(Luận văn) thực trạng chăm sóc người bệnh động kinh tại bệnh viện tâm thần tỉnh nam định năm 2021

Ở Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu về bệnh động kinh, việc chẩn đoán bệnh không khó, song vấn đề về điều trị thì liên tục được cập nhật với sự ra đời của thuốc kháng động kinh

Trang 1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH

NGUYỄN THỊ THẢO

THỰC TRẠNG CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH ĐỘNG KINH TẠI BỆNH VIỆN TÂM THẦN

Trang 2

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH

NGUYỄN THỊ THẢO

THỰC TRẠNG CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH ĐỘNG KINH TẠI BỆNH VIỆN TÂM THẦN

TỈNH NAM ĐỊNH NĂM 2021

Nghành: Điều dưỡng

Mã số: 7720301 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

Trang 3

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin chân thành cảm ơn tới Ban Giám hiệu trường Đại học Điều Dưỡng Nam Định, phòng Đào tạo Đại học, các bộ môn trường Đại học Điều dưỡng Nam Định

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Tỉnh Nam Định, các khoa phòng bệnh viện tâm thần Tỉnh Nam Định đã tạo điều kiện cho tôi học tập và hoàn thành khóa luận

Tôi xin chân thành cảm ơn tới thầy, cô giáo của trường Đại học Điều Dưỡng Nam Định đã giảng dạy, tạo điều kiện cho tôi học tập và hoàn thành khóa luận

Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TTND.TS Trương Tuấn Anh người thầy trực tiếp giảng dạy chu đáo tận tình hướng dẫn giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành khóa luận

Tôi xin chân thành cảm ơn nhân viên y tế và người bệnh tại bệnh viện Tâm thần tỉnh Nam Định, lớp ĐHCQ13D trường Đại học Điều dưỡng Nam Định đã tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành khóa luận

Tôi vô cùng biết ơn gia đình đã quan tâm sâu sắc, thường xuyên giúp đỡ, động viên, và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành khóa luận

Tôi xin trân trọng cảm ơn!

Nam Định, ngày 02 tháng 06 năm 2021

Sinh viên

Nguyễn Thị Thảo

luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si

Trang 4

LỜI CAM ĐOAN

Tôi là Nguyễn Thị Thảo sinh viên lớp ĐHCQ 13D trường Đại học Điều dưỡng Nam Định xin cam đoan đây là khóa luận của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của TTND.TS Trương Tuấn Anh Các nội dung trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ bài khóa luận nào khác

Nam Định, ngày 02 tháng 06 năm 2021

Sinh viên

Nguyễn Thị Thảo

Trang 5

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

LỜI CAM ĐOAN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT v

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 3

1.1 Tình hình bệnh động kinh và một số nghiên cứu trong và ngoài nước 3

1.1.1 Trên thế giới 3

1.1.2 Tại Việt Nam 3

1.2 Nguyên nhân gây bệnh 3

1.3 Đặc điểm lâm sàng 4

1.3.1 Các biểu hiện trước cơn 4

1.3.2 Các biểu hiện rối loạn tâm thần trong cơn 5

1.3.3 Các rối loạn cảm xúc 6

1.3.4 Một số biểu hiện các rối loạn tâm thần khác của một số cơn động kinh 7 1.4 Các rối loạn tâm thần mạn tính của động kinh 7

