Cơ sở lý luận và thực tiễn
Cơ sở lý luận
2.1.1 Định nghĩa đột quỵ Đột quỵ là tình trạng bệnh lý não biểu hiện bởi các thiếu sót chức năng thần kinh xảy ra đột ngột với những triệu chứng khu trú hơn là lan tỏa, tồn tại hơn 24h hoặc tử vong, loại trừ nguyên nhân chấn thương sọ não [3]
2.1.2.1 Nhóm các yếu tố không thể tác động thay đổi được
Tuổi cao, giới tính nam, chủng tộc, yếu tố gia đình hoặc di truyền
Các đặc điểm của các yếu tố nguy cơ nhóm này nhƣ sau:
Giới: nam mắc bệnh nhiều hơn nữ trong mọi nhóm tuổi (tỷ lệ nam/nữ là 2,2/1)
Chủng tộc: người da đen có tỷ lệ mắc đột quỵ cao nhất sau đó đến người da vàng và cuối cùng là người da trắng
Cư dân Châu Á có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn so với Đông Âu, trong khi tỷ lệ thấp nhất được ghi nhận ở Tây Âu và Bắc Mỹ Ngoài ra, người dân sống ở thành phố cũng có xu hướng mắc bệnh nhiều hơn so với những người ở nông thôn.
Người già là nhóm tuổi có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất, tiếp theo là người trung niên, trong khi tỷ lệ mắc bệnh ở thanh thiếu niên giảm dần và thấp nhất ở trẻ em.
2.1.2.2 Nhóm các yếu tố có thể tác động thay đổi được
Tăng huyết áp, đái tháo đường, tăng Cholesterol máu, thuốc lá, Migraine, thuốc tránh thai, béo phì, nghiện rƣợu, lạm dụng thuốc, ít vận động
Đột quỵ thường xảy ra do các nguyên nhân chính như tuổi cao, vữa xơ động mạch não và cao huyết áp Ngoài ra, các vấn đề từ tim như viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn, hẹp van hai lá và rối loạn nhịp tim cũng góp phần gây ra đột quỵ Các bệnh lý gây rối loạn đông máu và một số bệnh nội ngoại khoa khác cũng là những yếu tố nguy cơ quan trọng.
Có 2 dạng đột quỵ thường gặp hiện nay: luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si Đột quỵ do thiếu máu cục bộ: bệnh thường gặp sau một cơn đau hoặc cục máu đông có thể hình thành trong các mạch máu của não hoặc trong mạch máu dẫn đến não hay trong các mạch máu ở những nơi khác của cơ thể đi đến não; những cục máu đông chặn lưu lượng máu đến các tế bào của não, dạng này chiếm tỷ lệ cao trên 80% các ca đột quỵ do thiếu máu cục bộ Đột quỵ do xuất huyết não: xảy ra do một mạch máu não bị vỡ, kết quả là máu thấm vào mô não, gây tổn thương cho các tế bào não, phổ biến nhất của dạng này là kết hợp giữa huyết áp cao với chứng phình động mạch não hay dị dạng mạch máu não bẩm sinh, do rối loạn đông máu hoặc người bệnh đang điều trị bằng thuốc chống đông
Hình 1 Các dạng đột quỵ
Tổn thương mạch máu não có thể xảy ra do tắc nghẽn hoặc vỡ mạch, dẫn đến việc ngừng cung cấp máu cho não, gây ra tổn thương cho các vùng não liên quan Khi phần não bị tổn thương không thể hoạt động, các chức năng cơ thể do vùng não đó điều khiển cũng bị ảnh hưởng Tế bào não không có khả năng dự trữ năng lượng, vì vậy chúng hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn cung cấp máu liên tục Sự gián đoạn trong cung cấp máu kéo dài sẽ dẫn đến tổn thương não nghiêm trọng hơn và tình trạng bệnh nhân trở nên trầm trọng hơn.
Khi đột quỵ xảy ra, tế bào não chết đầu tiên ở vùng lõi và sau đó lan rộng ra vùng tranh tối tranh sáng, nơi có thể cứu vãn nếu được cung cấp máu kịp thời.
