(Luận văn) thực trạng quản lý người bệnh đái tháo đường type 2 điều trị ngoại trú tại bệnh viện đa khoa tỉnh ninh bình năm 2019

Phân loại bệnh đái tháo đường [1] - Đái tháo đường tuýp I do phá hủy tế bào beta tụy, dẫn đến thiếu insulin tuyệt đối - Đái tháo đường tuýp II do giảm chức năng của tế bào beta tụy tiến

Trang 1

PHẠM THỊ ĐỊNH

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGƯỜI BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TUÝP II ĐIỀU TRỊ NGOẠI TRÚ TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH NINH BÌNH NĂM 2019

BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP

NAM ĐỊNH - 2019

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Trang 2

PHẠM THỊ ĐỊNH

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGƯỜI BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TUÝP II ĐIỀU TRỊ NGOẠI TRÚ TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH NINH BÌNH NĂM 2019

Chuyên ngành: Nội người lớn

BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: TS ĐỖ MINH SINH

NAM ĐỊNH - 2019

Trang 3

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập và hoàn thành chuyên đề tốt nghiệp, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ, tạo điều kiện của các tập thể, cá nhân, các nhà khoa học, gia đình và bạn bè Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tôi xin được bày tỏ và gửi lời cảm ơn chân thành tới:

Đảng ủy, Ban Giám hiệu, Phòng Quản lý Đào tạo Sau đại học, các Khoa/Phòng khác của Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định đã tạo điều kiện tốt nhất để tôi học tập và hoàn thành khóa luận chuyên đề tốt nghiệp của mình

Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến Thầy hướng dẫn, Tiến sĩ Đỗ Minh Sinh đã hết lòng giúp đỡ, hướng dẫn và động viên cũng như tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành chuyên đề tốt nghiệp

Xin gửi lời cảm ơn tới khoa Khám bệnh bệnh viện đa khoa tỉnh Ninh Bình đã tạo điều kiện và phối hợp để triển khai các nội dung của chuyên đề

Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới những người thân trong gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập

và hoàn thành chuyên đề tốt nghiệp

Trang 4

LỜI CAM ĐOAN

Tôi là Phạm Thị Định - học viên chuyên khoa I khóa VI của Trường Đại học điều dưỡng Nam Định

Chuyên ngành Nội người lớn, xin cam đoan:

1 Đây là khóa luận do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của

TS Đỗ Minh Sinh

2 Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác trung thực

và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của nơi nghiên cứu

Tôi xin chịu trách nhiệm về những điều cam đoan trên

Nam Định, ngày 30 tháng7 năm 2019

NGƯỜI CAM ĐOAN

Phạm Thị Định

Trang 5

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

LỜI CAM ĐOAN ii

MỤC LỤC iv

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT iii

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

Chương 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 3

1.1 Cơ sở lý luận 3

1.1.1 Định nghĩa 3

1.1.2 Chẩn đoán đái tháo đường[1] 3

1.1.3 Chẩn đoán tiền đái tháo đường [1] 4

1.1.4 Phân loại bệnh đái tháo đường [1] 4

1.1.5 Biến chứng bệnh ĐTĐ [3] 5

1.1.6 Một số yếu tố nguy cơ của đái tháo đường tuýp II [11] 6

1.2 Cơ sở thực tiễn 7

1.2.1 Thực trạng công tác quản lý người bệnh đái tháo đường tuýp II 7

1.2.2 Một số giải pháp quản lý người bệnh đái tháo đường tuýp II 8

Chương 2 : LIÊN HỆ THỰC TIỄN 12

2.1 Thực trạng công tác quản lý người bệnh đái tháo đường tuýp II điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình 12

2.1.1 Giới thiệu tổng quan về Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình 12

2.1.2 Thực trạng công tác quản lý người bệnh ĐTĐ tuýp II ngoại trú 14

2.2 Một số ưu điểm và tồn tại về hoạt động dự phòng biến chứngcho người bệnh ĐTĐ tại bệnh viện 24

2.2.1 Một số ưu điểm và nguyên nhân 24

2.2.1 Một số tồn tại và nguyên nhân 25

Chương 3 : ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP 27

3.1 Đối với Lãnh đạo bệnh viện 27

3.2.Đối với cán bộ y tế trực tiếp khám và điều trị cho người bệnh 27

3.3 Đối với người bệnh: 27

KẾT LUẬN 28

4.1 Thực trạng quản lý người bệnh đái tháo đường: 28

4.2 Đề xuất các giải pháp 29

TÀI LIỆU THAM KHẢO 34

PHỤ LỤC 36

PHIẾU KHẢO SÁT NGƯỜI BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG ĐƯỢC QUẢN LÝ TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA NINH BÌNH NĂM 2019 36

Trang 6

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

BHPQ Bệnh hen phế quản BHYT Bảo hiểm y tế BKLN Bệnh không lây nhiễm CBYT Cán bộ y tế

CLS Cận lâm sàng ĐTĐ Đái tháo đường KCB Khám chữa bệnh

THA Tăng huyết áp TYT Trạm Y tế

WHO World Health Organization - Tổ chức y tế thế giới

Trang 7

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2 1 Kết quả quan sát việc thực hiện quy trình khám bệnh của cán bộ y tế tại

phòng khám 15

Bảng 2 2 Thông tin chung của người bệnh 16

Bảng 2 3 Thời gian phát hiện bị Đái tháo đường 17

Bảng 2 4 Thời gian đi khám bệnh ĐTĐ tại bệnh viện 17

Bảng 2 5 Thời gian đi khám bệnh gần đây nhất 17

Bảng 2 6 Sổ theo dõi đường huyết cá nhân 18

Bảng 2 7 Hoạt động hẹn tái khám của CBYT 18

Bảng 2 8 Người bệnh được xét nghiệm lại đường huyết trong lần tái khám 18

Bảng 2 9 Tỷ lệ người bệnh được theo dõi chỉ số đường huyết trong lần khám bệnh gần nhất: 19