1.4.1 Rối loạn nhân cách 7

1.4.2 Các biểu hiện loạn thần 9

1.4.3 Các biến đổi về hoạt động nhận thức 9

1.4.4 Mất trí động kinh 10

1.5 Chẩn đoán 10

1.5.1 Chẩn đoán xác định 10

1.5.2 Chẩn đoán phân biệt 11

1.6 Điều trị 11

1.7 Phòng bệnh 11

1.8 Chăm sóc 12

1.8.1 Nhận định: 12

1.8.2 Chẩn đoán chăm sóc 14

1.8.3 Lập kế hoạch chăm sóc 14

Trang 6

1.8.4 Thực hiện chăm sóc 14

1.8.5 Đánh giá 15

Chương 2: LIÊN HỆ THỰC TIỄN 16

2.1 Bệnh viện Tâm thần tỉnh Nam Định 16

2.2 Nghiên cứu một trường hợp cụ thể 17

2.2.1 Thông tin chung 17

2.2.2 Quá trình bệnh lý 18

3.2.3 Khám bệnh: 18

2.3 Chăm sóc trong thời gian người bệnh nằm viện đánh giá hoạt động hàng ngày của người bệnh như sau: 20

2.4 Một số ưu nhược điểm 24

2.4.1 Ưu điểm 24

2.4.2 Nhược điểm 24

2.5 Nguyên nhân 24

2.5.1 Đối với nhân viên y tế: 24

2.5.2 Đối với người nhà người bệnh 25

Chương 3: KẾT LUẬN 26

3.1 Thực trạng chăm sóc người bệnh động kinh: 26

3.2 Một số giải pháp để cải thiện chăm sóc người bệnh tốt hơn: 26 TÀI LIỆU THAM KHẢO

Trang 7

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

BV : Bệnh viện

NB : Người bệnh NVYT : Nhân viên y tế

ĐK : Động kinh

Trang 8

ĐẶT VẤN ĐỀ

Động kinh là những cơn ngắn, định hình, đột khởi, có khuynh hướng chu kì

và tái phát do sự phóng điện đột ngột quá mức từ vỏ não hoặc qua vỏ não của những nhóm nơron gây rối loạn chức năng hệ thần kinh trung ương (cơn vận động, cảm giác, giác quan, thực vật, ), điện não đồ ghi được các đợt sóng kịch phát (7) Theo ước tính của liên hội Quốc tế chống Động kinh (ILAE) năm 1996, có khoảng 50 triệu người trên thế giới mắc căn bệnh này và chủ yếu sống ở các nước đang phát triển, mỗi năm có 16 - 51/100.000 trường hợp phát hiện động kinh mới Nếu không được điều trị, động kinh sẽ gây tàn phế và thường đưa đến tử vong sớm Theo đánh giá của tổ chức y tế thế giới, động kinh chiếm 1% gánh nặng về kinh tế thế giới do các bệnh gây ra, tương tự như ung thư phổi ở đàn ông, hay ung thư vú ở phụ nữ Tỷ lệ mắc động kinh ở Châu Mỹ La Tinh (10/1.000) cao hơn gấp hai lấn so với Bắc Mỹ và Châu Âu Ở Hoa Kỳ, các nghiên cứu báo cáo có khoảng 2 triệu người mắc động kinh, 3% dân số Hoa Kỳ có triệu chứng động kinh trong cuộc đời của họ Ở Châu Á tỷ lệ hiện mắc dao động giữa 4 – 10/1.000 người: như Trung Quốc là 7/1.000, ở Pakistan là 9,9/1.000, ở Việt Nam tỷ lệ này là 4,9 hoặc 7,5/1.000 người tùy từng vùng Theo một nghiên cứu của Nguyễn Anh Tuấn và cộng sự năm

2008 tiến hành trên 50.000 dân tại Ba Vì, Hà Nội, tỷ lệ mắc động kinh ở Việt Nam khoảng 4,4/1.000 người

Hiện nay bệnh động kinh trên thế giới đang phát triển mạnh mẽ lan rộng ra các nước đặc biệt là các nước đang phát triển Ở Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu về bệnh động kinh, việc chẩn đoán bệnh không khó, song vấn đề về điều trị thì liên tục được cập nhật với sự ra đời của thuốc kháng động kinh nhiều thế hệ đồng hành cùng việc điều trị thuốc thì vấn đề chăm sóc bệnh nhân động kinh là rất quan trọng, có thể đưa lên hàng đầu trong bệnh lý thần kinh.Vì vậy việc thiếu hiểu biết bệnh, kèm theo quan niệm sai lầm về bệnh như ngươi bệnh bị coi như “bỏ đi” không quan tâm chia sẻ đến người bệnh đi vào tiêu cực trong cuộc sống và để lại nhiều di chứng đáng tiếc cho người bệnh, đem đến gánh nặng cho gia đình và xã hội.Do vậy dẫn đến nhiều sai sót trong vấn đề chăm sóc, đối xử, gây ra hậu quả đáng tiếc cho người bệnh và những người xung quanh