2.1.4 Hậu quả của đột quỵ Đột quỵ là bệnh lý nặng nề, diễn biến phức tạp Ngoài việc gây nên tỷ lệ tử vong cao, nếu sống sót cũng để lại nhiều di chứng, khiếm khuyết, giảm chức năng và tàn tật, ảnh hưởng lớn cho xã hội, gia đình và chính bản thân người bệnh Theo tổ chức y tế thế giới, có từ 1/3 đến 2/3 người bệnh sống sót sau đột quỵ mang tàn tật vĩnh viễn Người bệnh đột quỵ thuộc loại đa tàn tật vì ngoài khả năng giảm vận động, người bệnh còn nhiều di chứng khác kèm theo như rối loạn giao tiếp ngôn ngữ, rối loạn cảm giác [20]
2.1.5 Chăm sóc người bệnh đột quỵ 2.1.5.1 Nhận định tình hình
Đột quỵ là một bệnh cấp tính, diễn biến kéo dài và có thể nặng dần tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ tổn thương Nhiều biến chứng nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng nếu không được điều trị và chăm sóc chu đáo Do đó, người điều dưỡng cần tiếp xúc với bệnh nhân một cách nhẹ nhàng, ân cần và thông cảm.
Trạng thái tinh thần của người bệnh: lo lắng, sợ hãi
Có biết bị tăng huyết áp không và thời gian bị tăng huyết áp?
Có đi lại đƣợc không?
Thuốc và cách điều trị tăng huyết áp nhƣ thế nào?
Các bệnh tim mạch đã mắc? Đã bao giờ bị liệt hay bị yếu tay chân chƣa?
Có hay nhức đầu, mất ngủ hay nhìn có bị mờ không?
Gần đây nhất có dùng thuốc gì không?
Có buồn nôn, nôn và rối loạn tiêu hoá không? luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
Khả năng nói của người bệnh?
Có bị bệnh thận trước đây không?
Có hay bị sang chấn gì không?
Tình trạng đi tiểu: số lƣợng và màu sắc? Đánh giá bằng quan sát:
Tình trạng tinh thần của người bệnh: mệt mỏi, tỉnh táo hay hôn mê
Quan sát vận động tay chân của người bệnh
Quan sát các tổn thương trên da
Tình trạng miệng và mặt có bị méo không?
Tuổi trẻ hay lớn tuổi?
Tự đi lại đƣợc hay phải giúp đỡ?
Người bệnh mập hay gầy?
Tình trạng đại và tiểu tiện của người bệnh
Quan trọng là đo dấu hiệu sống, trong đó huyết áp là dấu hiệu quan trọng nhất Phải chú ý đến cả huyết áp tối đa và tối thiểu
Khám các dấu hiệu thần kinh khu trú
Khám dấu cơ lực và trương lực của người bệnh, cùng với việc kiểm tra mắt và các thương tổn khác là rất quan trọng Bên cạnh đó, cần chú ý đến các dấu hiệu khác như tình trạng tim mạch, các dấu ngoại biên, số lượng nước tiểu và tình trạng phù.
Tham khảo hồ sơ bệnh án
Kiểm tra các xét nghiệm, các thuốc và cách sử dụng các thuốc nếu có
Thu thập thông tin qua gia đình, hồ sơ bệnh án
Một số chẩn đoán điều dưỡng có thể gặp ở người bệnh bị đột quỵ:
Nhức đầu do tăng huyết áp
Mất khả năng vận động do liệt
Khả năng giao tiếp bằng lời giảm do đột quỵ
Nguy cơ loét ép do chăm sóc không tốt luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si
Nguy cơ nhiễm trùng hô hấp do nằm lâu
2.1.5.3 Lập kế hoạch chăm sóc
Việc khai thác các dấu chứng giúp điều dưỡng viên đưa ra chẩn đoán chính xác Họ cần phân tích và tổng hợp thông tin để xác định nhu cầu của bệnh nhân, từ đó xây dựng kế hoạch chăm sóc cụ thể Khi lập kế hoạch, điều dưỡng viên phải xem xét toàn trạng bệnh nhân, xác định vấn đề ưu tiên và sắp xếp thứ tự thực hiện các can thiệp phù hợp với từng trường hợp.