Bảng 2 10 Nội dung CBYT kê đơn thuốc cho bệnh nhân ĐTĐ 19

Bảng 2 11 Tỷ lệ người bệnh ĐTĐ nhận đủ thuốc trong vòng 1 tháng 20

Bảng 2 12 Tỷ lệ người bệnh ĐTĐ thực hiện uống thuốc tại nhà 20

Bảng 2 13 Nguyên nhân người bệnh ĐTĐ không uống thuốc theo chỉ dẫn của CBYT 20

Bảng 2 14 CBYT hỏi và giải thích về các tác dụng phụ của thuốc 21

Bảng 2 15 Người bệnh ĐTĐ đã gặp tác dụng phụ của thuốc 21

Bảng 2 16 Cách CBYT xử lý khi người bệnh ĐTĐ gặp tác dụng phụ của thuốc 21

Bảng 2 17 CBYT hỏi thăm về lối sống sinh hoạt hàng ngày của người bệnh ĐTĐ22 Bảng 2 18 CBYT tư vấn đưa ra lời khuyên cho người bệnh ĐTĐ 22

Bảng 2 19 Nội dung CBYT tư vấn đưa ra lời khuyên cho người bệnh ĐTĐ 22

Bảng 2 20 Ý kiến của người bệnh về cách CBYT tư vấn 23

Bảng 2 21 Người bệnh ĐTĐ đã từng được chuyển tuyến để điều trị ĐTD 23

Bảng 2 22 Lý do người bệnh ĐTĐ được chuyển tuyến để điều trị ĐTD 23

Bảng 2 23 Mức độ hài lòng củangười bệnh ĐTĐ đối với hoạt động đón tiếp, khám bệnh của NVYT 24

Bảng 2 24 Điều kiện để người bệnh ĐTĐ được điều trị tốt hơn 24

Trang 8

ĐẶT VẤN ĐỀ

Bệnh đái tháo đường (ĐTĐ) là bệnh rối loạn chuyển hóa không đồng nhất, có đặc điểm tăng glucose huyết do khiếm khuyết về tiết insulin, về tác động của insulin, hoặc cả hai Tăng glucose mạn tính trong thời gian dài gây nên những rối loạn chuyển hóa carbohydrate, protide, lipide, gây tổn thương ở nhiều cơ quan khác nhau, đặc biệt ở tim và mạch máu, thận, mắt, thần kinh [12]

Theo Liên đoàn Đái tháo đường Thế giới (IDF), năm 2017 toàn thế giới có khoảng 7,5 triệu người được chẩn đoán đái tháo đường, trong đó nhóm người từ 20-

79 tuổi là 4,84 triệu người; dự báo đến năm 2045 các con số này sẽ lần lượt là 9,5

và 6,37 triệu Số người bị tử vong do ĐTĐ vào khoảng 4 triệu người/năm Tổng số chi phí dành để chăm sóc và điều trị bệnh là 727 tỷ đô la/năm, con số này sẽ đạt 776

tỷ đô vào năm 2045 [11]

Bệnh tiểu đường là một vấn đề sức khỏe toàn cầu Bệnh tiểu đường giết chết

và gây tàn tật, tác động đến những người ở độ tuổi làm việc hiệu quả nhất của họ gây nên tình trạngnghèo hóa hoặc làm giảm tuổi thọ Bệnh tiểu đường là một mối

đe dọa phổ biến không phân biệt biên giới hoặc tầng lớp xã hội Không có quốc gia nào miễn dịch với bệnh tiểu đường và bệnh dự kiến sẽ tiếp tục gia tăng Gánh nặng của bệnh tiểu đường làm cạn kiệt ngân sách y tế quốc gia, làm giảm năng suất, làm chậm tăng trưởng kinh tế, gây ra gánh nặng chi tiêu cho các hộ gia đình dễ bị tổn thương và gánh nặng cho các hệ thống chăm sóc sức khỏe Bệnh tiểu đường là một trong những trường hợp khẩn cấp về sức khỏe toàn cầu lớn nhất trong thế kỷ 21 Bệnh tiểu đường nằm trong số 10 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn cầu

và cùng với một số bệnh không truyền nhiễm khác như ung thư, tăng huyết áp, COPD [11]

Tại Việt Nam, theo báo cáo của WHO năm 2014 tỷ lệ người được chẩn đoán mắc ĐTĐ chiếm khoảng 5% dân số [13] Theo kết quả điều tra năm 2015 của Bộ Y

tế, 68,9% nguời tăng đường huyết chưa đuợc phát hi ện Chỉ có 28,9% người bệnh ĐTĐ được quản lý tại cơ sở y tế Đây thực sự là khoảng trống lớn về sự chênh lệch giữa nhu cầu và cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe[3]

Bệnh viện đa khoa tỉnh Ninh Bình là bệnh viện hạng I, tuyến tỉnh có nhiệm vụ khám chữa bệnh cho người dân trong tỉnh và các địa bàn lân cận Hiện nay, bệnh

Trang 9

viện đang quản lý điều trị cho 4500 người bệnh ĐTĐ, tỷ lệ mắc khoảng 0.6% dân

số (6/1000 dân), chưa kể số người bệnh ĐTĐ đang điều trị ở tuyến trên Số lượng người bệnh được phát hiện ĐTĐtuýp II tại bệnh viện có xu hướng gia tăng Việc quản lý điều trị ĐTĐ 2 tại bệnh viện tuyến tỉnh là nhu cầu cần thiết và đáp ứng chăm sóc sức khỏe ban đầu tại tuyến y tế cơ sở, giảm chi phí đi lại cho người bệnh

