(Luận văn) thực trạng chăm sóc vệ sinh cá nhân cho người bệnh thở máy tại đơn vị hồi sức cấp cứu bệnh viện đa khoa tỉnh phú thọ năm 2017

Người điều dưỡng đóng vai trò chủ đạo trong các hoạt động hỗ trợ, đáp ứng các nhu cầu cơ bản của mỗi người bệnh nhằm duy trì hô hấp, tuần hoàn, thân nhiệt, ăn uống, bài tiết, tư thế, vận

BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện báo cáo chuyên đề, tôi đã nhận được sự hướng dẫn cũng như sự giúp đỡ, động viên của các thầy cô giáo, các đồng nghiệp tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú thọ, gia đình và bạn bè Đến nay, báo cáo chuyên đề đã được hoàn thành

Với sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới: TS.ĐD Nguyễn Minh Chính, Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định là người thầy đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian thực hiện và hoàn thành báo cáo chuyên đề

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, phòng Đào tạo Sau Đại học, các phòng ban và các thầy cô giáo Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định đã cho tôi kiến thức, những kinh nghiệm quý báu và tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trong thời gian học tập tại trường

Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành nhất đến Ban Giám đốc, các đồng nghiệp tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú thọ đã tận tình giúp đỡ và tạo điều kiện để tôi

có thể hoàn thành tốt khóa học này

Tôi cũng bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới gia đình, đồng nghiệp, bạn bè và tập thể lớp Chuyên khoa cấp I khóa 4 những người đã giành cho tôi tình cảm

và nguồn động viên khích lệ

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

DANH MỤC VIẾT TẮT

CSVSCN Chăm sóc vệ sinh cá nhân

3.4 Nhu cầu và đáp ứng nhu cầu chăm sóc vệ sinh cá nhân cho NB 18

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

ĐẶT VẤN ĐỀ

Chăm sóc người bệnh là nhiệm vụ chính và là thiên chức của người điều dưỡng Tại các bệnh viện, điều dưỡng là lực lượng không thể thiếu trong công tác chăm sóc người bệnh Người điều dưỡng đóng vai trò chủ đạo trong các hoạt động hỗ trợ, đáp ứng các nhu cầu cơ bản của mỗi người bệnh nhằm duy trì hô hấp, tuần hoàn, thân nhiệt, ăn uống, bài tiết, tư thế, vận động,

vệ sinh cá nhân, ngủ, nghỉ, chăm sóc tâm lý; hỗ trợ điều trị và tránh các nguy cơ không an toàn

từ môi trường bệnh viện Người điều dưỡng có thể chăm sóc từ một đến nhiều người bệnh, điều dưỡng viên phải theo dõi thường xuyên người bệnh nặng, cấp cứu; CSNB trước, trong và sau phẫu thuật và chăm sóc cho mọi đối tượng người lớn, trẻ em, trẻ sơ sinh v.v… Điều này cho thấy vai trò quan trọng của người điều dưỡng khi thực hành chăm sóc, nếu điều dưỡng không

có kiến thức, kỹ năng CSNB tốt hoặc không có đủ thời gian và phương tiện để thực hiện những công việc trên sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng chăm sóc và sự an toàn của người bệnh Ngược lại nếu hoạt động chăm sóc của điều dưỡng có chất lượng tốt sẽ giảm được thời gian nằm viện của người bệnh, giảm chi phí điều trị, chất lượng điều trị được nâng cao góp phần không nhỏ tới uy tín của bệnh viện