Chăm sóc cơ bản: Để người bệnh nghỉ ngơi, nằm ở tư thế đầu cao, nằm nghiêng về một bên
Giải thích cho người bệnh và gia đình về tình trạng bệnh tật Ăn đầy đủ năng lượng và nhiều hoa quả tươi
Vệ sinh sạch sẽ hàng ngày
Hướng dẫn gia đình tự theo dõi các tác dụng phụ của thuốc, biểu hiện bất thường
Cho người bệnh uống thuốc và tiêm thuốc theo chỉ định
Làm các xét nghiệm cơ bản
Tình trạng đột quỵ: tinh thần, vận động
Theo dõi các nguyên nhân gây đột quỵ
Theo dõi một số xét nghiệm nhƣ: bilan lipid máu, điện tim, siêu âm, soi đáy mắt Theo dõi tác dụng phụ của thuốc
Theo dõi các biến chứng
Người bệnh và gia đình cần nắm rõ nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây đột quỵ, cũng như cách nhận biết dấu hiệu của đột quỵ Việc hiểu biết về phương pháp phòng ngừa, điều trị và theo dõi tình trạng sức khỏe của người bệnh đột quỵ là rất quan trọng.
2.1.5.4 Thực hiện kế hoạch chăm sóc Đặc điểm của người bệnh đột quỵ là tiến triển kéo dài và ngày càng nặng dần Bệnh để lại di chứng rất nặng nề nếu không đƣợc điều trị và chăm sóc một cách luan van tot nghiep download luanvanfull moi nhat z z @gmail.com Luan van thac si đúng đắn Người bệnh có thể tử vong do những biến chứng của bệnh, hoặc do tai biến điều trị
Thực hiện chăm sóc cơ bản: Đặt người bệnh nằm nghỉ ngơi đầu cao và nghiêng về một bên
Tránh lao động trí óc căng thẳng, lo lắng quá độ
Vận động và xoa bóp tay chân
Thay đổi tƣ thế mỗi 2 giờ /lần Động viên, trấn an người bệnh để người bệnh an tâm điều trị
Theo dõi dấu hiệu sinh tồn, đặc biệt là huyết áp, là rất quan trọng Tần suất theo dõi có thể thay đổi từ 15 phút đến 2 giờ, tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể.
Hút đờm dãi khi có ứ đọng đờm dãi
Giữ ấm cho cơ thể người bệnh là rất quan trọng Cần đảm bảo chế độ ăn uống đủ năng lượng, giàu vitamin, đồng thời hạn chế muối dưới 5g/ngày, giảm mỡ và các chất béo động vật Ngoài ra, cần kiêng rượu, thuốc lá và trà đặc Nếu người bệnh không thể nuốt, nên xem xét việc đặt sonde dạ dày để cung cấp dinh dưỡng.
Tránh các yếu tố kích thích cho người bệnh
Cơ sở thực tiễn
2.2.1 Tình hình đột quỵ trên Thế giới và Việt Nam 2.2.1.1 Thế giới
Theo thống kê của WHO, đột quỵ là một trong mười nguyên nhân gây tử vong cao nhất, đứng thứ ba sau bệnh tim mạch và ung thư Tại Hoa Kỳ, hàng năm có khoảng 500.000 người bị đột quỵ, trong đó 1/3 tử vong và giảm khả năng Tỷ lệ tử vong trong tháng đầu chiếm 30 - 40%, và 2/3 bệnh nhân sống sót trở thành tàn tật.
Năm 2009, châu Á ghi nhận khoảng 2,9 triệu ca tử vong do đột quỵ, trong đó có 1,3 triệu người ở Trung Quốc, 448.000 người ở Ấn Độ và 390.000 người ở các quốc gia khác, ngoại trừ Nhật Bản Tỷ lệ bệnh nhân điều trị đột quỵ tại các quốc gia châu Á là 40% ở Trung Quốc, 11% ở Ấn Độ, 10% ở Philippines, 16% ở Hàn Quốc, 8% ở Indonesia, 7% ở Việt Nam, 6% ở Thái Lan và 2% ở Malaysia.