Từ tháng 1 năm 2012, bệnh viện đa khoa tỉnh Ninh Bình đã tổ chức khám, phát hiện

và quản lý theo dõi, cấp thuốc điều trị bệnh ĐTĐ typ2 cho người bệnh trong toàn tỉnh và một số địa bàn lân cận Tuy nhiên, từ trước đến nay chưa có nghiên cứu nào tại bệnh viện đa khoa tỉnh Ninh Bình đánh giá thực trạng về công tác quản lý, điều trị cho người bệnh ĐTĐtuýp II tại bệnh viện Ninh Bình Do vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu chuyên đề “Thực trạng quản lý người bệnh đái tháo đường tuýp IIđiều trị ngoại trú tại bệnh viện đa khoa tỉnh Ninh Bình năm 2019” với 02 mục tiêu:

1 Mô tả thực trạng quản lý người bệnh đái tháo đường tuýp IIđiều trị ngoại trú tại bệnh viện đa khoa tỉnh Ninh Bình năm 2019

2 Đề xuất một số giải pháp nâng cao công tác quản lý người bệnh đái tháo đường tuýp II điều trị ngoại trú tại bệnh việnđa khoa tỉnh Ninh Bình

Trang 10

Khái niệm “Pre – diabetes – tiền đái tháo đường” được quy ước gồm: Rối loạn đường huyết lúc đói (Impaired Fasting Glycemia, IFG) và rối loạn dung nạp Glucose (Impaired Glucose Tolerence, IGT): là tình trạng đường huyết cao hơn mức bình thường nhưng chưa đến mức chẩn đoán bệnh ĐTĐ 2 khi làm xét nghiệm đường huyết lúc đói hoặc nghiệm pháp dung nạp glucose Tuy nhiên, nếu không can thiệp, tiền tiểu đường có thể sẽ trở thành ĐTĐ 2 trong 10 năm hoặc ít hơn [11]

1.1.2 Chẩn đoán đái tháo đường[1]

Tiêu chuẩn chẩn đoán đái tháo đường (theo Hiệp Hội Đái tháo đường Mỹ – ADA) dựa vào 1 trong 4 tiêu chuẩn sau đây:

a) Glucose huyết tương lúc đói (fasting plasma glucose: FPG) ≥ 126 mg/dL (hay 7 mmol/L) Bệnh nhân phải nhịn ăn (không uống nước ngọt, có thể uống nước lọc, nước đun sôi để nguội) ít nhất 8 giờ (thường phải nhịn đói qua đêm từ 8 -14 giờ), hoặc:

b) Glucose huyết tương ở thời điểm sau 2 giờ làm nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống 75g (oral glucose tolerance test: OGTT) ≥ 200 mg/dL (hay 11,1 mmol/L) Nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống phải được thực hiện theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế thế giới: Bệnh nhân nhịn đói từ nửa đêm trước khi làm nghiệm pháp, dùng một lượng glucose tương đương với 75g glucose, hòa tan trong 250-300 ml nước, uống trong 5 phút; trong 3 ngày trước đó bệnh nhân ăn khẩu phần có khoảng 150-200 gam carbohydrat mỗi ngày

c) HbA1c ≥ 6,5% (48 mmol/mol) Xét nghiệm này phải được thực hiện ở phòng thí nghiệm được chuẩn hóa theo tiêu chuẩn quốc tế

Trang 11

d) Ở bệnh nhân có triệu chứng kinh điển của tăng glucose huyết hoặc mức glucose huyết tương ở thời điểm bất kỳ ≥ 200 mg/dL (hay 11,1 mmol/L) Nếu không có triệu chứng kinh điển của tăng glucose huyết (bao gồm tiểu nhiều, uống nhiều, ăn nhiều, sụt cân không rõ nguyên nhân), xét nghiệm chẩn đoán a, b, d

ở trên cần được thực hiện lặp lại lần 2 để xác định chẩn đoán Thời gian thực hiện xét nghiệm lần 2 sau lần thứ nhất có thể từ 1 đến 7 ngày

Trong điều kiện thực tế tại Việt Nam, nên dùng phương pháp đơn giản và hiệu quả để chẩn đoán đái tháo đường là định lượng glucose huyết tương lúc đói 2 lần ≥

126 mg/dL (hay 7 mmol/L) Nếu HbA1c được đo tại phòng xét nghiệm được chuẩn hóa quốc tế, có thể đo HbA1c 2 lần để chẩn đoán ĐTĐ

1.1.3 Chẩn đoán tiền đái tháo đường [1]

Chẩn đoán tiền đái tháo đường khi có một trong các rối loạn sau đây:

– Rối loạn đường huyết đói (impaired fasting glucose: IFG): Glucose huyết tương lúc đói từ 100 (5,6mmol/L) đến 125 mg/dL (6,9 mmol/L), hoặc – Rối loạn dung nạp glucose (impaired glucose tolerance: IGT): Glucose huyết tương ở thời điểm 2 giờ sau khi làm nghiệm pháp dung nạp glucose bằng đường uống 75 g từ 140 (7.8 mmol/L) đến 199 mg/dL (11 mmol/L), hoặc – HbA1c từ 5,7% (39 mmol/mol) đến 6,4% (47 mmol/mol)

Những tình trạng rối loạn đường huyết này chưa đủ tiêu chuẩn để chẩn đoán đái tháo đường nhưng vẫn có nguy cơ xuất hiện các biến chứng mạch máu lớn của đái tháo đường, được gọi là tiền đái tháo đường (pre-diabetes)

1.1.4 Phân loại bệnh đái tháo đường [1]

- Đái tháo đường tuýp I (do phá hủy tế bào beta tụy, dẫn đến thiếu insulin tuyệt đối)

- Đái tháo đường tuýp II (do giảm chức năng của tế bào beta tụy tiến triển trên nền tảng để kháng insulin)

- Đái tháo đường thai kỳ (là ĐTĐ được chẩn đoán trong 3 tháng giữa hoặc 3 tháng cuối của thai kỳ và không có bằng chứng về ĐTĐ tuýp Ituýp II trước đó)