Trang 9

Nam Định là một trong những tỉnh có số lượng bệnh nhân động kinh tương đối cao, theo thống kê của phòng kế hoạch tổng hợp tính đến tháng 12 năm 2014 toàn tỉnh hiện có 1893 bệnh nhân động kinh (2)

Bệnh viện Tâm thần Nam Định được thành lập theo quyết định của UBND tỉnh Nam Định ngày 14/02/1997 ngay sau khi chia tách tỉnh Nam Hà thành Nam Định và Hà Nam Trên cơ sở tiếp quản khu điều trị Bệnh viện Điều dưỡng A Nam

Hà lúc đầu có 100 giường bệnh Bệnh viện là đơn vị trực thuộc Sở Y tế tỉnh Nam Định, nằm trên địa bàn thôn Đệ Tứ - xã Lộc Hạ - Ngoại thành Nam Định (nay là đường Đệ Tứ - phường Lộc Hạ - Tp Nam Định) Trải qua 25 năm xây dựng và trưởng thành, ngày nay bệnh viện đã phát triển lớn mạnh là một bệnh viện chuyên khoa Tâm thần của tỉnh Nam Định, có cơ sở hạ tầng khang trang, có trang thiết bị y

tế khá hiện đại và đồng bộ, với đội ngũ cán bộ viên chức y tế đông đảo và chuyên nghiệp Bệnh viện đã đạt được những thành tựu to lớn trong sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân tỉnh nhà, được nhân dân tín nhiệm

Do đó tôi thực hiện bài khóa luận “Thực trạng chăm sóc người bệnh động

kinh tại Bệnh viện tâm thần tỉnh Nam Định năm 2021” nhằm đưa ra các mục tiêu

Trang 10

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1 Tình hình bệnh động kinh và một số nghiên cứu trong và ngoài nước

1.1.1 Trên thế giới

Theo tổ chức y tế thế giới, qua điều tra 108 nước trên thế giới với tỉ lệ 84,5% dân số toàn cầu, đã phát hiện được 43.704.000 người mắc động kinh

Tỉ lệ trung bình mắc bệnh động kinh là 8,93 đối với 1000 người tính theo

105 nước Con số mà biến đổi theo các nước khác nhau: ở Châu Mỹ là 12,59 cho

1000 người; ở Châu Phi là 11,29; ở phía đông Địa Trung Hải là 9,4; ở Châu Âu là 8,23; còn ở phía Tây Thái Bình Dương là 3,66 (1)

Về giới, hầu hết các nghiên cứu (không phải toàn bộ) ở Châu Á nhận thấy tỉ

lệ nam bị động kinh cao hơn đôi chút so với nữ (8)

1.1.2 Tại Việt Nam

Theo Trần Văn Cường (2001), tỷ lệ động kinh của Việt Nam là 0,35% dân

số Cao Tiến Đức điều tra ở phường Vạn Phúc - Hà Đông năm 2002, tỷ lệ động kinh là 0,42% dân số Cao Tiến Đức ( năm 1994) nghiên cứu đặc điểm lâm sàng và nguyên nhân động kinh ở 296 bệnh nhân động kinh đã thấy ; trẻ em dưới 16 tuổi chiếm 45,9% và từ 16 tuổi trở lên chiếm 54,1%

Lứa tuổi: đa số động kinh xảy ra ở trẻ em, khoảng 50% số bệnh nhân động kinh dưới 10 tuổi và đến 75% số người động kinh dưới 20 tuổi Tuổi càng lớn thì

tỷ lệ bị động kinh càng thấp, nhưng đến tuổi 60 trở lên thì tỷ lệ động kinh lại tăng lên , tỷ lệ 1/1000 ( P.Loiseau, 1990) Theo Cao Tiến Đức (1994), tuổi tăng thì tỷ lệ mắc bệnh động kinh giảm