Mỗi năm, Việt Nam ghi nhận hơn 200.000 ca đột quỵ, trong đó hơn 50% dẫn đến tử vong và 90% người sống sót phải đối mặt với di chứng thần kinh và vận động Nghiên cứu của Lê Thị Hương cho thấy tỷ lệ mắc đột quỵ ở Việt Nam đang ở mức cao, với sự chênh lệch giữa các tỉnh, cao nhất tại Cần Thơ và thấp nhất tại Gia Lai Tỷ lệ mắc trung bình toàn quốc là 1,62%.
Biểu đồ 1 Tỷ lệ hiện mắc đột quỳ não theo tỉnh/thành phố Việt Nam năm 2013
2.2.2 Tình hình di chứng và tàn tật do đột quỵ 2.2.2.1 Thế giới
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), từ 1/3 đến 2/3 người bệnh sống sót sau đột quỵ sẽ trở thành tàn tật vĩnh viễn Hakett cũng cho biết rằng 61% người sống sót sau tai biến mạch não (TBMNN) để lại di chứng, trong đó 50% phải phụ thuộc vào người khác trong sinh hoạt hàng ngày Tại Pháp, 50% trường hợp tàn phế là do đột quỵ.
Theo David [18] các di chứng thường gặp trong bộ máy vận động bao gồm:
Đau khớp vai bên liệt do không cử động được hết tầm chiếm 45% người bệnh liệt nửa người
Gập khớp khuỷu do cơ gập khuỷu ngắn lại chiếm 73%
Gập khớp cổ tay ở phía lòng bàn tay do mất chức năng gập phía lƣng bàn tay và duỗi các ngón tay chiếm 92%
Quay sấp cổ tay bên liệt chiếm 75%
Hiện tại, Việt Nam có khoảng 486.000 người sống sót sau đột quỵ, nhưng chỉ có 25-30% trong số họ có khả năng tự đi lại và phục vụ bản thân Khoảng 20-25% gặp khó khăn trong việc di chuyển và cần sự hỗ trợ từ người khác, trong khi 15-25% hoàn toàn phụ thuộc vào sự chăm sóc của người khác.
Mặc dù tỷ lệ tử vong do đột quỵ tại Việt Nam đã giảm khoảng 17% từ năm 2013 đến nay, nhưng số lượng người bệnh bị tàn tật do đột quỵ lại tăng mạnh, chiếm đến 90% Những di chứng nặng nề bao gồm liệt chi, liệt nửa người, viêm phổi, co cứng gân cơ, suy giảm trí nhớ, rối loạn tâm thần dạng trầm cảm, và loét vùng xương cùng - cụt do nằm lâu.
2.2.3 Thực trạng chăm sóc phục hồi chức năng vận động tư thế sớm cho người bệnh đột quỵ
Khi nghiên cứu theo dõi những người sống sót sau đột quỵ lần đầu tiên, Motegi
Hai năm sau đột quỵ, 62% bệnh nhân có thể sinh hoạt độc lập hoàn toàn nếu người chăm sóc chính của họ nắm vững kiến thức về phục hồi chức năng sau đột quỵ.
Nakayama H và cộng sự đã thực hiện một chương trình phục hồi chức năng tại cộng đồng trong 3 tháng cho 220 người chăm sóc chính của bệnh nhân đột quỵ Kết quả cho thấy 68% người chăm sóc đã biết cách lăn trở bệnh nhân sang bên lành và bên liệt, trong khi 70% trong số họ biết cách hướng dẫn bệnh nhân ngồi dậy và đứng lên.
Chopra J.S và cộng sự đã thực hiện một chương trình truyền thông về phục hồi chức năng cho bệnh nhân đột quỵ kéo dài trung bình 37 ngày Kết quả cho thấy 72% người chăm sóc nhận thức được tầm quan trọng của việc tiến hành phục hồi chức năng sớm, ảnh hưởng đến mức độ độc lập trong sinh hoạt hàng ngày của bệnh nhân Ngoài ra, 63% người chăm sóc thường xuyên theo dõi sắc mặt của bệnh nhân trong quá trình tập phục hồi chức năng.