- Thể bệnh chuyên biệt của ĐTĐ do các nguyên nhân khác, như ĐTĐ sơ sinh hoặc ĐTĐ do sử dụng thuốc và hóa chất như sử dụng glucocorticoitd, điều trị HIV/AIDS hoặc sau cấy ghép mô

Trang 12

1.1.5 Biến chứng bệnh ĐTĐ [3]

Những người bệnh đái tháo đường có nguy cơ cao phát triển một số vấn đề sức khoẻ nghiêm trọng Mức đường huyết trong máu cao lâu dài có thể dẫn đến các bệnh nghiêm trọng ảnh hưởng đến tim, mạch máu, mắt, thận, thần kinh và răng Ngoài ra, những người đái tháo đường cũng có nguy cơ cao mắc các bệnh nhiễm khuẩn Ở hầu hết các quốc gia có thu nhập cao, bệnh đái tháo đường là nguyên nhân hàng đầu gây ra bệnh tim mạch, mù lòa, suy thận và cắt cụt chi dưới Người lớn đái tháo đường có nguy cơ tăng gấp 2 đến 3 nhồi máu cơ tim và đột quỵ Bệnh võng mạc tiểu đường là một nguyên nhân quan trọng gây mù do sự tích tụ lâu dài của các mạch máu nhỏ trong võng mạc 2,6% bệnh mù toàn cầu có thể là do đái tháo đường Đái tháo đường là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra suy thận Duy trì mức đường máu, huyết áp và cholesterol bình thường hoặc gần bình thường có thể giúp trì hoãn hoặc ngăn ngừa các biến chứng của đái tháo đường Do đó những người mắc đái tháo đường cần được theo dõi thường xuyên

Bệnh tim mạch: ảnh hưởng đến tim và mạch máu và có thể gây ra các biến

chứng gây tử vong như bệnh động mạch vành (dẫn đến nhồi máu cơ tim) và đột quỵ Bệnh tim mạch là nguyên nhân phổ biến nhất gây tử vong ở người đái tháo đường Huyết áp cao, cholesterol cao, glucose máu cao và các yếu tố nguy cơ khác góp phần làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch

Bệnh thận (bệnh thận đái tháo đường): gây ra do tổn thương các mạch máu

nhỏ ở thận dẫn đến thận hoạt động kém hiệu quả hoặc suy thận Bệnh thận phổ biến

ở những người đái tháo đường hơn những người không mắc đái tháo đường Việc duy trì mức đường huyết và huyết áp bình thường có thể làm giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh thận

Bệnh thần kinh (bệnh thần kinh do đái tháo đường): đái tháo đường có thể

gây tổn thương thần kinh khắp cơ thể khi glucose máu và huyết áp quá cao Điều này có thể dẫn đến các vấn đề về tiêu hóa, rối loạn cương dương, và nhiều chức năng khác Trong các khu vực bị ảnh hưởng nhiều nhất là các chi, đặc biệt là bàn chân Tổn thương thần kinh ở những vùng này được gọi là bệnh lý thần kinh ngoại biên và có thể dẫn đến đau, ngứa ran và mất cảm giác Mất cảm giác là dấu hiệu đặc biệt quan trọng vì nó có thể cho phép chấn thương không được chú ý, dẫn đến nhiễm trùng nghiêm trọng và có thể phải cắt cụt chi Những người đái tháo đường

Trang 13

có nguy cơ bị cắt cụt chi có thể cao gấp 25 lần so với người không có đái tháo đường Tuy nhiên, với sự quản lý toàn diện, có thể ngăn ngừa một tỷ lệ lớn các cắt cụt liên quan đến đái tháo đường Ngay cả khi cắt cụt chi, chân còn lại và cuộc sống của người bệnh có thể được cứu chữa, cải thiện bằng cách chăm sóc theo dõi tốt bởi nhóm đa lĩnh vực Những người đái tháo đường nên kiểm tra bàn chân thường xuyên

Bệnh mắt (bệnh võng mạc do đái tháo đường): hầu hết những người mắc

đái tháo đường sẽ phát triển một số loại bệnh về mắt (bệnh võng mạc) làm giảm thị lực hoặc mù lòa Mức đường huyết cao liên tục cùng với huyết áp cao và cholesterol cao là những nguyên nhân chính gây ra bệnh võng mạc Tình trạng này

có thể được quản lý thông qua kiểm tra mắt thường xuyên và kiểm soát giữ mức đường huyết và lipid bình thường hoặc gần bình thường

Các biến chứng trong thời kỳ mang thai: Phụ nữ mắc đái tháo đường trong

suốt thời kỳ mang thai nguy cơ có một số biến chứng nếu họ không theo dõi cẩn thận và kiểm soát tình trạng bệnh Để ngăn ngừa các tổn thương cơ thể xảy ra cho thai nhi, phụ nữ đái tháo đường típ 1 hoặc típ 2 nên được kiểm soát đạt mức đường huyết mục tiêu trước khi có thai Tất cả phụ nữ đái tháo đường trong thời kỳ mang thai, típ 1, típ 2 hoặc đái tháo đường thai kỳ nên cố gắng đạt được mục tiêuđường huyết trong suốt quá trình để giảm thiểu các biến chứng Đường huyết cao trong thời kỳ mang thai có thể dẫn đến thai nhi bị quá cân Điều này có thể dẫn đến các vấn đề về sinh nở, chấn thương cho trẻ và mẹ, và đột ngột giảm đường huyết ở trẻ sau sinh Trẻ bị phơi nhiễm trong thời gian dài vớiđường huyết cao trong tử cung có nguy cơ mắc đái tháo đường cao hơn trong tương lai