Chăm sóc người bệnh thở máy là chăm sóc những người bệnh nặng, việc chăm sóc người bệnh thở máy hoàn toàn do các ĐDV thực hiện là một trong những công việc quan trọng bậc nhất ảnh hưởng lớn đến chất lượng và hiệu quả điều trị Ở những người bệnh thở máy nếu không được chăm sóc tốt thường gây biến chứng như : viêm phổi nặng, xẹp phổi, viêm phế quản do phản xạ ho khạc bị han chế và dùng thuốc an thần Ngoài các biện pháp chăm sóc bảo

vệ phổi cho người bệnh như làm ẩm và ấm khí thở vào, hút đờm khí quản, vật lý trị liệu, chăm sóc về dinh dưỡng thì công tác chăm sóc vệ sinh cá nhân cho người bệnh cũng đóng vai trò quan trọng làm giảm tỉ lệ viêm phổi bệnh viện ở người bệnh thở máy Hàng năm, tỉ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện liên quan đến người bệnh thở máy là 37,5% trong đó có yếu tố liên quan đến chăm sóc vệ sinh cá nhân ( vệ sinh khoang miệng ) và tỉ lệ này giảm xuống khi người bệnh được chăm sóc vệ sinh răng miệng thường xuyên ba lần mỗi ngày còn 13,3% [4]

Tại Đơn vị Hồi sức cấp cứu – Trung tâm Khám chữa bệnh chất lượng cao, hàng tháng tiếp đón và điều trị nội trú tư 80 - 100 người bệnh trong đó có khoảng 10 – 20 người bệnh nặng phải thở máy việc thực hiện chăm sóc toàn diện người bệnh thở máy của ĐDV phần lớn vẫn trú trọng đảm bảo chăm sóc về hô hấp, tuần hoàn, dinh dưỡng, vận động và phục hồi chức năng và thực hiện y lệnh thuốc… việc chăm sóc vệ sinh cá nhân cho người bệnh thở máy chưa được quan tâm, đa số chăm sóc vệ sinh cá nhân cho người bệnh thở máy do người

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

nhà hỗ trợ Với mong muốn nâng cao chất lượng chăm sóc toàn diện cho người bệnh thở

máy, chúng tôi tiến hành thực hiện chuyên đề “ Thực trạng chăm sóc vệ sinh cá nhân cho

người bệnh thở máy tại đơn vị Hồi sức cấp cứu” với mục tiêu :

1 Mô tả thực trạng chăm sóc vệ sinh cá nhân cho người bệnh thở máy tại đơn vị Hồi sức cấp cứu

2 Đề xuất một số giải pháp nâng cao công tác chăm sóc vệ sinh cá nhân cho người bệnh thở máy

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Các khái niệm sử dụng trong nghiên cứu Khái niệm vệ sinh cá nhân

Vệ sinh cá nhân là một nhu cầu cơ bản cần thiết cho con người và phát triển tùy theo tuổi, môi trường, hoạt động của cơ thể, ý thức xã hội, trình độ văn hóa của mỗi cá nhân Vệ sinh cá nhân còn lệ thuộc vào sở thích của mỗi cá nhân và phong tục tập quán của từng quốc gia, dân tộc.[8]

Thở máy

Thở máy là sự hỗ trợ của máy thở thực hiện toàn bộ hoặc một phần công việc thở của người bệnh Thở máy còn gọi là thông khí cơ học hay thông khí nhân tạo, là một trong những kỹ thuật hồi sức cấp cứu cứu sống người bệnh

Người bệnh thở máy

Người bệnh thở máy là những bệnh nhân nặng, có suy giảm chức năng hô hấp phải cần đén sự hỗ trợ của một thiết bị cơ khí tự động để cải thiên tình trạng hô hấp một thời gian

Chăm sóc người bệnh trong bệnh việnbao gồm hỗ trợ, đáp ứng các nhu cầu cơ bản của mỗi người bệnh nhằm duy trì hô hấp, tuần hoàn, thân nhiệt, ăn uống, bài tiết,

tư thế, vận động, vệ sinh cá nhân, ngủ, nghỉ; chăm sóc tâm lý; hỗ trợ điều trị và tránh các nguy cơ từ môi trường bệnh viện cho người bệnh.[2]