Theo nghiên cứu của tác giả Nguyễn Văn Lệ tại Hà Đông năm 2015, kiến thức của người chăm sóc chính về việc xoay trở người bệnh chỉ đạt 37,5% Hơn nữa, kiến thức của người thân về tư thế nằm đúng cho người bệnh trên giường cũng tương đối thấp.
Nghiên cứu của tác giả Hoàng Ngọc Thắm cho thấy chỉ có 10% người bệnh được hướng dẫn về vị trí nằm đúng trên giường, trong khi tỷ lệ người thân có kiến thức về tư thế nằm đúng chỉ đạt 18,2% Về kiến thức của điều dưỡng viên trong chăm sóc bệnh nhân đột quỵ giai đoạn cấp, 73,1% có kiến thức đạt, nhưng chỉ 67,2% có kiến thức về tổn thương thứ cấp, những biến chứng thường gặp nếu không được chăm sóc kịp thời và đúng cách.
Nghiên cứu của Mai Thọ Truyền và cộng sự (2010) cho thấy mức độ phục hồi của bệnh nhân đột quỵ sau ra viện tại quận Ô Môn, Cần Thơ cao gấp 6,56 lần khi được chăm sóc bởi người thân Theo Nguyễn Xuân Nghiên và cộng sự, chương trình phục hồi chức năng (PHCN) dựa vào cộng đồng giúp 43,5% người tàn tật hội nhập xã hội Tại ba tỉnh Thái Bình, Nam Hà, và Hòa Bình, nghiên cứu về nhận thức nhu cầu của người tàn tật cho thấy 75,5% cải thiện sức khỏe và 54,4% có khả năng tự chăm sóc bản thân sau khi tham gia chương trình PHCN Cao Minh Châu và cộng sự cũng ghi nhận rằng trong 83 trường hợp liệt nửa người, việc sử dụng dụng cụ PHCN đã cải thiện chức năng và giảm thiểu di chứng nặng nề, với 81,4% bệnh nhân có tình trạng tàn tật được cải thiện rõ rệt.
2.2.3.3 Thực trạng chăm sóc PHCN vận động tư thế sớm cho người bệnh đột quỵ tại Thái Nguyên
Thái Nguyên, trung tâm của vùng trung du và miền núi phía Bắc, đã chứng kiến sự cải thiện đáng kể trong đời sống của người dân trong những năm gần đây Tuy nhiên, tỷ lệ mắc các bệnh tim mạch, đặc biệt là đột quỵ, đang gia tăng.
Theo nghiên cứu của Lê Thị Hương và cộng sự (2013-2014), tỷ lệ mắc đột quỵ toàn quốc là 1,62%, trong khi Thái Nguyên ghi nhận 0,54% Thái Nguyên là một trong những tỉnh có tỷ lệ người mắc tăng huyết áp (THA) cao, điều này góp phần làm gia tăng nguy cơ đột quỵ Đột quỵ được đặc trưng bởi các triệu chứng bệnh lý đột ngột và cấp tính của hệ thần kinh trung ương, do giảm cung cấp máu đến não, với các biểu hiện như liệt nửa người, tê bì, rối loạn cảm giác, khó nói hoặc khó nhìn, có thể kèm theo hôn mê hoặc rối loạn tri giác.
Bệnh đột quỵ thường xảy ra đột ngột, có thể kèm theo các triệu chứng như đau đầu và buồn nôn Người bệnh có thể bị liệt hoàn toàn nửa người, bao gồm cả mặt, tay và chân cùng bên, đây là dấu hiệu phổ biến nhất Việc phục hồi chức năng cần được thực hiện toàn diện và sớm, tùy thuộc vào giai đoạn tiến triển của bệnh Trong giai đoạn cấp, chăm sóc bệnh nhân đóng vai trò quan trọng, và phục hồi chức năng cần được tiến hành ngay Cần theo dõi sát sao tình trạng thần kinh và các chức năng sinh tồn như huyết áp, nhịp mạch, thân nhiệt và nhịp thở Một số bệnh nhân nặng có thể cần được theo dõi tại các phòng điều trị đặc biệt Ngoài các biện pháp điều trị của bác sĩ, người điều dưỡng, bệnh nhân và gia đình cũng cần tích cực trong việc chăm sóc, bao gồm chế độ ăn uống, tập luyện và sinh hoạt.