1.1.6 Một số yếu tố nguy cơ của đái tháo đường tuýp II [11]

- Tuổi: tuổi càng tăng thì tỷ lệ mắc bệnh ĐTĐ 2 càng cao

- Giới: tỷ lệ mắc ĐTĐ 2 ở cả nam và nữ thay đổi tùy thuộc vào các vùng dân

cư khác nhau, tùy thuộc vào chủng tộc, độ tuổi, điều kiện sống và mức độ béo phì

- Địa dư: Lối sống công nghiệp hiện đại ảnh hưởng rất lớn đến khả năng mắc bệnh ĐTĐ 2

- Chỉ số nhân trắc: thừa cân là tình trạng cân nặng vượt quá cân nặng so với chiều cao Béo phì là yếu tố nguy cơ mạnh mẽ nhất tác động lên khả năng mắc ĐTĐ 2

- Tăng huyết áp (THA)

Trang 14

- Tiền sử rối loạn dung nạp glucose máu (RLDNGM)

- Lối sống và môi trường, chế độ ăn, thuốc lá và bia rượu

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Thực trạng công tác quản lý người bệnh đái tháo đường tuýp II

Trong nỗ lực chẩn đoán và điều trị cho nhiều người bệnh đái tháo đường hơn, nhưng có thể không nhận thức được tình trạng của họ, WHO đang làm việc với Bộ

Y tế để đảm bảo có sẵn các dịch vụ chẩn đoán và quản lý bệnh mạn tính trong mạng lưới chăm sóc sức khỏe ban đầu, đặc biệt là ở trạm y tế xã Từ năm 2010 đến nay WHO và Quỹ Hội An đã triển khai thực hiện chương trình thí điểm ở thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ Giai đoạn đầu của chương trình thí điểm tập trung vào việc xây dựng năng lực chẩn đoán và quản lý bệnh tiểu đường và tăng huyết áp cho gần

100 nhân viên y tế tại 23 trạm y tế xã và Trung tâm Y tế của thành phố Việt Trì Trong giai đoạn đầu của chương trình thí điểm, hơn 600 bệnh nhân đã sử dụng các trung tâm y tế xã tại thành phố Việt Trì, và kết quả đánh giá sơ bộ cho thấy chỉ số đường huyết cao trước đó của 68% bệnh nhân tiểu đường được quản lý đã trở lại mức bình thường và ổn định Chương trình cũng rất hiệu quả về chi phí với chi phí trung bình chỉ 2 USD tiền thuốc mỗi tháng cho mỗi bệnh nhân WHO tiếp tục làm việc với Bộ Y tế để thúc đẩy việc xây dựng và ban hành các chính sách và quy định nhằm đưa công tác quản lý bệnh tăng huyết áp và đái tháo đường trở thành một phần của hoạt động cung ứng chăm sóc sức khỏe thường xuyên ở cấp xã "Nhu cầu cấp thiết là phải chẩn đoán và quản lý bệnh tiểu đường và tăng huyết áp ở cấp xã, nơi người dân có thể tiếp cận các dịch vụ đơn giản nhưng giúp cứu mạng sống này một cách dễ dàng hơn và chi phí có hiệu quả,” Tiến sĩ Takeshi Kasai - Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam, nói “WHO sẽ tiếp tục làm việc để tăng nhu cầu về những dịch vụ tương tự thông qua các chiến dịch tiếp thị xã hội để nâng cao nhận thức của công chúng về cách phòng chống bệnh đái tháo đường và tăng huyết áp WHO cũng khuyến khích hành động đa ngành để phòng chống bệnh đái tháo đường và tăng huyết áp, cũng như các bệnh không lây nhiễm khác" [10]

Nghiên cứu trên 20 trạm y tế xã, phường thuộc huyện Hoa Lư và Thành phố Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình về thực hành quản lý 4 bệnh gồm tăng huyết áp (THA), đái tháo đường (ĐTĐ), hen phế quản (HPQ) và ung thư (UT) – gọi chung là bệnh không lây nhiễm (BKLN) của cán bộ y tế tuyến xã năm 2017 cho thấy: Chỉ 25%

Trang 15

cán bộ y tế làm công tác quản lý BKLN ở tuyến xã là bác sỹ Hoạt động quản lý THA và ĐTĐ được thực hành tốt hơn quản lý HPQ và UT Các hoạt động truyền thông, tư vấn được cán bộ y tế xã thực hành tốt hơn các hoạt động liên quan đến điều trị và phát hiện biến chứng sau điều trị Hoạt động sàng lọc bệnh HPQ do có sự

hỗ trợ trực tiếp của tuyến trên nên tỷ lệ cán bộ thực hành khám sà ng lọ c / tham gia vào việc tổ chức khám sàng lọc cao (67,5%) Phát thanh trên loa đài là hình thức truyền thông được áp dụng nhiều nhất còn treo băng rôn, áp phích được áp dụng ít nhất khi tiến hành công tác truyền thông về BKLN Trong hầu hết các bệnh hình thức sàng lọc có sự hỗ trợ trực tiếp của chuyên gia chiếm tỷ lệ cao hơn là hình thức chỉ có cán bộ y tế tự sàng lọc; Sàng lọc chủ động chiếm tỷ lệ cao hơn hình thức sàng lọc bị động [7]

Nghiên cứu cắt ngang kết hợp hồi cứu về thực trạng quản lý và điều trị bệnh nhân đái tháo đường týp 2 nhằm mục tiêu đánh giá công tác quản lý điều trị bệnh nhân đái tháo đường týp 2 tại bệnh viện huyện tại Hải Dương cho thấy Theo dõi và

tư vấn điều trị tạo niềm tin tốt là điểm chốt để bệnh nhân tuân thủ các chế độ điều trị Kết quả đã kiểm soát được tình trạng glucose máu, huyết áp đạt mục tiêu điều trị

và bệnh nhân phối hợp tốt các điều trị hỗ trợ như thể dục và chế độ ăn phù hợp [8]