1.2 Nguyên nhân gây bệnh (3)

Bệnh động kinh là bệnh của não, do các tổn thương ở não gây ra, tất cả các căn nguyên gây ra tổn thương ở não đều là nguyên nhân gây động kinh Đây là một bệnh khá phổ biến với tỷ lệ trong dân chúng ở Việt Nam vào khoảng 0,33% Bệnh này còn được gọi với cái tên khác nhau như kinh phong, phong sù, kinh giật Biểu hiện bệnh khá phức tạp, từ những cơn co giật, mất ý thức đến những đợt rối loạn hành vi Người ta chỉ thật sự chẩn đoán động kinh là co các cơn tái diễn Các cơn này tương ứng với một đợt phóng điện bất bình thường của các neuron thần kinh

Trang 11

nằm trên một diện tích hay nhiều của vỏ não Các triệu chứng thay đổi tùy theo vị trí và diện tích vùng vỏ não bị ảnh hưởng Nguyên nhân bệnh cũng đa dạng Bệnh cũng có ở mọi lứa tuổi nhưng thường bắt đầu lúc còn trẻ dưới 20 tuổi (80% các trường hợp) Nhiều nguyên nhân đươc cho có thể là nguồn gốc của những cơn động kinh này, chẳng hạn khối u, sẹo sau chấn thương, dị dạng đủ loại, nhưng cũng có cả yếu tố di truyền Một số nguyên nhân thường gặp như:

- Tổn thương não trong giai đoạn bào thai, sang chấn sản khoa, chấn thương đầu, u não, dị dạng mạch máu não, di chứng sau tai biến mạch máu não, nghiện rượu một số tỷ lệ rất thấp động kinh liên quan đến di truyền

- Do bị ngã đập đầu vào vật cứng hoặc nền gạch cứng, hoặc trẻ ngủ trên giường ngủ mơ lăn xuống đất đập đầu xuống đất gây chấn thương ở đầu

Những chấn thương đó luôn gây tổn thương cho não và cũng là nguyên nhân hay gặp của bệnh động kinh

- Một số trẻ khi sinh ra có một hay vài cái bướu trong não,bướu này ngày càng lớn và cuối cùng lên các cơn động kinh

- Di truyền, trong gia đình có ông bà , cha mẹ bị động kinh thì rất có thể con cháu sau này cũng mắc bệnh động kinh

Các rối loạn tâm thần cấp của động kinh

1.3.1 Các biểu hiện trước cơn: Cơn thoáng báo tâm thần ( Aura) Thường gặp trong động kinh cục bộ phức tạp bao gồm nhưng rối loạn thần kinh thực vật như nóng bừng ở mặt, đầy hơi ở dạ dày, khó thở , rối loạn nhận thức như hiện tuợng, tư duy bị cưỡng bức, trạng thái mê mộng những rối loạn cảm xúc như cơn sợ hãi, hoảng sợ, trầm cảm, hưng cảm các hoạt động tự động như liếm môi nhai nuốt, bỏ chạy Đặc biệt động kinh có nguồn gốc từ thùy thái dương và thùy chẩm có thể có những cơn thoáng với biểu hiện loạn thần như ảo giác và ảo tuởng thị giác.Trong đó ảo tuởng thị giác thường gặp ở bệnh động kinh thùy chẩm

Trang 12

hơn, nội dung thường thô sơ (Chớp sóng, những điểm đen hoặc có màu sắc) đến nội dung phức tạp (phong cảnh, hình người ) Ảo thanh cũng có thể gặp trong cơ động kinh đặc biệt là động kinh thùy thái dương, nội dung thô sơ đôi khi cũng gặp phức tạp (Tiếng người nói, điệu nhạc )

1.3.2 Các biểu hiện rối loạn tâm thần trong cơn

1.3.2.1 Các cơn tương đương(cơn tự động hay cơn tâm thần vận động )

Trong cơn hoạt động ý thức giảm nhẹ, bệnh nhân còn nhớ và nhận thức được hành vi của mình