Người bệnh cần chăm sóc cấp Ilà người bệnh nặng, nguy kịch, hôn mê, suy hô hấp, suy tuần hoàn, phải nằm bất động và yêu cầu có sự theo dõi, chăm sóc toàn diện và liên tục của điều dưỡng viên, hộ sinh viên.[2]

Người bệnh cần chăm sóc cấp II là người bệnh có những khó khăn, hạn chế trong việc thực hiện các hoạt động hằng ngày và cần sự theo dõi, hỗ trợ của điều dưỡng viên, hộ sinh viên.[2]

Người bệnh cần chăm sóc cấp IIIlà người bệnh tự thực hiện được các hoạt động hằng ngày và cần sự hướng dẫn chăm sóc của điều dưỡng viên, hộ sinh viên.[2]

1.1.2 Nguyên tắc chăm sóc người bệnh trong bệnh viện[2]

Người bệnh là trung tâm của công tác chăm sóc nên phải được chăm sóc toàn diện, liên tục, bảo đảm hài lòng, chất lượng và an toàn

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Chăm sóc, theo dõi người bệnh là nhiệm vụ của bệnh viện, các hoạt động chăm sóc điều dưỡng, theo dõi do điều dưỡng viên, hộ sinh viên thực hiện và chịu trách nhiệm

Can thiệp điều dưỡng phải dựa trên cơ sở các yêu cầu chuyên môn và sự đánh giá nhu cầu của mỗi người bệnh để chăm sóc phục vụ

1.1.3 Nội dung hoạt động chăm sóc người bệnh của điều dưỡng[1]

Nhiệm vụ chuyên môn của điều dưỡng trong công tác CSNB bao gồm 12 nội dung như sau: Tư vấn, hướng dẫn giáo dục sức khỏe; chăm sóc về tinh thần; chăm sóc

vệ sinh cá nhân; chăm sóc dinh dưỡng; chăm sóc phục hồi chức năng; chăm sóc người bệnh có chỉ định phẫu thuật, thủ thuật; dung thuốc và theo dõi dung thuốc cho người bệnh, chăm sóc người bệnh giai đoạn hấp hối và người bệnh tử vong; thực hiện các kỹ thuật điều dưỡng; theo dõi đánh giá người bệnh; đảm bảo an toàn và phòng ngừa sai sót chuyên môn kỹ thuật trong chăm sóc người bệnh và ghi chép hồ sơ bệnh án

Trong đó, chăm sóc vệ sinh cá nhân cho người bệnh hằng ngày gồm vệ sinh răng miệng, vệ sinh thân thể, hỗ trợ đại tiện, tiểu tiện và thay đổi đồ vải

Trách nhiệm chăm sóc vệ sinh cá nhân:

- Người bệnh cần chăm sóc cấp I do điều dưỡng viên, hộ sinh viên và hộ lý thực hiện;

- Người bệnh cần chăm sóc cấp II và cấp III tự thực hiện dưới sự hướng dẫn của điều dưỡng viên, hộ sinh viên và được hỗ trợ chăm sóc khi cần thiết

1.1.4 Các hoạt động chăm sóc vệ sinh cá nhân cho người bệnh thở máy 1.1.4.1 Vệ sinh răng miệng cho người bệnh [1],[10],[11]

Vệ sinh răng miệng nhằm duy trì tình trạng răng miệng của người bệnh được tốt, giúp họ tự vệ sinh răng miệng bằng cách hướng dẫn kỹ thuật vệ sinh răng miệng, hoặc làm vệ sinh răng miệng cho những người bệnh hôn mê, ốm yếu hay tàn tật

Một số bệnh về răng miệng thường gặp như: viêm; bệnh nấm Candida (tưa) gây nhiễm trùng niêm mạc miệng cấp tính; viêm góc môi (chốc mép) gây đau; viêm họng loét màng; viêm miệng áp tơ (herpes); ung thư tế bào biểu mô