Bộ Y tế đã liên tục tăng cường năng lực cho các trạm y tế cơ sở như trạm y tế

xã triển khai được dịch vụ dự phòng, quản lý điều trị một số bệnh không lây nhiễm, được bảo hiểm y tế thanh toán; ưu tiên cho quản lý tăng huyết áp và đái tháo đường tại trạm y tế xã Các hoạt động trọng tâm mà các địa phương cần triển khai là củng

cố mạng lưới phòng chống bệnh không lây nhiễm; bảo đảm các cơ chế chính sách; tập huấn cho cán bộ y tế cơ sở và tổ chức triển khai các dịch vụ bệnh không lây nhiễm tại tuyến y tế cơ sở Về phạm vi hành nghề, tại các trạm y tế xã, bác sĩ tốt nghiệp đa khoa có chứng chỉ hành nghề được phép khám, kê đơn thuốc điều trị ngoại trú đối với tăng huyết áp, đái tháo đường… Bộ Y tế đã đặt ra mục tiêu đến năm 2019, 100% trạm y tế được đào tạo về điều trị quản lý tăng huyết áp và đái tháo đường

1.2.2 Một số giải pháp quản lý người bệnh đái tháo đường tuýp II

Để quản lý bệnh đái tháo đường tuýp II nói riêng và bệnh không truyền nhiễm nói chung, Đảng, Nhà nước, Chỉnh phủ và Bộ Y tế đã ban hành nhiều chính sách và văn bản hướng dẫn

Trang 16

Năm 2015, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 376/QÐ-TTg ngày 20/3/2015 phê duyệt Chiến lược Quốc gia phòng, chống bệnh ung thư, tim mạch, ÐTÐ, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen phế quản và các BKLN khác giai đoạn

2015 - 2025 Mục tiêu chung của chiến lược được xác lập là khống chế tốc độ gia tăng tiến tới làm giảm tỷ lệ người mắc bệnh tại cộng đồng, hạn chế tàn tật và tử vong sớm do mắc các bệnh không lây nhiễm, trong đó ưu tiên phòng, chống các bệnh ung thư, tim mạch, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và hen phế quản nhằm góp phần bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe của nhân dân và phát triển kinh tế, xã hội của đất nước Các mục tiêu cụ thể về đái tháo đường như Khống chế tỷ lệ bị tiền đái tháo đường dưới 16% ở người 30-69 tuổi; Khống chế tỷ

lệ đái tháo đường dưới 8% ở người 30-69 tuổi; 50% số người bị bệnh đái tháo đường được phát hiện; 50% số người phát hiện bệnh được quản lý, điều trị theo hướng dẫn chuyên môn Các giải pháp bao gồm: Tổ chức hệ thống dự phòng, phát hiện sớm, chẩn đoán, điều trị, quản lý các bệnh không lây nhiễm từ Trung ương đến cấp xã trong cả nước Tăng cường phát hiện, điều trị, quản lý tại trạm y tế xã và cộng đồng cho người mắc bệnh ung thư, tim mạch, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen phế quản và các bệnh không lây nhiễm khác theo quy định, bảo đảm cung cấp dịch vụ quản lý, theo dõi và chăm sóc liên tục cho người bệnh Tăng cường hiệu quả hoạt động của lĩnh vực y tế dự phòng trong kiểm soát yếu tố nguy cơ và các tình trạng tiền bệnh để dự phòng các bệnh ung thư, tim mạch, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và hen phế quản Củng cố hệ thống cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để cung cấp các dịch vụ toàn diện, chuyên sâu và kỹ thuật cao cho chẩn đoán, điều trị người bệnh mắc bệnh không lây nhiễm, đồng thời hỗ trợ chuyên môn cho tuyến dưới, bảo đảm việc phát hiện bệnh sớm, điều trị hiệu quả và quản lý bệnh nhân liên tục và lâu dài

Cũng trong năm 2015, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 346/QĐ-BYT ngày 30/01/2015 về việc ban hành kế hoạch phòng chống bệnh không lây nhiễm giai đoạn 2015-2020 trong đó có mục tiêu về nâng cao năng lực và hiệu quả dự phòng, giám sát, phát hiện, chẩn đoán, quản lý, điều trị BKLN với các chỉ tiêu: 100% cán

bộ y tế thực hiện công tác phòng, chống bệnh không lây nhiễm tuyến tỉnh, huyện và 50% cán bộ y tế tuyến xã được đào tạo, tập huấn về dự phòng, giám sát, phát hiện, chẩn đoán, quản lý, điều trị theo quy định; 100% cơ sở y tế tuyến xã và 50% y tế cơ

Trang 17

quan, xí nghiệp đủ trang thiết bị và thuốc thiết yếu theo quy định phục vụ cho dự phòng, giám sát, phát hiện, chẩn đoán, quản lý điều trị các bệnh KLN

Năm 2017, Thủ tưởng Chính phủ ký ban hành Quyết định số 1125/QĐ-TTg ngày 31/7/2017 phê duyệt Chương trình mục tiêu Y tế - Dân số giai đoạn 2016-

2020 với mục tiêu tổng quát là khống chế tốc độ gia tăng các BKLN phổ biến đảm bảo sức khỏe cộng đồng Một số mục tiêu cụ thể như: 40% số người bệnh đái tháo đường được phát hiện, trong đó có 40% được quản lý, điều trị Khống chế tỷ lệ tiền đái tháo đường < 20% ở người 30-90 tuổi và khống chế tỷ lệ đái tháo đường < 10%

ở người 30-90 tuổi Các nội dung hoạt động của dự án bao gồm: Điều tra giám sát dịch tễ học đái tháo đường, phát hiện sớm người mắc bệnh, đào tạo chuyên môn về ĐTĐ…