Thực trạng chăm sóc phục hồi chức năng vận động tư thế sớm cho người bệnh đột quỵ tại khoa tim mạch Bệnh viện Gang thép Thái Nguyên
Thực trạng chăm sóc PHCN vận động sớm cho người bệnh đột quỵ
Bệnh viện Gang Thép là một cơ sở y tế đa khoa hạng II với 450 giường bệnh và đội ngũ 377 cán bộ, y bác sĩ Trong số đó, có 151 người có trình độ đại học, bao gồm 82 bác sĩ, trong đó có 13 bác sĩ chuyên khoa II, 13 thạc sĩ và 21 bác sĩ chuyên khoa I Hàng năm, Ban Giám đốc Bệnh viện cử các bác sĩ và điều dưỡng viên tham gia các khóa học chuyên khoa II, thạc sĩ, chuyên khoa I và chuyên khoa định hướng tại các trung tâm đào tạo và bệnh viện hàng đầu ở Hà Nội và Thành phố.
Bệnh viện Hồ Chí Minh, Nam Định, không ngừng nâng cao chất lượng chuyên môn và cải thiện thái độ phục vụ để giảm phiền hà cho người bệnh Để đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng tăng, bệnh viện đã tăng cường 13 bàn khám tại Khoa khám bệnh và thành lập tổ “Chăm sóc khách hàng” vào năm 2015, giúp hướng dẫn thủ tục cho người bệnh và gia đình, từ đó nâng cao sự hài lòng Trung bình mỗi năm, bệnh viện tiếp đón khoảng 88.000 lượt người đến khám và điều trị Bệnh viện cũng đã cải tạo cơ sở vật chất và đầu tư trang thiết bị y tế hiện đại nhằm phục vụ tốt hơn cho công tác khám, chữa bệnh.
Bệnh viện không chỉ chú trọng nâng cao chất lượng khám chữa bệnh mà còn đặc biệt quan tâm đến việc cải thiện chất lượng chăm sóc người bệnh Trong những năm gần đây, bệnh viện đã cử cán bộ tham gia học đại học điều dưỡng và điều dưỡng chuyên khoa 1 tại trường Đại học Điều dưỡng Nam Định.
Khoa nội tim mạch bệnh viện Gang Thép gồm 23 cán bộ, trong đó có 7 bác sĩ, 15 điều dưỡng và 1 hộ lý Đội ngũ y tế tại đây chuyên trách khám, điều trị và chăm sóc cho bệnh nhân mắc các bệnh lý như tăng huyết áp, bệnh tim mạch và đột quỵ.
Theo quyết định số 86/QĐ-KCB ngày 15 tháng 7 năm 2014 của Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh, Bộ Y tế, tiêu chuẩn chất lượng và xử trí đột quỵ não được áp dụng thí điểm tại các bệnh viện ở Việt Nam Bệnh viện thực hiện tiếp nhận và khám bệnh cho người bệnh, đồng thời điều trị theo quy định nhằm phát hiện sớm và đưa ra phác đồ điều trị kịp thời Sự phối hợp giữa bác sĩ và điều dưỡng trong việc chăm sóc và điều trị cho người bệnh là rất quan trọng Mỗi bệnh nhân đều có một bệnh án riêng, và mọi diễn biến trong quá trình điều trị đều được ghi chép đầy đủ.
