cho thấy tình yêu của Trần Đăng Khoa đối với loài vật này.
Ngoài sân lội, những chú gà con cùng mẹ tìm mồi, bắt giun sâu Trời mưa lâm thâm khiến các chú ướt đầu, rùng mình khi giọt mưa rơi khỏi cánh Mưa to hơn rồi lại tạnh, nhưng chú gà vẫn mải mê bắt giun sâu mà không giũ lông Dưới ánh nắng, chú khô đầu, đôi mắt tròn như hai giọt nước, luôn tươi mát và không bao giờ khô.
( Gà con liếp nhiếp) luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
Trần Đăng Khoa thể hiện tài năng miêu tả loài vật qua bài thơ “Kể cho bé nghe”, nơi hình ảnh và âm thanh của các loài vật được khắc họa rõ nét Bài thơ như một từ điển về động vật, chỉ cần hai câu là gợi lên hình ảnh chính xác của từng loài Những hình ảnh quen thuộc này phản ánh tiềm thức và kỷ niệm tuổi thơ của tác giả, khi ông thường xuyên quan sát và lắng nghe các loài vật Trần Đăng Khoa mang đến cho trẻ nhỏ những hình dung chính xác về tập tính của động vật, bắt đầu với âm thanh nhộn nhịp của chú vịt bầu, biểu tượng cho sự hài hước và ngớ ngẩn trong thế giới động vật.
Vịt được biết đến với tiếng kêu ầm ĩ, như thể chúng đang trò chuyện về mọi thứ xung quanh Ấn tượng của Trần Đăng Khoa về loài vịt chủ yếu đến từ âm thanh "cạp cạp" của chúng Bên cạnh đó, tiếng chó sủa cũng là âm thanh quen thuộc trong nhiều gia đình Việt Nam Chó thường sủa to khi gặp người lạ hoặc để thu hút sự chú ý của chủ nhân, và đó là bản năng tự nhiên của chúng.
Trần Đăng Khoa khéo léo nhân cách hóa tiếng chó sủa “Gâu! Gâu” thành câu hỏi “Đâu? Đâu?”, mang đến sự hài hước và sáng tạo cho bài thơ Ông tiếp tục giới thiệu các loài động vật qua những hình ảnh gần gũi với cuộc sống con người, như con nhện nhả tơ giống như thợ kéo dây điện, hay con trâu sắt không ăn cỏ non Những hình ảnh như máy bơm hoạt động như rồng phun nước, hay cua cáy thở bằng miệng tạo ra bọt khí, đều gợi nhớ đến những khoảnh khắc giản dị nhưng đẹp đẽ trong thiên nhiên Sự thân thuộc của Trần Đăng Khoa với các loài vật nông thôn gợi lại những kỷ niệm đẹp thời thơ ấu, khi mỗi con vật đều là người bạn thân thiết.
Là con vịt bầu Hay hỏi đâu đâu
Là con chó vện Hay chăng dây điện
Là con nhện con Ăn no quay tròn
Là cối xay lúa Mồm thở ra gió
Là cái quạt hòm Không thèm cỏ non
Là con trâu sắt Rồng phun nước bạc
Là chiếc máy bơm Dùng miệng nấu cơm
Là cua, là cáy Chẳng vui cũng nhảy
Là chú cào cào Đêm ngồi đếm sao luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
Là ông cóc tía Ríu ran cành khế
Là cậu chích choè Hay múa xập xoè
Tác giả đã khắc sâu những hình ảnh quen thuộc từ thuở nhỏ vào tiềm thức, ảnh hưởng đến tâm trí và thơ ca của ông Ông vẽ nên bức tranh đa dạng về loài vật, đưa trẻ em trở về với cuộc sống nông thôn giản dị, gần gũi với thiên nhiên và cội nguồn đất nước Qua đó, tác giả khơi gợi tình yêu thiên nhiên và cảnh vật quê hương trong mỗi độc giả nhỏ tuổi.
Trong cái sân ấy, chú mèo thường đuổi bắt chuột và chơi đùa cùng bé Giang, em của Trần Đăng Khoa, như những người bạn thân Trong thời chiến, trẻ em như bé Giang, mới bốn tuổi, phải chịu thiệt thòi khi thiếu người chăm sóc và bạn bè Trong khi Trần Đăng Khoa gắn bó với con chó Vàng, bé Giang lại thân thiết với mèo hơn Mèo nổi bật với tốc độ nhanh nhẹn, di chuyển yên lặng và rất sạch sẽ, trở thành một trong những loài vật nuôi được yêu thích nhất nhờ vào tính cách kiêu kỳ và thích đỏm dáng.