Ngày 06 tháng 3 năm 2018, Bộ Y tế ban hành quyết định số 1624/QĐ-BYT ban hành chương trình hành động của bộ y tế thực hiện nghị quyết số 20-NQ/TƯ ngày 25/10/2017 của hội nghị lần thứ 6 ban chấp hành trung ương đảng khóa XII về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới Theo đó đến năm 2025 phấn đấuu 95% trạm y tế xã, phường, thị trấn thực hiện dự phòng, quản lý, điều trị một số bệnh không lây nhiễm đế năm 2030 phấn đấu 100% trạm y tế xã, phường, thị trấn thực hiện dự phòng, quản lý, điều trị một số bệnh không lây nhiễm

Ngày 20 tháng 4 năm 2018, Bộ Y tế ban hành Quyết định số 2559/QÐ- BYT ban hành kế hoạch tăng cường thực hiện điều trị, quản lý THA, ÐTÐ theo nguyên

lý y học gia đình tại các trạm y tế xã, phường, thị trấn giai đoạn 2018- 2020, với các mục tiêu cụ thể như: Ðến năm 2019, 100% số trạm y tế được đào tạo về dự phòng, phát hiện sớm, chẩn đoán, điều trị, quản lý tăng THA và ÐTÐ theo nguyên lý y học gia đình Ðến năm 2020, ít nhất 70% trạm y tế thực hiện dự phòng, phát hiện sớm, chẩn đoán, điều trị, quản lý THA theo nguyên lý y học gia đình; ít nhất 40% trạm y

tế thực hiện dự phòng, phát hiện sớm, điều trị và quản lý ÐTÐ theo nguyên lý y học gia đình Ðến năm 2020, ít nhất 40% người trưởng thành từ 40 tuổi trở lên được đo huyết áp và đánh giá nguy cơ ÐTÐ

Ngày 21 tháng 06 năm 2018, Bộ Y tế tiếp tục ban hành Quyết định số 3756/QĐ-BYT về hướng dẫn hoạt động dự phòng, phát hiện sớm, chẩn đoán, điều trị, quản lý một số bệnh không lây nhiễm phổ biến cho tuyến y tế cơ sở Trong

Trang 18

quyết định này nhiệm vụ của y tế thôn và nhiệm vụ của trạm y tế xã đã được quy định rất cụ thể

Ðể thực hiện các mục tiêu trong các chính sách nêu trên, Bộ Y tế đã tiến hành sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan để phát huy vai trò bác sĩ đa khoa, bác sĩ gia đình trong thực hiện dự phòng, phát hiện sớm, chẩn đoán, điều trị, quản lý THA, ÐTÐ; sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp quy để bảo đảm người bệnh THA, ÐTÐ khi các cơ sở khám chữa bệnh (KCB) tuyến trên kê đơn điều trị, sẽ được tiếp tục tiếp cận các thuốc này tại cơ sở KCB tuyến huyện và trạm y tế xã Ngành y tế cũng đang xây dựng tài liệu hướng dẫn về giám sát, báo cáo hoạt động điều trị, quản lý THA và ÐTÐ theo nguyên lý y học gia đình tại các trạm y tế xã Tổ chức các khóa tập huấn cho cán bộ y tế tại các trạm y tế xã, phường, thị trấn về quản lý lồng ghép THA và ÐTÐ tại trạm y tế; dinh dưỡng và hoạt động thể lực trong quản lý điều trị THA và ÐTÐ; triển khai hoạt động dự phòng, quản lý điều trị BKLN tại tuyến y tế

cơ sở

Trang 19

Chương 2 LIÊN HỆ THỰC TIỄN

2.1 Thực trạng công tác quản lý người bệnh đái tháo đường tuýp II điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình

2.1.1 Giới thiệu tổng quan về Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình

Bệnh viện Đa khoa (BVĐK) tỉnh Ninh Bìnhlà Bệnh viện tuyến tỉnh trực thuộc Sởy tế Ninh bình , được xếp loại Bệnh viện hạng I với quy mô 1000 giường bệnh Năm 2018, bệnh viện có 38 khoa, phòng (22 khoa lâm sàng, 06 khoa cận lâm sàng 9 phòng chức năng và tổ Cấp cứu, vận chuyển ngoại viện) với gần 1000 cán bộ viên chức Hàng năm Bệnh viện khám cho hàng trăm nghìn lượt NB, điều trị nội trú trên

10 nghìn lượt, trong đó NB đến điều trị bệnh đái tháo đường ngày một tăng Trước đây NB nội tiết đến khám và điều trị tại khoa Nội chung Từ năm 2008 Bệnh viện

đa khoa tỉnh Ninh Bình thành lập riêng khoa Nội tiết để điều trị chuyên biệt cho người bệnh mắc các bệnh nội tiết như đái tháo đường, các bệnh lý tuyến giáp, các bệnh lý chuyển hóa…Theo quy trình quản lý người bệnh đái tháo đường tại bệnh viện, người bệnh đái tháo đường khám và lấy thuốc định kỳ ngoại trú tại phòng khám, nếu phải vào viện người bệnh sẽ được chuyển vào khoa Nội tiết điều trị nội trú Tại Bệnh viện đa khoa tỉnh, một thực tế là số người bệnh đái tháo đường đến khám và điều trị ngày một đông đặc biệt là đái tháo đường tuýp 2 Trung bình mỗi ngày phòng khám nội tiết khám cấp thuốc cho 180 đến 250 người bệnh đái tháo đường

Khoa Khám Bệnh : Đảm nhận chức năng khám và điều trị Ngoại trú cho những người bệnh có bệnh lý thuộc lĩnh nội khoa như :Bệnh nhân ĐTĐ,tăng huyết áp,Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính… Ngoài ra, khoa còn thực hiện nghiên cứu khoa học, đào tạo bồi dưỡng chuyên môn, tuyên truyền phòng bệnh, chỉ đạo tuyến theo chức năng nhiệm vụ được giao Khoa hiện có 56 cán bộ và nhân viên, trong đó có