Ngày nay, sự gia tăng nhanh chóng của các bệnh tim mạch, tiểu đường, và đặc biệt là đột quỵ đã khiến nhiều người phải nhập viện và để lại nhiều biến chứng Vận động sớm đóng vai trò quan trọng trong việc phục hồi sức khỏe và ngăn ngừa biến chứng cho bệnh nhân Tùy theo giai đoạn bệnh, việc tập luyện cần được điều chỉnh phù hợp Nếu bệnh nhân chưa thể tự vận động, người nhà nên giúp họ thay đổi tư thế 3 giờ một lần để tránh loét da Khi bệnh nhân có thể tập luyện, cần bắt đầu từ mức độ nhẹ và tăng dần để họ thích nghi Việc hỗ trợ từ điều dưỡng và người nhà là cần thiết, nhưng bệnh nhân nên cố gắng tự thực hiện tối đa có thể Tại khoa phục hồi chức năng, việc tập vận động sớm được thực hiện trong khi khám bệnh hoặc điều trị Tư thế nằm đúng rất quan trọng để tránh biến dạng cơ thể Qua quan sát, chỉ 26,7% điều dưỡng thực hiện việc này, trong khi 73,3% hướng dẫn người nhà Việc giúp bệnh nhân ngồi dậy và di chuyển cũng chủ yếu dựa vào sự hỗ trợ của người thân, với 93,3% điều dưỡng hướng dẫn người nhà thực hiện.
Việc thực hiện phục hồi chức năng vận động sớm cho bệnh nhân đột quỵ cần sự hỗ trợ từ người nhà dưới sự hướng dẫn của điều dưỡng Điều dưỡng sẽ thường xuyên nhắc nhở bệnh nhân trong suốt thời gian nằm viện, đồng thời kết hợp với quá trình khám bệnh cùng bác sĩ và thực hiện thuốc Tuy nhiên, việc giám sát quá trình này chủ yếu được thực hiện bởi điều dưỡng có trình độ đại học và kinh nghiệm, chiếm 40% tổng số điều dưỡng.
Chăm sóc toàn diện và phục hồi chức năng vận động sớm cho bệnh nhân đột quỵ là rất quan trọng và mang lại hiệu quả cao trong điều trị Tuy nhiên, trong khoa điều dưỡng, nhiệm vụ này chủ yếu phụ thuộc vào kỹ thuật viên từ khoa phục hồi chức năng, điều này có thể ảnh hưởng đến kết quả điều trị.
3.2 Ƣu điểm và tồn tại:
Khoa nội tim mạch tại bệnh viện Gang Thép Thái Nguyên có đội ngũ gồm 7 bác sĩ, 15 điều dưỡng và 1 hộ lý Mỗi ngày, bệnh nhân được bác sĩ và điều dưỡng thăm khám tận tình tại buồng bệnh.
Mỗi bệnh nhân đều có hồ sơ bệnh án được theo dõi liên tục, trong đó bác sĩ sẽ ghi chép đầy đủ nhận xét sau mỗi lần khám.
Người bệnh khi đến khám lần đầu sẽ được thăm khám và thực hiện các xét nghiệm đầy đủ để đảm bảo chẩn đoán chính xác.
- Bệnh viện đã có trang thiết bị phục vụ cho công tác thăm khám và chẩn đoán bệnh
- Điều dƣỡng đƣợc bệnh viện liên tục cử đi học, tập huấn để nâng cao trình độ và nâng cao hiệu quả chăm sóc
Mặc dù tỷ lệ tử vong do đột quỵ đã giảm, nhưng các biến chứng sau đột quỵ vẫn còn phổ biến Nhiều bệnh nhân điều trị ngoại trú gặp khó khăn trong việc quản lý, tư vấn và theo dõi, dẫn đến những bất cập trong quá trình chăm sóc sức khỏe.
Đội ngũ cán bộ y tế hiện đang thiếu hụt, dẫn đến việc họ phải kiêm nhiệm nhiều công việc Bác sĩ không chỉ khám bệnh mà còn điều trị cho cả bệnh nhân nội trú và ngoại trú Điều dưỡng cũng đảm nhận nhiều nhiệm vụ, từ việc tiếp đón bệnh nhân, thực hiện y lệnh chăm sóc, đến việc hướng dẫn tập luyện, tư vấn chế độ dinh dưỡng và giáo dục sức khỏe.