Các biểu hiện có thể bằng hành vi tự động, ví dụ bệnh nhân đang lau nhà thì

cứ lau nhà mãi không cưỡng lại được, có khi cơn lại mang tính cưỡng bức như một rung động ám ảnh và bệnh nhân chống lại và kết thúc bằng một cơn giận dữ như cơn ăn cắp, cơn khiêu dâm, cơn giết người cơn tương đương có rối loạn ý thức nặng hơn, hành vi tự động sẽ mang tính mù mờ ý thức, tác phong mơ hồ, bệnh nhân không thấu hiểu được tác phong của mình và ngạc nhiên khi người khác kể lại Các hành vi tự động có thể là : cơn đi lang thang, bỏ chạy trong cơn có thể

có hành vi phạm pháphoặc hành vi lố bịch hài hước Cơn bỏ chạy thường có đặc điểm chạy thẳng lên phía trước (do ý thức bị thu hẹp) Các cơn tương đương có thể xuất hiện riêng biệt, có thể trước hoặc sau một cơn cục bộ Một số các tác giả cho rằng nhữngcơn không giống như cơn lớn, hoặc cơn nhỏ, đó là nhưng cơn tương đương như cơn nấc, cơn ngáp

1.3.2.2 Các rối loạn ý thức

1.3.2.2.1.Trạng thái hôn mê : Đây là trạng thái hay gặp nhất trong cơn động kinh toàn thể co cứng - co giật điển hình, tiếp theo là sự phục hồi từ từ ý thức và hoạt động nhận thức kéo dài từ vài phút đến nhiều giờ, có biểu hiện lâm sàng của một tình trạng sảng (Delirium) đang hồi phục dần Vấn đề chẩn đoán chỉ được đặt ra khi bệnh động kinh không được biết đến từ trước

1.3.2.2.2.Trạng thái lú lẫn:

Thường kèm theo các yếu tố lo âu, thường có khuynh huớng kích động giận

dữ, lú lẫn có nhiều mức độ và sắc thái khác nhau và thường kết hợp với các trạng thái lo âu, mê sảng , mê mộng hay bùng nổ, nhưng đều có đặc điểm quên sau cơn

Trang 13

Trạng thái lú lẫn thường xuất hiện sau một loạt cơn hoạt động kịch phát, nhưng cũng có trường hợp đang lú lẫn lại xuất hiện cơn kịch phát, có thể chỉ có tình trạng lú lẫn không có cơn kịch phát Cơn lú lẫn thường kéo dài vài giờ đến vài ngày

có khuynh huớng tái phát cơn sau giống cơn trước

1.3.2.2.3 Các trạng thái hoàng hôn:

Hoàng hôn là trạng thái loạn thần cơ bản của động kinh và hay gặp trong pháp y tâm thần Đặc điểm khởi phát đột ngột cơn ngắn quên sau cơn.Đột ngột ý thức trở nên mù mờ, bệnh nhân trở nên ngơ ngác, phân vân, trả lời chậm bàng quang với các vấn đề thực tế xung quanh, tư duy huớng về các vấn đề trừu tuợng như tôn giáo, pháp trị , vũ trụ Có khi ý thức rối loạn nhẹ bệnh nhân vẫn sống nhưng trong cảnh mộng, còn nhớ và còn định huớng đúng, còn thích nghi với môi trường, nhưng trạng thái lại rất bấp bênh trong nhiều ngày, giai đoạn hoàng hôn và tỉnh táo đan kẽ nhau, trong tình trạng này xuất hiện nhiều cơn bỏ chạy với khuynh huớng hành hung giết người hoặc tự sát Trong cơn xuất hiện những hiện tuợng lạ như mê mộng ảo tuởng ảo giác hoặc ý tuởng thần bí Ở bệnh nhân có thể tồn tại hai khuynh huớng trái ngược nhau: một là có những hành vi phá hoại độc ác nhưng ngược lại bệnh nhân cũngcó nhưng ý tuởng cao đẹp như xây dựng trật tự