Dụng cụ vệ sinh răng miệng:

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Bàn chải: lựa chọn loại bàn chải phù hợp với từng người bệnh (độ rộng mặt bàn chải, tính chất sợi lông bàn chải …) Mỗi người bệnh sử dụng một bàn chải riêng Rửa sạch và để bàn chải nơi khô ráo sau mỗi lần sử dụng

Thuốc đánh răng: lựa chọn phù hợp với sở thích của người bệnh

Nước súc miệng: dung dịch natri clorid 0,9% hoặc các dung dịch vệ sinh răng miệng đóng chai khác hoặc người bệnh tự pha chế theo hướng dẫn của điều dưỡng Qui trình kỹ thuật chăm sóc răng miệng cho người bệnh

Các bước tiến hành

đè lưỡi, đèn soi, thuốc đánh răng, gel bôi niêm mạc, chỉ nha khoa, găng sạch

Tiến hành chăm sóc răng miệng

cho người bệnh

Dụng cụ vô khuẩn nếu có tổn thương

Kéo rèm cách ly

Để người nhà hiểu và hợp tác

- Tránh nguy cơ người bệnh bị sặc - Tạo môi trường riêng biệt khi tiến hành

chăm sóc

3 Rửa tay - Rửa tay thường qui

hoặc sát khuẩn tay

nhanh - Đi găng sạch

Giảm nguy cơ nhiễm khuẩn chéo

4 Tháo răng giả

(nếu có)

Điều dưỡng dùng ngón tay cái và ngón trỏ có

lót gạc nhẹ nhàng kéo lên hoặc xuống để tháo hàm răng giả đặt vào

răng miệng

Đánh giá độ ẩm của niêm mạc,

độ sạch của miệng - Phát hiện những tổn thương nhiễm trùng, chảy máu

hoặc loét…

Chú ý những vùng niêm mạc miệng bị gấp khó phát hiện: góc hàm, dưới

lưỡi…

6 Bộc lộ hàm người bệnh

Dùng dụng cụ banh cho 2 hàm người bệnh

mở ra

Bộc lộ vùng miệng cần chăm

sóc

Đặt banh miệng nhẹ nhàng, tránh

gây sang chấn

7 Đánh răng cho người bệnh

- Tiến hành đánh răng bằng bàn chải nhỏ, mềm và có thuốc Giữ bàn chải nghiêng với răng một góc 45o Đánh sạch mặt bên của răng theo chiều xoáy

từ dưới lên Đánh mặt bên của răng thì di động bàn chải theo chiều gần đến xa

- Có thể dùng panh kẹp bông cầu có thấm dung dịch súc miệng tiến hành chùi sạch

- Làm sạch các chất bám dính trên bề mặt răng, lợi và lưỡi

- Làm tăng cường tuần hoàn

của tổ chức lợi

Dùng bông cầu khó làm sạch được

kẽ răng

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

người bệnh panh kẹp bông cầu làm

sạch lợi và niêm mạc miệng với nước súc miệng

- Dùng máy hút liên tục dịch trong miệng

miệng

9 Làm sạch kẻ răng bằng chỉ nha khoa

Bôi gel làm ẩm lưỡi và

môi

Người bệnh dễ chịu hơn và tránh tổn thương

Đặt người bệnh trở lại

tư thế thoải mái

12 Làm sạch răng giả

Làm sạch hàm răng giả bằng bàn chải và thuốc đánh răng

13 Thu dọn dụng

cụ

Thu dọn dụng cụ, tháo găng tay, rửa tay thường qui hoặc sát khuẩn tay nhanh

Tránh nguy cơ nhiễm trùng

- Ghi chép những phát hiện bất thường

- Theo dõi tình trạng răng miệng người bệnh

- Quản lý quá trình chăm sóc

Mô tả những triệu

chứng bất thường

Chăm sóc răng miệng đặc biệt cho người bệnh

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Chăm sóc răng miệng cho người bệnh hôn mê: chú ý tránh gây sặc làm người bệnh hít nước vào đường hô hấp, tụt ống nội khí quản Việc dùng máy hút hút liên tục trong quá trình vệ sinh răng miệng cho người bệnh là cần thiết Chăm sóc răng miệng cho người bệnh đái tháo đường: cần đánh giá các tổn thương nếu có ở răng, lợi và vòm họng của người bệnh; thực hiện kỹ thuật nhẹ nhàng