- Tỷ lệ điều dưỡng thực hiện PHCN vận động tư thế sớm cho người bệnh dưới 50%
- Điều dưỡng chưa có kỹ thuật PHCN vận động tư thế sớm cho người bệnh
- Người bệnh sợ đau, ngại vận động
- Số lượng người bệnh thường xuyên đông; do vậy, cường độ làm việc của điều dƣỡng rất căng thẳng
Thủ tục hành chính phức tạp khiến cán bộ y tế không có đủ thời gian để thực hiện đầy đủ nhiệm vụ hướng dẫn phục hồi chức năng vận động sớm cho bệnh nhân.
- Điều dƣỡng vẫn còn phụ thuộc rất nhiều vào bác sĩ, chức năng độc lập của điều dƣỡng còn hạn chế
- Người bệnh không được thường xuyên giám sát về PHCN vận động tư thế sớm
Người bệnh thường chưa nhận được sự tư vấn đầy đủ về mục đích và hiệu quả của công tác phục hồi chức năng vận động tư thế sớm.
Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả chăm sóc PHCN vận động tƣ thế sớm cho người bệnh đột quỵ
Đối với bệnh viện và cán bộ y tế
- Nghiên cứu để bổ sung thêm nhân lực phục vụ cho công tác chăm sóc toàn diện cho người bệnh
- Nghiên cứu giảm bớt thủ tục hành chính để điều dưỡng có thời gian giúp người bệnh vận động tƣ thế sớm
- Mở các lớp tập huấn cho điều dưỡng về kỹ năng PHCN vận động sớm cho người bệnh đột quỵ
- Đưa PHCN vận động tư thế sớm cho người bệnh đột quỵ vào chăm sóc hàng ngày
- Liên tục cử điều dƣỡng đi học để nâng cao trình độ chuyên môn
Điều dưỡng trưởng khoa làm việc chặt chẽ với điều dưỡng chăm sóc để chủ động lập kế hoạch giám sát việc thực hiện phục hồi chức năng (PHCN) vận động và tư thế sớm cho cả điều dưỡng và người bệnh.
- Điều dƣỡng phải đƣợc đào tạo nhắc lại 1 lần/năm về PHCN vận động tƣ thế sớm cho người bệnh đột quỵ
- Giáo dục sức khỏe giúp người bệnh hiểu được mục đích và hiệu quả PHCN vận động tƣ thế sớm
Thành lập câu lạc bộ người bệnh đột quỵ nhằm khuyến khích và giới thiệu những người bệnh sau đột quỵ tham gia vào cộng đồng, tạo ra một môi trường hỗ trợ và chia sẻ kinh nghiệm.
Đối với người bệnh
Khuyến khích người bệnh tham gia câu lạc bộ người bệnh đột quỵ tại cộng đồng để nâng cao nhận thức về phòng ngừa bệnh Tổ chức buổi nói chuyện nhằm chia sẻ kiến thức về việc tuân thủ điều trị khi bị tăng huyết áp (THA), chế độ ăn uống hợp lý, và chế độ luyện tập phù hợp Đồng thời, cần thảo luận về tác dụng phụ của thuốc và tầm quan trọng của phục hồi chức năng vận động tư thế sớm sau khi bị đột quỵ.
- Khuyến khích người bệnh luyện tập các bài tập phù hợp với bệnh lý của cá nhân họ
Người bệnh nên xem xét việc mua bảo hiểm y tế để nhận thuốc từ BHYT hàng tháng, giúp giảm bớt gánh nặng tài chính trong quá trình điều trị kéo dài.
Hướng dẫn người bệnh theo dõi huyết áp tại nhà sau khi ra viện là rất quan trọng để đảm bảo sức khỏe Việc sử dụng huyết áp đúng cách giúp người bệnh kiểm soát tình trạng sức khỏe của mình hiệu quả hơn Để có thông tin chi tiết và tài liệu hỗ trợ, người bệnh có thể tìm kiếm các luận văn tốt nghiệp và luận văn thạc sĩ mới nhất.