1.3.3.2 Cơn hưng cảm và trầm cảm

Trong quá trình tiến triển của động kinh thỉnh thoảng xuất hiện những cơn trầm cảm và hưng cảm , thường là nhưng cơn không điển hình.Trong cơn có rối

Trang 14

loạn ý thức giống trạng thái hoàng hôn, trước hoặc sau cơn thường có những biến đổi khí sắc

1.3.4 Một số biểu hiện các rối loạn tâm thần khác của một số cơn động kinh

Ít gặp hơn và cũng ít được nhận biết hơn là những cơn rối loạn tâm thần thoáng qua ở nhưng bệnh nhân động kinh cơn nhỏ hay động kinh cục bộ nhất là động kinh thùy thái dương.Bản chất động kinh của nhưng cơn này có thể khó nhận biết do các biểu hiện vận động hay cảm giác đặc hiệu của bệnh động kinh không có hay rất nhẹ nên không gây được sự chú ý nơi thầy thuốc.Rối loạn tâm thần cũng gặp trong tình trạng động kinh liên tục duới lâm sàng (subclinical status epilepticus) khi

sự phóng điện bất thường động kinh kéo dài, có thể trong nhiều giờ mà không gây

ra các rối loạn vận động Các cơn này thường khởi đầu đợt ngột, biểu hiện bởi ý thức u ám, rối loạn định huớng, rối loạn trí nhớ và nhận thức Cơn có thể kéo dài từ vài phút đến nhiều giờ và sự phục hồi cũng nhanh như lúc xuất hiện Sau cơn người bệnh có thể quên hoàn toàn hoặc chỉ nhớ từng phần những sự việc đã qua EEG trong giai đoạn này ghi nhận thường xuyên hoạt động gai nhọn – sóng chậm hay đa gai khu trú hay đa gai – sóng chậm lan tỏa

Tình trạng rối loạn tâm thần thoáng qua ở những trạng thái động kinh liên tục không co giật ( non convulsive status epilepticus) như động kinh liên tục cục bộ đơn giản, cục bộ phức tạp và cơn vắng ý thức ( Shorvon 1994) thường có những biểu hiện lâm sàng phức tạp hơn với nhưng triệu chứng nổi bật về cảm xúc, tri giác,

tư duy , hành vi như ảo giác, hoang tuởng, kích động , trầm cảm nặng, mất vận ngôn (Aphasia) hoặc câm tạm thời, trạng thái căng trương lực rất giống với các bệnh loạn thần nguyên phát khác

1.4 Các rối loạn tâm thần mạn tính của động kinh

Đây là những rối loạn tâm thần ngoài cơn động kinh xuất hiện trên các người bệnh động kinh bị động kinh lâu ngày Biểu hiện nhiều nhất là các biến đổi về nhân cách, suy giảm nhận thức, mất trí

1.4.1 Rối loạn nhân cách

Những biến đổi về nhân cáchcủa động kinh có nhưng nét đặc trưng sau :

1.4.1.1.Tính bất ổn

Dao động sự thay đổi về cảm xúc, khí sắc, hoạt động đều không ổn định có thể thay đổi từng lúc và có thể thay đổi đột ngột từ cực này sang cực khác Người

Trang 15

bệnh đi từ phấn khởi niềm nở thái quá đến chỗ ghét bỏ thậm tệ, khi thì hiền từ độ luợng, khi thì hung dữ xấu xa, khi thì lễ phép quá độ, khi thô lỗ láo xược, khi thì vui

vẻ cởi mở, khi thì cau có yên lặng

1.4.1.2 Tính bùng nổ

Bệnh động kinh thường có phức cảm về bệnh tật, tự ti bi quan về sự bất lực, đau khổ về sự sót kém đa nghi về sự khinh miệt của người khác nên người bệnh dễ phản ứng với xung quanh Phản ứng mang tính bùng nổ cho nên chỉ một lời nói sơ ý

và một cử chỉ nhỏ cũng làm cho người bệnh xanh xám mặt mày vất bỏ công việc sẵn sàng chửi bới Vì vậy, người bệnh động kinh dễ làm mất lòng những người xung quanh Có khi gặp khó khăn trong đời sống, thời tiết thay đổi cũng có thể làm cho người bệnh bực tức gây gổ với người thân đưa tới hành vi nguy hiểm