Chăm sóc răng miệng cho người bệnh có nhiễm trùng miệng: dùng mở có thuốc giảm đau (Xylocain) bôi tại vết loét niêm mạc do nhiễm trùng nhằm hạn chế được sự đâu đớn trong quá trình chăm sóc Sau mỗi lần vệ sinh răng miệng, dùng thuốc bôi điều trị vết loét theo chỉ định của BS

1.1.4.2 Gội đầu cho người bệnh tại giường [3],[12]

Là nhu cầu chăm sóc cơ bản của người bệnh, được chăm sóc tóc và da đầu hàng ngày người bệnh sẽ cảm thấy thoải mái và giúp phát hiện sớm những tổn thương của tóc và da đầu của người bệnh để chăm sóc kịp thời

1 Chuẩn bị

dụng cụ

Hai chậu, ca múc, nước, dầu gội, 02 khăn lông, gối, bông cầu không thấm nước, 02 tấm nilon,

01 máng gội, 01 kim băng, 01 kẹp tóc, 01

lược, sấy tóc

Tiến hành gội đầu cho người

bệnh

Nước ấm: 43 -440C

về mùa đông, nước mát về mùa hè

2 Chuẩn bị - Giải thích cho - Để người bệnh Xem người bệnh có

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

ly

- Đặt người bệnh nằm ngữa, kê gối (có lót tấm nilon) dưới vai, đầu đặt trong máng gội

- Quàng khăn bông quanh cổ và gáy, cài kim băng lại

- Gấp khăn mặt che mắt cho người bệnh

- Nút bông cầu vào 2

bên tai

riêng biệt

- Đầu người bệnh thấp hơn vai và tránh làm ướt ra chung quanh

- Bảo vệ mắt và ống tai khi tiến

hành

3 Rửa tay Rửa tay thường qui

hoặc sát khuẩn tay

đầu

- Chải tóc suông theo chiều máng gội

- Đánh giá tình trạng

tóc và da đầu

- Làm cho tóc suông

- Phát hiện sớm những tổn thương ở tóc và

- Tiến hành vài lần đến khi tóc và da

đầu sạch

Làm sạch tóc và

da đầu

- Tránh làm: bỏng da đầu hoặc lạnh; gây tổn thương do móng tay dài hoặc gãi mạnh; làm đầu người bệnh lắc lư nhiều

- Dội nước đến khi nước chảy xuông

trong

6 Làm khô tóc - Tháo bông cầu ở Làm cho tóc khô - Tránh gây bỏng da

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

tai, bỏ khăn che mắt, khăn lông choàng cổ

- Dùng khăn bông to lau khô tóc

da đầu

Đánh giá tình trạng của: sợi tóc, số lượng tóc rụng, da

trùng chéo

9 Rửa tay Rửa tay thường qui

hoặc sát khuẩn tay

1.1.4.3 Tắm cho người bệnh tại giường [3],[12]

Chăm sóc da cho người bệnh là một trong những việc làm cần thiết giúp người bệnh được thoải mái, lưu thông tuần hoàn và bài tiết qua da được thông thoáng; tránh loét ép và nhiễm khuẩn da

Chỉ định và chống chỉ định Chỉ định: Người bệnh nằm viện lâu (không có người nhà chăm sóc), bị gãy xương, bị liệt, sau phẫu thuật…

Chống chỉ định: Không thực hiện đối với người bệnh quá nặng: đang trụy

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si