24 Bác sĩ ( 10 bác sĩ chuyên khoa I , 02 bác sỹ CKII, 12 Bác sĩ đa khoa) Có 32 Điều dưỡng,KTV (09 cử nhân điều dưỡng đại học, 07 cao đẳng điều dưỡng,16 Điều dưỡng trung cấp) Tập thể khoa có sự đoàn kết nhất trí cao giữa các cán bộ nhân viên Đội ngũ cán bộ nhân viên trẻ, năng động, nhiệt tình, tâm huyết với nghề nghiệp, luôn khắc phục mọi khó khăn để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao,

Trang 20

thường xuyên trau dồi cập nhật kiến thức, luôn luôn có ý thức học tập, nghiên cứu khoa học để nâng cao trình độ lý luận và chuyên môn nghiệp vụ Khoa Khám bệnh hiện có 25 phòng khám, trong đó có 04 Phòng khám bệnh nội tiết,08 phòng khám nội khoa còn lại các phòng khám chuyên khoa khác Hiện tại có 04 phòng khám nội tiết quản lý người bệnh ĐTĐ tuýp II( một phòng được tách ra 02 bàn khám để tăng cường khám khi đông bệnh nhân), do các bác sỹ của khoa Khám bệnh và khoa Nội tiết trực tiếp quản lý, mỗi phòng có một điều dưỡng phụ trách quản lý phục vụ NB ĐTĐ đến khám và lập hồ sơ quản lý về bệnh theo y lệnh của bác sỹ

Ngày 01 tháng 10 năm 2013 Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình ban hành Quy trình khám chữa bệnh tại khoa Khám bệnh – Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình (Ban hành kèm theo quyết định số 588/QĐ-BVĐK ngày 01 tháng 10 năm 2013 của Giám đốc Bệnh viện đa khoa tỉnh Ninh Bình)

* Quy trình khám bệnh đối với người bệnh

Bước 1: Người bệnh đến rút số khám bệnh tại bàn rút số tự động Hướng dẫn

viên hoặc vệ sỹ hướng dẫn người bệnh rút số và thực hiện các bước tiếp theo

Bước 2: Người bệnh đến ngồi chờ tại khu vực tiếp đón, nghe loa gọi theo số

thứ tự, vào quầy tiếp đón (1, 2, 3…) lấy số khám, đến buồng khám bệnh theo chỉ dẫn ghi trên phiếu khám bệnh

Bước 3: Người bệnh ngồi chờ trước buồng khám bệnh Vào khám bệnh theo

gọi số thứ tự

Bước 4: Người bệnh đi làm các xét nghiệm cận lâm sàng:

Người bệnh có BHYT đi làm cận lâm sàng (xét nghiệm máu, siêu âm, chụp

X-quang…) theo chỉ định của bác sỹ và hướng dẫn của điều dưỡng buồng khám

Người bệnh không có BHYT: Nộp viện phí tại quầy tạm thu viện phí rồi đi làm

các xét nghiệm cận lâm sàng như người bệnh có BHYT

Bước 5: Người bệnh nhận đủ các kết quả: X- quang, siêu âm, nội soi, điện

tim… trở về buồng khám bệnh, giao cho điều dưỡng buồng khám bệnh Xét nghiệm máu, xét nghiệm nước tiểu trả kết quả tại buồng khám bệnh (nơi cho chỉ định) Người bệnh ngồi chờ trước buồng khám nghe điều dưỡng buồng khám gọi tên vào khám, nhận chỉ định điều trị của bác sỹ

Bước 6: Thanh toán viện phí và hướng dẫn điều trị:

Người bệnh có BHYT: Nhận đơn thuốc của bác sỹ, quay trở lại bàn rút số

Trang 21

thanh toán, ngồi chờ trước khu vực thanh toán (quầy 6, 7,8,9), nghe loa gọi số thứ

tự vào quầy thanh toán BHYT, đến buồng phát thuốc BHYT, lĩnh thuốc và sử dụng theo đơn

Người bệnh không có BHYT nhận đơn thuốc, mua thuốc điều trị theo đơn

Trường hợp người bệnh vào viện, chuyển viện, điều dưỡng buồng khám có trách nhiệm hướng dẫn cụ thể.Áp dụng quy trình khám bệnh đối với người bệnh ĐTĐ typ II được quản lý tại khoa Khám bệnh: trung bình khám 200 lượt bệnh nhân ĐTĐ mỗi ngày từ khâu tiếp đón, khám bệnh, xét nghiệm chờ kết quả đến khi NB được cấp phát thuốc, tư vấn điều trị là một quy trình khép kín và một chiều

2.1.2 Thực trạng công tác quản lý người bệnh ĐTĐ tuýp II ngoại trú

- Số lượng quan sát là: Chọn ngẫu nhiên 50 người bệnh trong các buổi khámtừ 01/4/2019 đến 30/4/2019

- Nội dung đánh giá:

+ Quy trình đón tiếp người bệnh + Quy trình thăm khám

+ Quy trình làm xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh

+ Quy trình kết luận và chuyển người bệnh + Hướng dẫn cách sử dụng thuốc và theo dõi cho người bệnh

a Thực hiện quy trình khám bệnh cho người bệnh ĐTĐ

Trang 22

Bảng 2.1 Kết quả quan sát việc thực hiện quy trình khám bệnh của cán bộ y tế

tại phòng khám

Đầy đủ Chưa đầy đủ

Tiếp nhận người bệnh Điều dưỡng:

Tiêu đề	Thực trạng quản lý người bệnh đái tháo đường type 2 điều trị ngoại trú tại bệnh viện đa khoa tỉnh Ninh Bình năm 2019
Tác giả	Phạm Thị Định, Luận Văn
Người hướng dẫn	TS. Đỗ Minh Sinh
Trường học	Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định
Chuyên ngành	Khoa Nội người lớn
Thể loại	Báo cáo chuyên đề tốt nghiệp
Năm xuất bản	2019
Thành phố	Nam Định

Định dạng
Số trang	44
Dung lượng	1,03 MB