1.4.1.3 Tính bầy nhầy

Thể hiện bằng những sự kiện có nhiều tính chất khác nhau,người bệnh có tình cảm gắn bó chặt chẽ với gia đình, nghề nghiệp, quê hương cho nên người bệnh thường không đi xa nhà được và không chuyển nghề được Ngược lại có thành kiến rất dai dẳng rất khó xóa bỏ.Người bệnh thường có những suy nghĩ chậm chạp khó chuyển từ chủ đề này sang chủ đề khác Tính bầy nhầy được ghi nhận rõ rệt khi người bệnh nói chuyện họ nói chậm , nói dai tỏ vẻ quan trọng , nói lai nhai đầy các chi tiết vụn vặt thứ yếu và không đi tới trọng tâm câu chuyện Người bệnh thích bảo

vệ các tập quán cũ, công thức cũ, bám sát thầy thuốc theo dõi diễn biến và uống thuốc đầy đủ để chữa bệnh.Tính chất này còn thể hiện qua chữ viết và hình vẽ Triệu chứng viết nhiều ( Hyphergraphia) được một số tác giả coi là một số dấu hiệu đặc biết của động kinh từng phần phức tạp Sự quan tâm đến tín ngưỡng có thể biểu

lộ bởi sự chú ý gia tăng và sự tham gia quá mức vào những hoạt động tôn giáo mà còn bởi những khuynh hướng khác thường đối với những tranh luận về đạo đức và những vấn đề triết học

Trang 16

dục.Những thay đổi trong hành vi tính dục có thể được biểu hiện bởi tình trạng gia tăng tính dục, những lệch lạc tính dục như loạn dâm , chuyển dạng (Transvestism), loạn dâm đồ vật ( Fetishism)

1.4.2 Các biểu hiện loạn thần

Những rối loạn loạn thần được nhận thấy trên người bệnh động kinh nhiều năm Những rối loạn này thường gặp hơn những rối loạn loạn thần trong cơn nhưng

ít hơn so với rối loạn nhân cách Những trạng thái loạn thần giống phân liệt thường gặp ở bệnh nhân bị động kinh cục bộ phức tạp có nguồn gốc thùy thái đương trong nhiều năm, do đó thời gian bị bệnh động kinh được coi như một yếu tố quan trọng gây ra rối loạn này (14 năm) Có khoảng 10-30% bệnh nhân bị động kinh cục bộ phức tạp có các triệu chứng loạn thần Những yếu tố nguy cơ được ghi nhận như nữ nhiều hơn nam, thuận tay trái, khởi phát động kinh ở tuổi dậy thì, vị trí tổn thương ở bên trái Những rối loạn loạn thần giống phân liệt này có thể xuất hiện cấp tính, bán cấp hoặc từ từ Những thay đổi nhân cách thường xảy ra trước khi xuất hiện các rối loạn loạn thần Biểu hiện lâm sàng nổi bật là ảo giác, hoang tuởng Phần lớn người bệnh còn duy trì cảm xúc phù hợp trái ngược với cảm xúc cùn mòn nhưng xuất hiện

ở người bệnh tâm thần phân liệt Rối loạn hình thức tư duy thường hay gặp là tư duy lai nhai, tư duy trừu tuợng nghèo nàn hơn so với tư duy bị ngắt quãng và lỏng lẻo không liên kết hay gặp ở người bệnh tâm thần phân liệt

1.4.3 Các biến đổi về hoạt động nhận thức

Bệnh động kinh không hẳn gây ra những suy giảm hoạt động nhận thức Tuy nhiên nhìn chung thì tỉ lệ giảm sút về trí tuệ trong những người bệnh động kinh cao hơn người bình thường.Theo Lennox thì khoảng 36% bệnh nhân động kinh bị chậm phát triển tâm thần trong đó có 14% ở mức độ rõ rệt và 22% ở mức độ nhẹ Những người bệnh động kinh điều trị ngoại trú có trí tuệ bình thường trước khi bị động kinh thì chỉ có 5-10% bị giảm hoạt động nhận thức Ở trẻ em động kinh còn có giảm sút về trí nhớ và khó khăn đặc biệt về toán học Về mặt bệnh lý thần kinh các tác giả ghi nhận giảm sút trí nhớ rõ rệt ở bệnh nhân động kinh thùy thái dương Đặc biệt ở động kinh thùy thái dương trái thường gây giảm trí nhớ ngôn từ (Verbal memory), trong khi giảm trí nhớ thao tác và trí nhớ thị giác hay gặp ở động kinh có nguồn gốc thùy thái dương phải Ở cùng một vị trí não bộ, các bệnh lý khác nhau gây ra ổ động kinh cũng đưa tới hậu quả khác nhau về suy giảm nhận thức

Trang 17

1.4.4 Mất trí động kinh

Quan niệm trước kia khi nghiên cứu người bệnh động kinh điều trị nội trú cho rằng: người bệnh động kinh trước sau thì cũng mất trí Các nghiên cứu gần đây cho thấy:

- Nếu loại trừ động kinh ở trẻ em sớm, có tổn thương não rõ rệt thì những người bệnh trước khi bị động kinh mà có trí tuệ bình thường thì chỉ có 5-10% số người bệnh sẽ bị mất trí

- Không có một trạng thái mất trí đơn điệu nào do động kinh mà chỉ có những hình thái trí tuệ giảm sút theo từng mức độ theo quá trình, tính chất và vị trí tổn thương thực thể ở não

- Thực chất mất trí kiểu động kinh chỉ là những đột biến đổi nhân cách cùng với thời gian làm nó trở nên trầm trọng hơn mà thôi Ví dụ : tư duy chậm chạp làm cho người bệnh không phân biết được đâu là cái chính đâu là cái phụ,bị vướng vào những chi tiết vụn vặt vô nghĩa Ngôn ngữ trở nên nghèo nàn, người bệnh quên ngày tháng nên các biểu hiện ra ngoài có vẻ như mất trí

1.5 Chẩn đoán

1.5.1.Chẩn đoán xác định

Vấn đề chẩn đoán động kinh rối loạn tâm thần trở nên khó khăn khi bệnh cảnh lâm sàng nổ bật những triệu chứng tâm thần trong khi rối loạn ý thức và nhận thức không rõ rệt Đối với người bệnh được chẩn đoán động kinh từ trước sự xuất hiện các rối loạn tâm thần đưa đến hai trường hợp:

- Sự tiến triển của bệnh động kinh? Thầy thuốc phải kiểm tra sự sử dụng thuốc chống động kinh của người bệnh có phù hợp và liên tục hay không? Cũng như lưu ý tác dụng phụ của thuốc chống động kinh

- Bệnh động kinh được kiểm soát tốt bằng thuốc chống động kinh, có thể xuất hiện một số bệnh lý tâm thần độc lập đi kèm theo

- Trường hợp người bệnh mới, chưa được chuẩn đoán động kinh, có bốn đặc điểm lâm sàng gợi ý nghi ngờ động kinh:

+ Sự xuất hiện đột ngột các rối loạn tâm thần ở một người mà trước kia có sức khỏe tâm thần bình thường

+ Sự xuất hiện đột ngột một tình trạng sảng không xác định được nguyên nhân thường gặp

Tiêu đề	Thực Trạng Chăm Sóc Người Bệnh Động Kinh Tại Bệnh Viện Tâm Thần Tỉnh Nam Định Năm 2021
Tác giả	Nguyễn Thị Thảo
Người hướng dẫn	TTND.TS. Trương Tuấn Anh
Trường học	Trường Đại học Điều Dưỡng Nam Định
Chuyên ngành	Điều dưỡng
Thể loại	Khóa luận tốt nghiệp
Năm xuất bản	2021
Thành phố	Nam Định

Định dạng
Số trang	35
Dung lượng	1,22 MB